Rzecznik ciągłych nieporozumień

Rzecznik ciągłych nieporozumień

Mikołaj Pawlak
Mikołaj Pawlak / Źródło: Newspix.pl / Damian Burzykowski
Rzecznik praw dziecka Mikołaj Pawlak wciąż powtarza, że został źle zrozumiany. Niektórzy się zastanawiają: może sam nie wie, co mówi?

Psycholożka rozwojowa Dorota Zawadzka, znana jako Superniania, płacze w filmie na Facebooku, nagranym 23 listopada 2018 r. – Uważam, że polskie dzieci na to nie zasługują – mówi przez łzy. Sejm właśnie wybrał Mikołaja Pawlaka na rzecznika praw dziecka. To był już piąty kandydat, parlament od miesięcy próbował wybrać następcę Marka Michalaka, który skończył swoją drugą kadencję. Pierwszą kandydatką była Ewa Jarosz, od lat zajmująca się tematyką praw dzieci, doradczyni społeczna Michalaka. Jej kandydaturę bez zastrzeżeń poparły środowiska „prawodzieckowe”, jak mówią o sobie działacze na rzecz dzieci. Pawlaka równie zgodnie oprotestowały. Nie jest pedagogiem, nie orientuje się w tematyce praw dziecka. Ma kontrowersyjne poglądy, postuluje na przykład, by odpowiedzialność za czyny karalne ponosiły już 10-latki (pierwsza źle, według niego, zrozumiana wypowiedź – Pawlak prostował, że nie jest za karalnością dzieci, tylko za umieszczaniem ich w specjalnych ośrodkach). Podnoszono też, że Pawlak nie spełnia wymogów formalnych, zgodnie z którymi RPD powinien mieć pięcioletnie doświadczenie w pracy z dziećmi.

Miesiąc miodowy

Poruszenie zapanowało też w biurze RPD. – W tym miejscu zebrali się ludzie z pasją, z misją – mówi jedna z byłych pracowniczek biura, która prosi o anonimowość, nazwijmy ją A. – Kiedy słuchaliśmy, jakie nowy rzecznik ma poglądy, byliśmy przerażeni. Na przesłuchaniu w Senacie Pawlak, wówczas jeszcze kandydat na rzecznika, mówił o zapłodnieniu in vitro: od strony prawno-moralnej jest to metoda niegodziwa, bo powoduje, że poczęte istoty ludzkie nie są chronione (znowu skarżył się, że go źle zrozumiano, bo chociaż to powiedział, nie uważa, że metoda jest zła). Zapowiada też walkę nie tylko o prawa dzieci narodzonych, ale też jeszcze nienarodzonych. Absolwent katolickiego liceum i prawa na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, katolicki adwokat, który zajmował się procesami o stwierdzanie nieważności ślubów kościelnych. Postępowi „prawodzieckowcy” kwitują: „kościółkowy”. Przez dwa lata zajmował stanowisko dyrektora departamentu w Ministerstwie Sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry.

– Niektórzy od razu zdecydowali, że nie chcą z nim pracować i odchodzą – mówi A. – Część dała mu szansę, inni nie mieli dokąd odejść i zostali z nadzieją, że nie będzie źle. – Pierwszy miesiąc był miodowy – mówi inna była pracowniczka, B. – Biuro dobrze działało, działałoby tak dalej siłą rozpędu. Nawet gdyby rzecznik nic nie robił, mógłby tylko odcinać kupony. B. ma tytuł Kawalera Orderu Uśmiechu. Do biura RPD ściągnął ją Marek Michalak. Wcześniej pracowała w biznesie. – Miałam wtedy 50 lat, dorobiłam się już, odchowałam dzieci. Zgodziłam się, bo chciałam robić coś fajnego – mówi. – Teraz mam 58 lat, do biznesu już po takiej przerwie nie mogę wrócić. Nowy rzecznik zapewnił nas, że nie będzie zwalniał, a mnie, że nie podejmie decyzji wobec żadnego z moich podwładnych bez konsultacji ze mną. Zapewniał też, że jestem jego podporą. – Poprosił o akta osobowe pracowników, żeby ich lepiej poznać – mówi kolejna była pracowniczka, C.

Rzecznik dzieci czy dorosłych?

39-latek w muszce urzęduje nieco ponad pół roku i już kilka razy wywołał gorące reakcje. Ostatnio głośno było o nim w okolicach Bożego Ciała, kiedy w rozmowie z Magdaleną Rigamonti, opublikowanej w „Dzienniku Gazecie Prawnej”, powiedział, co myśli na temat bicia dzieci. Zaznaczył, że bić nie wolno, jednak odróżnił bicie od klapsa. Opowiedział także, jak „z estymą” wspomina lanie od ojca, po którym przez jakiś czas nie mógł siadać (znowu poczuł się źle zrozumiany, bo utrzymuje, że dzieci bić nie wolno, jednak swoich słów nie wycofuje). Po upływie miodowego miesiąca emocje budził też w biurze RPD. – Jedna z jego pierwszych decyzji dotyczyła Tęczowego Piątku – opowiada Katarzyna Dramińska, która pracowała w biurze RPD w Zespole Edukacji i Wychowania. – Dostałam skargę, że w związku z organizacją Tęczowego Piątku w szkole przeprowadzono kontrolę kuratoryjną. Rodzice skarżyli się też, że na tę akcję organizowaną przez dzieci wymagano ich pisemnej zgody. Stworzyłam projekt pisma, w którym prosiłam kuratorium o wyjaśnienie. Pismo nie zostało jednak wysłane, bo Dramińskiej polecono zamknąć sprawę.

– W swoich wypowiedziach rzecznik stał po stronie kuratoriów – dodaje Dramińska. – A przecież powinien bronić dzieci, dostrzegać ich wkład w organizację tej inicjatywy. Jest ich rzecznikiem, a nie dorosłych. Podobne wątpliwości wzbudził list Mikołaja Pawlaka do rzeczniczka praw obywatelskich Adama Bodnara, w którym RPD wezwał do podjęcia czynności w sprawie naruszenia konstytucyjnego prawa rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. W jego ocenie prawo to może naruszać przyjęta przez prezydenta Warszawy deklaracja LGBT+.

Delegacja na Jasną górę

– Powoli się rozkręcał – opowiada o nowym rzeczniku C. była pracowniczka biura. – Przeglądał te akta osobowe, w moich były informacje, że pracowałam wcześniej w organizacjach pozarządowych. Podejrzewam, że dlatego dostałam nową umowę, zgodnie z którą miałam zarabiać mniej. Nie zgodziłam się, co oznaczało, że przyjmuję wypowiedzenie. Atmosfera zaczęła się robić koszmarna. Kiedy koleżanka zapytała, dlaczego jej pensja ma być o jedną trzecią mniejsza, rozmawiał z nią tak, że dostała bólu brzucha. Rzecznik wdrożył nowy statut biura. Dotychczasowe zespoły specjalistów teraz mogą dzielić się na działy, a każdy dział może mieć naczelnika.

Dyrektorzy zespołów dostali z kolei zastępców, których wcześniej nie mieli. Przybyło stanowisko dyrektora generalnego. Zwiększyła się więc liczba stanowisk kierowniczych. Na pytanie „Wprost” o powody reorganizacji biuro prasowe RPD odpowiada, że została ona przeprowadzona po to, by sprawniej realizować zadania, nie zwiększono jednak zatrudnienia na stanowiskach kierowniczych. – Zrobiło się ciasno, przyszli nowi ludzie, nie było dla nich miejsc do siedzenia, bo pracowali jeszcze ci, którzy mieli je zwolnić – mówi C. Korytarzowe komentarze wywołała zastępczyni rzecznika (też nowa funkcja), która na biurku postawiła dużą figurkę Matki Boskiej, na ścianach powiesiła święte obrazki, a pracę rozpoczęła od delegacji do Częstochowy w sprawie zawierzenia urzędu Najświętszej Panience. – Kiedy chciała tę delegację rozliczyć, pojawił się problem, co wpisać jako cel podróży – śmieje się C. Wydawało się jednak, że rzecznik nie żył dobrze ze swoją zastępczynią, pracownicy zauważyli, że źle się do niej odnosił, podejrzewali, że została mu przydzielona wbrew jego woli. Była pracowniczka biura, B., ta, którą zapewniano, że nic o niej i jej podwładnych bez niej, opowiada, jak została zwolniona: – Miesiąc po przyjściu nowego rzecznika przeziębiłam się, poszłam na krótkie zwolnienie. Dwa dni po nim miałam zaplanowany, podpisany już przez niego urlop.

Pojechałam na narty. Niestety, miałam uraz barku, znowu musiałam pójść na zwolnienie. Zamierzałam wrócić do pracy, o czym informowałam Pawlaka. Jednak będąc na zwolnieniu, zobaczyłam na stronie internetowej biura zarządzenie rzecznika odwołujące mnie ze stanowiska. Dowiedziałam się też od jednego z pracowników, że rzecznik oczekuje ode mnie, że złożę wypowiedzenie, pokazał mu listę rzekomych nieprawidłowości, których miałam się dopuścić. Odebrałam to jako szantaż – albo odejdę sama, albo zostanę zwolniona dyscyplinarnie. Za kilka dni otrzymałam zwolnienie dyscyplinarne, a jako podstawę wskazano te nieprawidłowości. Przeżyłam szok, byłam przecież na zwolnieniu lekarskim, w wieku ochronnym, bo mam 58 lat, dwa lata przed emeryturą, a za wskazane nieprawidłowości nie odpowiadałam. Prawniczka powiedziała mi, że zwolnienie to jest bezprawne, ale skuteczne. Oznacza to, że muszę dochodzić rozstrzygnięcia w sądzie. Biuro prasowe RPD informuje, że tylko trzy osoby zostały zwolnione – jedna dyscyplinarnie, a dwie z powodu likwidacji stanowiska.

Antyterroryści do szkół

31 maja rzecznik Mikołaj Pawlak podczas konferencji prasowej w Brześciu Kujawskim przedstawił postulat do rządzących, aby jak najszybciej wprowadzić w szkołach program bezpieczeństwa antyterrorystycznego, polegający nie tylko na teoretycznym, ale i praktycznym szkoleniu nauczycieli na wypadek ataku. Odwiedził Brześć po groźnym incydencie, który wydarzył się w tamtejszej szkole – jeden z uczniów zranił innych, używając broni i materiałów wybuchowych. Wcześniej w podwarszawskim Wawrze uczeń zabił nożem kolegę. Postulat szkoleń antyterrorystycznych oraz poprawy monitoringu szkół to reakcja RPD na tę przemoc i sposób na zapobieganie jej. – W szkole w Wawrze od dawna było wiadomo, że z uczniem, który w końcu zabił kolegę, jest problem. Nic z tym nie zrobiono. Co mają do tego ćwiczenia antyterrorystyczne? – dziwi się prof. Marek Konopczyński, pedagog resocjalizacyjny, jeden z doradców społecznych poprzedniego rzecznika. Mówi: – Prawnik ma inną perspektywę w patrzeniu na dobro dziecka niż osoby wykształcone w kierunku pedagogicznym czy psychologicznym. Psycholog lub pedagog będzie kładł nacisk na wychowanie. Prawnicy skupiają się na przepisach, nakazach, zakazach.

Dla psychologów i pedagogów mają one mniejszą wartość, bo dzieci reagują na nie tylko chwilowo, kiedy muszą. Z mojego doświadczenia wynika, że żadna formuła bezpieczeństwa dzieci i młodzieży oparta na zewnętrznych formach przymusu czy monitoringach się nie sprawdziła. Co z tego, że jesteśmy w stanie zauważyć negatywne zachowania, skoro nie jesteśmy w stanie im przeciwdziałać? W szkole trzeba położyć nacisk na funkcję wychowawczą, a nie na monitoring.

Klaps to bicie

W końcu nadszedł czas na głośny wywiad i wypowiedź o biciu dzieci. Zawrzało. Kamil Nowak, autor popularnego bloga Blog Ojciec, utworzył petycję w sprawie odwołania Mikołaja Pawlaka z funkcji RPD. „Jego wypowiedzi w oczywisty sposób przykładają się do zwiększenia stopnia przemocy stosowanej wobec dzieci” – uzasadnia pod apelem o podpisy. W czwartek w ubiegłym tygodniu było ich już prawie 56 tys. – Osoba na takim stanowisku powinna mieć na względzie dobro dzieci – mówi Nowak. – Nauka dowodzi, że bicie, w tym klapsy, wywołuje spustoszenie w psychice; Mikołaj Pawlak odróżnia klapsy od bicia, a poważne bicie, jakiego doświadczył w dzieciństwie, bagatelizuje. Obie te rzeczy traktuje więc tak, jakby to nie była przemoc, chociaż jednocześnie zapewnia, że dzieci bić nie wolno.

W serii sprostowań w wywiadach i w specjalnym oświadczeniu RPD zapewnia, że jest przeciwnikiem bicia dzieci, ale za każdym razem powstaje wrażenie, że rzecznik, chociaż się od tego odżegnuje, odróżnia klapsy od bicia. Najwyraźniej nie wie, że przepisy zakazujące bicia dotyczą też klapsów. – Zastanawiam się, czy on sam nie rozumie do końca, co mówi, czy manipuluje. Nie wiem, co gorsze – mówi Kamil Nowak. – Gdybym nadal była doradczynią rzecznika, choć nie wyobrażam sobie być doradczynią osoby o takich poglądach, podpowiedziałabym mu, żeby po tym wywiadzie przeprosił za swoje słowa, a nie plątał się w wyjaśnieniach, że zostały one zmanipulowane – mówi Dorota Zawadzka, która była doradczynią społeczną Marka Michalaka i jest znana z tego, że od lat walczy z wszelkimi formami bicia dzieci.

– Społeczne skutki jego słów mogą być tragiczne. Niemal 50 proc. Polaków uważa, że klaps nie jest biciem, a teraz rzecznik praw dziecka mówi coś, co może umocnić ludzi w tym przekonaniu. Mogą uznać, że on daje przyzwolenie na klapsy. Niedawno dziewięciomiesięczna dziewczynka zmarła pobita przez rodziców, blisko jedna czwarta Polaków uważa, że lanie nikomu nie zaszkodziło, a rzecznik mówi o estymie, którą darzy wspomnienie pobicia przez własnego ojca. Ma z tym dobre skojarzenia! W naszym społeczeństwie wciąż pokutuje mit „byłem bity i wyrosłem na porządnego człowieka”. Rzecznik swoimi słowami umacnia tę pochwałę bicia. Zawadzka prowadzi w całej Polsce zajęcia dla rodziców i dzieci. Często porusza temat przemocy. – Na spotkania przychodzą ludzie świadomi, a i tak mam z nimi co robić – opowiada. – Wciąż padają nieśmiertelne argumenty, że gdy dziecko wkłada paluszek do kontaktu, trzeba dać klapsa, to się oduczy. Nie, ono się oduczy, kiedy dorośnie, a jeśli dostanie klapsa, dowie się, że nie jest godne szacunku, że przed zdenerwowanym rodzicem trzeba się schować, że nie można mu ufać.

Kto uderza dziecko, jest oprawcą

Walka z przemocą traktowaną jako metoda wychowawcza była konikiem poprzedniego rzecznika Marka Michalaka. Otoczył się ludźmi znanymi z tego, że publicznie potępiają takie praktyki, i wspólnie z nimi dążył do wprowadzenia przepisu ich zakazującego. Powtarzał z uporem: klaps to też bicie. Teraz mówi: – Nie ma dobrej przemocy, tak jak nie ma dobrego molestowania. Próba relatywizowania jakiejkolwiek formy przemocy, w tym tzw. klapsów, jest zawsze szkodliwa. Z pełną mocą, kiedyś jako rzecznik praw dziecka, dzisiaj jako pedagog, wychowawca, ojciec, przewodniczący międzynarodowego ruchu korczakowskiego, za Januszem Korczakiem powtarzam: „Kto uderza dziecko, jest jego oprawcą”. Dzieci bić nie wolno, nigdy! Dorota Zawadzka przypomina, że poprzedni RPD z grupą specjalistów przygotował propozycję nowego Kodeksu opiekuńczego. Jedna z podstawowych zmian mówiła o zastąpieniu pojęcia „władzy rodzicielskiej” „odpowiedzialnością rodzicielską”.

– Kiedy na ulicy zwracam uwagę rodzicom, którzy szarpią czy biją dziecko, często słyszę: „To jest moje dziecko” – tłumaczy Zawadzka. – Pojęcie władzy rodzicielskiej to umacnia. My mamy władzę, mamy tradycję, u nas tak się wychowuje dzieci. Obecny rzecznik swoimi wypowiedziami umacnia ten stereotyp. Po objęciu urzędu w wywiadzie dla PAP Mikołaj Pawlak wymienił swoje priorytety: walkę z depresją u dzieci i z plagą samobójstw. – Część problemów nastolatków może być konsekwencją nieodpowiedniego korzystania z internetu – mówił. Za kolejne zagrożenie uznał dostęp do pornografii. Jakie tematy uważa obecnie za najpilniejsze dla RPD Marek Michalak? Odpowiada: – Katastrofalny stan psychiatrii dziecięcej. Ogromne i trudne do nadrobienia straty wywołane nieprzemyślaną i niedopracowaną reformą edukacji. Wymagająca poprawy dostępność do lekarzy różnych specjalności. Szeroko rozumiana przemoc, z którą walka musi być wielopłaszczyznowa, nieustająca i konsekwentna. Bardzo ważne jest nieustanne wzmacnianie podmiotowego i bezprzemocowego traktowania dzieci.

Okładka tygodnika WPROST: 27/2019
Więcej możesz przeczytać w 27/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 27/2019 (1892)

  • Cieszę się, gdy ludzie protestują 30 cze 2019, 20:00 Podejrzewam, że gdyby Winston Churchill zobaczył, jak wygląda dzisiejszy świat, stwierdziłby: „A nie mówiłem?”. Piję tu do jego słów: „Demokracja jest najgorszą formą rządu, jeśli nie liczyć wszystkich innych form, których... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 30 cze 2019, 20:00 KRĄŻĄ PLOTKI, ŻE GRZEGORZ SCHETYNA przed ustaleniem list koalicyjnych stawia twarde warunki SLD. – Kazał WŁODZIMIERZOWI CZARZASTEMU podpisać cyrograf. Jest w nim napisane, że koalicja jest za związkami partnerskimi, ale przeciw... 6
  • Obraz tygodnia 30 cze 2019, 20:00 23 kobiety uwiódł fałszywy Messi, czyli irański sobowtór piłkarza Reza Parastesh (27 lat) Wygrany Bartłomiej Misiewicz złoty chłopiec PiS, niegdyś rzecznik prasowy MON, ostatnio więzienny bibliotekarz, wyszedł na wolność po... 9
  • Info radar 30 cze 2019, 20:00 Biznes rolny z Wietnamem Aż 97,6 proc. ceł na towary, które sprzedajemy do Wietnamu, znosi umowa o strefie wolnego handlu między Unią Europejską a Wietnamem. Decyzję o jej podpisaniu przyjęła 25 czerwca Rada Europejska. To niezwykle... 10
  • Wciąż jestem w drodze 30 cze 2019, 20:00 Rozmowa z Grażyną Barszczewską, aktorką, współautorką autobiograficznej książki „Amantka z pieprzem”. 11
  • Klimatyczna walka o władzę 30 cze 2019, 20:00 Czy ocieplenie klimatyczne to realne zagrożenie, czy może retoryka służąca jakimś celom politycznym? 12
  • Mój film wpłynie na wybory 30 cze 2019, 20:00 Psychopaci zarządzają naszym krajem i decydują o życiu młodych ludzi – mówi Patryk Vega, reżyser filmu „Polityka”. 15
  • Bez imigrantów Polska nie da rady 30 cze 2019, 20:00 Lepiej przygotować projekty integracji (nie asymilacji!), jeśli nasz rynek pracy ma sprostać konkurencji z niemieckim 19
  • Wojna sztabów 30 cze 2019, 20:00 Joachim Brudziński i Krzysztof Brejza stają na czele zaciekłego pojedynku sztabów wyborczych najważniejszych formacji. Kampanijna machina się rozkręca – w tle doradcy, badania, magicy od sieci i wielkie pieniądze. 20
  • Schetyna chce przegrać, żeby wygrać 30 cze 2019, 20:00 Propozycja Schetyny dla opozycji to droga na cmentarz. Problem w tym, że trzy miesiące przed wyborami brak dla niej alternatywy. 24
  • Komfort i energooszczędność 30 cze 2019, 20:00 Według danych WHO aż 90 proc. naszego życia spędzamy w pomieszczeniach zamkniętych. Dlatego tak istotne jest, aby zadbać o jak najlepsze warunki życiowe. Jednym z kluczowych parametrów, który ma wpływ na nasze zdrowie oraz samopoczucie,... 25
  • Chciałbym, żeby Kaczyński został premierem 30 cze 2019, 20:00 Jarosław Kaczyński nie ma żadnych problemów ze zdrowiem – mówi Adam Bielan, europoseł, były wicemarszałek Senatu. 26
  • Lewica zniknie jesienią 30 cze 2019, 20:00 Wybory parlamentarne mogą zadać ostateczny cios formacjom lewicowym na naszej scenie politycznej. Ludzie lewicy zostaną, ale obecne partie mogą nie przetrwać. 31
  • Rzecznik ciągłych nieporozumień 30 cze 2019, 20:00 Rzecznik praw dziecka Mikołaj Pawlak wciąż powtarza, że został źle zrozumiany. Niektórzy się zastanawiają: może sam nie wie, co mówi? 34
  • Pan Gawriłow w Tbilisi 30 cze 2019, 20:00 Gruzińskie poczucie honoru jest znane na świecie, ale tym razem reakcja przerosła to, czego można się było spodziewać 40
  • Poczekalnia do listy 100 najbogatszych polaków 30 cze 2019, 20:00 1. Kazimierz Herba 368 mln zł DO WEJŚCIA NA TEGOROCZNĄ LISTĘ 100 NAJBOGATSZYCH ZABRAKŁO MU ZALEDWIE MILIONA ZŁOTYCH. Ale Kazimierz Herba już nieraz był w naszym rankingu. W końcu ze swoją branżą farmaceutyczną jest związany od... 42
  • Hossa Bessa 30 cze 2019, 20:00 Bunt miliarderów Podnieście nam podatki” – z takim apelem do kandydatów startujących w przyszłorocznych wyborach prezydenckich w USA zwróciła się grupa kilkunastu najbogatszych Amerykanów. Wśród nich: George Soros wraz z synem... 45
  • Milion po polsku 30 cze 2019, 20:00 W kraju przybywa milionerów. Ale nie rosną wyłącznie „stare fortuny” – bogaczy jest coraz więcej także wśród młodych Polaków, m.in. za sprawą rewolucji internetowej. 46
  • Polska pustynią Europy 30 cze 2019, 20:00 Wrocław będzie dopłacał mieszkańcom do budowy zbiorników na deszczówkę. Zaczęły się śmiechy, że to program Beczka+. Ale problem w kraju jest poważny, bo Polska ma tyle wody, co pustynny Egipt. 48
  • Siedem mitów o PKB 30 cze 2019, 20:00 PKB Polski rośnie, więc ludzie się bogacą. Będziemy mieli lepsze pensje, wyższe emerytury i grubsze portfele. Ale ile w tym wszystkim jest prawdy? I czy PKB jest aż tak bardzo ważny, jak twierdzą ekonomiści i politycy? 52
  • Jak uniknąć chaosu w kadrach w związku z PPK? 30 cze 2019, 20:00 O pracowniczych planach kapitałowych sporo się mówi, najczęściej w kontekście pracowników i korzyści, jakie niesie dla nich program. Jak wygląda perspektywa pracodawców? Czy firmy są gotowe do wdrożenia PPK? 55
  • Nowa era w internecie 30 cze 2019, 20:00 Już wkrótce do globalnej sieci zostaną podłączone kolejne miliony urządzeń: internet rzeczy zrewolucjonizuje nasze życie. 56
  • Zapasy w piaskownicy 30 cze 2019, 20:00 Przywódcy USA i Iranu obrzucają się wyzwiskami jak sztubaki. Wojny z tego nie będzie. Obie strony zajmują jedynie pozycje wyjściowe przed próbą nakłonienia Palestyńczyków do zawarcia pokoju z Izraelem. 58
  • Ortopedia spersonalizowana 30 cze 2019, 20:00 Sposób leczenia stawów biodrowych, kolanowych, kręgosłupa można dziś dopasować do pacjenta. Dzięki temu może on nawet po skomplikowanej operacji wrócić do sprawności fizycznej, a często też do uprawiania sportu – mówi dr Maciej Miszczak, specjalista ortopedii i traumatologii... 62
  • Sumienie gniewnych ludzi 30 cze 2019, 20:00 „When They See Us” to kolejna świetna produkcja, która wpisała się w falę opowieści o rasizmie, korumpowaniu i manipulacjach systemu sprawiedliwości w USA. Reżyserzy znajdują tam niewypędzone demony amerykańskiego społeczeństwa. 64
  • Gdy stosy ofiarne zapłoną 30 cze 2019, 20:00 Pogańskie rytuały. Pradawne bóstwa. Zespolenie z naturą. Tym żyją folk horrory, jak „Midsommar. W biały dzień” Ariego Astera. Ale też krytyką cywilizacji, moralną niejednoznacznością, zmysłowymi opowieściami o ludzkiej seksualności. 68
  • Francuski piesek 30 cze 2019, 20:00 Przyjeżdża rozpalony jak piec pociąg. Jestem skazany na trzy i pół godziny bez wody, bez kawy, bez jedzenia 72
  • 10 pomysłów na to, co jeść, oglądać i kupować tego lata 30 cze 2019, 20:00 Oto kompendium wiedzy o wakacyjnych trendach. Nasze zestawienie polecamy każdemu, kto w gąszczu informacji o lansowanych latem nowych modach czuje się zagubiony. 74
  • Sezon na stonkę 30 cze 2019, 20:00 Wakacyjne tłumy stały się plagą dla mieszkańców wielu turystycznych atrakcji. I jak na szkodniki przystało, zwalcza się je na wszelkie możliwe sposoby. 81
  • Wyjechać i nie zwariować, czyli urlop pracoholika 30 cze 2019, 20:00 Sama wizja opuszczenia służbowego biurka wywołuje w nim lęk. Ale to właśnie pracoholikowi wakacje potrzebne są najbardziej! Podpowiadamy, jak się do nich przygotować, by stały się mimo wszystko przyjemnością. 84
  • Wydarzenie 30 cze 2019, 20:00 Artystyczny plac zabaw Robert Kuśmirowski, Norbert Delman, Zuzanna Hertzberg. To tylko część grupy artystów, która w ubiegłym roku uczestniczyła w warsztatach u-jazdowskiego dla dzieci. Wakacyjna wystawa „Dotknij sztuki” to efekt tych... 90
  • Film 30 cze 2019, 20:00 Życiowe drogi Zamożna wdowa w pięknej rezydencji na francuskiej prowincji ogłasza, że lada chwila umrze i chce się do śmierci przygotować. Organizuje wyprzedaż dobytku, a każdy przedmiot, po który sięga, odnosi ją do przeszłości.... 91
  • Muzyka 30 cze 2019, 20:00 Człowiek instytucja Mark Ronson „LATE NIGHT FEELINGS” Sony Jako producent, kompozytor i DJ Mark Ronson umie budować cudze kariery. Wiele zawdzięczały mu Amy Winehouse czy Lady Gaga. Teraz choćby Miley Cyrus podkreśla, że jego „Nothing... 92
  • Książka 30 cze 2019, 20:00 Śmiech – jedyny ratunek Medialny szum wokół serialu nakręconego na podstawie „Paragrafu 22” przez George’a Clooneya sprawił, że słusznie wznowiono powieść Hellera, bo to najprawdziwsza klasyka współczesnej literatury, która... 93
  • Kalejdoskop 30 cze 2019, 20:00 Rosja po apokalipsie Twórcy z 4A Games postanowili przewietrzyć i odświeżyć uniwersum powieści Dmitrija Głuchowskiego. Trzecia część udanej serii „Metro Exodus” miała pomysł, jednak podczas realizacji coś poszło nie tak. Znany z... 94
  • Zmieniła mnie podróż do Etiopii 30 cze 2019, 20:00 Chciałabym zrobić wszystko, co możliwe, by zatrzymać globalne ocieplenie klimatu. 95
  • Jadalny papier nutowy 30 cze 2019, 20:00 Znane we Włoszech pod nazwą papier nutowy (carta da musica) cieniutkie chrupkie pieczywo jest na Sardynii chlebem powszednim. 96
  • 5 sosobów na walkę o odszkodowanie od linii lotniczych 30 cze 2019, 20:00 W 2018 r. prawie ćwierć miliona pasażerów wylatujących z polskich lotnisk było uprawnionych do odszkodowania. Kiedy możemy domagać się rekompensaty od linii za utrudnienia? 97
  • Zrób sobie... Sławomira 30 cze 2019, 20:00 Miliony wyświetleń, kto by nie chciał takiego elektoratu? Politycy, zapuszczajcie wąsy ą la Sławomir! 98

ZKDP - Nakład kontrolowany