Polska pustynią Europy

Polska pustynią Europy

Brak wody
Brak wody / Źródło: FreeImages.com / Vivek Chugh
Wrocław będzie dopłacał mieszkańcom do budowy zbiorników na deszczówkę. Zaczęły się śmiechy, że to program Beczka+. Ale problem w kraju jest poważny, bo Polska ma tyle wody, co pustynny Egipt.

Przez kilka tygodni czerwca liście na sztucznej palmie na warszawskim rondzie de Gaulle’a były zwiędłe i pożółkłe. Autorka instalacji Joanna Rajkowska chciała w ten sposób zwrócić uwagę na zmiany klimatyczne na świecie

Pierwsze ofiarą tegorocznych upałów padły Skierniewice. Na początku czerwca w całym mieście zabrakło wody. Prezydent Krzysztof Jażdżyk powołał sztab kryzysowy. Podano numery alarmowe, pod które można było dzwonić, żeby zgłosić się po odbiór wody w butelkach. Szef miejskich wodociągów tłumaczył, że zapas wyczerpał się w tym roku wyjątkowo szybko. – Nastąpiło ogromne zużycie. Powoli musimy zacząć się przyzwyczajać, że woda to dobro luksusowe – mówił Jacek Pełka. W zeszłym tygodniu woda na miejskim kąpielisku w Ełku była tak ciepła, że po prostu przestała chłodzić. Rok temu rozgrzała się do tego stopnia, że w jeziorze zaczęły zdychać ryby. W kąpielisku w Pabianicach wody, która jest pobierana z pobliskiej rzeki, po prostu zabrakło. Na dnie zbiornika została tylko brudna piana. Sanepid zakazał kąpieli na sam taki widok. Sulmierzyce w Wielkopolsce wodę muszą już kupować od ościennych gmin, bo miasto wyczerpało własne źródło. Mieszkańcy gminy Biesiekierzz Zachodniopomorskiego wciąż narzekają na problemy z dostawą wody. Ciśnienie w kranach jest tak niskie, że nie sposób wziąć prysznic. Z kolei w Bogatyni w zeszłym tygodniu z kranów leciała woda w kolorze herbaty. Powodem był osad w starych rurach, który oderwał się przez ekstremalne zużycie w czasie upałów. W Polsce na jednego mieszkańca przypada zaledwie 1,6 tys. m sześc. wody. Średnia unijna to trzy razy tyle. Pod tym względem zajmujemy jedne z ostatnich miejsc w Europie. Nasze zasoby wodne można porównać z tymi, którymi dysponuje pustynny Egipt. Hydrolodzy biją na alarm: grozi nam Sahara nad Wisłą.

Gdzie ucieka woda

97 proc. wody w Polsce pochodzi z opadów atmosferycznych. Ale olbrzymia jej część po prostu przecieka nam przez palce, bo albo nie zostanie wchłonięta w glebę przez zabetonowane miasta i wtedy podtapia metropolie, albo ucieka rzekami do Bałtyku, bo brakuje dużych sztucznych zbiorników. Aż 70 proc. całych naszych zasobów wodnych zużywa się do utrzymania energetyki węglowej. Według Greenpeace polskie elektrownie węglowe są pod tym względem globalnym liderem. Dla porównania przemysł węglowy w Niemczech pochłania 18 proc. krajowych zasobów, a średnia unijna to 13,7 proc. Kozienice, druga co do wielkości elektrownia węglowa w Polsce, zużywają co trzy minuty wodę potrzebną na wypełnienie basenu olimpijskiego. Dlatego tak wielkie problemy z wodą przeżywają Sulmierzyce, Kleszczów, Rząśnia i inne gminy, które leżą niedaleko gigantycznych kopalni.

Im głębiej jest położone złoże węgla, tym głębiej trzeba odwadniać teren, żeby zacząć je wydobywać. Wokół kopalni brakuje wody, więc trzeba kopać studnie kilometry dalej i sprowadzać ją wodociągami albo kupować od sąsiada. Jak podają Polskie Sieci Elektroenergetyczne, właśnie bijemy rekordy letniego zużycia prądu. 26 czerwca o godzinie 13.15 padł rekord zapotrzebowania na moc. Wyniosło dokładnie 24 140 MW. Nasz kraj jeszcze nigdy nie potrzebował o tej porze tyle prądu. Urząd Regulacji Energetyki ostrzega, że w przypadku permanentnej suszy w Polsce mogą pojawić się problemy z dostawą prądu, w krajowym systemie brakuje bowiem rezerw. W Ostrołęce budowany jest potężny blok energetyczny o mocy 1 tys. MW. Może uzupełni rezerwy prądu, ale na pewno nie wody, której ogromne ilości będą potrzebne do chłodzenia bloku elektrowni.

Kolejne 11 proc. polskich zasobów wodnych pochłania rolnictwo. Mało kto wie, że do wytworzenia 1 kg wołowiny trzeba zużyć 16 tys. litrów wody, czyli tyle, ile mieszczą trzy beczkowozy. Do kilograma mięsa z kurczaka czy wieprzowiny potrzeba już mniej, „tylko” 5 tys. litrów. Dużo lepiej wychodzą w tych kalkulacjach wegetarianie, bo kilogram ziemniaków wymaga 500 litrów, a pszenica 900. Mimo wszystko z roku na rok uprawia się je trudniej, bo Polska nam pustynnieje. Jeszcze kilkanaście lat temu susze występowały u nas średnio raz na pięć lat. Teraz są co drugi rok. Z danych Światowej Organizacji Meteorologicznej wynika, że zeszły rok był w skali świata czwartym najgorętszym od momentu rozpoczęcia pomiarów, czyli od 1850 r. Co gorsza, trzy jeszcze gorętsze roczniki to właśnie ostatnie lata: 2017, 2016 i 2015.

Na 90 proc. obszaru łódzkiego istnieje ryzyko opadów poniżej 400 mm rocznie. To tyle co na granicy rosyjsko-kazachskiej. A średnia dla i tak ubogiej w wodę Polski to 600 mm. Według badaczy ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Jezioro Zdworskie, największe na Mazowszu, już dawno powinno zniknąć z mapy Polski. Istnieje tylko dzięki temu, że co roku pompuje się do niego od kilkuset tysięcy do nawet miliona metrów sześciennych wody. W Wielkopolsce już pojawiła się roślinność stepowa. Naukowcy ostrzegają, że w step może zamienić się też sąsiadujące z Wielkopolską województwo lubuskie. „Jeśli kolejne pięć lat będzie nadal tak suchych i upalnych, temperatura w Zielonej Górze drastycznie wzrośnie. Zaczną wysychać ogrody, umierać drzewa. Zacznie brakować wody w studniach” – ostrzega prof. Grzegorz Gabryś, kierownik Katedry Zoologii na Wydziale Nauk Biologicznych Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Rzeczne autostrady

Dzisiaj rocznie uzyskujemy w Polsce 192 mld m sześc. wody. Prawie tyle samo, co wypływa nam przez krany. Daniel Kociołek z powołanego przed rokiem Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie tłumaczy, że w wolnej Polsce nikt o wodzie nie myślał na poważnie. – Kompetencje dotyczące polityki wodnej znajdowały się wcześniej w czterech ministerstwach, 16 urzędach marszałkowskich i ponad 300 powiatach. Każdy więc uważał, że to nie jego problem – mówi. A problem był od zawsze. Tylko 1,8 proc. polskich rzek posiada wodę pierwszej klasy, czyli zdatną do picia. Jednocześnie retencjonujemy zaledwie 6,5 proc. średniego rocznego odpływu naszych wód do Morza Bałtyckiego. Lista grzechów jest o wiele dłuższa. Melioracje, które z pozoru mają regulować system wodny, tak naprawdę osuszają teren. Betonowanie i asfaltowanie miast, gdzie woda spływa do ścieków zamiast wsiąkać w ziemię i dawać wilgoć. Betonowanie koryt rzek i tworzenie całych rzecznych autostrad, gdzie woda z gór jeszcze szybciej spływa do Bałtyku zamiast zostawać w glebie. Drapieżna gospodarka leśna i osuszanie bagien albo pól po to, żeby dostać unijne dopłaty. Nawet z pozoru tak błaha sprawa jak wycinka drzew przy małych ciekach wodnych. To wszystko sprawia, że w kraju wody zostaje mniej. Poza naturalnymi problemami mamy też ten związany z miejskim przesyłem wody. Izba Gospodarcza Wodociągi Polskie bije na alarm, że obecnie ok. 15 proc. wody marnuje się ze względu na nieszczelności sieci lub nielegalne podłączenia.

Podatek od deszczu

Dzisiaj rząd mówi, że zamierza przeznaczać rocznie nawet 6 mld zł, żeby wodę w kraju zatrzymać. Sama budowa zbiornika Kąty-Myscowa na Podkarpaciu ma pochłonąć 1 mld zł. Obecnie inwestycje trwają w Raciborzu, gdzie budowany jest tzw. suchy zbiornik, który ma się napełniać wodą jedynie w przypadku powodzi. W przyszłości ma łagodzić skutki suszy. Ku końcowi zbliża się też inwestycja w Malczycach nad Odrą. Zbiorniki retencyjne mają też powstać np. w Kotlinie Kłodzkiej. Pieniądze na nową politykę wodną mają pochodzić m.in. z wprowadzonego przez rząd tzw. podatku od deszczu. Od 1 stycznia 2018 r. właściciele budynków, których powierzchnia przekracza 3,5 tys. mkw., a działka jest wyasfaltowana albo wybetonowana w przynajmniej 70 proc., są zobowiązani do uiszczenia deszczowej daniny. 90 proc. zebranych w ten sposób przez gminy pieniędzy ma trafiać do Wód Polskich. 10 proc. gminy mogą zostawić sobie. Jak nowy podatek sprawdził się w praktyce? Rzeczywistość okazała się bardziej złożona. Gminy specjalnie nie kwapią się ze zbieraniem daniny. Jak udało nam się ustalić, w zeszłym roku jedynie 211 z 2477 wpłaciło fundusze na konto Wód. Zasilą spółkę „zawrotną” kwotą 2 mln zł. Przy założeniach inwestycyjnych na poziomie 6 mld zł, o których mówi PiS, nie jest to nawet kropla w morzu potrzeb.

500+ za deszczówkę

Przykład, jak rzeczywiście zbierać pieniądze z „deszczowego”, dał w 2012 r. Wrocław, który wprowadził wtedy podobny podatek. Jego wysokość zależy od powierzchni budynku i oscyluje w granicach od kilku do kilkudziesięciu groszy za metr miesięcznie. W praktyce chodziło o opodatkowanie wielkopowierzchniowych sklepów, biurowców czy hal magazynowych. Co ciekawe, z tego podatku zwolnione zostały kościoły. Tylko w pierwszym roku działania „deszczowego” miasto zebrało w ten sposób 11 mln zł. Prezydent Jacek Sutryk poszedł jeszcze krok dalej. Wrocławianie mogą dostać nawet 5 tys. zł dofinansowania od miasta na zakup zbiornika retencyjnego. Złapany deszcz mogą wykorzystać do mycia naczyń, prania, a nawet kąpieli. Ale czy to dobra inwestycja? Mając dach o powierzchni 100 mkw., jesteśmy w stanie rocznie wyłapać ok. 43 m sześc. deszczówki. Za jeden metr sześcienny we wrocławskim MPWiK płaci się nieco ponad 11 zł. Rocznie daje to niecałe 500 zł oszczędności. Niby mało, ale rosnące ceny wody zmuszą niedługo Polaków do takiego deszczowego recyklingu. Jeśli to nie pomoże, można pójść drogą malutkiej gminy Dobra niedaleko Szczecina. Tamtejsi włodarze wpadli właśnie na pomysł, że podwyższą opłaty za wodę o 2000 proc., z 10 gr do 2 zł, żeby ludzie opamiętali się z podlewaniem trawników. W myśl zasady: chcesz mieć piękny ogród, to płać. Na razie podwyżka objęłaby tylko tych mieszkańców, którzy mają specjalne liczniki przy ogródkach.

Okładka tygodnika WPROST: 27/2019
Więcej możesz przeczytać w 27/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 27/2019 (1892)

  • Cieszę się, gdy ludzie protestują 30 cze 2019, 20:00 Podejrzewam, że gdyby Winston Churchill zobaczył, jak wygląda dzisiejszy świat, stwierdziłby: „A nie mówiłem?”. Piję tu do jego słów: „Demokracja jest najgorszą formą rządu, jeśli nie liczyć wszystkich innych form, których... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 30 cze 2019, 20:00 KRĄŻĄ PLOTKI, ŻE GRZEGORZ SCHETYNA przed ustaleniem list koalicyjnych stawia twarde warunki SLD. – Kazał WŁODZIMIERZOWI CZARZASTEMU podpisać cyrograf. Jest w nim napisane, że koalicja jest za związkami partnerskimi, ale przeciw... 6
  • Obraz tygodnia 30 cze 2019, 20:00 23 kobiety uwiódł fałszywy Messi, czyli irański sobowtór piłkarza Reza Parastesh (27 lat) Wygrany Bartłomiej Misiewicz złoty chłopiec PiS, niegdyś rzecznik prasowy MON, ostatnio więzienny bibliotekarz, wyszedł na wolność po... 9
  • Info radar 30 cze 2019, 20:00 Biznes rolny z Wietnamem Aż 97,6 proc. ceł na towary, które sprzedajemy do Wietnamu, znosi umowa o strefie wolnego handlu między Unią Europejską a Wietnamem. Decyzję o jej podpisaniu przyjęła 25 czerwca Rada Europejska. To niezwykle... 10
  • Wciąż jestem w drodze 30 cze 2019, 20:00 Rozmowa z Grażyną Barszczewską, aktorką, współautorką autobiograficznej książki „Amantka z pieprzem”. 11
  • Klimatyczna walka o władzę 30 cze 2019, 20:00 Czy ocieplenie klimatyczne to realne zagrożenie, czy może retoryka służąca jakimś celom politycznym? 12
  • Mój film wpłynie na wybory 30 cze 2019, 20:00 Psychopaci zarządzają naszym krajem i decydują o życiu młodych ludzi – mówi Patryk Vega, reżyser filmu „Polityka”. 15
  • Bez imigrantów Polska nie da rady 30 cze 2019, 20:00 Lepiej przygotować projekty integracji (nie asymilacji!), jeśli nasz rynek pracy ma sprostać konkurencji z niemieckim 19
  • Wojna sztabów 30 cze 2019, 20:00 Joachim Brudziński i Krzysztof Brejza stają na czele zaciekłego pojedynku sztabów wyborczych najważniejszych formacji. Kampanijna machina się rozkręca – w tle doradcy, badania, magicy od sieci i wielkie pieniądze. 20
  • Schetyna chce przegrać, żeby wygrać 30 cze 2019, 20:00 Propozycja Schetyny dla opozycji to droga na cmentarz. Problem w tym, że trzy miesiące przed wyborami brak dla niej alternatywy. 24
  • Komfort i energooszczędność 30 cze 2019, 20:00 Według danych WHO aż 90 proc. naszego życia spędzamy w pomieszczeniach zamkniętych. Dlatego tak istotne jest, aby zadbać o jak najlepsze warunki życiowe. Jednym z kluczowych parametrów, który ma wpływ na nasze zdrowie oraz samopoczucie,... 25
  • Chciałbym, żeby Kaczyński został premierem 30 cze 2019, 20:00 Jarosław Kaczyński nie ma żadnych problemów ze zdrowiem – mówi Adam Bielan, europoseł, były wicemarszałek Senatu. 26
  • Lewica zniknie jesienią 30 cze 2019, 20:00 Wybory parlamentarne mogą zadać ostateczny cios formacjom lewicowym na naszej scenie politycznej. Ludzie lewicy zostaną, ale obecne partie mogą nie przetrwać. 31
  • Rzecznik ciągłych nieporozumień 30 cze 2019, 20:00 Rzecznik praw dziecka Mikołaj Pawlak wciąż powtarza, że został źle zrozumiany. Niektórzy się zastanawiają: może sam nie wie, co mówi? 34
  • Pan Gawriłow w Tbilisi 30 cze 2019, 20:00 Gruzińskie poczucie honoru jest znane na świecie, ale tym razem reakcja przerosła to, czego można się było spodziewać 40
  • Poczekalnia do listy 100 najbogatszych polaków 30 cze 2019, 20:00 1. Kazimierz Herba 368 mln zł DO WEJŚCIA NA TEGOROCZNĄ LISTĘ 100 NAJBOGATSZYCH ZABRAKŁO MU ZALEDWIE MILIONA ZŁOTYCH. Ale Kazimierz Herba już nieraz był w naszym rankingu. W końcu ze swoją branżą farmaceutyczną jest związany od... 42
  • Hossa Bessa 30 cze 2019, 20:00 Bunt miliarderów Podnieście nam podatki” – z takim apelem do kandydatów startujących w przyszłorocznych wyborach prezydenckich w USA zwróciła się grupa kilkunastu najbogatszych Amerykanów. Wśród nich: George Soros wraz z synem... 45
  • Milion po polsku 30 cze 2019, 20:00 W kraju przybywa milionerów. Ale nie rosną wyłącznie „stare fortuny” – bogaczy jest coraz więcej także wśród młodych Polaków, m.in. za sprawą rewolucji internetowej. 46
  • Polska pustynią Europy 30 cze 2019, 20:00 Wrocław będzie dopłacał mieszkańcom do budowy zbiorników na deszczówkę. Zaczęły się śmiechy, że to program Beczka+. Ale problem w kraju jest poważny, bo Polska ma tyle wody, co pustynny Egipt. 48
  • Siedem mitów o PKB 30 cze 2019, 20:00 PKB Polski rośnie, więc ludzie się bogacą. Będziemy mieli lepsze pensje, wyższe emerytury i grubsze portfele. Ale ile w tym wszystkim jest prawdy? I czy PKB jest aż tak bardzo ważny, jak twierdzą ekonomiści i politycy? 52
  • Jak uniknąć chaosu w kadrach w związku z PPK? 30 cze 2019, 20:00 O pracowniczych planach kapitałowych sporo się mówi, najczęściej w kontekście pracowników i korzyści, jakie niesie dla nich program. Jak wygląda perspektywa pracodawców? Czy firmy są gotowe do wdrożenia PPK? 55
  • Nowa era w internecie 30 cze 2019, 20:00 Już wkrótce do globalnej sieci zostaną podłączone kolejne miliony urządzeń: internet rzeczy zrewolucjonizuje nasze życie. 56
  • Zapasy w piaskownicy 30 cze 2019, 20:00 Przywódcy USA i Iranu obrzucają się wyzwiskami jak sztubaki. Wojny z tego nie będzie. Obie strony zajmują jedynie pozycje wyjściowe przed próbą nakłonienia Palestyńczyków do zawarcia pokoju z Izraelem. 58
  • Ortopedia spersonalizowana 30 cze 2019, 20:00 Sposób leczenia stawów biodrowych, kolanowych, kręgosłupa można dziś dopasować do pacjenta. Dzięki temu może on nawet po skomplikowanej operacji wrócić do sprawności fizycznej, a często też do uprawiania sportu – mówi dr Maciej Miszczak, specjalista ortopedii i traumatologii... 62
  • Sumienie gniewnych ludzi 30 cze 2019, 20:00 „When They See Us” to kolejna świetna produkcja, która wpisała się w falę opowieści o rasizmie, korumpowaniu i manipulacjach systemu sprawiedliwości w USA. Reżyserzy znajdują tam niewypędzone demony amerykańskiego społeczeństwa. 64
  • Gdy stosy ofiarne zapłoną 30 cze 2019, 20:00 Pogańskie rytuały. Pradawne bóstwa. Zespolenie z naturą. Tym żyją folk horrory, jak „Midsommar. W biały dzień” Ariego Astera. Ale też krytyką cywilizacji, moralną niejednoznacznością, zmysłowymi opowieściami o ludzkiej seksualności. 68
  • Francuski piesek 30 cze 2019, 20:00 Przyjeżdża rozpalony jak piec pociąg. Jestem skazany na trzy i pół godziny bez wody, bez kawy, bez jedzenia 72
  • 10 pomysłów na to, co jeść, oglądać i kupować tego lata 30 cze 2019, 20:00 Oto kompendium wiedzy o wakacyjnych trendach. Nasze zestawienie polecamy każdemu, kto w gąszczu informacji o lansowanych latem nowych modach czuje się zagubiony. 74
  • Sezon na stonkę 30 cze 2019, 20:00 Wakacyjne tłumy stały się plagą dla mieszkańców wielu turystycznych atrakcji. I jak na szkodniki przystało, zwalcza się je na wszelkie możliwe sposoby. 81
  • Wyjechać i nie zwariować, czyli urlop pracoholika 30 cze 2019, 20:00 Sama wizja opuszczenia służbowego biurka wywołuje w nim lęk. Ale to właśnie pracoholikowi wakacje potrzebne są najbardziej! Podpowiadamy, jak się do nich przygotować, by stały się mimo wszystko przyjemnością. 84
  • Wydarzenie 30 cze 2019, 20:00 Artystyczny plac zabaw Robert Kuśmirowski, Norbert Delman, Zuzanna Hertzberg. To tylko część grupy artystów, która w ubiegłym roku uczestniczyła w warsztatach u-jazdowskiego dla dzieci. Wakacyjna wystawa „Dotknij sztuki” to efekt tych... 90
  • Film 30 cze 2019, 20:00 Życiowe drogi Zamożna wdowa w pięknej rezydencji na francuskiej prowincji ogłasza, że lada chwila umrze i chce się do śmierci przygotować. Organizuje wyprzedaż dobytku, a każdy przedmiot, po który sięga, odnosi ją do przeszłości.... 91
  • Muzyka 30 cze 2019, 20:00 Człowiek instytucja Mark Ronson „LATE NIGHT FEELINGS” Sony Jako producent, kompozytor i DJ Mark Ronson umie budować cudze kariery. Wiele zawdzięczały mu Amy Winehouse czy Lady Gaga. Teraz choćby Miley Cyrus podkreśla, że jego „Nothing... 92
  • Książka 30 cze 2019, 20:00 Śmiech – jedyny ratunek Medialny szum wokół serialu nakręconego na podstawie „Paragrafu 22” przez George’a Clooneya sprawił, że słusznie wznowiono powieść Hellera, bo to najprawdziwsza klasyka współczesnej literatury, która... 93
  • Kalejdoskop 30 cze 2019, 20:00 Rosja po apokalipsie Twórcy z 4A Games postanowili przewietrzyć i odświeżyć uniwersum powieści Dmitrija Głuchowskiego. Trzecia część udanej serii „Metro Exodus” miała pomysł, jednak podczas realizacji coś poszło nie tak. Znany z... 94
  • Zmieniła mnie podróż do Etiopii 30 cze 2019, 20:00 Chciałabym zrobić wszystko, co możliwe, by zatrzymać globalne ocieplenie klimatu. 95
  • Jadalny papier nutowy 30 cze 2019, 20:00 Znane we Włoszech pod nazwą papier nutowy (carta da musica) cieniutkie chrupkie pieczywo jest na Sardynii chlebem powszednim. 96
  • 5 sosobów na walkę o odszkodowanie od linii lotniczych 30 cze 2019, 20:00 W 2018 r. prawie ćwierć miliona pasażerów wylatujących z polskich lotnisk było uprawnionych do odszkodowania. Kiedy możemy domagać się rekompensaty od linii za utrudnienia? 97
  • Zrób sobie... Sławomira 30 cze 2019, 20:00 Miliony wyświetleń, kto by nie chciał takiego elektoratu? Politycy, zapuszczajcie wąsy ą la Sławomir! 98

ZKDP - Nakład kontrolowany