Zasłona dymna Putina

Zasłona dymna Putina

Zatrzymania podczas protestu w Moskwie
Zatrzymania podczas protestu w Moskwie / Źródło: Newspix.pl / ABACA
Katastrofalne pożary na Syberii były przez Kreml ignorowane, dopóki nie uznano, że mogą się przydać do odwrócenia uwagi od przedwyborczych protestów opozycji.

To piekło widać z orbity od dawna. Rozległe obszary syberyjskich lasów i torfowisk w Kraju Krasnojarskim i Jakucji palą się już od kilku tygodni z powodu30-stopniowych upałów i wywołanych nimi burz z piorunami. Pożary pokryły toksycznymi dymami aż sześć stref czasowych Rosji. Na wschodzie dym dotarł już do Alaski, na zachodzie do Czelabińska i Jekaterynburga na Uralu. Źródłem gigantycznego smogu jest pożar, szalejący na obszarze równym powierzchni Dolnego Śląska i Opolszczyzny razem wziętych. Wedle rosyjskich ekologów rozprzestrzeniający się stale żywioł strawił już 12 mln ha lasów. To mniej więcej tak, jakby z dymem poszła jedna trzecia Polski.

Dymy z pożarów dzikich puszcz dają się już we znaki mieszkańcom dużych syberyjskich miast. Z powodu fatalnej widoczności wstrzymano ruch na wielu syberyjskich lotniskach, a także rejsy statków na Bajkale. Mieszkańcy półtoramilionowego Nowosybirska czy półmilionowego Tomska zalewają media społecznościowe zdjęciami smogu, przy którym zimowe zanieczyszczenia powietrza w Warszawie czy Krakowie wyglądają jak świeża bryza od morza. W południe słońce ledwo majaczy znad szarej zawiesiny, a miliony ludzi skarżą się na trudności z oddychaniem. Mimo to władze przez wiele tygodni ignorowały zagrożenie, ograniczając się do monitorowania ognia, tak by nie dotarł do dużych skupisk ludzkich.

Nie mówiąc o ostrzeżeniach ekologów, twierdzących, że w płonących torfowiskach od setek albo i tysięcy lat magazynowane są potężne ilości dwutlenku węgla, których uwolnienie może spotęgować efekt cieplarniany. Mówi się też o tysiącach ton popiołu, który osiądzie w Arktyce, absorbując promienie słoneczne i przyspieszając topnienie pokryw lodowych.

Kalkulacje

To ostatnie mogło nawet spodobać się na Kremlu. Rosja podpisuje co prawda wszystkie protokoły klimatyczne, od Kioto po Paryż, ale w kraju, który jest jednym z największych na świecie dostawców ropy naftowej i węgla kamiennego, wielkiej mięty do ekologii nie ma. Moskwa chwali się publicznie wielkimi redukcjami emisji zanieczyszczeń, ale nie są one wynikiem żadnej przemyślanej strategii. Emisja CO2 w Rosji spadła, ale tylko w porównaniu z czasami sowieckimi i tylko dlatego, że po upadku ZSRR upadło także wiele przestarzałych elektrowni i fabryk. Zmiany klimatyczne, o które ekolodzy obwiniają wielki przemysł i motoryzację, są tak naprawdę Rosji na rękę. Podnoszenie się temperatur i topnienie pokryw lodowych na dalekiej północy ułatwia przecież dostęp do bogatych złóż cennych kopalin. Dotąd, z powodu zimna panującego na Syberii, były one bardzo kosztowne w eksploatacji.

Szczególnie od czasu, gdy zachodnie sankcje wprowadzone po ataku rosyjskim na Ukrainę odcięły koncerny wydobywcze od technologii i finansowania z Zachodu. Ocieplenie otwiera także dla żeglugi morskiej szlak z Europy do Chin, biegnący wzdłuż syberyjskich wybrzeży Rosji. Jest to trasa znacznie krótsza od rejsów przez Ocean Indyjski i znacznie bardziej dochodowa dla Moskwy. Trudno więc w takich warunkach spodziewać się, żeby Kreml przejmował się zbytnio pożogą odludnych terenów tysiące kilometrów w głębi Azji. Takie też wytyczne płynęły do posłusznych władzy centralnej gubernatorów. Jeszcze na początku ubiegłego tygodnia gubernator Kraju Krasnojarskiego Aleksander Uss stwierdził, że skoro pożary pochłaniają niezamieszkane tereny, to „jest to normalny, naturalny fenomen, z który walka jest bezcelowa, a w niektórych miejscach być może nawet szkodliwa”.

Trucie opozycji

Gdy pod koniec lipca Władimir Putin zamykał właz batyskafu, w którym spuszczał się na dno Bałtyku, żeby pooglądać wrak sowieckiego okrętu podwodnego, syberyjskie lasy płonęły więc sobie w najlepsze. Nie tylko zresztą one. Pożar ogarnął także rosyjską politykę. Opozycja, choć zmarginalizowana i w dużej części spacyfikowana, zabrała się do nowych protestów przed planowanymi na wrzesień wyborami lokalnymi. Sprowokowało je utrącenie przez komisję wyborczą większości opozycyjnych kandydatów do moskiewskiej rady miejskiej. Jedna z potraktowanych w ten sposób kandydatek, Lubow Sobol, próbowała podjąć strajk głodowy w siedzibie moskiewskiej komisji wyborczej. Została jednak wyniesiona przez ochronę z budynku razem z kanapą, na której siedziała.

Urzędnik komisji, Dmitri Reut, powiedział potem rządowej agencji RIA Novosti, że ochroniarze wynieśli nie panią Sobol, tylko samą kanapę, żeby strząsnąć pluskwy, której się w niej zalęgły. Na ulicy Sobol została aresztowana za próbę zakłócenia pracy organu wyborczego. Jej bezpośredni przełożony, lider opozycji Aleksiej Nawalny, wezwał do ulicznych demonstracji przeciwko manipulacjom wyborczym, ale został zaraz prewencyjnie aresztowany. W więzieniu potraktowano go jakąś toksyczną substancją, po której spuchły mu oczy i twarz, a na ramionach, plecach i klatce piersiowej pojawiła się wysypka. Lekarze więzienni uznali to za ostry atak alergii, co jego osobista lekarka, Anastasia Wasiliewa, uznała za absurdalne tłumaczenie. Zwolennicy Nawalnego zaczęli podejrzewać, że potraktowano go tak, jak wielu innych wchodzących w drogę Kremlowi ludzi, od ukraińskiego prezydenta Wiktora Juszczenki, po zbiegłych na Zachód rosyjskich agentów Aleksandra Litwinienkę czy Siergieja Skripala. Mimo to władze odmówiły przeprowadzenia badań toksykologicznych więzionego Nawalnego.

Szaman idzie po demona

Po kilku godzinach świętego spokoju na dnie Bałtyku prezydent Putin wynurzył się w Rosji, gdzie przynajmniej część pożarów wydawała się już ugaszona. Policja w Moskwie bezwzględnie zdławiła demonstrację zwolenników Nawalnego i Sobol, ale skala protestów zaskoczyła władze. Było to największe wystąpienie antyrządowe od czasu wielkich manifestacji na placu Błotnym na przełomie 2011 i 2012 r. Co więcej, mimo aresztowania półtora tysiąca osób, w tym większości przywódców, opozycja zapowiada następne protesty. W poprzednich tłum szacowano na 20 tys. ludzi.

Gdy opozycji uda się wyciągnąć na ulicę 50 tys., masa krytyczna może zostać przekroczona, bo policja nie da rady rozbić takiej manifestacji bez rozlewu krwi. A na to władze nie mogą sobie pozwolić, bo przed wyborami lokalnymi w Moskwie zwolennicy Putina mają bardzo słabe notowania. Rządzący Moskwą kum prezydenta, Siergiej Sobianin, ma w stolicy tylko 20 proc. poparcia. Podobnie jest w wielu innych regionach, także na Syberii. Ludzi tam mieszka mało i do Moskwy jest daleko, co nie znaczy, że żyje się tam szczęśliwie. Korupcja lokalnych urzędników i ich bezczynność w kluczowych dla obywateli sprawach stały się problemem na długo przed tym, zanim dotkliwa susza obnażyła ich niezdolność do zapanowania nad potężną klęską żywiołową. Jeszcze wiosną, zanim zaczęły płonąć lasy i torfowiska, jakucki spawacz Aleksander Gabyszew obwołał się szamanem i wyruszył na piechotę do Moskwy, żeby pokonać siejącego strach demona, Władimira Putina.

Maszerujący przez Syberię Gabyszew dotarł już do Czyty, gromadząc na trasie spory tłumek zwolenników. Ich grono rosło proporcjonalnie do skali obojętności władz wobec szalejącego na Syberii ognia. Zdesperowani mieszkańcy zagrożonych regionów zaczęli w końcu zbierać w internecie podpisy pod petycją o podjęcie walki z pożarami. W ciągu kilku dni podpisało się pod nią ponad 800 tys. osób. Kreml najpierw próbował opędzić problem, wysyłając do Krasnojarska premiera Dmitrija Miedwiediewa. Opozycyjny lider Nawalny ujawnił w zeszłym roku, że zamiast rządzić, premier spędza czas na aukcjach internetowych, kupując drogie buty sportowe. Inspekcja Miedwiediewa w terenie spowodowała jednak w końcu interwencję władz centralnych.

Do Putina dotarło, że dalsze bagatelizowanie pożogi może mieć poważne polityczne konsekwencje. Zwłaszcza gdy okazało się, że chmury dymu sięgnęły już Uralu i zaczęły przelewać się do gęsto zaludnionych regionów europejskiej części Rosji. Prezydent ogłosił więc w minioną środę stan klęski żywiołowej i skierował wojsko do pomocy w walce z pożarami, pokazując, że jak łaskawy car, także i on wsłuchuje się w głos ludu proszącego o pomoc. Pierwsze deklaracje wsparcia nie były jednak imponujące. Do gaszenia ognia płonącego na 3 mln ha skierowano tylko 10 samolotów i 10 helikopterów. Grigorij Kuksin, szef rosyjskiego oddziału Greenpeace, twierdzi, że wysłanie wojska w rejon pożarów narobi więcej szkód niż pożytku. Kuksin uważa też, że władze przespały moment, kiedy można było opanować ogień i teraz już nic się nie da zrobić. Podobnego zdania co ekolodzy jest także polityczna opozycja, skrzykująca się w Moskwie na kolejne antyputinowskie demonstracje.

Okładka tygodnika WPROST: 32/2019
Więcej możesz przeczytać w 32/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 32/2019 (1897)

  • Dzień dobry 4 sie 2019, 20:00 Kiedy 13 lat temu jako młody dziennikarz po raz pierwszy przekraczałem próg legendarnego tygodnika „Wprost”, w najskrytszych fantazjach nie przypuszczałem, że kiedykolwiek będę pisał do tego tygodnika wstępniak redaktora naczelnego.... 3
  • Do widzenia 4 sie 2019, 20:00 Wyobraźcie sobie świat bez dziennikarzy. Prawdziwych dziennikarzy. Takich, którzy szukają prawdy, są otwarci na argumenty i potrafią zwrócić uwagę Czytelników na to, co ważne. Tacy pracują w redakcji pisma, które właśnie czytacie.... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 4 sie 2019, 20:00 KIEROWNICTWO SLD JEST WKURZONE NA KOALICJĘ OBYWATELSKĄ O PODBIERANIE DZIAŁACZY I WSTAWIANIE ICH NA WŁASNE LISTY. – BARBARA NOWACKA z DARIUSZEM JOŃSKIM [były wiceprzewodniczący SLD – red.] obdzwaniali ludzi jak szaleni, żeby kogoś... 6
  • Obraz tygodnia 4 sie 2019, 20:00 9 lat minęło odkąd we wsi Miejsce Odrzańskie (300 mieszkańców) urodził się ostatni chłopiec Wygrany Kamil Durczok – po czterech dniach pijaństwa przejechał 360 km przez Polskę i zderzył się tylko ze słupkiem drogowym. Alkomat... 9
  • Info radar 4 sie 2019, 20:00 Sport, wielkie pieniądze i dyplomacja Wydarzenia sportowe angażują nie tylko instytucje, kluby sportowe i kibiców, ale także najsilniejsze przedsiębiorstwa i fundacje. Nic dziwnego, że tematyka wzajemnego wpływu ekonomii i sportu będzie... 10
  • Przeszłość do przeróbki 4 sie 2019, 20:00 Wydaje się, że historia jest niezmienna. Ale politycy chcieliby zmieniać także ją. Rodzi się pytanie: czy polityka historyczna ma sens? 11
  • Zamach stanu w Platformie 4 sie 2019, 20:00 W Platformie Obywatelskiej wrze. Jak ustalił „Wprost”, w styczniu w roli lidera partii Grzegorza Schetynę będzie chciał zastąpić Bogdan Zdrojewski. 13
  • Wiceprezydent z katolickim paszportem 4 sie 2019, 20:00 W samym środku kampanii parlamentarnej rozegra się w Unii Europejskiej walka o stanowisko komisarza dla Krzysztofa Szczerskiego. Nawet w PiS można usłyszeć, że sukces całej operacji stoi pod znakiem zapytania. 16
  • Operacja Szydło 4 sie 2019, 20:00 Przegrana Beaty Szydło w Parlamencie Europejskim miała drugie dno – dowiedział się „Wprost”. Narażając byłą premier na publiczną porażkę, kierownictwo PiS chciało osłabić jej pozycję w partii. 19
  • Doradcy PiS się pomylili 4 sie 2019, 20:00 – Jarosław Kaczyński powiedział, że uznaje wiek kardynalski – 75 lat – jako moment przejścia na emeryturę. Może to wskazywać, że faktycznie za te cztery lata będzie rozważał zmianę na czele naszego obozu – mówi Witold Waszczykowski, europoseł PiS. 20
  • Macho 3.0, czyli chłopaki też płaczą 4 sie 2019, 20:00 Z rankingu „Wprost” wynika, że dzisiejszy mężczyzna wreszcie może być, kim chce. Opinia publiczna wyżej ceni naturalnych, uczuciowych facetów niż stereotypowych twardzieli. Koniec z tłumieniem własnych emocji i odgrywaniem chłopaków, którzy nie płaczą. 25
  • Polski macho 2019 4 sie 2019, 20:00 Na zlecenie „Wprost” Panel Ariadna zapytał Polaków, który z wymienionych idoli popkultury jest uosobieniem współczesnego macho, czyli mężczyzny o cechach uchodzących za typowo męskie, takich jak siła, władczość, sprawność seksualna itp. Każdy mógł wskazać maksymalnie trzy osoby. 26
  • Męska terapia kpiną 4 sie 2019, 20:00 W męskości ważna jest spójność wewnętrzna, odpowiedzialność, intelekt, skupienie się na tym, by być dobrym człowiekiem – mówi seksuolog Andrzej Gryżewski. 29
  • Łatwo grać czarny charakter 4 sie 2019, 20:00 Ja się nie cenzuruję. Prowadzę przyzwoite życie, więc nie mam nic do ukrycia. Jeśli ktoś przy okazji zrobi mi zdjęcia, pies go trącał – mówi Jacek Braciak, aktor, który wolność ceni ponad wszystko. 32
  • Turboagresja 4 sie 2019, 20:00 Lato i wakacje sprzyjają agresji na drogach. Jak pokazują statystyki, sprawcami awantur są najczęściej mężczyźni w drogich i szybkich samochodach. 34
  • Nie zgadzam się na homofobię 4 sie 2019, 20:00 Chodzę na marsze równości, bo jeśli odrzucamy inność, tracimy kontakt z człowieczeństwem 37
  • Nie walczyłem z nienawiści 4 sie 2019, 20:00 Widzę młodych Polaków maszerujących ze sztandarami, z nienawiścią na twarzach, i państwo, które to toleruje. Ja nigdy nie walczyłem z nienawiści, nawet w czasie wojny – mówi Stanisław Aronson, oficer AK, uczestnik Powstania Warszawskiego oraz izraelskiej wojny o niepodległość. 38
  • Skutki niesprzedawania wódki 4 sie 2019, 20:00 Mija rok od czasu, kiedy polskie miasta wprowadziły u siebie nocne zakazy sprzedaży alkoholu. Pić mieliśmy mniej, a monopole miały przestać się namnażać. Wyszło na odwrót. 43
  • Hossa Bessa 4 sie 2019, 20:00 Napój Lewego Robert Lewandowski ruszył z nowym biznesem. W zeszłym tygodniu na rynek weszły izotoniki dla sportowców, które najlepszy polski piłkarz będzie sprzedawał pod marką RL9 Pro. Rozlewaniem i dystrybucją zajmie się znany... 46
  • Zasłona dymna Putina 4 sie 2019, 20:00 Katastrofalne pożary na Syberii były przez Kreml ignorowane, dopóki nie uznano, że mogą się przydać do odwrócenia uwagi od przedwyborczych protestów opozycji. 49
  • Piękna Helena i generał 4 sie 2019, 20:00 Romans ministra nie byłby wart wzmianki, gdyby nie sensacje finansowe, jakie dopiero teraz wyszły na jaw 52
  • Chorzy na cywilizację 4 sie 2019, 20:00 Dlaczego chorzy z niewydolnością serca umierają dziś szybciej niż pacjenci z niektórymi nowotworami? Co sprawia, że cukrzyk ma nawet pięciokrotnie większą szansę na zawał? Wreszcie – dlaczego najprostsza recepta na zdrowie jest jednocześnie tak trudna do zastosowania? – czyli... 54
  • Dobry diagnosta musi być detektywem 4 sie 2019, 20:00 W Polsce farmakologiczne leczenie otyłości to ciągle nowość. Podobnie jak kompleksowe podejście do pacjenta. O skutecznej walce z otyłością i związanymi z nią chorobami mówi dr n. med. Jakub Bukowczan 58
  • Nowe leki wydłużają życie 4 sie 2019, 20:00 Nowoczesne leki przeciwcukrzycowe zmniejszają ryzyko powikłań i zgonu, czyli przedłużają życie. A przecież właśnie o takie efekty leczenia nam chodzi – mówi prof. Janusz Gumprecht, diabetolog. 60
  • Odczulanie się opłaca 4 sie 2019, 20:00 Niemal co drugi Polak cierpi na jakąś postać alergii. Trudno jej zapobiec, ale można ją skutecznie leczyć, a w wielu przypadkach nawet wyleczyć. Pacjenci jednak zbyt rzadko decydują się na immunoterapię. 62
  • Przechytrzyć jo-jo 4 sie 2019, 20:00 Gdy już wydaje nam się, że osiągnęliśmy wymarzoną sylwetkę i żmudne zrzucanie zbędnych kilogramów mamy za sobą, wtedy pojawia się on – efekt jo-jo. 64
  • Przypadek Boba Marleya, czyli cena palca u nogi 4 sie 2019, 20:00 Chirurdzy byli w stanie go uratować, ale na zalecaną operację nie pozwalała mu wyznawana religia. W konsekwencji za wierność ideom rastafarianizmu muzyk zapłacił życiem. 66
  • Pocztówki z bulwarów wiślanych 4 sie 2019, 20:00 Przed Taco Hemingwayem bez wątpienia istniał w Polsce rap błyskotliwy i otwarty na świat. Ale nie robił takiej furory, bo publiczność nie była na niego gotowa. Taco znalazł klucz: pogodził oczekiwania ortodoksyjnych miłośników rapu i słuchaczy spoza tego środowiska. A także... 70
  • Edward Dwurnik: klasyk nieodkryty 4 sie 2019, 20:00 Edwardowi Dwurnikowi udało się połączyć uznanie krytyki z sukcesem rynkowym. Wystawa „Zbiórka na placu” w warszawskiej galerii Raster przypomina, jak wielkim był malarzem. A właściwie bywał. 77
  • Co nas podnieca 4 sie 2019, 20:00 Wytwarza się nowy gatunek człowieka, nieznany 30 lat temu – człowiek, który „za dużo wie o sobie” 82
  • Podróż w wersji eko 4 sie 2019, 20:00 Pociąg zamiast samolotu, regionalne klasyki kulinarne zamiast przetworzonego jedzenia, a jeśli zakupy, to tylko w wersji „no plastic”. Świadome podróżowanie z naciskiem na ekologię staje się coraz modniejsze. I dobrze. 84
  • Wyjazd, który leczy 4 sie 2019, 20:00 Traveloterapia nie jest (jeszcze) terminem medycznym. Ale lekarze od lat przepisują swoim pacjentom podróże. 88
  • Wydarzenie 4 sie 2019, 20:00 Jak ukraść Księżyc National Geographic 50. rocznicę lądowania Apollo 11 na Księżycu świętuje hucznie. W programach stacji nie brakuje zapierających dech w piersiach archiwaliów (wiele z nich oglądamy po raz pierwszy). Przede wszystkim... 90
  • Film 4 sie 2019, 20:00 Morze szowinizmu Ocean ciągle próbuje cię zabić. Bez przerwy” – od tego zdania zaczyna się „Maiden”. Alex Holmes opowiada o pierwszych kobietach, które wzięły udział w regatach Whitbread w 1989 r. Nikt nie wierzył, że Tracy... 91
  • Muzyka 4 sie 2019, 20:00 Warszawski sen To jeden z najmądrzejszych sposobów obchodzenia rocznicy Powstania Warszawskiego. W ubiegłym roku Masecki i Młynarski składali na początku sierpnia hołd Mieczysławowi Foggowi, w tym roku wielki album „For Warsaw with... 92
  • Książka 4 sie 2019, 20:00 Na kruchym lodzie MOŻNA BYŁOBY CHYBA POWIEDZIEĆ: UMARŁ KRÓL, NIECH ŻYJE KRÓL – tydzień temu żegnaliśmy włoskiego mistrza kryminałów Andreę Camilleriego, a już widać, że w naszych księgarniach zameldował się pisarz, który... 93
  • Robię to, co uważam za słuszne 4 sie 2019, 20:00 Ekstremalnych warunków nie boi się tylko głupiec. Ale to nie może być strach, który paraliżuje, tylko adrenalina, która pomaga szybko się dostosować, być kreatywnym i walczyć. 94
  • Kulki z Szardży 4 sie 2019, 20:00 Luqaimat to nazwa popularnego w Zjednoczonych Emiratach Arabskich deseru, na który składa się stos słodkich kulek polanych sosem daktylowym i posypanych prażonym sezamem. 96
  • …detoks od smartfona 4 sie 2019, 20:00 Telefon z dostępem do internetu zmienił nasze życie. Ale w wakacje warto odpocząć również od niego. 97
  • Zrób sobie... Ziemkiewicza 4 sie 2019, 20:00 Plotkarskie portale rozpaliła rozbierana sesja Rafała Ziemkiewicza. Czy nagie zdjęcie prawicowego publicysty może być straszakiem na lewactwo? 98

ZKDP - Nakład kontrolowany