Skutki niesprzedawania wódki

Skutki niesprzedawania wódki

piwo (zdj. ilustracyjne)
piwo (zdj. ilustracyjne) / Źródło: Fotolia / interstid
Mija rok od czasu, kiedy polskie miasta wprowadziły u siebie nocne zakazy sprzedaży alkoholu. Pić mieliśmy mniej, a monopole miały przestać się namnażać. Wyszło na odwrót.

W Rzeszowie nocna prohibicja zaczęła się w lutym. Prezydent miasta Tadeusz Ferenc wpadł na pomysł, żeby zakazać sprzedawania napojów alkoholowych w Śródmieściu od 22 do 6 rano. Powodem były burdy pod sklepem monopolowym zlokalizowanym na jednym z osiedli w centrum miasta. Zakaz utrzymał się zaledwie trzy miesiące, bo wojewódzki sąd administracyjny stwierdził nieważność uchwały. Zdaniem WSA zakłócanie ciszy nocnej pod jednym sklepem nie jest powodem do tego, żeby zakazywać sprzedaży alkoholu we wszystkich sklepach w całej dzielnicy. Tym bardziej że monopolowy, na który skarżyli się mieszkańcy, już nawet nie istnieje. Kilka dni temu podano, że miasto nie będzie się od decyzji WSA odwoływać.

Prohibicja w Rzeszowie kończy się więc na dobre. W Olsztynie ciągle trwa, ale sposób na jej obejście znalazł np. Jarosław Zbutowicz, właściciel sklepu monopolowego w centrum miasta. Z racji tego, że prohibicja dotyczy tylko sklepów, a nie lokali gastronomicznych, to po 22 olsztyński przedsiębiorca zamienia swój sklep na pub. Dalej sprzedaje piwo, wino, wódkę, ale już pod pretekstem „organizowania imprezy zamkniętej z alkoholem”. Wejście do sklepu tylko z ważnym biletem. Do kupienia za 3 zł na bramce. Dzięki nowemu prawu, począwszy od zeszłego roku, część polskich miast wprowadziła nocny zakaz handlu alkoholem. Miało skończyć się nocne picie Polaków, awantury pod sklepami monopolowymi i rozrost sieci sklepów z mocnym alkoholem. Ale wyszło jak zwykle. Polacy biją rekordy w piciu, a sieci monopoli oplatają już nie tylko duże miasta, ale też malutkie gminy.

Rabat z procentami

W ciągu ostatnich 12 miesięcy Polacy wydali na alkohol ponad 35 mld zł – wynika z najnowszych danych agencji badawczej Nielsen. To trzy razy tyle, ile przez rok wydajemy na dzieci. Pijemy najwięcej alkoholu w historii. I kiedy spożycie na świecie spada, bo z roku na rok mniej piją Francuzi, Włosi, a nawet Rosjanie, to w Polsce rośnie. Statystyczny Polak wypija 11 litrów czystego spirytusu na głowę. W latach 90. wypijał 2 litry mniej. Na tym piciu Polaków chcą zarabiać już nie tylko sklepy monopolowe, ale też duże sieci handlowe. W sieci marketów Dino przy zakupie 10 butelek alkoholu 11. dostaniemy gratis.

W sklepach Stokrotka opłaca się kupować hurtowe ilości. Przy zakupie powyżej 200 butelek wódki dostaniemy 25 proc. rabatu. Wychodzi 11 zł taniej na butelce. Wódka w ogóle jest najczęściej promowanym przez sieci handlowe mocnym alkoholem. Tylko w pierwszym kwartale tego roku pojawiła się ponad 13,6 tys. razy w gazetkach promocyjnych. Ale duże sieci handlowe nie chcą sprzedawać alkoholu tylko w swoich marketach. Otwierają też własne sklepy monopolowe.

Francuski Carrefour nabył pięć lat temu 40 placówek Galerii Alkoholi. Obecnie ma ich 60. Głównie na Podlasiu, Mazurach i w Łódzkiem. Eurocash parę tygodni temu pochwalił się, że właśnie otworzył 50. sklep pod szyldem Duży Ben. To taki alkoholowy market, gdzie znajdziemy wszystko: od wieczornego piwa, po wyjątkowy alkohol na prezent i zapasy na grilla. – Choć alkohol jest teoretycznie dostępny na każdym kroku i o każdej porze dnia i nocy, to nadal wiele do życzenia pozostawiały warunki jego sprzedaży. Chcieliśmy to zmienić i stworzyć nowoczesny koncept, który trafi w szerokie gusta – tłumaczył sukces Dawid Kula, dyrektor sieci.

Żeby przyciągnąć klientów, Duży Ben wprowadził do sprzedaży dwa rodzaje piwa, które w Polsce będą dostępne wyłącznie w tej sieci sklepów. Piwo pszeniczne „No PSZEcież” i APA „SatrAPA” warzy browar rzemieślniczych Inne Beczki z podwarszawskiego Konstancina. Pomysłów, jak zawładnąć umysłami i portfelami pijących Polaków, jest więcej. W zeszłym roku znana sieć saloników prasowych InMedio testowała nowy koncept sklepów pod marką InMedio Trendy. W środku klient oprócz książki i gazety mógł kupić sobie też piwo albo butelkę whisky. Takie połączenie prasy z procentami reklamowano pod hasłem „Kultura przyjemności”. „Staramy się łączyć ofertę kulturalną z lepszymi alkoholami, dobrym winem. Książki Steinbecka dobrze się kojarzą z amerykańską whisky” – tłumaczył odpowiedzialny za rozwój nowego konceptu handlowego Dariusz Sinkiewicz. Efekt? InMedio z alkoholem miało wzrosty sprzedaży przekraczające 100 proc. w porównaniu do saloników prasowych, gdzie alkoholu nie było. Projekt okazał się rentowny już w pierwszym roku. Sieć planuje otworzyć kilkaset tego typu sklepów w ciągu najbliższych paru lat.

Ile za monopol?

– Rynek będzie się konsolidował, a najwięksi gracze będą powiększać swój stan posiadania kosztem pojedynczych sklepów w bardzo szybkim tempie – uważa Sławomir Skowron, założyciel sieci Al Capone. – Dzisiaj mamy 40 placówek, ale za trzy lata chcę ich mieć 200 – dodaje. W tym wyścigu wygra ten, kto zbuduje sobie dzisiaj mocną pozycję negocjacyjną z producentami i dystrybutorami. Do tego potrzebuje jak największej liczby placówek pod swoim szyldem. Stawianie ich za swoją gotówkę jest niezwykle ryzykowne i czasochłonne. No i najważniejsze. Wymaga posiadania owej gotówki. Dlatego powstają specjalne systemy franczyzowe alkoholowych delikatesów. I tak dla przykładu gdybyśmy chcieli prowadzić jeden ze sklepów Skowrona, musielibyśmy wyłożyć na dzień dobry minimum 155 tys. zł netto na wyposażenie i towar. Dodatkowo 25 tys. zł za pakiet startowy, czyli projekt wnętrza, oprogramowanie, odzież firmową i pakiet szkoleń. To jednak nie koniec kosztów. Jest jeszcze opłata bieżąca: 2 proc. od zakupów netto i opłata marketingowa: 1 proc. od sprzedaży netto. Co ciekawe, Al Capone ma więcej franczyzobiorców niż własnych placówek. Taką formę współpracy oferują wszyscy liczący się na rynku gracze. Tylko w taki sposób można dynamicznie rosnąć bez olbrzymich nakładów finansowych. – Jest się jednak czym dzielić. Uśredniona marża ze sprzedaży wszystkich napojów alkoholowych wynosi ok. 20 proc. A my dodatkowo mocno stawiamy na alkohole marki premium, które, jak wiadomo, dają więcej zarobić niż butelka czystej „krajowej” – chwali się Skowron. I rzeczywiście kwoty, którymi obracają alkoholowe markety, mogą zawrócić w głowie. United Beverages, największy alkoholowy dyskont w kraju (Alkohole Świata czy Prosto z Palety) sprzedał w zeszłym roku trunków za niemal pół miliarda złotych. Polską spółkę kontroluje William Carey, współzałożyciel CEDC, największego producenta wódki na świecie.

Kiedy pije Polak

W tej branży są piki, które zarabiają na cały pozostały okres. Największe przychody zaczynają się od godz. 15 w piątek, czyli od powrotu ludzi z pracy do domu. Kupują wówczas piwo, wino albo od razu robią zapasy na imprezowy weekend. Hossa trwa do późnych godzin nocnych i przez całą sobotę. Najgorzej jest z rankami i wtedy, kiedy ludzie są w pracy. – Chociaż niektórzy stoją przed moim sklepem jeszcze przed 6 rano – śmieje się Janina Kowalewska, właścicielka sklepu wielobranżowego pod Poznaniem. – Czasami jest tak, że pierwszy niealkoholowy produkt sprzedaję o 12 czy nawet 13. Nic więc dziwnego, że monopole wypierają z atrakcyjnych lokalizacji wszystkie inne sklepy. W Polsce jest cztery razy więcej sklepów z alkoholem niż dopuszcza norma Światowej Organizacji Zdrowia. Według WHO jeden monopol powinien przypadać na co najmniej tysiąc osób. U nas przypada średnio na 273 Polaków.

Swego czasu w Łodzi co miesiąc otwierały się cztery nowe sklepy z wódką. Łódzkie monopole słyną na całą Polskę z oryginalnych nazw: Kapselek, Zakątek Konesera, Źródełko, Galeria dobrego nastroju i Kacuś. Dzisiaj w warszawskim Śródmieściu jest dwa razy więcej sklepów z alkoholem niż jeszcze dekadę temu. A radni chcą przyznać więcej koncesji na sprzedaż mocnego alkoholu. Jak wynika z najnowszych danych Polskiej Izby Handlu, w czerwcu całkowita wartość sprzedaży piwa w sklepach małoformatowychbyła o ponad jedną czwartą wyższa niż w maju. Co prawda nadal królują piwo i wódka, ale już na trzecim miejscu jest whisky. Przebojem są „browary” bezalkoholowe i te do 2 proc. zawartości alkoholu. Ich sprzedaż wzrosła rok do roku o 77 proc. Hitem jest też cava i prosecco oraz wina aromatyzowane o smaku truskawki czy brzoskwini. Kochamy też małpki, czyli małe buteleczki z kolorową wódką. Rynek na to jest tak chłonny, że producenci chwalą się już 50 różnymi smakami. Pije je 3 mln Polaków. Codziennie.

Turystyka alkoholowa

Włodarze polskich miast, widząc duży wzrost spożycia alkoholu wśród swoich obywateli, zaczęli więc wprowadzać nocną prohibicję. I tak od Suwałk aż po Wrocław pojawiły się jej regionalne odmiany. Czasami alkoholu nie wolno sprzedawać od 22, czasami od 23. Gdzieś dostępny jest od 5, w innej miejscowości od 7. W każdym przypadku cel był taki sam. Ograniczenie spożycia oraz powstrzymanie pijackich burd przy sklepach monopolowych, które z powodu braku nocnych klientów miały się zamykać. – Takich akcji wcale się nie boimy. Dostosowujemy się do lokalnego rynku. Tam, gdzie zakazu nie ma, jesteśmy dostępni non stop. Zresztą akurat nocna sprzedaż nie jest nadmiernie istotna w całym cyklu. Bardziej chodzi o utrzymanie relacji z klientem i zapewnienie mu produktu. – mówi Sławomir Skowron od sklepów Al Capone. Największym radykałem, jeśli chodzi o walkę z alkobranżą, był były dyrektor Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Krzysztof Brzózka. Apelował, by zamknąć w Polsce 80 proc. wszystkich sklepów monopolowych!

Jednak każdy pytany przez nas właściciel sklepu mówi to samo: odgórne nakazy niczego nie zmienią. Bo ten, kto alkoholu potrzebuje, i tak go gdzieś znajdzie. Jak nie w sklepie, to z jakiegoś nielegalnego źródła. W czasach prohibicji w USA, która obowiązywała tam przez kilkanaście lat na początku XX w., przybyło np. farmaceutów, którzy mogli przepisywać pacjentom whisky w celach leczniczych. Niektórzy Amerykanie stali się wtedy bardziej pobożni, bo księża mieli możliwość zakupu wina mszalnego. Inni – obłożnie chorzy, bo szpitale miały dostęp do spirytusu do dezynfekcji ran. Wzrosła też liczba zgonów spowodowana zatruciami po wypiciu skażonego alkoholu. Eksperyment z prohibicją w wydaniu amerykańskim się nie udał.

To, że nocna prohibicja w niektórych polskich miastach też nie działa najlepiej, pokazuje przykład Piotrkowa Trybunalskiego. Tam rok po wprowadzeniu zakazu sprzedaż alkoholu nie zmalała, tylko diametralnie wzrosła. W mieście padł rekord sprzedaży napojów alkoholowych. Piotrkowianie wydali na niego 75 mln zł, czyli o 8,5 mln zł więcej niż w tym samym okresie przed wprowadzeniem zakazu. Rzecznik urzędu miasta Jarosław Bąkowicz, żeby jakoś bronić decyzji radnych o wprowadzeniu prohibicji, szybko odnalazł sprawcę całej sytuacji. Winy za ten wzrost spożycia nie zrzucił oczywiście na mieszkańców. Jego zdaniem sprzedaż alkoholu w Piotrkowie wzrosła przez odwiedzających miasto turystów.

Okładka tygodnika WPROST: 32/2019
Więcej możesz przeczytać w 32/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 32/2019 (1897)

  • Dzień dobry 4 sie 2019, 20:00 Kiedy 13 lat temu jako młody dziennikarz po raz pierwszy przekraczałem próg legendarnego tygodnika „Wprost”, w najskrytszych fantazjach nie przypuszczałem, że kiedykolwiek będę pisał do tego tygodnika wstępniak redaktora naczelnego.... 3
  • Do widzenia 4 sie 2019, 20:00 Wyobraźcie sobie świat bez dziennikarzy. Prawdziwych dziennikarzy. Takich, którzy szukają prawdy, są otwarci na argumenty i potrafią zwrócić uwagę Czytelników na to, co ważne. Tacy pracują w redakcji pisma, które właśnie czytacie.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 4 sie 2019, 20:00 KIEROWNICTWO SLD JEST WKURZONE NA KOALICJĘ OBYWATELSKĄ O PODBIERANIE DZIAŁACZY I WSTAWIANIE ICH NA WŁASNE LISTY. – BARBARA NOWACKA z DARIUSZEM JOŃSKIM [były wiceprzewodniczący SLD – red.] obdzwaniali ludzi jak szaleni, żeby kogoś... 6
  • Obraz tygodnia 4 sie 2019, 20:00 9 lat minęło odkąd we wsi Miejsce Odrzańskie (300 mieszkańców) urodził się ostatni chłopiec Wygrany Kamil Durczok – po czterech dniach pijaństwa przejechał 360 km przez Polskę i zderzył się tylko ze słupkiem drogowym. Alkomat... 9
  • Info radar 4 sie 2019, 20:00 Sport, wielkie pieniądze i dyplomacja Wydarzenia sportowe angażują nie tylko instytucje, kluby sportowe i kibiców, ale także najsilniejsze przedsiębiorstwa i fundacje. Nic dziwnego, że tematyka wzajemnego wpływu ekonomii i sportu będzie... 10
  • Przeszłość do przeróbki 4 sie 2019, 20:00 Wydaje się, że historia jest niezmienna. Ale politycy chcieliby zmieniać także ją. Rodzi się pytanie: czy polityka historyczna ma sens? 11
  • Zamach stanu w Platformie 4 sie 2019, 20:00 W Platformie Obywatelskiej wrze. Jak ustalił „Wprost”, w styczniu w roli lidera partii Grzegorza Schetynę będzie chciał zastąpić Bogdan Zdrojewski. 13
  • Wiceprezydent z katolickim paszportem 4 sie 2019, 20:00 W samym środku kampanii parlamentarnej rozegra się w Unii Europejskiej walka o stanowisko komisarza dla Krzysztofa Szczerskiego. Nawet w PiS można usłyszeć, że sukces całej operacji stoi pod znakiem zapytania. 16
  • Operacja Szydło 4 sie 2019, 20:00 Przegrana Beaty Szydło w Parlamencie Europejskim miała drugie dno – dowiedział się „Wprost”. Narażając byłą premier na publiczną porażkę, kierownictwo PiS chciało osłabić jej pozycję w partii. 19
  • Doradcy PiS się pomylili 4 sie 2019, 20:00 – Jarosław Kaczyński powiedział, że uznaje wiek kardynalski – 75 lat – jako moment przejścia na emeryturę. Może to wskazywać, że faktycznie za te cztery lata będzie rozważał zmianę na czele naszego obozu – mówi Witold Waszczykowski, europoseł PiS. 20
  • Macho 3.0, czyli chłopaki też płaczą 4 sie 2019, 20:00 Z rankingu „Wprost” wynika, że dzisiejszy mężczyzna wreszcie może być, kim chce. Opinia publiczna wyżej ceni naturalnych, uczuciowych facetów niż stereotypowych twardzieli. Koniec z tłumieniem własnych emocji i odgrywaniem chłopaków, którzy nie płaczą. 25
  • Polski macho 2019 4 sie 2019, 20:00 Na zlecenie „Wprost” Panel Ariadna zapytał Polaków, który z wymienionych idoli popkultury jest uosobieniem współczesnego macho, czyli mężczyzny o cechach uchodzących za typowo męskie, takich jak siła, władczość, sprawność seksualna itp. Każdy mógł wskazać maksymalnie trzy osoby. 26
  • Męska terapia kpiną 4 sie 2019, 20:00 W męskości ważna jest spójność wewnętrzna, odpowiedzialność, intelekt, skupienie się na tym, by być dobrym człowiekiem – mówi seksuolog Andrzej Gryżewski. 29
  • Łatwo grać czarny charakter 4 sie 2019, 20:00 Ja się nie cenzuruję. Prowadzę przyzwoite życie, więc nie mam nic do ukrycia. Jeśli ktoś przy okazji zrobi mi zdjęcia, pies go trącał – mówi Jacek Braciak, aktor, który wolność ceni ponad wszystko. 32
  • Turboagresja 4 sie 2019, 20:00 Lato i wakacje sprzyjają agresji na drogach. Jak pokazują statystyki, sprawcami awantur są najczęściej mężczyźni w drogich i szybkich samochodach. 34
  • Nie zgadzam się na homofobię 4 sie 2019, 20:00 Chodzę na marsze równości, bo jeśli odrzucamy inność, tracimy kontakt z człowieczeństwem 37
  • Nie walczyłem z nienawiści 4 sie 2019, 20:00 Widzę młodych Polaków maszerujących ze sztandarami, z nienawiścią na twarzach, i państwo, które to toleruje. Ja nigdy nie walczyłem z nienawiści, nawet w czasie wojny – mówi Stanisław Aronson, oficer AK, uczestnik Powstania Warszawskiego oraz izraelskiej wojny o niepodległość. 38
  • Skutki niesprzedawania wódki 4 sie 2019, 20:00 Mija rok od czasu, kiedy polskie miasta wprowadziły u siebie nocne zakazy sprzedaży alkoholu. Pić mieliśmy mniej, a monopole miały przestać się namnażać. Wyszło na odwrót. 43
  • Hossa Bessa 4 sie 2019, 20:00 Napój Lewego Robert Lewandowski ruszył z nowym biznesem. W zeszłym tygodniu na rynek weszły izotoniki dla sportowców, które najlepszy polski piłkarz będzie sprzedawał pod marką RL9 Pro. Rozlewaniem i dystrybucją zajmie się znany... 46
  • Zasłona dymna Putina 4 sie 2019, 20:00 Katastrofalne pożary na Syberii były przez Kreml ignorowane, dopóki nie uznano, że mogą się przydać do odwrócenia uwagi od przedwyborczych protestów opozycji. 49
  • Piękna Helena i generał 4 sie 2019, 20:00 Romans ministra nie byłby wart wzmianki, gdyby nie sensacje finansowe, jakie dopiero teraz wyszły na jaw 52
  • Chorzy na cywilizację 4 sie 2019, 20:00 Dlaczego chorzy z niewydolnością serca umierają dziś szybciej niż pacjenci z niektórymi nowotworami? Co sprawia, że cukrzyk ma nawet pięciokrotnie większą szansę na zawał? Wreszcie – dlaczego najprostsza recepta na zdrowie jest jednocześnie tak trudna do zastosowania? – czyli... 54
  • Dobry diagnosta musi być detektywem 4 sie 2019, 20:00 W Polsce farmakologiczne leczenie otyłości to ciągle nowość. Podobnie jak kompleksowe podejście do pacjenta. O skutecznej walce z otyłością i związanymi z nią chorobami mówi dr n. med. Jakub Bukowczan 58
  • Nowe leki wydłużają życie 4 sie 2019, 20:00 Nowoczesne leki przeciwcukrzycowe zmniejszają ryzyko powikłań i zgonu, czyli przedłużają życie. A przecież właśnie o takie efekty leczenia nam chodzi – mówi prof. Janusz Gumprecht, diabetolog. 60
  • Odczulanie się opłaca 4 sie 2019, 20:00 Niemal co drugi Polak cierpi na jakąś postać alergii. Trudno jej zapobiec, ale można ją skutecznie leczyć, a w wielu przypadkach nawet wyleczyć. Pacjenci jednak zbyt rzadko decydują się na immunoterapię. 62
  • Przechytrzyć jo-jo 4 sie 2019, 20:00 Gdy już wydaje nam się, że osiągnęliśmy wymarzoną sylwetkę i żmudne zrzucanie zbędnych kilogramów mamy za sobą, wtedy pojawia się on – efekt jo-jo. 64
  • Przypadek Boba Marleya, czyli cena palca u nogi 4 sie 2019, 20:00 Chirurdzy byli w stanie go uratować, ale na zalecaną operację nie pozwalała mu wyznawana religia. W konsekwencji za wierność ideom rastafarianizmu muzyk zapłacił życiem. 66
  • Pocztówki z bulwarów wiślanych 4 sie 2019, 20:00 Przed Taco Hemingwayem bez wątpienia istniał w Polsce rap błyskotliwy i otwarty na świat. Ale nie robił takiej furory, bo publiczność nie była na niego gotowa. Taco znalazł klucz: pogodził oczekiwania ortodoksyjnych miłośników rapu i słuchaczy spoza tego środowiska. A także... 70
  • Edward Dwurnik: klasyk nieodkryty 4 sie 2019, 20:00 Edwardowi Dwurnikowi udało się połączyć uznanie krytyki z sukcesem rynkowym. Wystawa „Zbiórka na placu” w warszawskiej galerii Raster przypomina, jak wielkim był malarzem. A właściwie bywał. 77
  • Co nas podnieca 4 sie 2019, 20:00 Wytwarza się nowy gatunek człowieka, nieznany 30 lat temu – człowiek, który „za dużo wie o sobie” 82
  • Podróż w wersji eko 4 sie 2019, 20:00 Pociąg zamiast samolotu, regionalne klasyki kulinarne zamiast przetworzonego jedzenia, a jeśli zakupy, to tylko w wersji „no plastic”. Świadome podróżowanie z naciskiem na ekologię staje się coraz modniejsze. I dobrze. 84
  • Wyjazd, który leczy 4 sie 2019, 20:00 Traveloterapia nie jest (jeszcze) terminem medycznym. Ale lekarze od lat przepisują swoim pacjentom podróże. 88
  • Wydarzenie 4 sie 2019, 20:00 Jak ukraść Księżyc National Geographic 50. rocznicę lądowania Apollo 11 na Księżycu świętuje hucznie. W programach stacji nie brakuje zapierających dech w piersiach archiwaliów (wiele z nich oglądamy po raz pierwszy). Przede wszystkim... 90
  • Film 4 sie 2019, 20:00 Morze szowinizmu Ocean ciągle próbuje cię zabić. Bez przerwy” – od tego zdania zaczyna się „Maiden”. Alex Holmes opowiada o pierwszych kobietach, które wzięły udział w regatach Whitbread w 1989 r. Nikt nie wierzył, że Tracy... 91
  • Muzyka 4 sie 2019, 20:00 Warszawski sen To jeden z najmądrzejszych sposobów obchodzenia rocznicy Powstania Warszawskiego. W ubiegłym roku Masecki i Młynarski składali na początku sierpnia hołd Mieczysławowi Foggowi, w tym roku wielki album „For Warsaw with... 92
  • Książka 4 sie 2019, 20:00 Na kruchym lodzie MOŻNA BYŁOBY CHYBA POWIEDZIEĆ: UMARŁ KRÓL, NIECH ŻYJE KRÓL – tydzień temu żegnaliśmy włoskiego mistrza kryminałów Andreę Camilleriego, a już widać, że w naszych księgarniach zameldował się pisarz, który... 93
  • Robię to, co uważam za słuszne 4 sie 2019, 20:00 Ekstremalnych warunków nie boi się tylko głupiec. Ale to nie może być strach, który paraliżuje, tylko adrenalina, która pomaga szybko się dostosować, być kreatywnym i walczyć. 94
  • Kulki z Szardży 4 sie 2019, 20:00 Luqaimat to nazwa popularnego w Zjednoczonych Emiratach Arabskich deseru, na który składa się stos słodkich kulek polanych sosem daktylowym i posypanych prażonym sezamem. 96
  • …detoks od smartfona 4 sie 2019, 20:00 Telefon z dostępem do internetu zmienił nasze życie. Ale w wakacje warto odpocząć również od niego. 97
  • Zrób sobie... Ziemkiewicza 4 sie 2019, 20:00 Plotkarskie portale rozpaliła rozbierana sesja Rafała Ziemkiewicza. Czy nagie zdjęcie prawicowego publicysty może być straszakiem na lewactwo? 98

ZKDP - Nakład kontrolowany