Jaką drogą pójdzie prawica

Jaką drogą pójdzie prawica

Jarosław Kaczyński
Jarosław Kaczyński / Źródło: Flickr / PiS
Jarosław Kaczyński stworzył wyjątkowo stabilną formację z trzech kijków trekkingowych: pretensji do świata, patriotyzmu i wydatków socjalnych.

Prawo i Sprawiedliwość to prawica bez stałych konturów. Osłabiona bardzo licznymi ucieczkami polityków prawicowych naprawdę, a nie okazjonalnie. Prawica zubożona intelektualnie, chrześcijańska na niby i fałszywie propaństwowa: stawia administracji rosnące zadania, najchętniej kontrolne, ale buduje państwo chaotyczne i zarządza nim chaotycznie, nigdy nie zaniedbując za to partyjnych interesów. Prawica unikająca umacniania więzi narodowych (!), bo więź narodową odczuwa jako więź, która spaja zwolenników . Prawica sięgająca po socjalistyczne projekty w gospodarce. Jednak prawica zwycięska.

Nie rozmawiajcie z pisowcami o wartościach, bo odpowiedzą wam komunałami na poziomie katechezy przed Pierwszą Komunią. Rozmawiajcie o wygranej. Prawica polska przeszła długą drogę w ostatnim 30-leciu, ale stabilny sukces jest jej udziałem dopiero od 2015 r. Tożsamość dzisiejszej prawicy nie wykuwała się podczas seminariów, lecz w zwycięskich kampaniach wyborczych ostatnich czterech lat.

Prawica się nie zmieni

Nie ma co ironizować w tej ostatniej sprawie. Dla środowiska, które w latach „pierwszego PiS” 2005-2007 bezradnie przeżywało kampanię spontanicznej nienawiści głównych ówczesnych mediów, a potem przegrywało i przegrywało (a przedtem też przecież zazwyczaj było po stronie przegrywających) miniona kadencja Sejmu była kolorowym filmem. Teraz mainstream walił na odlew – i nic. Europa się marszczyła – i nic! Rządzimy!

Niektórzy z publicystów z sekcji wspomagania uważali kilka lat temu, że Kaczyński zbuduje, podobnie jak w 2005 r., chatkę ze słomy i byle wilk, jak dmuchnie, to chatkę przewróci. Już wiemy, że tak nie jest. Jeżeli Zjednoczona Prawica zdoła po wyborach zbudować w Sejmie bezpieczną większość rządową, to prawdę mówiąc, będziemy mieli z tzw. bańki problem, czy prawica powinna się zmieniać i w którym kierunku. Po prostu się nie zmieni. Połączenie plebejskiej zawiści wobec (prawdziwych i urojonych) elit z programem pozytywnym zadziałało. Ta recepta na sukces brzmi jak oczywista oczywistość, tyle że jej skuteczne zastosowanie udało się, jak dotąd, tylko pisowcom. Ruch polityczny firmowany nazwiskiem Kaczyńskiego stworzył z trzech kijków trekkingowych: pretensji do świata, patriotyzmu i wydatków socjalnych odporną na wilki całość. Jak bardzo odporną? Na razie zachwiać nią mogły sporadyczne afery i wpadki, konflikty z Komisją Europejską, obawy o sprawiedliwość sądów, obrzydzenie wobec agitacyjnych manipulacji mediów publicznych. Nie zachwiały.

Tożsamość dzisiejszej prawicy nie wykuwała się podczas seminariów, lecz w zwycięskich kampaniach wyborczych ostatnich czterech lat

Nieudolny wilk

Oczywiście, można się spierać, czy chatka taka solidna, czy po prostu wilk dmie nieudolnie. Kampania wyborcza nie była popisem Koalicji Obywatelskiej. Kiedy Jarosław Kaczyński przyatakował niestandardowe rodziny, bo rodzina „to tylko tata, mama, dzieci…”, opozycja poszła w bój. Słusznie, ale zamiast bronić milionów ludzi żyjących wcale nie w systemie „tata i mama” (jak choćby bratanica samego prezesa Kaczyńskiego), wzięła się do wyrażania gromkich i szlachetnie brzmiących haseł z tęczowego sztandaru. Zamiast bronić większości mogącej się poczuć źle w blasku nieporadnej wypowiedzi lidera PiS, opozycja broniła mniejszości. I tak dalej, i tym podobne.

PiS nie zmierzył się w tej kampanii z przeciwnikiem potężnym swoją wiarą i ideą. Tak miło nie musi być jednak wiecznie, a nawet długo. Naprawdę silny wilk zmusi kiedyś PiS do refleksji na temat tego, jaką chce być ta partia za kilka lat. A jeżeli Zjednoczona Prawica nie utrzyma w Sejmie centralnie zarządzanej większości, to moment zmiany zostanie wymuszony już nie tyle presją polityczną, lecz niewygodą krzesełek w Sejmie przewidzianych dla opozycji. Co wtedy? Albo peronizm, albo gaullizm.

Gaullizm czy peronizm

Ktoś z państwa zarzuci mi zapewne, że wyżej przedstawione modele to futra pachnące naftaliną. Przecież dzisiaj, w dobie postpolityki i fake newsów… Hola! Właśnie oba te projekty były oparte na odwoływaniu się do wirtualnej rzeczywistości. Peronizm (bardzo) i gaullizm (w dużej mierze) to raczej gorące poczucie Słusznej Sprawy niż umiejętność zdefiniowania „dobrej zmiany” w kategoriach czysto analitycznych. A przywódcy niżej przytoczeni wprawdzie używali partii politycznych, ale obaj szanowali je o tyle, o ile były one im posłuszne.

PiS, jako formacja polityczna, jest mało spójny w sferze realizowanego programu, ale spójny, kiedy spojrzymy na paletę emocji. To partia rewanżu

Chyba tylko starsi czytelnicy pamiętają, że w 1990 r. pojęcie peronizmu było na ustach wszystkich – czyli na ustach „Gazety Wyborczej” (takie czasy!). Straszono duchem Juana Domingo Peróna, argentyńskiego generała, który doszedł do władzy z poparciem ruchu związkowego. W ciągu kilku lat rządów prowadził politykę kupowania politycznego poparcia milionów mniej zamożnych Argentyńczyków, tych na co dzień odpychanych przez zamożnych. Peronizm niejasno lokował się na lewicy, ale był w sporze z argentyńską lewicą, podkreślał swój patriotyzm i nacjonalizm, potępiając jednak „establishment”, a przede wszystkim podkreślał wielkość swojego przywódcy.

Różnym socjalnym transferom tamtych lat towarzyszyła bardzo sprawnie prowadzona akcja propagandowa, wskazująca na rząd, kiedy mówiono o sukcesach, i na elity, kiedy mowa była o kłopotach. Znacie? Znamy? (Rozważania na temat tego, jak to się stało, że Adamowi Michnikowi przyśniło się, iż Lech Wałęsa to właśnie polski generał Perón, zostawmy sobie na kiedy indziej – może kiedyś „Wprost” uruchomi dodatek historyczny). PiS pozbawiony władzy albo zagrożony jej utratą łatwo pożegluje w stronę akwenu, który już zna. „Platfomerska” strona sporu, identyfikowana jako partia jeszcze bardziej oszczędna w sferze pomocy socjalnej, stanowić będzie idealnego wroga nowego peronizmu. Zwolennicy bliższych związków z UE zawsze płacić będą frycowe, a każda władza stanie już niedługo przed problemem przerostu wydatków prospołecznych, które albo przyjdzie jej zmniejszyć, albo zmniejszyć po cichu, czyli poczekać na efekty inflacji. Argentyna nie była wystarczająco bogata na „państwo dobrobytu”.

Projekt upadł, ale peronizm miał siłę, aby przetrwać zamach wojskowy, emigrację wodza i represje policyjne. Podobnie jak w Solidarności lat 80. – dynamika autentycznego zrywu szła od dołu. W Polsce ostatnich lat dynamika jest odgórna, rząd po prostu przeznaczył bardzo duże sumy „na ludzi” i do ręki. Sprawność premiera Morawieckiego i minister Rafalskiej oraz TVP to trochę mało, aby wykuł się mit. Dlatego PiS-owski „nowy peronizm” mógłby nie okazać się wystarczająco porywający. Zatem gaullizm? Katolik i bohater narodowy, Charles de Gaulle, w ciągu dekady swoich rządów w powojennej Francji odwoływał się do ideału sprawczego, narodowego państwa Francuzów. Ich kraj miał trzymać się na uboczu osi sporu ZSRR – USA i połowicznie tylko należał do NATO, ponieważ de Gaulle widział V Republikę jako mocarstwo prowadzące własną politykę międzynarodową. Może Francja, jak na mocarstwo, ma za mało samolotów bojowych i okrętów podwodnych, ale jej kultura, i parowiekowa rola przewodniczki narodów (Ludwik XIV, rewolucja, republika, literatura) wypełniają tę lukę. Gaullizm wspierał więzi narodowe i społeczne. Krytykował lewicę jako siłę odwołującą się do konfliktu klas. Nie stronił też od sporu z liberałami, bo ci widzą drzewa, ale nie widzą lasu – narodu francuskiego. Działania państwa na rzecz poprawy bytu francuskich rodzin były codziennością. De Gaulle wzmacniał ideę Unii Europejskiej jako porozumienia państw, a nie projektu federacyjnego. Za jego rządów Francja, umęczona klęską i okupacją oraz chaotycznymi rządami powojennymi, wstała z kolan.

Fundament PIS

Zagrożony porażką PiS mógłby sięgnąć po zestaw emocji i recept z Francji lat 60., mimo że Jarosław Kaczyński nie ma za sobą wojennej kariery de Gaulle’a, tylko peerelowski żywot żoliborskiego inteligenta. Ten nieco ułomny nadwiślański gaullizm opierałby się jednak na zestawie pragnień obecnych w PiS. Na ideach narodowego patriotyzmu, silnej władzy dostrzegającej problemy „zwykłych ludzi” i zarazem podnoszącej status „zwykłych ludzi” do rangi jednak ludzi trochę niezwykłych, bo do rangi Polaków. Tych, którzy niosą na barkach brzemię obrony Zachodu przed ateizacją i obrony Europy ojczyzn przed centralistycznymi zapędami Brukseli/Berlina. PiS jest mało spójny w sferze realizowanego programu, ale spójny, kiedy spojrzymy na paletę emocji. To wciąż partia rewanżu na tych, którzy nas wyśmiewali, którzy mówili, że nawet gdyby chcieli z nami przegrać, to by nie umieli, którzy mieli nas za faszyzującą partię obciachu. Te emocje będą w pisowcach tkwić, podsycane przez kierownictwo. Nic dziwnego, stanowią fundament „Programu Prawa i Sprawiedliwości”.

Okładka tygodnika WPROST: 42/2019
Artykuł został opublikowany w 42/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2019 (1907)

  • Nie obudziliśmy się w innej Polsce 14 paź 2019, 6:00 Wszystko, co przewidzieli, wypadło zupełnie inaczej albo trochę inaczej, czyli także zupełnie inaczej” – pisała polska noblistka (ta sprzed lat) Wisława Szymborska. Sytuacja, w której przychodzi mi pisać niniejszy wstępniak, to... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 14 paź 2019, 6:00 Końcówka ubiegłego tygodnia, a zarazem końcówka kampanii przebiegła w Koalicji Obywatelskiej w ponurych nastrojach. 6
  • 7 dni dookoła świata 14 paź 2019, 6:00 Nobel dla etiopczyka Ekologiczna aktywistka Greta Thunberg nie przekonała komitetu noblowskiego do swojej kandydatury. Pokojową Nagrodę Nobla dostał etiopski premier Abiy Ahmed, któremu udało się zakończyć trwającą kilkadziesiąt lat... 8
  • Obraz tygodnia 14 paź 2019, 6:00 Wygrana Ola Kot Prezenterka Eska TV i uczestniczka „Tańca z gwiazdami” otrzymała nagrodę Joy Influencer Roku dla najbardziej kreatywnych i wpływowych twórców w sieci Przegrana Monika Janowska Żona znanego prezentera dość niestosownie... 12
  • Nobel z dredami 14 paź 2019, 6:00 Potrzebowaliśmy tej feministki z dredami” – napisał o Oldze Tokarczuk po ogłoszeniu werdyktu Akademii Szwedzkiej brytyjski „The Guardian”. 14
  • Chętnie zagram w komedii 14 paź 2019, 6:00 Rozmowa z Łukaszem Simlatem, aktorem. 16
  • Kwestia pierwszeństwa 14 paź 2019, 6:00 Krótko przed wyborami cztery główne polskie partie podpisały Pakt dla Zdrowia. Stało się to na skutek akcji podjętej przez redakcję jednej z gazet, działającej zapewne z dobrych pobudek. W Polsce popularny jest bowiem pogląd, że do... 18
  • Co wybraliśmy 14 paź 2019, 6:00 Publicyści i felietoniści „Wprost” oraz wybitni komentatorzy życia politycznego przewidują, jaki będzie powyborczy układ władzy, dają przestrogi dla rządzących i udzielają rad opozycji 19
  • Siedem filarów opozycji 14 paź 2019, 6:00 Niezależnie od systemu, który będzie panował na zewnątrz, opozycja demokratyczna będzie istniała. Jeśli nie przy Wiejskiej, to w podziemiu. 19
  • Jaką drogą pójdzie prawica 14 paź 2019, 6:00 Jarosław Kaczyński stworzył wyjątkowo stabilną formację z trzech kijków trekkingowych: pretensji do świata, patriotyzmu i wydatków socjalnych. 20
  • Stracona lekcja liberałów 14 paź 2019, 6:00 Ostatnie cztery lata opozycja kompletnie przespała. Cytując Talleyranda, można ją ocenić bardzo krótko: „Nic nie zrozumieli i niczego się nie nauczyli”. 20
  • Nadchodzi czas wewnętrznych konfliktów 14 paź 2019, 6:00 Przyszła kadencja będzie się dzieliła na dwie części – do wyborów prezydenckich i po nich. Prawdziwe rządzenie rozpocznie się od czerwca 2020 r. 30
  • Utrzymamy wzrost gospodarczy 14 paź 2019, 6:00 Trudno powiedzieć, jakie będą rządy PiS w przypadku utrzymania przez tę partię władzy, bo to, co się zapowiada przed wyborami, wcale nie musi być realizowane po nich. Pewne tendencje można jednak przewidzieć. 31
  • 500 plus do poprawki 14 paź 2019, 6:00 Sądzę, że zarówno PiS, jak i opozycja zechcą zracjonalizować program 500 plus i zaadresować go do osób o niższych dochodach – mówi Leszek Miller, były premier, europoseł SLD. 32
  • Osłabnie pozycja Kaczyńskiego 14 paź 2019, 6:00 Do wyborów prezydenckich partie dotychczasowej opozycji będą scalać wspólne ataki na Andrzeja Dudę – przewiduje Jan Rulewski, senator PO. 33
  • Jestem pesymistą, który chciałby się mylić 14 paź 2019, 6:00 Kolejna kadencja PiS to ewolucja według wzorca węgierskiego. Z kolei rządy opozycji to impas – przewiduje Ryszard Bugaj, ekonomista. 34
  • Nobel dla Polki 14 paź 2019, 6:00 Olga Tokarczuk laureatką przyznanej z rocznym poślizgiem Literackiej Nagrody Nobla za 2018 rok! Wygląda na to, że literatura jest w Polsce potęgą – w żadnej z pozostałych noblowskich dyscyplin nie odnosimy nawet zbliżonych do niej sukcesów. 35
  • Staram się nie marnować papieru 14 paź 2019, 6:00 – Chcę opowiadać o sprawach, które mają szansę się przyczynić do przemiany rzeczywistości na lepsze – mówiła Olga Tokarczuk, nowa polska noblistka. 40
  • Oni przeminą, Ona zostanie 14 paź 2019, 6:00 Nowa noblistka będzie pokazywać światu inną Polskę niż ta, którą widać na zdjęciach z warszawskiego Marszu Niepodległości 11 listopada czy marszu równości w Białymstoku. 46
  • Obywatele świata 14 paź 2019, 6:00 Tokarczuk daje dowód, że dla artysty polskie korzenie są najcenniejsze, gdy pozwalają lepiej rozumieć siebie i innych ludzi. 47
  • Tkwimy w zapaści 14 paź 2019, 6:00 Jak nasze państwo ma być zdrowe, skoro mamy problemy ze służbą zdrowia i dzieci, które nie są zaopiekowane przez stabilny system edukacji? – pyta Ewa Drzyzga, dziennikarka. 48
  • Łowienie przedsiębiorców 14 paź 2019, 6:00 Podrabiają faktury za prąd, obiecują unijne dotacje, żądają pieniędzy za wpisy do rejestrów. Dopiero co otworzyłeś firmę? Przygotuj się na atak naciągaczy. Jednym z nich jest nawet były radny i wieloletni dyrektor w dużym banku. 55
  • Wielki comeback emeryta 14 paź 2019, 6:00 Polsce może zabraknąć 3 mln pracowników. Ukraińcy nie wystarczą, więc pracodawcy przypomnieli sobie o rzeszy 9 mln polskich seniorów. Mają to, czego nie mają młodzi: nie rzucają z dnia na dzień papierami i nie gapią się w smartfony. 58
  • hossa bessa 14 paź 2019, 6:00 CYTAT TYGODNIA „Za pięć lat polski mistrz będzie grał w fazie grupowej Ligi Mistrzów. Nie rzucam słów na wiatr. PKO BP jest warte więcej niż Commerzbank, wytyczamy drogę klubom” Zbigniew Jagiełło, prezes PKO BP Polak na Marsie... 61
  • Znane i nieznane Orły Wprost 14 paź 2019, 6:00 Wśród laureatów nagrody w województwie łódzkim znalazło się wiele spółek należących do dużych zagranicznych koncernów. Nie zabrakło również polskich firm rodzinnych. 62
  • Biznes kontra smog 14 paź 2019, 6:00 Sadzą drzewa, uczą dzieci, jak powstaje smog, promują ekologiczne piece i jazdę na rowerze. Polscy przedsiębiorcy włączyli się do walki ze smogiem. Idzie im to całkiem nieźle. 64
  • Przyszłość miast 14 paź 2019, 6:00 We wrocławskim Centrum Kongresowym przy Hali Stulecia odbył się Międzynarodowy Kongres „Economy of a Water City”. W obradach, spotkaniach i dyskusjach brali udział światowej klasy specjaliści z zakresu gospodarki, ekologii, urbanistyki, a także politycy oraz przedstawiciele... 66
  • Innowacyjny sposób na tradycyjne źródła 14 paź 2019, 6:00 Dywersyfikacja dostaw gazu jest kluczowa dla bezpieczeństwa energetycznego. 68
  • Innowacje w eventach 14 paź 2019, 6:00 Najnowsze technologie, takie jak wirtualna rzeczywistość i rozszerzona rzeczywistość, są powszechnie wykorzystywane na eventach – mówi Jarosław Pyzel, wiceprezes zarządu firmy Konferental sp. z o.o. 70
  • Miasto przeciw państwu 14 paź 2019, 6:00 Powtarzające się od kilku miesięcy protesty stają się coraz bardziej brutalne, bo mieszkańcy byłej brytyjskiej kolonii po prostu nie chcą być częścią Chin. Powstańcy mają swoich męczenników, a nawet hymn, który bardzo nie podoba się władzom w Pekinie. 72
  • Kurdyjski węzeł Trumpa 14 paź 2019, 6:00 Prezydent USA zaakceptował turecką inwazję w Syrii, żeby odwrócić uwagę od groźby impeachmentu, a także odciągnąć Turcję od sojuszu z Rosją i Iranem. 76
  • Jelita – tu zaczyna się zdrowie 14 paź 2019, 6:00 Coraz częściej nazywane są „drugim mózgiem”, i nie bez powodu. Mikroflora jelitowa odpowiada za metabolizm, odporność, a nawet nasz nastrój. 78
  • Doczekamy się kosmicznej turystyki 14 paź 2019, 6:00 Najwięksi tego świata znów chcą uczestniczyć w podboju kosmosu – mówi dr Alexander Nawrocki, jedyny Polak, który został dyrektorem NASA. 80
  • W obronie człowieczeństwa 14 paź 2019, 6:00 Fałszywy ksiądz z „Bożego Ciała” Jana Komasy mógłby się stać jednocześnie wzorem i wyrzutem sumienia wielu kapłanów polskiego Kościoła. Instytucji zrażającej do siebie nawet ludzi, którzy spędzili w niej życie. 84
  • Pull up! 14 paź 2019, 6:00 Masz przed sobą najwyżej minutę życia. Za towarzysza drugiego pilota. Nie stanowi dla ciebie pociechy, że umierając, pociągniesz za sobą cały mały świat – 300 opalonych turystów i 13 osób opalonej załogi. To cię nie pociesza,... 86
  • Wydarzenie 14 paź 2019, 6:00 Całość W tym roku mija pół wieku od ukazania się „Historii literatury polskiej”, którą napisał Czesław Miłosz. Była to książka zaplanowana jako podręcznik dla amerykańskich studentów. Sam nazywał przedsięwzięcie... 88
  • Film 14 paź 2019, 6:00 Ikar w PRL-u To musi się samo w tobie uwolnić. Jeśli się nie uwolni, będziesz jak wielu innych dobrych pianistów. Ale jak coś się uda, staniesz się wyjątkowy” – mówi w „Ikarze. Legendzie Mietka Kosza” nauczycielka fortepianu do... 89
  • Muzyka 14 paź 2019, 6:00 Ojczysty rap Oto jeden z tych zakamarków polskiego hip-hopu, do którego słuchacze rapowi zaglądają niechętnie. Produkcja „Ducha oporu” sprawia, że bydgosko-warszawski duet Bisz/Radex wymyka się gatunkowym klasyfikacjom i fascynuje... 90
  • Książka 14 paź 2019, 6:00 Odrzucana córka CÓRKA STEVE’A JOBSA (TAK, TEGO OD APPLE’A) OPOWIADA O SWOIM ŻYCIU i nie jest to historia beztroskiego życia córki jednego z najbogatszych ludzi świata. Jobs porzucił jej matkę i konsekwentnie wypierał się ojcostwa,... 91
  • Kalejdoskop 14 paź 2019, 6:00 Tron we krwi Serialowa Katarzyna Wielka nie mrugnie okniem, wydając decyzję o zabiciu politycznych oponentów. Do męża Piotra III też nie ma sentymentu – pozbawia go najpierw rządów, a potem życia. Miłość to dla niej waluta, za... 92
  • Od „Metra” wszystko się zaczęło 14 paź 2019, 6:00 Co mnie inspiruje mówi Adam Sztaba kompozytor, pianista, aranżer, dyrygent i producent muzyczny 93
  • Babka po moniecku 14 paź 2019, 6:00 Kto raz spróbował tego smakołyku z ziemniaków, pokrytego złotobrązową skórką, z widocznymi po przekrojeniu skwarkami w kremowej masie, nie zapomni go już nigdy. Czemu właśnie babka? Czy dlatego, że taka smakowita i pulchna? Babka... 94
  • Krawiectwo w stylu zero waste 14 paź 2019, 6:00 Gdybym chciała przestać kupować, byłabym w stanie uszyć sobie wszystko, łącznie z bielizną. Po dwudniowym kursie szewskim wiem nawet, jak zrobić sobie buty. 96
  • Zrób sobie… Rydzyka 14 paź 2019, 6:00 Jasnowidza pytamy, co nas czeka po wyborach? – Znów będziecie płacić na Rydzyka! 98

ZKDP - Nakład kontrolowany