Chorzy na cywilizację

Chorzy na cywilizację

Rowery w mieście
Rowery w mieście / Źródło: Unsplash / Noralí Emilio
Dlaczego chorzy z niewydolnością serca umierają dziś szybciej niż pacjenci z niektórymi nowotworami? Co sprawia, że cukrzyk ma nawet pięciokrotnie większą szansę na zawał? Wreszcie – dlaczego najprostsza recepta na zdrowie jest jednocześnie tak trudna do zastosowania? – czyli wszystko, co warto wiedzieć o chorobach cywilizacyjnych.
Małgorzata Dobrowolska

Niewydolność serca, cukrzyca, nowotwory i przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to największe problemy zdrowotne mieszkańców krajów rozwiniętych, a więc także Polaków, ale dla wielu nadal pozostają tajemnicą. Wyjaśniamy, kogo atakują i z jakimi wiążą się zagrożeniami.

Cukier działa na nerwy

Według danych NFZ na cukrzycę leczy się 2,7 mln Polaków, ale lekarze szacują, że kolejne 3 mln osób ma stan przedcukrzycowy. Wielu z nich wkrótce nie obejdzie się bez leków, w tym insuliny, traktowanej w cukrzycy jako medykament ostatniej szansy. Oprócz groźnych zmian w naczyniach krwionośnych, cukier powoduje uszkodzenia nerwów – zarówno obwodowych, jak i układu autonomicznego, który steruje czynnościami organizmu niezależnie od naszej woli. Uszkadzając te pierwsze, powoduje brak czucia w kończynach (który często prowadzi do amputacji tzw. stopy cukrzycowej) lub przeciwnie, potworny ból. Działając na układ autonomiczny, sprawia, że chory może nie czuć objawów niedocukrzenia, a nawet zawału. Neuropatia to też przyczyna niepowodzeń w sypialni oraz depresji.

Słabe serce diabetyka

Polscy diabetycy wspólnie z lekarzami zwracają uwagę na inny ważny problem – zagrożenie kardiologiczne, które u chorych na cukrzycę wzrasta w postępie geometrycznym. Z powodu chorób krążenia umrze czterech na pięciu cukrzyków, a 60-latek z cukrzycą i po zawale będzie żył o 12 lat krócej niż jego rówieśnik bez takich obciążeń. Dlatego wytyczne światowych i krajowych towarzystw diabetologicznych mówią o leczeniu kardioprotekcyjnym, czyli chroniącym serce.

Niewydolność serca groźniejsza niż rak

Nawet milion osób w Polsce choruje na niewydolność serca, konsekwencję nadciśnienia tętniczego czy choroby niedokrwiennej serca. Dotyka przede wszystkim zawałowców, ale także wiele osób, które długo trudności z wejściem na drugie piętro czy z wybudzania się w nocy, by zaczerpnąć oddechu, nie kojarzy z chorobą serca. Do lekarza trafiają zwykle wtedy, gdy mięsień sercowy jest już uszkodzony. W niektórych przypadkach niewydolność serca rokuje gorzej niż rak.

Pięciu lat od wystąpienia pierwszych objawów niewydolności serca nie przeżywa nawet połowa cukrzyków. Pacjentów z niewydolnością serca będzie przybywać. W ciągu ostatnich 25 lat długość życia Polaków wydłużyła się o siedem lat, co sprawi, że za 10-15 lat liczba pacjentów z niewydolnością może wzrosnąć nawet o 35-50 proc.

Zaskakująco trudna recepta

Jak wynika z badań, wystąpieniu objawów cukrzycy i rozwojowi powikłań można zapobiec w bardzo prosty sposób, który jednak wydaje się najtrudniejszy w realizacji – kluczem jest zdrowy tryb życia i odpowiednia dieta. Najważniejsze, by była zbilansowana i stanowiła sposób na życie, a nie tylko incydentalną chęć pozbycia się kilku nadprogramowych kilogramów. Specjaliści radzą, by węglowodany, najlepiej te złożone, pokrywały 50 proc. dziennego zapotrzebowania kalorycznego. Jednak sama dieta nie wystarczy – ważny jest też ruch, bo pod wpływem wysiłku organizm łatwiej spala glukozę, co jest niezwykle istotne przy cukrzycy. Okazuje się jednak, że zastosowanie tej z pozoru prostej recepty jest dla większości osób najtrudniejsze. Rozstanie z telewizorem, tłustą kuchnią i zimnym piwkiem dla wielu bywa niemożliwe. A rosnący brzuch zniechęca do jakiejkolwiek aktywności.

Rozpaczliwa walka o oddech

Na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) zapada rocznie ok. 15 tys. Polaków i jest ona czwartą przyczyną śmierci w naszym kraju. Choroba, która prowadzi do nieodwracalnego zniszczenia płuc, co na ostatnim etapie uniemożliwia oddychanie, w 2020 r. może stać się już trzecią przyczyną zgonów w Polsce i na świecie, po chorobach układu krążenia i nowotworach. Podobnie jak niewydolność serca, rozwija się podstępnie – prawie 75 proc. chorych w Europie i połowa w USA nie wie, że jest chora. Tymczasem późno zdiagnozowane POChP skraca życie nawet o 15 lat, a na każdym etapie choroby przyczynia się do rozwoju innych groźnych chorób – miażdżycy i schorzeń serca, ale także nowotworów – płuc, przewodu pokarmowego, pęcherza i narządów rodnych u kobiet.

Rak płuca zbiera żniwo

Choć choroby nowotworowe plasują się dopiero na drugim miejscu, jeśli chodzi o przyczyny zgonów Polaków (w 2016 r. odpowiadały za 25,8 proc. zgonów, podczas gdy choroby serca – za 46,6 proc.), nadal pozostają w naszym kraju większym problemem niż za granicą. Ten jeden z najczęstszych i najgorzej rokujących nowotworów złośliwych wysunął się na prowadzenie wśród nowotworowych zabójców Polek – jest przyczyną większej liczby zgonów niż rak piersi. Jak wynika z najnowszego raportu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny (NIZP-PZH), poziom umieralności kobiet z powodu raka piersi w 13 województwach w latach 2015 i 2016 był wyższy niż pięć lat wcześniej, a obniżył się tylko w trzech. Główną przyczyną tego nowotworu pozostają substancje toksyczne, przede wszystkim dym papierosowy. I choć Polacy palą znacznie mniej niż jeszcze 20 lat temu, lekarzy niepokoi, że liczba kobiet palących papierosy obniża się tylko nieznacznie, a panie chętniej sięgają po e-papierosy.

Okładka tygodnika WPROST: 32/2019
Więcej możesz przeczytać w 32/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 32/2019 (1897)

  • Dzień dobry 4 sie 2019, 20:00 Kiedy 13 lat temu jako młody dziennikarz po raz pierwszy przekraczałem próg legendarnego tygodnika „Wprost”, w najskrytszych fantazjach nie przypuszczałem, że kiedykolwiek będę pisał do tego tygodnika wstępniak redaktora naczelnego.... 3
  • Do widzenia 4 sie 2019, 20:00 Wyobraźcie sobie świat bez dziennikarzy. Prawdziwych dziennikarzy. Takich, którzy szukają prawdy, są otwarci na argumenty i potrafią zwrócić uwagę Czytelników na to, co ważne. Tacy pracują w redakcji pisma, które właśnie czytacie.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 4 sie 2019, 20:00 KIEROWNICTWO SLD JEST WKURZONE NA KOALICJĘ OBYWATELSKĄ O PODBIERANIE DZIAŁACZY I WSTAWIANIE ICH NA WŁASNE LISTY. – BARBARA NOWACKA z DARIUSZEM JOŃSKIM [były wiceprzewodniczący SLD – red.] obdzwaniali ludzi jak szaleni, żeby kogoś... 6
  • Obraz tygodnia 4 sie 2019, 20:00 9 lat minęło odkąd we wsi Miejsce Odrzańskie (300 mieszkańców) urodził się ostatni chłopiec Wygrany Kamil Durczok – po czterech dniach pijaństwa przejechał 360 km przez Polskę i zderzył się tylko ze słupkiem drogowym. Alkomat... 9
  • Info radar 4 sie 2019, 20:00 Sport, wielkie pieniądze i dyplomacja Wydarzenia sportowe angażują nie tylko instytucje, kluby sportowe i kibiców, ale także najsilniejsze przedsiębiorstwa i fundacje. Nic dziwnego, że tematyka wzajemnego wpływu ekonomii i sportu będzie... 10
  • Przeszłość do przeróbki 4 sie 2019, 20:00 Wydaje się, że historia jest niezmienna. Ale politycy chcieliby zmieniać także ją. Rodzi się pytanie: czy polityka historyczna ma sens? 11
  • Zamach stanu w Platformie 4 sie 2019, 20:00 W Platformie Obywatelskiej wrze. Jak ustalił „Wprost”, w styczniu w roli lidera partii Grzegorza Schetynę będzie chciał zastąpić Bogdan Zdrojewski. 13
  • Wiceprezydent z katolickim paszportem 4 sie 2019, 20:00 W samym środku kampanii parlamentarnej rozegra się w Unii Europejskiej walka o stanowisko komisarza dla Krzysztofa Szczerskiego. Nawet w PiS można usłyszeć, że sukces całej operacji stoi pod znakiem zapytania. 16
  • Operacja Szydło 4 sie 2019, 20:00 Przegrana Beaty Szydło w Parlamencie Europejskim miała drugie dno – dowiedział się „Wprost”. Narażając byłą premier na publiczną porażkę, kierownictwo PiS chciało osłabić jej pozycję w partii. 19
  • Doradcy PiS się pomylili 4 sie 2019, 20:00 – Jarosław Kaczyński powiedział, że uznaje wiek kardynalski – 75 lat – jako moment przejścia na emeryturę. Może to wskazywać, że faktycznie za te cztery lata będzie rozważał zmianę na czele naszego obozu – mówi Witold Waszczykowski, europoseł PiS. 20
  • Macho 3.0, czyli chłopaki też płaczą 4 sie 2019, 20:00 Z rankingu „Wprost” wynika, że dzisiejszy mężczyzna wreszcie może być, kim chce. Opinia publiczna wyżej ceni naturalnych, uczuciowych facetów niż stereotypowych twardzieli. Koniec z tłumieniem własnych emocji i odgrywaniem chłopaków, którzy nie płaczą. 25
  • Polski macho 2019 4 sie 2019, 20:00 Na zlecenie „Wprost” Panel Ariadna zapytał Polaków, który z wymienionych idoli popkultury jest uosobieniem współczesnego macho, czyli mężczyzny o cechach uchodzących za typowo męskie, takich jak siła, władczość, sprawność seksualna itp. Każdy mógł wskazać maksymalnie trzy osoby. 26
  • Męska terapia kpiną 4 sie 2019, 20:00 W męskości ważna jest spójność wewnętrzna, odpowiedzialność, intelekt, skupienie się na tym, by być dobrym człowiekiem – mówi seksuolog Andrzej Gryżewski. 29
  • Łatwo grać czarny charakter 4 sie 2019, 20:00 Ja się nie cenzuruję. Prowadzę przyzwoite życie, więc nie mam nic do ukrycia. Jeśli ktoś przy okazji zrobi mi zdjęcia, pies go trącał – mówi Jacek Braciak, aktor, który wolność ceni ponad wszystko. 32
  • Turboagresja 4 sie 2019, 20:00 Lato i wakacje sprzyjają agresji na drogach. Jak pokazują statystyki, sprawcami awantur są najczęściej mężczyźni w drogich i szybkich samochodach. 34
  • Nie zgadzam się na homofobię 4 sie 2019, 20:00 Chodzę na marsze równości, bo jeśli odrzucamy inność, tracimy kontakt z człowieczeństwem 37
  • Nie walczyłem z nienawiści 4 sie 2019, 20:00 Widzę młodych Polaków maszerujących ze sztandarami, z nienawiścią na twarzach, i państwo, które to toleruje. Ja nigdy nie walczyłem z nienawiści, nawet w czasie wojny – mówi Stanisław Aronson, oficer AK, uczestnik Powstania Warszawskiego oraz izraelskiej wojny o niepodległość. 38
  • Skutki niesprzedawania wódki 4 sie 2019, 20:00 Mija rok od czasu, kiedy polskie miasta wprowadziły u siebie nocne zakazy sprzedaży alkoholu. Pić mieliśmy mniej, a monopole miały przestać się namnażać. Wyszło na odwrót. 43
  • Hossa Bessa 4 sie 2019, 20:00 Napój Lewego Robert Lewandowski ruszył z nowym biznesem. W zeszłym tygodniu na rynek weszły izotoniki dla sportowców, które najlepszy polski piłkarz będzie sprzedawał pod marką RL9 Pro. Rozlewaniem i dystrybucją zajmie się znany... 46
  • Zasłona dymna Putina 4 sie 2019, 20:00 Katastrofalne pożary na Syberii były przez Kreml ignorowane, dopóki nie uznano, że mogą się przydać do odwrócenia uwagi od przedwyborczych protestów opozycji. 49
  • Piękna Helena i generał 4 sie 2019, 20:00 Romans ministra nie byłby wart wzmianki, gdyby nie sensacje finansowe, jakie dopiero teraz wyszły na jaw 52
  • Chorzy na cywilizację 4 sie 2019, 20:00 Dlaczego chorzy z niewydolnością serca umierają dziś szybciej niż pacjenci z niektórymi nowotworami? Co sprawia, że cukrzyk ma nawet pięciokrotnie większą szansę na zawał? Wreszcie – dlaczego najprostsza recepta na zdrowie jest jednocześnie tak trudna do zastosowania? – czyli... 54
  • Dobry diagnosta musi być detektywem 4 sie 2019, 20:00 W Polsce farmakologiczne leczenie otyłości to ciągle nowość. Podobnie jak kompleksowe podejście do pacjenta. O skutecznej walce z otyłością i związanymi z nią chorobami mówi dr n. med. Jakub Bukowczan 58
  • Nowe leki wydłużają życie 4 sie 2019, 20:00 Nowoczesne leki przeciwcukrzycowe zmniejszają ryzyko powikłań i zgonu, czyli przedłużają życie. A przecież właśnie o takie efekty leczenia nam chodzi – mówi prof. Janusz Gumprecht, diabetolog. 60
  • Odczulanie się opłaca 4 sie 2019, 20:00 Niemal co drugi Polak cierpi na jakąś postać alergii. Trudno jej zapobiec, ale można ją skutecznie leczyć, a w wielu przypadkach nawet wyleczyć. Pacjenci jednak zbyt rzadko decydują się na immunoterapię. 62
  • Przechytrzyć jo-jo 4 sie 2019, 20:00 Gdy już wydaje nam się, że osiągnęliśmy wymarzoną sylwetkę i żmudne zrzucanie zbędnych kilogramów mamy za sobą, wtedy pojawia się on – efekt jo-jo. 64
  • Przypadek Boba Marleya, czyli cena palca u nogi 4 sie 2019, 20:00 Chirurdzy byli w stanie go uratować, ale na zalecaną operację nie pozwalała mu wyznawana religia. W konsekwencji za wierność ideom rastafarianizmu muzyk zapłacił życiem. 66
  • Pocztówki z bulwarów wiślanych 4 sie 2019, 20:00 Przed Taco Hemingwayem bez wątpienia istniał w Polsce rap błyskotliwy i otwarty na świat. Ale nie robił takiej furory, bo publiczność nie była na niego gotowa. Taco znalazł klucz: pogodził oczekiwania ortodoksyjnych miłośników rapu i słuchaczy spoza tego środowiska. A także... 70
  • Edward Dwurnik: klasyk nieodkryty 4 sie 2019, 20:00 Edwardowi Dwurnikowi udało się połączyć uznanie krytyki z sukcesem rynkowym. Wystawa „Zbiórka na placu” w warszawskiej galerii Raster przypomina, jak wielkim był malarzem. A właściwie bywał. 77
  • Co nas podnieca 4 sie 2019, 20:00 Wytwarza się nowy gatunek człowieka, nieznany 30 lat temu – człowiek, który „za dużo wie o sobie” 82
  • Podróż w wersji eko 4 sie 2019, 20:00 Pociąg zamiast samolotu, regionalne klasyki kulinarne zamiast przetworzonego jedzenia, a jeśli zakupy, to tylko w wersji „no plastic”. Świadome podróżowanie z naciskiem na ekologię staje się coraz modniejsze. I dobrze. 84
  • Wyjazd, który leczy 4 sie 2019, 20:00 Traveloterapia nie jest (jeszcze) terminem medycznym. Ale lekarze od lat przepisują swoim pacjentom podróże. 88
  • Wydarzenie 4 sie 2019, 20:00 Jak ukraść Księżyc National Geographic 50. rocznicę lądowania Apollo 11 na Księżycu świętuje hucznie. W programach stacji nie brakuje zapierających dech w piersiach archiwaliów (wiele z nich oglądamy po raz pierwszy). Przede wszystkim... 90
  • Film 4 sie 2019, 20:00 Morze szowinizmu Ocean ciągle próbuje cię zabić. Bez przerwy” – od tego zdania zaczyna się „Maiden”. Alex Holmes opowiada o pierwszych kobietach, które wzięły udział w regatach Whitbread w 1989 r. Nikt nie wierzył, że Tracy... 91
  • Muzyka 4 sie 2019, 20:00 Warszawski sen To jeden z najmądrzejszych sposobów obchodzenia rocznicy Powstania Warszawskiego. W ubiegłym roku Masecki i Młynarski składali na początku sierpnia hołd Mieczysławowi Foggowi, w tym roku wielki album „For Warsaw with... 92
  • Książka 4 sie 2019, 20:00 Na kruchym lodzie MOŻNA BYŁOBY CHYBA POWIEDZIEĆ: UMARŁ KRÓL, NIECH ŻYJE KRÓL – tydzień temu żegnaliśmy włoskiego mistrza kryminałów Andreę Camilleriego, a już widać, że w naszych księgarniach zameldował się pisarz, który... 93
  • Robię to, co uważam za słuszne 4 sie 2019, 20:00 Ekstremalnych warunków nie boi się tylko głupiec. Ale to nie może być strach, który paraliżuje, tylko adrenalina, która pomaga szybko się dostosować, być kreatywnym i walczyć. 94
  • Kulki z Szardży 4 sie 2019, 20:00 Luqaimat to nazwa popularnego w Zjednoczonych Emiratach Arabskich deseru, na który składa się stos słodkich kulek polanych sosem daktylowym i posypanych prażonym sezamem. 96
  • …detoks od smartfona 4 sie 2019, 20:00 Telefon z dostępem do internetu zmienił nasze życie. Ale w wakacje warto odpocząć również od niego. 97
  • Zrób sobie... Ziemkiewicza 4 sie 2019, 20:00 Plotkarskie portale rozpaliła rozbierana sesja Rafała Ziemkiewicza. Czy nagie zdjęcie prawicowego publicysty może być straszakiem na lewactwo? 98

ZKDP - Nakład kontrolowany