Młodzi niewidzialni

Młodzi niewidzialni

Bezdomna, zdjęcie ilustracyjne
Bezdomna, zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Fotolia / fot. Aleksandrij Therinkov
Nie potrafią żyć samodzielnie, za to dobrze się kamuflują. Gdyby wylądowali na ulicy, przynajmniej można by im jakoś pomóc.

Julia nie ma nic. Nie ma matury, pieniędzy, nawet wynajętego pokoju, co dopiero mówić o pracy. Co Julia ma? Skończone gimnazjum, depresję i za-burzony obraz rodziny. Miejsca, w którym się wychowała, nie nazywa domem, bo matka jej tam nie wpuści, a ojciec siedzi w więzieniu. Nikt nie nauczył jej dbać o siebie, o bliskich, o wspólną przestrzeń. Od kiedy skończyła osiemnastkę, czyli od pięciu lat, nie należy jej się opieka ani ze strony rodziców, ani państwa.

Trzy lata temu porzuciła „dziurę pod Lublinem”, jak nazywa rodzinną wieś, i wylądowała w Warszawie. Trudno powiedzieć, że tu mieszka (mówi: „ucie-kłam”), bo nie ma swojego miejsca, przemieszkuje u kolejnych partnerów. „Ostatni związek okazał się toksyczny” – rozmawia ze mną trochę swoimi słowami, a trochę tymi zasłyszanymi u psychologa, bo trafiła pod skrzydła Fundacji Po DRUGIE, która zajmuje się młodymi osobami zagrożonymi bezdomnością.

W tym, co mówi Sebastian, też słychać echo spotkań z terapeutą: „Mam 22 lata, jestem uzależniony od narkotyków i alkoholu. Po 20 miesiącach przerwałem abstynencję, a więc złamałem za-sady przebywania w hostelu, w którym mogłem mieszkać, zostałem wyrzucony. Wystarczyło, że pojechałem na święta do domu, gdzie było mnóstwo wyzwalaczy, koledzy, propozycje. Myślałem, że wypiję tylko raz, ale popłynąłem”.

Sebastian nie mógł zamieszkać w do-mu rodzinnym, ale nie mógł też wrócić do warszawskiego hostelu dla młodych osób zagrożonych bezdomnością, w którym stracił miejsce: „Skończyły się pieniądze, jedzenie, nie wiedziałem, co dalej”. Kilka dni pomieszkał u kolegi, potem poszedł na dworzec Warszawa Śródmieście, mimo że młodzi bezdomni zazwyczaj nie trzymają się ze starszymi. Unikają miejsc, w których tamci się gromadzą, boją się ich. Dlatego mówi: „Wiedziałem, że na dworcu nie mogę iść w melanż, muszę być trzeźwy, żeby uważać”.

Niedoszacowani

W całej Polsce zidentyfikowano 784 takie osoby jak Julia czy Sebastian. Mają 18-25 lat i tułają się w poszukiwaniu jakiegoś miejsca – wynika z zeszłorocznego badania Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej („Ogólnopolskie badania liczby osób bezdomnych – Edycja 2019”). Bezdomność wśród młodzieży to problem, który trudno zdiagnozować, tak samo jak trudno dotrzeć z po-mocą do osób, których dotyczy. Statystyki są niedoszacowane.

– Służby państwowe nie biorą pod uwagę specyfiki problemu – uważa Agnieszka Sikora, prezeska Fundacji Po DRUGIE. A specyfika polega na tym, że młodych bezdomnych nie można szukać tam gdzie starszych. Młodzi unikają typowych miejsc kojarzonych z bezdomnością: działek, parków, kanałów, przez co nie rzucają się w oczy. – Wydaje się, że ich nie ma, dla systemu są niewidzialni – mówi Agnieszka Sikora.

Fundacja przeprowadzała w grudniu spis młodych ludzi prze-bywających w warszawskich schroniskach i miejscach, gdzie mogą znaleźć pomoc. Tylko w dwie noce pracownicy doliczyli się 105 osób. Z informacji przekazanych przez noclegownie i podobne im instytucje wynika, że od sierpnia do października przebywało tam 150 osób od 18. do 25. roku życia. Do ośrodków trafia tylko niewielki odsetek młodych. Eksperci uważają, że trzeba znaleźć sposoby dotarcia do nich, bo w tym wieku można jeszcze przekierować ich na lepszą drogę. – Nie są skazani na takie życie – mówi Agnieszka Sikora. – Da się ich uratować, jest szansa, że się usamodzielnią. Trzeba tylko się nimi zająć.

Na przykład dając im, tak jak Julii, mieszkanie treningowe. Julia może zostać w nim przez dwa lata i nauczyć się żyć samodzielnie z szacunkiem dla cudzych potrzeb. Razem z trze-ma koleżankami mają dwie sypialnie, wspólny pokój dzienny z kuchnią, łazienkę i suszarkę do włosów, o którą rano wybuchła awantura. Jedna z wielu, bo dziewczyny dopiero uczą się rozwiązywać konflikty. O problemach rozmawiają z psychologiem, pedagogiem i w grupach, czyli „na społecznościach” w fundacji.

Nieuchwytni

Kiedy Asia skończyła 18 lat, zaczęła nocować w lesie. Miała koc, w który się zawijała, na jedzenie chodziła do siostry, a rzeczy zostawiła u babci. Nie mogła u niej zamieszkać, bo babcia zabarykadowała przed wnuczką drzwi. Wcześniej Asia uciekła z domu dziecka, przez pół roku nocowała u kolegi. – Nie znaleźli mnie, chociaż piętro wyżej mieszkał policjant, który wiedział, że się ukrywam – opowiada, powstrzymując ironiczny uśmiech. Do lasu trafiła, kiedy już nikt jej nie szukał, bo była dorosła.

Młodzi, którzy nie mają gdzie mieszkać, najczęściej przenoszą się od znajomych do znajomych. Mieszkają na skłotach, jeżdżą po nocy autobusami, imprezują do rana w klubie. Potrafią kilka godzin siedzieć całą grupką w fast foodzie przy jednej porcji frytek. Wyglądają jak większość rówieśników. Kręcą się po centrach handlowych, zaglądają do miejsc, gdzie można skorzystać z wi-fi i toalety, a zimą schronić się przed chłodem.

Pewien młody bezdomny, do którego dotarli pracownicy fundacji, opowiedział im o jednopokojowym mieszkaniu, w którym przez kilka dni spał w centrum miasta: „Właścicielem jest starszy facet, alkoholik chyba. On pozwala u siebie nocować. Jest tam dużo młodych ludzi. Przychodzą, wychodzą. Można się położyć, przekimać, nawet umyć. Część jest tam, bo bierze narkotyki. Tylko w ciągu jednej nocy potrafi być nawet 15 osób”. Dlaczego jakiś człowiek pozwala koczować u siebie 20-latkom? Podobno wykorzystuje ich seksualnie.

To błędne koło: żeby pomóc młodym, trzeba ich znaleźć, a znaleźć trudno. Nie-którzy trafiają do ośrodków pomocowych z odwyków. Sami rzadko gdzieś się zgłaszają. Szkoda, bo czeka na nich pomoc psychologiczna, terapia uzależnień, dach nad głową, wsparcie w znalezieniu pracy, załatwieniu spraw urzędowych. Sebastian, krążąc po mieście, zobaczył autobus dla bezdomnych. Podszedł, dostał picie, jedzenie i ulotkę z kontaktami do różnych ośrodków. Asia przyszła do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, skąd pokierowano ją dalej, aż dotarła do Fundacji Po DRUGIE. W samą porę, bo w lesie zrobiło się zimno i zaczęło porządnie padać.

Niesamodzielni

Bezdomność dotyka najczęściej dawnych mieszkańców domów dziecka, rodzin zastępczych, dorosłe dzieci z dysfunkcyjnych rodzin, wyrzucone lub uciekające przed przemocą, wreszcie ludzi z zaburzeniami, którym rodzice nie chcą już pomagać. Maksymiliana katował ojciec. – Byłem ofiarą przemocy fizycznej i seksualnej – mówi wyuczonym językiem i wyjaśnia, już po swojemu: – Ojciec mnie bił, przewracał i wrzeszczał: „Ciągnij, pedale!”.

Zanim zaczniemy rozmawiać, zastanawia się, jak się przedstawić. Jeden z szybkich pomysłów: Monika. Pomalowane paznokcie, duża torebka, z której wystaje szal z piórami. – Mam nietypową osobowość – macha ręką. – Nie odnajduję się. Chcę zrobić kiedyś korektę płci.Przez jakiś czas Monika nocowała w zaułku bramy kamienicznej, teraz mieszka u partnera, sporo starszego, jak zwykle. – Codziennie jestem w fundacji, tu się czuję wysłuchana – przyznaje. Łatwo nawiązuje kontakty, a z tego, co opowiada, wynika, że równie łatwo wpada w tarapaty. Jest dorosła, ale wciąż potrzebuje pomocy. Tak jak większość nastoletnich bezdomnych, którzy często są bezradni jak dzieci. – Pakują się w ryzykowne sytuacje, żyją w ciągłym niebezpieczeństwie – mówi Agnieszka Sikora. Jej zdaniem wymagają systemowej opieki i wsparcia.

Agnieszka Rytel kieruje warszawskim schroniskiem Dom na Targowej prowadzonym przez Stowarzyszenie Otwarte Drzwi. Mówi, że bezdomność dotyka zwłaszcza osoby z zaburzeniami psychicznymi, niepełnosprawnością intelektualną. Zwykłe schroniska, takie jak to, które ona prowadzi, nie nadają się dla nich. – Osoby z niepełno-sprawnością intelektualną nie przestrzegają zasad, co wynika z ich ograniczeń – tłumaczy. – Problemy dotyczą nawiązania kontaktów społecznych z innymi mieszkańcami, konfliktów wynikających z braku najprostszych umiejętności, takich jak posprzątanie po sobie, pościelenie łóżka czy wyniesienie śmieci. Korygujemy takie niewłaściwe zachowania, uczymy, tłumaczymy, wspieramy, jednak społeczność zaczyna się burzyć, że ktoś jest uprzywilejowany.

Dla osób z zaburzeniami powinny działać osobne placówki, dostosowane do ich potrzeb. Takich miejsc jednak nie ma. Są tylko ośrodki wsparcia dziennego, a w nich nie można nocować. – To dziura w systemie, którą należy zagospodarować – uważa Agnieszka Rytel. – W rezultacie młodzi ludzie, którym można by pomóc w osiągnięciu samodzielności, trafiają do domów pomocy społecznej, gdzie w zamknięciu zostają już do końca życia.

W schronisku prowadzonym przez Otwarte Drzwi było w tym roku dwóch młodych mężczyzn, którzy potrzebowali szczególnego wsparcia: jeden z niepełnosprawnością intelektualną i chorobą psychiczną, drugi z zespołem Aspergera. Tego drugiego matka wyrzuciła z domu, bo ją denerwował.

Przeciętny mieszkaniec schroniska czy mieszkania terapeutycznego też musi się dużo nauczyć. Zwykle nie ma podstawowych kompetencji: nie umie załatwić sprawy w urzędzie, zaplanować wydatków, posprzątać, zrobić zakupów, ugotować pomidorowej. Chodzi nie tylko o ludzi z dysfunkcyjnych rodzin, także o wychowanków domów dziecka. Że placówki wychowawcze wypuszczają w świat bezradnych dorosłych, alarmował nawet NIK w raporcie na ten temat.

Czego można się nauczyć w ośrodkach, które pomagają młodym bezdomnym? Że po wypłacie najpierw trzeba opłacić rachunki. Policzyć, ile pieniędzy przeznaczyć na jedzenie, mydło czy proszek do prania, a dopiero potem na smartfon albo torbę słodyczy. Pedagodzy chodzą z podopiecznymi do urzędów czy lekarzy. W domu radzą: rozwieś pranie tak, żeby wyschło, a nie skisło. Młodzi ludzie przechodzą przyspieszony kurs życia, w kilka miesięcy nadrabiają kilkanaście straconych lat, żeby bez pomocy potrafili radzić sobie nie na skłotach, lecz w domach.

Okładka tygodnika WPROST: 4/2020
Artykuł został opublikowany w 4/2020 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 4/2020 (1920)

  • #MeToo po polsku 19 sty 2020, 20:00 Poniżanie, załamania nerwowe, próby samobójcze. To była cena, jaką polskie celebrytki płaciły za przygodę życia, która je miała czekać w Dubaju. Jechały tam jako ekskluzywne panie do towarzystwa, na miejscu okazywało się jednak, że – przynajmniej dla niektórych – raj zamieniał... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 19 sty 2020, 20:00 PiS pracuje nad ustawą o wtórnym dzieleniu się subwencją dla partii politycznych, którą wymusiły na Jarosławie Kaczyńskim mniejsze partie koalicyjne – Solidarna Polska i Porozumienie. Obecna ustawa przesądza, że dotację z budżetu dostają tylko te ugrupowania, które startowały... 6
  • 7 dni dookoła świata 19 sty 2020, 20:00 Wielka Brytania Książę żegna się z dworem Wnuk królowej Elżbiety Harry dokonał losowania drużyn w mistrzostwach świata w rugby w 2021 r. Może to być jego ostatnie oficjalne wystąpienie w roli członka rodu panującego. Wraz z żoną... 8
  • Obraz tygodnia 19 sty 2020, 20:00 12,8 mln zł czyli 3,7 mln dolarów – za tyle został sprzedany ford mustang, którym Steve McQueen jeździł w filmie „Bullitt”. Auto ma ponad 50 lat i jest w widoczny sposób napoczęte przez rdzę. Wygrana – Magda Zając Magda Zając... 11
  • Śmierć prezydenta nie wystarczyła 19 sty 2020, 20:00 Znowu publicznie padają najgorsze słowa, a ludzie, którzy je wypowiadają, nie muszą się wstydzić, przeciwnie, mogą być z siebie dumni. 12
  • My i Europa 19 sty 2020, 20:00 Czy polscy europosłowie mają moralne prawo popierać rezolucje PE wymierzone w polski rząd? Czy to donos na państwo, czy troska o demokrację? 13
  • Raj zamienił się w piekło 19 sty 2020, 20:00 Zarabiały niewyobrażalne sumy, ale nie zawsze zdawały sobie sprawę z zasad tej gry. Były przypadki przemocy, załamania nerwowe, próby samobójcze, mocne perwersje –  o bohaterkach reżyserowanego przez siebie filmu „Dziewczyny z Dubaju” mówi Maria Sadowska. 14
  • Ślub 19 sty 2020, 20:00 Moi przyjaciele brali ślub. W urzędzie stanu cywilnego wszyscy byli uśmiechnięci i mili. Urzędniczka pytała, czy zdają sobie sprawę, że małżeństwo jest na dobre i złe. Że to nie tylko same przyjemności, lecz także trudne chwile – na przykład obowiązek opieki nad chorym... 19
  • Absolutnie chory kraj 19 sty 2020, 20:00 Chociaż lekarze bardzo się starali, nie miałam leku, który by uśmierzał ból. Cierpiałam przez cały okres podawania chemii – mówi Janina Ochojska, szefowa Polskiej Akcji Humanitarnej, europosłanka. 20
  • Druga wojna PiS z Europą 19 sty 2020, 20:00 Ani kroku w tył – tak można określić wytyczne kierownictwa PiS w sprawie sądów i konfliktu z instytucjami unijnymi. 24
  • Pojawił się u nas syndrom tłustych kotów 19 sty 2020, 20:00 Skład zespołu obrony praworządności oraz przewodnictwo prof. Marka Chmaja, przeciwnika PiS, wyklucza nawet myśl o bezstronności – mówi Stanisław Karczewski, wicemarszałek Senatu z PiS. 26
  • Najgrubiej 19 sty 2020, 20:00 Michał Dworczyk: To, co zrobili w PE europosłowie opozycji, jest jawnym wystąpieniem przeciwko interesom Polski. Żyjemy w demokratycznym, praworządnym państwie. Niestety opozycja w imię własnych interesów politycznych godzi w polską rację stanu. 29
  • Ekościema 19 sty 2020, 20:00 Wielkie korporacje desperacko chcą sprawiać wrażenie, że zależy im na ekologii. W rzeczywistości dalej robią swoje, przerzucając poczucie winy i koszty niszczenia planety na zwykłych śmiertelników. 30
  • Kontrolerzy wiary 19 sty 2020, 20:00 Szymon Hołownia opisał u siebie na Facebooku sytuację, w której ksiądz nie chciał mu udzielić Komunii. Bardzo mu współczuję. I rozumiem, bo jakiś czas temu też doświadczyłem czegoś podobnego. 34
  • Młodzi niewidzialni 19 sty 2020, 20:00 Nie potrafią żyć samodzielnie, za to dobrze się kamuflują. Gdyby wylądowali na ulicy, przynajmniej można by im jakoś pomóc. 36
  • Matka, Polka, milionerka 19 sty 2020, 20:00 W jej rodzinnym domu kręcono „Kilera”. Mamę fotografował Tadeusz Rolke, a tata szył płaszcze dla Hugo Bossa. Kim jest Mama Ginekolog, kobieta, która w dwa dni zebrała 3 mln zł na Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy. 40
  • Co czeka naszą gospodarkę 19 sty 2020, 20:00 Drożej za prąd i wieprzowinę, taniej za mąkę, tylko siedem niedziel handlowych i brak rąk do pracy – takie są przewidywania analityków na 2020 r. 44
  • Czas budowania relacji 19 sty 2020, 20:00 W dobie nowoczesnych technologii imprezy targowe nabierają nowego znaczenia. To miejsca, w których buduje się relacje i zdobywa zaufanie klientów – uważa Andrzej Mochoń, prezes Targów Kielce. 48
  • Hossa bessa 19 sty 2020, 20:00 Gest miliardera Bill Gates apeluje, żeby najbogatsi ludzie świata płacili większe podatki. „Jestem świadomy, że rażące nierówności na całym świecie oddzielają szczę-śliwców od pechowców. Konsekwencją tych nierówności jest to,... 50
  • Putin forever 19 sty 2020, 20:00 Spekulacje o zbliżającej się politycznej emeryturze Władimira Putina okazały się bezpodstawne. Prezydent Rosji zapowiada zmiany konstytucji, które dadzą mu władzę dożywotnią. 52
  • Perski blamaż 19 sty 2020, 20:00 Nie uwierzyłem od razu, że to perscy Strażnicy Rewolucji zestrzelili ukraiński samolot pasażerski. Pewnie dlatego, że nazbyt mocno wierzę, iż państwa nie działają aż tak oczywiście przeciw swoim własnym interesom. 56
  • Zalew papieży 19 sty 2020, 20:00 Lata 20. mają zadziwiająco klerykalne otwarcie. Nie sposób tego przegapić, nie sposób się przed tym ukryć. Krótko po sylwestrze wracam do Warszawy, tarabanię się z Centralnego na tramwaj, patrzę – a tu papież. Nawet nie jeden, a dwóch. Dumnie powiewają na bilbordzie rozmiarów... 57
  • Papież kontra papież 19 sty 2020, 20:00 Zabierając publicznie głos w sprawie celibatu, Benedykt XVI stał się twarzą opozycji wobec Franciszka. Pytanie, czy emerytowany papież zrobił to świadomie, czy też dał się zmanipulować kardynałom z Kurii Rzymskiej. 59
  • Bycie gejem jest normalne 19 sty 2020, 20:00 Argument, że homoseksualizm jest „contra naturam”, czyli „przeciwko naturze”, nie jest w najmniejszym stopniu prawdziwy – mówi brytyjski genetyk Adam Rutherford. 62
  • Najgorszy poniedziałek roku 19 sty 2020, 20:00 20 stycznia wypada Blue Monday, najbardziej depresyjny dzień roku. Jak poradzić sobie z uczuciem lęku i niepokoju, a także ogólnym złym samopoczuciem? 64
  • Poczuć się u siebie 19 sty 2020, 20:00 Nieprawda, że młodzi nie interesują się polityką. Ale nie porusza nas PKB, tylko walka o zdrową planetę, doświadczanie życia i dzielenie go z innymi – mówi Bartosz Bielenia, wyróżniony Nagrodą Cybulskiego odtwórca głównej roli w nominowanym do Oscara „Bożym Ciele”. 66
  • Błazen w oku cyklonu 19 sty 2020, 20:00 Po ćwierć wieku „Psy” wracają do kina, a wraz z nimi fi lmowy duet. Franz Maurer, czyli Bogusław Linda i Waldemar Morawiec, czyli Cezary Pazura.Ten ostatni na emeryturze, ale nie aktorskiej. 70
  • W imię zasad 19 sty 2020, 20:00 Grany przeze mnie bohater jest trochę podobny do Franza z pierwszej części filmu. Nie waha się przed użyciem siły, ale robi to w dobrej wierze, żeby sprawiedliwość zatriumfowała – mówi Marcin Dorociński, aktor. 73
  • Między Polską a Polską 19 sty 2020, 20:00 Andrzej Mencwel pokazuje w swojej książce, jak polska kultura szukała i szuka nowego rozwiązania naszych konfliktów. Trzeciej drogi, która wyminie skrajności i nasyci rzeczywistość społeczną rozsądkiem. 74
  • Zbrodnia niedoskonała 19 sty 2020, 20:00 Nie sięgnęliśmy po twórczość Stephena Kinga z myślą o jego fanach – mówił mi w Los Angeles twórca serialu „Outsider”, Richard Price. – Znaleźliśmy w prozie pisarza trzymającą za gardło historię i przenikliwą analizę relacji społecznych, które rwą się jak stary sweter. 78
  • Film 19 sty 2020, 20:00 Na gigancie Telewizja, gadanie z koleżankami z Kauflandu, Facebook, malowanie się – tak opisuje życie swojej matki nastolatek z „Kawek w drodze”. I, oczy-wiście, marzy o czymś innym dla siebie. Kradnie samochód i razem z młodszym... 79
  • Muzyka 19 sty 2020, 20:00 Huczny jubileusz Na płycie wydanej z okazji 30-lecia Acid Drinkers pojawiają się artyści, którzy wypełniliby każdą arenę koncertową. Z ikonicznymi dla polskiego metalu kompozycjami zmierzyli się m.in. Kasie: Nosowska i Kowalska,... 80
  • Książka 19 sty 2020, 20:00 Wykluczenie Wstyd się przyznać, ale pamiętam spory sprzed lat o to, co jest lepsze: „Gra w klasy” Cortazara czy „Inny kraj” Jamesa Baldwina. Oczywiście jałowe. Zmarły w 1987 r. Baldwin był wybitnym pisarzem zaangażowanym w walkę z... 81
  • Przychodnia na Pułaskiej 19 sty 2020, 20:00 – No choćby Kopernik!– To kłamstwo! Kopernik była kobietą! – Co? No to Einstein! – Einstein też była kobietą! – A może Curie-Skłodowska też? (Śmiech). – To akurat nie najlepszy przykład. – No bo mnie zmyliły... Tę... 84
  • Hafty non-fiction 19 sty 2020, 20:00 Pochwy, feministyczne i równościowe teksty. Makatki, które ze swoimi hasłami jeszcze kilka dekad temu hołdowały patriarchatowi, dziś stają się sztandarami wyzwolonych kobiet. Chętnych do tego, by je wyszywać, cały czas przybywa. 87
  • Gem, set, Hurkacz 19 sty 2020, 20:00 Hubert Hurkacz ma zaledwie 22 lata, a już jest najlepszym polskim tenisistą. Będzie jedynym Polakiem w męskim turnieju Australian Open. Jeśli się dobrze zaprezentuje, jego gwiazda rozbłyśnie na dobre. Bo tenis od dawna jest trendy, ale wciąż jesteśmy głodni spektakularnych... 90
  • Zrobię film science fiction. Scenariusz już mam 19 sty 2020, 20:00 Byłam małą dziewczynką, gdy po raz pierwszy zabrano mnie do teatru. Od tamtego momentu bardzo chciałam zostać częścią tej magii – mówi dla „Wprost” Julia Marcell, piosenkarka, pianistka, gitarzystka i kompozytorka. 94
  • Ryba z boczkiem 19 sty 2020, 20:00 Przyzwyczailiśmy się do myślenia o rybie jako potrawie postnej,ale Kaszubi doskonale wiedzą, że wcale nie musi tak być. 96
  • Zimowy grzaniec 19 sty 2020, 20:00 Rozgrzewa, poprawia humor, a nawet pomaga w walce z przeziębieniem – grzaniec to idealny napój na zimowe wieczory. Podpowiadamy, jakie trunki mogą stanowić jego bazę. 97

ZKDP - Nakład kontrolowany