Stój, bo strzelam!

Stój, bo strzelam!

myśliwy, polowanie (zdj. ilustracyjne)
myśliwy, polowanie (zdj. ilustracyjne) / Źródło: Fotolia / 1tomm
Myśliwi dostali właśnie w prezencie nieograniczony dostęp do lasów i łąk wyłącznie na własny użytek. Chyba że prezydent zawetuje „lex Ardanowski” i nie pozwoli, by spacer po lesie przypominał lekcję survivalu.

Witold, emeryt z Gdańska, zbierał jesienią grzyby w lesie na Kaszubach, kiedy z pobliskiej górki zbiegł do niego młody mężczyzna. – Krzyczał, że mam natychmiast stamtąd iść, bo jest polowanie – opowiada wzburzony. – Odpowiedziałem, że chyba mu się coś pomyliło, mogę być tutaj tak samo jak on i nigdzie nie pójdę. Zresztą nie widziałem żadnych tablic informacyjnych. Będzie mnie gówniarz przeganiał z lasu, mnie, wroga polowań!

Spacer na dziko

Na początku ubiegłego roku, kiedy zaplanowano masowy odstrzał dzików w związku z epidemią afrykańskiego pomoru świń (ASF), spacerowiczów było więcej. Patrycja z ruchu Śląsk Przeciw Myśliwym przez kilka tygodni co sobotę umawiała się ze znajomymi na wielogodzinne przechadzki po lesie. Tak się składało, że na ich trasie trwały akurat polowania i kiedy grupa się do nich zbliżała, myśliwi musieli je przerywać, żeby nie narazić nikogo na niebezpieczeństwo. – Nie można strzelać w odległości 500 m od zgromadzenia, a trzy osoby to już zgromadzenie – tłumaczy Patrycja, dodając, że prawo pozwala także na to, by zgromadzenie zawiązywało się spontanicznie.

Spacery po lesie to ulubiony sposób ruchów antyłowieckich na blokowanie polowań. Skuteczny, więc znienawidzony przez myśliwych, którym czasami puszczają nerwy. Grupa przeciwników polowań z Podlasia informowała niedawno o mężczyznach, którzy przewrócili aktywistki i wyrwali jednej z nich aparat fotograficzny.

Aktywiści zbierają się także w pobliżu polowań sanitarnych na dziki w związku z ogłoszoną przez służby weterynaryjne walką z ASF. Prowadzą monitoring obywatelski – np. sprawdzają, czy myśliwi dobrze zabezpieczają teren przed rozprzestrzenianiem się wirusa i czy na ich oko są trzeźwi. Zdarza się, że nagrywają zostawione na ziemi wnętrzności z wypatroszonego zwierzęcia, brudne od krwi buty myśliwych i opony ich samochodów. Wtedy alarmują: myśliwi roznoszą ASF. Jeśli trzeba, dzwonią na .

Niedługo wszystkie te spotkania oko w oko z myśliwymi mogą się okazać niebezpieczne. Specustawa do spraw zwalczania ASF zwana „lex Ardanowski” od nazwiska ministra środowiska, którą uchwalił właśnie Sejm, przewiduje karę więzienia za utrudnianie polowania. Może być o to oskarżony Witold, który zbiera grzyby, Patrycja, która spaceruje w pobliżu polowań, i aktywiści, którzy sprawdzają, czy myśliwi przestrzegają zasad bezpieczeństwa. W walce o prawo do lasu na prowadzenie wysunęli się myśliwi. Jednak dla ich przeciwników nie wszystko jeszcze stracone.

Świńska sprawa

Ta batalia ma swoją historię. Myśliwi naprawdę nie lubią, kiedy przeszkadza im się w realizacji „planów pozyskania zwierzyny”. Zapis o karach za utrudnianie polowania oszczędziłby im stresów i zmarnowanych szans, dlatego toczą o niego boje. Argumentów dostarcza epidemia ASF, której wirus dotarł do Polski w 2014 r. Ministrowie zarówno rolnictwa, jak i ochrony środowiska zgadzają się ze służbami weterynaryjnymi co do tego, że sposobem na walkę z wirusem jest radykalne ograniczenie populacji dzików, które roznoszą chorobę. Batalia o ASF nasiliła się rok temu, kiedy obrońcy zwierząt ujawnili plany odstrzału dzików redukujące ich liczbę do minimum (poziom ostatecznie nie został dokładnie określony). Nastąpiła mobilizacja – blokowanie polowań metodą „na spacer” i zachęcanie do tego każdego, kto przejął się skalą planowanego odstrzału. „Dziki giną w lesie, a nie na Facebooku, zmiana zdjęcia profilowego to za mało” – powtarzali aktywiści, objaśniając, jak można uniemożliwić strzelanie.

Zarówno wtedy, jak i teraz, liczyli po cichu na wsparcie prezesa , który nieraz forsował proponowane przez nich zapisy (patrz: ramka). Tyle że ostatnio prezes zagłosował w interesie myśliwych, chociaż rzekomo ich nie lubi. Dlaczego? Podobno przez pomyłkę, której przyczynę próbowały wytropić media. Jak napisała „Rzeczpospolita”, kiedy trzeba zwrócić uwagę Kaczyńskiego na ważną sprawę dotyczącą ochrony zwierząt, to ktoś, z czyją opinią prezes się liczy, wysyła do niego e-maila. Tym razem mógłby to być Krzysztof Czabański – przewodniczący Rady Mediów Narodowych i wegetarianin, znany z powiedzenia „zwierząt się nie zjada, zwierzęta się kocha”, ustalił Oko.press. Przed głosowaniem nad „lex Ardanowski” e-mail do Kaczyńskiego przyszedł, jednak tego dnia nie było w pracy zaufanej sekretarki, która by go wydrukowała i położyła na biurku, co jest najskuteczniejszą drogą dotarcia do prezesa.

W ten oto sposób uchwalono bez przeszkód specustawę dotyczącą zwalczania ASF. Jej zapisy mówią, że za utrudnianie polowań grozi kara do roku więzienia, a odstrzałów sanitarnych – do trzech lat.

Krwawe łowy. W Polsce jest ponad 2,5 tys. kół łowieckich, do których należy ponad 126 tys. myśliwych. Od 1 kwietnia 2018 r. do 31 marca 2019 r. zastrzelili: 266 tys. dzików 210 tys. saren 153 tys. lisów 102 tys. bażantów 95 tys. jeleni 13 tys. zajęcy (Dane GUS)

Władcy lasu

Dawniej wojna cywili z myśliwymi miała charakter incydentalny i niszowy. Jednak od kiedy ci drudzy próbują wpłynąć na zmiany w prawie łowieckim, konflikt zyskał skalę ogólnopolską. Już nie chodzi o czy wewnętrzny kodeks zasad, ale o prawo, którego skutki dotyczą wszystkich. To dlatego wokół ruchów na rzecz zwierząt gromadzi się coraz więcej osób dotychczas niezaangażowanych w ochronę przyrody. Działa ten sam mechanizm, który można było obserwować w Puszczy Białowieskiej – kiedy minister Jan Szyszko zamykał wstęp do lasu i zezwalał na wycinanie drzew, grupy obrońców Puszczy rosły w siłę.

Jednak ostatnie zmiany przewidziane przez „lex Ardanowski” sprawiają, że działalność w obronie zwierząt może stać się zbyt ryzykowna, by ją podejmować. – Każda forma przeszkadzania w polowaniu będzie sankcjonowana – mówi Tomasz Zdrojewski z koalicji Niech Żyją, która skupia 40 organizacji działających na rzecz ochrony zwierząt i przyrody. – Przeszkadzać może dowolny użytkownik lasu. Nie tylko aktywista, ale grzybiarz, fotograf, biegacz, a nawet rodzina na spacerze. Każdej z tych osób myśliwy będzie mógł kazać opuścić las, a temu, kto tego nie zrobi, zagrozić więzieniem. To potężny oręż prawny w rękach myśliwych, chociażby dlatego, że niekaralność jest warunkiem wykonywania wielu zawodów i funkcji.

Oręż tym potężniejszy, że ustawa nie precyzuje, co znaczy „utrudnianie polowania”. Sąd będzie więc traktował to uznaniowo. Dopiero podczas ewentualnej rozprawy aktywiści dowiedzą się, czy monitorowanie prawidłowego przebiegu polowania sanitarnego oznaczało właśnie utrudnianie. A grzybiarze, czy ich odmowa wyjścia z zagajnika pełnego kozaków, była warta uporu.

Myśliwi triumfują tym bardziej, że władza w lesie, którą otrzymali, nie jest w pełni uzasadniona. Skutki zmian sięgają znacznie dalej niż konieczność walki z ASF. Kary za utrudnianie polowań dotyczą także polowań komercyjnych, rekreacyjnych, dewizowych. – Myśliwi mogą poczuć się panami lasów – uważa Tomasz Zdrojewski. – Kiedy grupa 0,3 proc. obywateli, jaką stanowią, zyskuje takie szczególne uprawnienia wobec wszystkich innych obywateli, jest to jaskrawa niesprawiedliwość społeczna. Dlatego apelujemy do prezydenta o veto wobec tej ustawy.

Niewiele, ale zawsze coś

Nadal obowiązują przepisy, że nie wolno polować w odległości 150 m od zabudowań mieszkalnych. Myśliwego, który podejdzie za blisko czyjegoś domu, można stamtąd wyprosić, a jeśli nie posłucha – wezwać policję.

Każdy właściciel, dzierżawca czy użytkownik ziemi wchodzącej w skład obwodu łowieckiego może też zakazać polowania na niej. Musi tylko złożyć oświadczenie u starosty, bez konieczności podawania powodu decyzji. Teren nie zostanie jednak na podstawie takiego oświadczenia wyłączony z obwodu łowieckiego. Myśliwi nadal będą mogli tam wjeżdżać ciężkimi autami, ustawiać ambony, nęcić zwierzęta. No i sprzeciw działa tylko wobec jednego konkretnego polowania. Jeśli na czyjejś ziemi planowane jest następne, znowu trzeba składać wniosek do starosty.

Trwalsze rozwiązanie? Wyłączenie ziemi z obwodu łowieckiego. To z kolei jest trudne. Po pierwsze, można to zrobić tylko wtedy, kiedy wyznaczane są granice obwodów. A te w większości województw już wytyczono. Po drugie, ziemie z obwodu łowieckiego można wyłączyć, jeśli polowania przeszkadzałyby w prowadzeniu szczególnej działalności na tym terenie, np. agroturystyki, zielonej szkoły, hodowli zwierząt czy upraw ekologicznych.

Przechodząc koło polowania, można wreszcie upewnić się, czy jest dobrze oznaczone tablicami i zostało zgłoszone w urzędzie gminy. Jeśli nie, mamy prawo wezwać policję.

Krótka historia zmian. Zapis sprzyjający myśliwym znalazł się już w nowelizacji ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych z 2017 r. Utrudnianie polowania sanitarnego miało być karane grzywną. Przepis został jednak wykreślony rok później przy okazji prac nad nowelizacją ustawy Prawo łowieckie. Walkę o jego wycofanie podjął prezes PiS Jarosław Kaczyński, który wcześniej głosował za jego wprowadzeniem. Dlaczego zmienił zdanie? Podobno za pierwszym razem się pomylił. Prezes, oprócz rezygnacji z karania za utrudnianie polowań, poparł zakaz szkolenia psów myśliwskich na żywych zwierzętach i zakaz zabierania na polowania dzieci poniżej 16. roku życia, co zostało uchwalone.

Martwa cisza

– W Polsce odbywa się blisko 50 tys. zbiorowych i ponad milion indywidualnych polowań. Tak olbrzymia ich liczba nie ma żadnego uzasadnienia. A poza tym są wyjęte spod społecznej kontroli – mówi Tomasz Zdrojewski. – Po tych zbiorowych, czyli najbardziej inwazyjnych, przez następnych kilka dni las jest jak martwy. Rani się wiele zwierząt, ale przepłaszane są wszystkie, również te rzadkie i chronione. Polowania odbywają się w obszarach, gdzie nie ma konfliktów na styku człowiek – dzikie zwierzęta, np. w Puszczy Białowieskiej, w Bieszczadach, na Pogórzu Przemyskim. Argument o ograniczaniu populacji ze względu na szkody odpada, ponieważ nie ma tam rolnictwa, któremu zagrażają zwierzęta, są za to urokliwe tereny, które przyciągają tak samo turystów, jak i myśliwych. Dla nich to wielka frajda, że mogą ustrzelić jelenia na pięknym rykowisku.

Kiedy prawo ostatecznie spacyfikuje uciążliwych ekologów, myśliwi będą mogli korzystać z malowniczych okolic w samotności i spokoju. Pozostali – grzybiarze, piechurzy i rowerzyści – będą musieli poczekać na swoją kolej, aż polowanie się skończy.

Okładka tygodnika WPROST: 5/2020
Artykuł został opublikowany w 5/2020 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 5/2020 (1921)

  • Luksusowa patologia 26 sty 2020, 20:00 W dzisiejszych czasach patologia nie jest odrażająca. Nie śmierdzi, nie jest brudna i nie chowa się do podziemia. Ma pozory luksusu, prawdy, czasem dobra. Zresztą w epoce postprawdy, gdzie wszyscy mogą powiedzieć wszystko i – co najgorsze – wszyscy twierdzą, że mają rację –... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 26 sty 2020, 20:00 Jeszcze nie zostały ogłoszone wybory prezydenckie, a już pojawiły się spekulacje, że po wyborze nowego szefa PO kandydatura Małgorzaty Kidawy-Błońskiej na prezydenta może się nie utrzymać. – W kuluarach sejmowych krąży plotka, że to jest ostatni poniedziałek z Kidawą-Błońską... 6
  • 7 dni dookoła świata 26 sty 2020, 20:00 USA Trump, król Twittera Każda redakcja chciałaby mieć takiego wymiatacza. Donald Trump w ciągu jednego dnia w Davos opublikował 142 tweety, bijąc swój własny rekord, wynoszący 123 wpisy. Aktywność prezydenta zbiegła się z... 8
  • Obraz tygodnia 26 sty 2020, 20:00 20 ha powierzchni ma największy park wodny w Polsce, który zostanie otwarty prawdopodobnie 18 lutego w okolicy Mszczonowa. 45 osób otrzymuje w Polsce najwyższe, przekraczające 10 tys. zł brutto emerytury – dowiedział się w ZUS portal... 11
  • Dwie witaminki jednego wieczoru 26 sty 2020, 20:00 Rozmowa z Katarzyną Kwiatkowską, aktorką Na ile sztuka „Policja. Noc zatracenia” to komedia, a na ile thriller komediowy z wątkami politycznymi? To drugie wydaje się trafnym ujęciem. Jest to na pewno tragifarsa, z bardzo silnymi wątkami... 12
  • Ostatni gasi światło 26 sty 2020, 20:00 Przyjęcie przez Sejm ustawy dyscyplinującej sędziów rzeczywiście przybliża nas do polexitu, czy to tylko histeria opozycji? 14
  • Wnuczek ważniejszy niż brexit 26 sty 2020, 20:00 Otworzyłam dziś lodówkę, niczego złego się nie spodziewając, a tu nagle wyskoczyli na mnie Meghan i Harry. Zaglądam do internetu, tam to samo – „Süddeutsche Zeitung”, „Die Zeit”, „Die Welt”, „Spiegel”, „The Guardian”, „The New York Times”, „Financial Times”. Tytuły krzyczą –... 15
  • Czy ABW inwigilowała Kaczyńskiego 26 sty 2020, 20:00 Prokuratura Regionalna w Krakowie prowadzi śledztwo dotyczące inwigilacji polityków partii rządzącej. Jednym z wątków jest kwestia nielegalnego rozpracowania operacyjnego szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego – dowiedział się „Wprost”. 16
  • Inna wrażliwość 26 sty 2020, 20:00 Sylwia Spurek: To jest sztuka inspirowana listami Żydów, które napisali z obozów koncentracyjnych. Sami porównywali swoje cierpienia z doświadczeniami zwierząt. 19
  • Trzymam kciuki za Hołownię 26 sty 2020, 20:00 Małgorzata Kidawa-Błońska nie jest cyborgiem, maszyną ani niczyją marionetką – mówi Bartosz Arłukowicz, europoseł PO. 20
  • Taniec z Bosakiem 26 sty 2020, 20:00 Były poseł LPR, uczestnik programu „Taniec z gwiazdami” i marszów 11 listopada, wywalczył sobie prawo do kandydowania na prezydenta z ramienia Konfederacji. 23
  • W piątek odpinamy wrotki 26 sty 2020, 20:00 Piją, ćpają i urządzają seksualne orgie. Dzieci polskich bogaczy jadą po bandzie. Mieli wyrosnąć na młodych inteligentów, więc co poszło nie tak? 26
  • Naprawdę kogoś to dziwi? 26 sty 2020, 20:00 Skoro rodzice dają nastolatkom telefony za kilka tysięcy i złote karty kredytowe bez limitu, to na co liczą? – pyta raper Tede. 31
  • Stój, bo strzelam! 26 sty 2020, 20:00 Myśliwi dostali właśnie w prezencie nieograniczony dostęp do lasów i łąk wyłącznie na własny użytek. Chyba że prezydent zawetuje „lex Ardanowski” i nie pozwoli, by spacer po lesie przypominał lekcję survivalu. 32
  • Co zostało z Planu B 26 sty 2020, 20:00 Jaka była sytuacja mieszkaniowa w PRL? Tragiczna. Było tak, że ludzie wpłacali pieniądze na książeczki mieszkaniowe, a nie dostawali mieszkania. To była grabież. Ci, którzy dzisiaj chwalą tamte czasy, są zniewoleni przez złe emocje do ludzi bogatych i do kapitalizmu, bez... 36
  • Podjadanie Białorusi 26 sty 2020, 20:00 Blisko, tanio i bez konkurencji. Białoruś miała być ziemią obiecaną dla polskich przedsiębiorców. Ale okazuje się, że wkrótce 400 naszych firm może stamtąd uciec. Niektóre już się zresztą ewakuowały 40
  • Najpierw sąsiad, później Suwalszczyzna 26 sty 2020, 20:00 Polska naprawdę może utracić fragment swojego terytorium. Ekspansja rosyjska jest nieobliczalna, a nasi zachodni sojusznicy nie do końca godni zaufania – mówi Agnieszka Romaszewska, dyrektor telewizji Biełsat. 43
  • Hossa bessa 26 sty 2020, 20:00 Fiskus kontra Airbnb Minister finansów idzie na wojnę z Airbnb, serwisem udostępniającym mieszkania na krótkoterminowy wynajem. Tadeusz Kościński w wywiadzie dla „Financial Times” przyznał, że chciałby opodatkować wszystkich,... 44
  • Wygodne ładowanie w zasięgu 26 sty 2020, 20:00 Volkswagen włącza się w rozbudowę elektromobilnej infrastruktury, wprowadzając na rynek przystępną cenowo ładowarkę do samochodów elektrycznych. 45
  • Grosza daj Wiedźminowi 26 sty 2020, 20:00 Polskie firmy marzą o tym, żeby powtórzyć sukces „Wiedźmina” CD Projektu. W ubiegłym roku na GPW zadebiutowało 10 firm z sektora gamingowego, a w tym roku ma być ich już dwa razy więcej. 46
  • Rozrywka w komórce 26 sty 2020, 20:00 Rynek gier mobilnych rośnie, klienci chcą mieć stały dostęp do ulubionej rozrywki i są gotowi płacić za dodatkowe opcje – przekonuje Maciej Popowicz, prezes Ten Square Games. 48
  • Czarodzieje wirtualnej rzeczywistości 26 sty 2020, 20:00 Mamy nadzieję, że wkrótce logo Carbon Studio stanie się dla wszystkich graczy VR certyfi katem jakości – mówi Błażej Szaflik, prezes zarządu Carbon Studio. 49
  • Biuro szyte na miarę 26 sty 2020, 20:00 Masz prężną, kilkuosobową firmę? Szukasz biura, które będzie nie za duże, nie za drogie, za to w świetnej lokalizacji i dostępne od zaraz? Podpowiadamy, jak je wybrać. 50
  • Między biznesem a baśnią 26 sty 2020, 20:00 Czy istnieje idealny hotel na wyjazd służbowy? I tak, i nie. Nie, bo gusta i potrzeby firm oraz gości są różne. Tak, jeśli wiemy, na co zwracać uwagę przy wyborze. Oto krótki poradnik. 52
  • Jerozolimski klub przyjaciół Władimira Putina 26 sty 2020, 20:00 Klub pożytecznych idiotów Kremla poszerzył się o szacowny przecież Yad Vashem i premiera Binjamina Netanjahu. W tle toczy się ostra rywalizacja o przejęcie kontroli nad pamięcią o Holokauście między Żydami amerykańskimi a tymi sprzyjającymi Rosji. 56
  • Na kłopoty Bernie 26 sty 2020, 20:00 Bernie Sanders wyrasta na nieoczekiwanego lidera wyścigu po nominację na kandydata na prezydenta USA z ramienia Partii Demokratycznej. Światowa polityka stoi u progu zmiany, która może być bardziej doniosła niż wybór Donalda Trumpa w 2016 r. 60
  • Za mało Rosjan 26 sty 2020, 20:00 Reforma ustroju Rosji zdominowała doniesienia na temat orędzia o stanie państwa, które 15 stycznia wygłosił w Dumie Władimir Putin. Nic zresztą dziwnego, skoro z kształtu owej reformy wszyscy próbują odczytać, jakie polityczne plany może mieć władca Rosji po roku 2024, kiedy... 64
  • Ojciec Solidarności 26 sty 2020, 20:00 Jan Paweł II był nie tylko inspiratorem wolnościowej rewolucji, lecz także w pewnym sensie sam brał w niej udział. Oto kilka nieznanych szerzej faktów świadczących o wyjątkowych związkach papieża i Solidarności. 66
  • Zapomniana kolebka Sierpnia 26 sty 2020, 20:00 Sierpień 1980 r. miał przełomowe znaczenie nie tylko dla polskiej historii, lecz także dla kształtowania się tożsamości powojennych mieszkańców Wrocławia. 68
  • Wróćmy do Sierpnia 26 sty 2020, 20:00 Powrót do ideałów roku 1980 może być dla Polski drogą do rozstrzygania wielu fundamentalnych dylematów – mówi Jarosław Broda, uczestnik wrocławskich strajków. 74
  • Solidarność – to znaczy jeden i drugi 26 sty 2020, 20:00 Idea strajku, który nie wysuwa własnych postulatów, lecz popiera w całości Gdańsk, zrodziła się we Wrocławiu. Za przykładem poszli inni, co nadało dynamikę całej solidarnościowej rewolucji. 76
  • Sposób na zdrowe stawy 26 sty 2020, 20:00 Ludzie będą żyli coraz dłużej. Od tego, w jakim stanie będzie ich układ kostno-stawowy, zależy w dużej mierze ich komfort życia i stan zdrowia w późnej starości. 80
  • Kosmos nie wierzy łzom 26 sty 2020, 20:00 Filmowcy zawsze z uwagą patrzyli w kosmos. Dzisiaj jednak zamiast nowych szans dla ludzkości znajdują tam odbicie ziemskich problemów: cynicznej polityki, nierówności, społeczeństwa oczekującego nieustannego spektaklu. 82
  • O tym Salinger nie pisał 26 sty 2020, 20:00 W styczniu ubiegłego roku minęła setna rocznica urodzin J.D. Salingera. Teraz, 27 stycznia 2020 r. – 10 lat od jego śmierci. Przez trzy dekady XX w., głównie za sprawą powieści „Buszujący w zbożu”, Salinger był chyba najbardziej wpływowym pisarzem świata. A wciąż na publikację... 86
  • Niebo nad Berlinem 26 sty 2020, 20:00 Tom Tykwer i jego ekipa nie cofają się do Berlina dwudziestolecia międzywojennego, aby obserwować narodziny nazizmu. Zamiast tego tworzą fascynującą kronikę przemian społecznych. Pokazują codzienność pracowników wydziału dochodzeniowego, którzy prowadzą śledztwo w sprawie... 90
  • Film 26 sty 2020, 20:00 Na zachodzie bez zmian Nie martw się, pewnie dostaniemy za to medal. Nic tak nie ucieszy wdowy, jak kawałek metalu” – mówi młody kapral w „1917”. W ogarniętej I wojną światową Francji dwóch żołnierzy próbuje przedostać się... 91
  • Muzyka 26 sty 2020, 20:00 Elitarna szkoła Uczeń słynnego liceum. Syn słynnego profesora. Mata w kilka tygodni stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci na polskiej scenie muzycznej. Nagrał „Patointeligencję”, którą jedni czuli się obrażeni, inni... 92
  • Książka 26 sty 2020, 20:00 Archiwalne ostatki Kiedy się patrzy na opasłe tomy korespondencji np. Lema czy Mrożka, rodzi się pytanie: kiedy aktywni autorzy znajdowali czas na pisanie tylu listów? Jednak znajdowali i czytelnicy mają teraz z tego uciechę, a badacze... 93
  • American Beauty 26 sty 2020, 20:00 Z uwagi na zbyt niskie zarobki nie mogę się uważać za klasę średnią (w USA od ok. 10 tys. dolarów miesięcznie), ale w miarę jak się starzeję, to, oczywiście, „mieszczanieję”. Zapewne gdyby zbuntowany 16-letni Michaś miał spędzić dzień w przyszłości z samym sobą 45-letnim,... 94
  • Rozbudziłam erotycznie Polki 26 sty 2020, 20:00 Nie można zignorować tego, że moja książka zapoczątkowała rewolucję seksualną w tym kraju – mówi Blanka Lipińska, autorka serii bestsellerowych powieści erotycznych i scenariusza do filmu „365 dni”, który w lutym wejdzie na ekrany. 96
  • Wzbudzać emocje w odbiorcach 26 sty 2020, 20:00 Stephen King nieustannie mnie inspiruje. Ilekroć mam słabsze dni, czytam lub oglądam jakiś wywiad z Kingiem – mówi Remigiusz Mróz. 100
  • ORLEN z Alfa Romeo Racing 26 sty 2020, 20:00 PKN ORLEN został tytularnym sponsorem zespołu Alfa Romeo Racing w sezonie 2020 Formuły 1. W ramach współpracy Robert Kubica dołączył do zespołu, a logotyp ORLEN będzie głównym elementem graficznym na bolidzie i kombinezonach 102
  • Kugiel, czyli zapiekanka 26 sty 2020, 20:00 Pierwotnie kugiel gościł na żydowskich stołach jako wykwintne i koszerne danie z dodatkiem gęsiny lub baraniny 104
  • Jak polepszyć swoje życie 26 sty 2020, 20:00 Zapomnij o cudach, czarach i dobrych wróżkach. Poprawa twojego życia jest możliwa, pod warunkiem że sam się do tego zabierzesz. Najlepiej od zaraz. 105
  • Zrób sobie… Lindę 26 sty 2020, 20:00 Obudź się, Pasikowski! Mamy rok 2020, James Bond wkrótce będzie kobietą, a Franz Maurer wciąż jest tym samym Bogusiem! 106

ZKDP - Nakład kontrolowany