Przeprowadzka Akropolu

Przeprowadzka Akropolu

Po raz pierwszy od 2,5 tysiąca lat najcenniejsze zabytki opuszczają święte wzgórze w Atenach
Nie będzie tam pornografii ani sztuki obrażającej uczucia religijne. Najbardziej kontrowersyjne muzeum świata wystawi rzeźby z klasycznego okresu starożytnej Grecji i inne zabytki znalezione na świątynnym wzgórzu w Atenach. W Nowym Muzeum Akropolu o wiele ważniejsze od wystawionych obiektów będą te, których w nim zabraknie.

Ascetyczne muzeum
Stare muzeum Akropolu, mieszczące się w źle klimatyzowanym i słabo oświetlonym budynku na szczycie świątynnego wzgórza, wybudowane w XIX wieku, przestało zaspokajać potrzeby naukowców i turystów. Konkurs na nowy gmach wygrał projekt Szwajcara Bernarda Tschumiego. Już ascetyczna forma muzeum jest prowokacją. W futurystycznym budynku ze szkła, marmuru i betonu próżno się doszukiwać elementów klasycznej architektury. Tschumi twierdzi jednak, że jego budynek nawiązuje do sztuki starożytnej Grecji czymś ważniejszym niż tradycyjną formą – matematyczną logiką projektu.
Precyzyjną operację przeprowadzki zabytków odkopanych na Akropolu w XIX i na początku XX wieku rozpoczął w październiku 2007 r. transport najcięższego, prawie 2,5-tonowego bloku marmuru przedstawiającego czterech młodzieńców prowadzących byka ofiarnego. Już za kilka miesięcy w nowym muzeum będzie można podziwiać ponad 4 tys. obiektów – 10 razy więcej niż w starym gmachu. Oprócz rzeźb i fryzów ze świątyni Ateny Nike i kariatyd z Erechtejonu zostaną w nim wystawione zabytki odkryte w Sanktuarium Nimf, Sanktuarium Asklepiosa i innych starożytnych miejscach kultu. Większość z nich była dotychczas niedostępna nie tylko dla turystów, ale także dla badaczy.
Koroną muzeum będzie jego najwyższe piętro, mieszczące galerię poświęconą świątyni Ateny Polias, opiekunki miasta. Zwiedzający, którzy dostaną się do niej rampą imitującą Świętą Drogę prowadzącą na Akropolis, zobaczą wierną imitację Partenonu. Rzeźby dekorujące świątynię zostaną wystawione tak, jak umieszczono je na starożytnej budowli. Archeolodzy uważają, że tylko w ten sposób można zrozumieć bogaty program dekoracyjny tej najsłynniejszej starożytnej świątyni.
Prowokacją jest ekspozycja Partenonu. Wśród antycznych rzeźb będzie 88 pustych miejsc, wypełnionych gipsowymi kopiami. „Chcemy, by zwiedzający zadawali sobie pytanie, dlaczego nie ma tu oryginałów" – mówi Dimitris Pantermalis, dyrektor nowego muzeum.
Sprawozdawcy relacjonujący transport rzeźb z Akropolu podkreślali historyczne znaczenie chwili: pierwszy raz od 2,5 tys. lat bezcenne marmury opuszczają wierzchołek świętego wzgórza. Niewielu dodało jednak: pierwszy raz w majestacie prawa. Kiedy w 1811 r. Thomas Bruce, lord Elgin, brytyjski ambasador w Istambule, wywiózł do Londynu większość rzeźb dekorujących Partenon, teoretycznie też zrobił to w majestacie prawa. Grecja znajdowała się pod turecką okupacją i pozwolenie dla lorda stanowił firman wydany przez sułtana.
Rzeźby, które za czasów Peryklesa zdobiły Akropolis, są rozproszone po dziesięciu muzeach w ośmiu krajach. Najwięcej z nich, te wywiezione przez lorda Elgina, jest chlubą British Museum. O zwrot marmurów z Partenonu zaczęła się ubiegać w latach 80. ówczesna grecka minister kultury Melina Mercouri. Zaklinała Anglików: „Trzymaliście rzeźby przez ponad dwa wieki. Ale teraz proszę w imię przyzwoitości i moralności, oddajcie je".
Do II wojny światowej archeolodzy prowadzący wykopaliska w krajach basenu Morza Śródziemnego i na Bliskim Wschodzie mogli wywieźć wiele wykopanych zabytków. W British Museum przechowywany jest kamień z Rosetty, marmurowa płyta z trójjęzyczną inskrypcją, dzięki której odczytano egipskie hieroglify, wywieziona z Egiptu podczas kampanii napoleońskich. Najsłynniejszą rzeźbę Egiptu, głowę królowej Neferetete, zamiast w Kairze można dziś podziwiać w Berlinie. Wywozowi dzieł sztuki sprzyjały wojny i okupacje. Wojska sowieckie masowo wywoziły z Niemiec tysiące prac przeznaczonych do wymarzonego muzeum Stalina, który, podobnie jak Hitler, chciał zgromadzić w jednym gmachu arcydzieła sztuki świata. Muzeum nigdy jednak nie powstało i arcydzieła, często wcześniej zrabowane przez Niemców w różnych krajach Europy, przepadły w magazynach Ermitażu i Muzeum Puszkina w Moskwie. Nawet w Muzeum Narodowym w Warszawie wisi kilka obrazów z kolekcji żydowskiego marszanda Jacques’a Goudstikkera z Amsterdamu. Nabyte za grosze przez Hermanna Göringa, znalazły się w Gdańsku, a po odzyskaniu miasta przez Polaków w 1945 r. zostały przewiezione do Warszawy.

Grabież Nike
Wojenna grabież dzieł sztuki nie jest specjalnością ostatnich wieków. Obeliski egipskie, które zdobią główne place Rzymu, trafiły tam, kiedy po pokonaniu wojsk Kleopatry i Marka Antoniusza Egipt został przyłączony do imperium jako kolejna prowincja. Dziś obeliski stanowią dziedzictwo kulturowe zarówno Egiptu, jak i Wiecznego Miasta.
Lord Elgin przesłuchiwany przed brytyjskim parlamentem twierdził, że wywożąc marmury, ocalił je, gdyż Turcy najpewniej wypaliliby je na wapień. Po podobne argumenty sięgają inni przeciwnicy zwrotu zabytków. Na protesty lokalnych społeczności, takich jak mieszkańcy greckiej wysepki Samotraki, którzy zamiast wspaniałego posągu uskrzydlonej Nike zdobiącego galerię w Luwrze, mają ohydną gipsową kopię, odpowiadają, że wielkie muzea dają szansę dostępu do dzieł sztuki większej liczbie osób. Jeszcze do niedawna był to także główny argument przeciw zwróceniu Grecji marmurów Elgina. Nowe Muzeum Akropolu daje jednak szanse takiego wyeksponowania rzeźb, o jakim British Museum mogłoby tylko pomarzyć.
Za zwrotem marmurów z Partenonu opowiadają się prawie wszyscy archeolodzy i historycy, a według sondaży także ponad 70 proc. opinii publicznej. Mały fragment dekoracji rzeźbiarskiej z Akropolu został niedawno zwrócony rządowi Grecji przez członków szwedzkiej rodziny Wiger-Angner, do której zabytek trafił 110 lat temu. Uniwersytet w Heidelbergu przesłał do Aten fragmenty rzeźb z Akropolu, od dziesiątków lat wchodzące w skład słynnej kolekcji uniwersyteckiej. Władze brytyjskie i dyrektor British Museum Neil MacGregor twierdzą jednak, że zwrot marmurów Elgina nie zostanie nawet wzięty pod uwagę.
Grecy proponują, by zamiast odzyskać marmury na zawsze, długoterminowo je wypożyczyć. Władze British Museum uważają, że lepszym pomysłem jest komputerowa rekonstrukcja dekoracji całego Partenonu. Taki projekt powstaje już w University of Southern California, gdzie zostaną odtworzone nie tylko oryginalne kolory rzeźb, ale też dekoracje ze szlachetnych metali.

Prowokacja na Partenonie
Partenon był przez wielu uważany za prowokację już w chwili, gdy powstał. Przeciwnicy Peryklesa, pod którego rządami wzniesiono najświetniejsze budowle Akropolu, mieli mówić: „Zdobimy miasto jak rozwiązłą kobietę, dekorując je klejnotami i posągami, które kosztują miliony". W Nowym Muzeum Akropolu kontrowersyjny okazał się nie tylko projekt budynku i na wpół pusta główna galeria, ale też wybór miejsca, w którym je wzniesiono. Początkowo otwarcie muzeum miało uświetnić igrzyska w Atenach w 2004 r. Kilkuletnie opóźnienie spowodowała sprawa sądowa założona przez Międzynarodową Radę Ochrony Zabytków i mieszkańców okolicy. Protestowali oni przeciw niszczeniu przez budowę ważnej części odkrytego w tym miejscu starożytnego miasta. Późnorzymskie i wczesnochrześcijańskie łaźnie, prywatne domy oraz rzeźba i ceramika od okresu klasycznego po bizantyński stwarzały dla badaczy wyjątkową okazję studiów nad prywatną zabudową dawnych Aten. Ostatecznie zdecydowano, że znaleziska archeologiczne pozostaną na miejscu, a muzeum zostanie wybudowane nad nimi. Zamiast na fundamentach gmach muzeum został oparty na filarach, które mają też pełnić funkcję amortyzatorów w czasie trzęsień ziemi, często nawiedzających Grecję. Przez szklaną podłogę można będzie oglądać najciekawsze odkopane obiekty architektoniczne, fundamenty starożytnych domów, rury kanalizacyjne i inne pozostałości z VI i VII wieku n.e.
Ze znajdującej się na najwyższym piętrze galerii Partenonu rozpościera się widok na starożytną świątynię na szczycie wzgórza. Jednak widok na Akropolis z niższych pięter muzeum zasłaniają dwa domy, wybudowane jeszcze w XIX wieku, z których jeden należy do słynnego kompozytora Vangelisa. Ich neoklasyczne fasady można podziwiać tylko od strony Akropolu. Zwiedzającym muzeum pozostaje widok prania wywieszanego na tyłach budynków. Plan rozbiórki domów został oprotestowany przez Ateńczyków, mimo że komputerowa symulacja przestrzeni po wyburzeniu budynków przeprowadzona podczas publicznego wykładu Bernarda Tschumiego spodobała się wielu mieszkańcom miasta.
Świątynia dziewicy
Największa ze świątyń zdobiących ateńską Akropolis nie była poświęcona, jak się często podaje, Atenie Partenos (dziewicy), lecz bogini z przydomkiem Polias (opiekunce miasta). Nazwa Partenon pochodzi od jednego z pomieszczeń świątyni, wzniesionej w latach 447–432 p.n.e., za rządów Peryklesa, przez architektów Iktinosa i Kallikratesa. Dekoracja świątyni wykonana przez Fidiasza i jego uczniów jest hołdem oddanym bogini i jej miastu. Budowlę otaczał umieszczony pod gzymsem dachu fryz, składający się naprzemiennie z płyt z trzema żłobieniami (tryglifów) i dekorowanych płyt przedstawiających sceny walk Hellenów z ich mitologicznymi przeciwnikami: centaurami, amazonkami, zmagania bogów i gigantów oraz walki pod Troją. Częściowo ukryty za kolumnadą znajdował się fryz ciągły w stylu jońskim, przedstawiający procesję ku czci bogini z okazji najważniejszego święta miasta – Panatenajów. Trójkątną przestrzeń nad krótszymi bokami budowli (przyczółki) wypełniały rzeźby ilustrujące mity związane z Atenami: narodziny Ateny z głowy Zeusa oraz walkę Ateny i Posejdona o władzę nad miastem.


 

Okładka tygodnika WPROST: 46/2007
Więcej możesz przeczytać w 46/2007 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2007 (1299)

  • Gosiewski kadrowym Tuska 11 lis 2007, 22:00 Posady 8
  • Marzec sprzyjał Stokłosie 11 lis 2007, 22:00 Policja 8
  • PSL lepsze od LiD 11 lis 2007, 22:00 Sondaż 8
  • Partia Kobiet jedzie do Niemiec 11 lis 2007, 22:00 Polityka 8
  • Wiśniewski zagra Villas 11 lis 2007, 22:00 Film 8
  • Koniec "Misji specjalnej"? 11 lis 2007, 22:00 Telewizja 8
  • Skaner 11 lis 2007, 22:00 8
  • Rejestr miejsc komunistycznych zbrodni 11 lis 2007, 22:00 INSTYTUT PAMIĘCI NARODOWEJ upamiętni miejsca przestępstw popełnianych przez funkcjonariuszy komunistycznych służb. Projekt IPN „Ślady zbrodni" obejmie byłe miejsca kaźni, siedziby urzędów bezpieczeństwa, więzienia, areszty... 9
  • Dossier 11 lis 2007, 22:00 "Dziadek by mi nie wybaczył, gdybym nie próbował poprawić relacji z Niemcami"Donald Tusk na spotkaniu z dziennikarzami o polityce zagranicznej nowego rządu"Czuję się jak Poniatowski w odmętach Elstery: z honorem, ale nieco... 10
  • Przyjdę w koszulce z Niesiołowskim 11 lis 2007, 22:00 Pytania niepolityczne 10
  • Ludzie 11 lis 2007, 22:00 Olga Lipińska chce wrócić do TVP Olga Lipińska przygotowała projekt programu, z którym „za jakiś czas" chce wrócić do TVP. Kiedy? Reżyserka i scenarzystka telewizyjna skarży się, że nie ma wstępu na Woronicza. W... 10
  • Pisarze z telewizora 11 lis 2007, 22:00 Książki 10
  • Clinton ciotką Jolie 11 lis 2007, 22:00 CO ŁĄCZY HILLARY CLINTON i Baracka Obamę? Nie tylko rywalizacja o prezydencką nominację z Partii Demokratów. Oboje mieli wspólnych przodków z megagwiazdami Hollywood Angeliną Jolie i Bradem Pittem. To wyniki badań Williama Addamsa... 13
  • Urodziny mafii 11 lis 2007, 22:00 Rocznica 14
  • Jaś Fasola kontra premier Brown 11 lis 2007, 22:00 Mniejszości 14
  • Sawka czatuje 11 lis 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 14
  • Poczta 11 lis 2007, 22:00 Gotować każdy możeZnakomity tekst Agnieszki Niedek i Magdaleny Rychter "Gotować każdy może" (nr 41) – niezwykle trafne obserwacje. Gratuluję autorkom pomysłu, ale sądzę, że mocno naraziły się "salonom"  i... 16
  • Z życia koalicji 11 lis 2007, 22:00 To się Donald doczekał i został prawie premierem. Ale prawie – jak wiadomo – robi wielką różnicę.Gorący czas koalicyjnych negocjacji, nowego Sejmu, ważnych rozmów wszystkich ze wszystkimi. I kto w tym czasie zaszczyca Donalda... 16
  • Playback 11 lis 2007, 22:00 Premier Donald Tusk i prezydent Lech Kaczyński 16
  • Z życia opozycji 11 lis 2007, 22:00 "Drogi Jarku, weź się posuń i daj nam trochę porządzić" – taki był mniej więcej sens listu trzech wiceprzewodniczących PiS Dorna, Ujazdowskiego i Zalewskiego do Kaczyńskiego. I Jarosław rzeczywiście obiecał, że... 19
  • Wprost przeciwnie - Podskakiwacze 11 lis 2007, 22:00 Amerykanie nie będą nas prosić o łaskę i rzucać miliardów dolarów na stół, by nas przekupić 20
  • Fotoplastykon 11 lis 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Co wiąże Tuska 11 lis 2007, 22:00 Donald Tusk chce zaserwować Polakom potrawę, jakiej jeszcze nie próbowali. Politykę robioną przez niepolityków i wizję Jarosława Kaczyńskiego wymieszaną z koncyliacyjnym zadęciem Bronisława Geremka. To będzie autostrada budowana przez... 22
  • Sex, drugs & Tusk 11 lis 2007, 22:00 Tusk może się jawić jako odnowiciel hipisowskich czasów, kiedy popalano trawkę, tworzono komuny i nawoływano do wolnej miłości 28
  • W pałacu są intryganci 11 lis 2007, 22:00 Rozmowa z Radosławem Sikorskim, kandydatem Platformy Obywatelskiej na ministra spraw zagranicznych 30
  • Okopy IV RP 11 lis 2007, 22:00 Przyjdzie mi być nie tyle szefem partii, ile przywódcą ruchu przeciw prymitywnej kontrrewolucji. 32
  • Renesans nacjonalizmu 11 lis 2007, 22:00 Wszystkim w Europie wolno być nacjonalistami, tylko nie Polakom 34
  • Boscy sponsorzy 11 lis 2007, 22:00 Przekazujemy nasze wyrazy wsparcia i zapewniamy o modlitwie w pana intencji" − napisał niedawno w liście otwartym do Ryszarda Krauzego ks. prałat Henryk Jankowski. 36
  • Ryba po polsku - Chór wujów 11 lis 2007, 22:00 Po wprowadzeniu jednopartyjnego systemu będziemy się sielankowo taplać w jednym, wspólnym bajorze 40
  • Giełda 11 lis 2007, 22:00 42
  • Chevrolet warszawski 11 lis 2007, 22:00 Po 79 latach w Polsce znowu ruszyła produkcja chevroletów. Z taśm żerańskiej fabryki zjechał pierwszy model Aveo, czterodrzwiowy sedan o rozmiarach Volkswagena Polo. W 2008 r. w żerańskich zakładach GM FSO (należących do UkrAvto General... 42
  • Chiński potwór 11 lis 2007, 22:00 Chińska PetroChina jest oficjalnie największą firmą świata. Podczas ubiegłotygodniowego debiutu na szanghajskiej giełdzie petrochemiczna spółka została wyceniona na 1,1 bln USD. To tyle, ile według amerykańskiego „Forbesa"... 42
  • Prywatna droga publiczna 11 lis 2007, 22:00 Po raz pierwszy skarga przeciw Polsce dotyczyła szkód materialnych. 247 tys. euro, czyli rekordowe odszkodowanie, przyznał Europejski Trybunał Praw Człowieka trzem mieszkańcom Poznania. Byli oni właścicielami działki, której część... 43
  • Europejskie targowisko 11 lis 2007, 22:00 Polska jest drugim po Rosji najdynamiczniej rozwijającym się rynkiem centrów handlowych w Europie. W Polsce jest ich na razie 119. Na tysiąc mieszkańców przypadają 133 metry powierzchni galerii handlowych, czyli 60 metrów mniej, niż... 43
  • Pożyczki online 11 lis 2007, 22:00 Czy twórcy eBaya zostaną laureatami Pokojowej Nagrody Nobla za stworzenie serwisu internetowego? MicroPlace.com umożliwia internautom oferowanie pożyczek mieszkańcom krajów rozwijających się. Na podobny pomysł wpadł w 1983 r. Muhammad... 43
  • Czarna skrytka pocztowa 11 lis 2007, 22:00 Skoro politycy uważają, że państwowy monopol na dostarczanie poczty jest korzystny dla klienta, to dlaczego monopoliści za wszelką cenę próbują uniemożliwić wejście konkurencji na rynek? 44
  • Drogowskaz Reagana 11 lis 2007, 22:00 Rozmowa z MITTEM ROMNEYEM, kandydatem Partii Republikańskiej na prezydenta Stanów Zjednoczonych 48
  • Pięta Busha 11 lis 2007, 22:00 Amerykański król nie jest nagi, lecz zaledwie w negliżu 50
  • Polska brama berlińska 11 lis 2007, 22:00 Niemcy masowo kupują w polskich sklepach, bo nie wiedzą, że są polskie 52
  • 2x2=4 - Sposób na korupcję 11 lis 2007, 22:00 Skorumpowanie jest tym większe, im mniej wolności gospodarczej i rynku 56
  • Know - How 11 lis 2007, 22:00 58
  • Delfiny nie leczą?! 11 lis 2007, 22:00 Delfinoterapia może być szkodliwa zarówno dla ludzi, jak i dla zwierząt. To metoda polegająca na bliskim kontakcie z waleniami, zalecana zwłaszcza osobom dotkniętym autyzmem. Naukowcy z Whale and Dolphin Conservation Society zalecają... 58
  • Szósta zagłada 11 lis 2007, 22:00 Ziemię dotyka szóste w historii planety masowe wymieranie gatunków. Do końca obecnego stulecia może przetrwać zaledwie połowa współczesnych gatunków. Sprawcą zagłady jest człowiek, który nadmiernie eksploatuje przyrodę. Naukowcy z... 58
  • Romans w szpitalu 11 lis 2007, 22:00 Lekarze najczęściej romansują w pracy na ostrym dyżurze – dowodzą badania dr. Brendana Kelly’ego z University College w Dublinie. Przeana lizował on powieści opisujące romans w szpitalu. Typowy bohater, błyskotliwy i... 58
  • Marksizm chorobowy 11 lis 2007, 22:00 Na poglądy Karola Marksa mogła wpłynąć choroba skóry, na którą cierpiał. Prof. Sam Shuster z University of East Anglia przeanalizował listy Marksa, w których opisywał on swoje dolegliwości, i wywnioskował, że cierpiał on na ropnie... 59
  • Superszybka Europa 11 lis 2007, 22:00 Wielka Brytania będzie szóstym krajem, który przyłączy się do szybkiej sieci kolejowej Eurostar. Pierwszy brytyjski superszybki pociąg ruszy 14 listopada. Podróż z Londynu do Paryża będzie trwała 2 godz. i 25 min, a z Londynu do... 59
  • Wielkie dołowanie 11 lis 2007, 22:00 Nie poddaję się negatywnym opiniom – tak sądzi wielu z nas. To złudne przekonanie. 60
  • Koszmar z ulicy Sezamkowej 11 lis 2007, 22:00 Telewizja może opóźnić rozwój małych dzieci 64
  • Trzęsienie świata 11 lis 2007, 22:00 Czy Los Angeles, San Francisco i Tokio zniszczą wielkie wstrząsy sejsmiczne 68
  • Przeprowadzka Akropolu 11 lis 2007, 22:00 Po raz pierwszy od 2,5 tysiąca lat najcenniejsze zabytki opuszczają święte wzgórze w Atenach 72
  • Kosmiczna broń II RP 11 lis 2007, 22:00 Polacy stworzyli metal, dzięki któremu mogli wygrać wojnę 78
  • Górna półka - Testament Mrożka 11 lis 2007, 22:00 Uwagi osobiste to zbiór krótkich tekstów publikowanych przez Sławomira Mrożka w „Gazecie Wyborczej" w latach 1997-2002. 82
  • Bez granic 11 lis 2007, 22:00 84
  • Koniec złudzeń 11 lis 2007, 22:00 KOMENTARZGary Sick, wykładowca Columbia University, członek Rady Bezpieczeństwa Narodowego w administracjach prezydentów Forda, Cartera i ReaganaTo, co się dzieje w Pakistanie, przypomina czasy rewolucji irańskiej. Wówczas głównym... 84
  • Cytat tygodnia 11 lis 2007, 22:00 "Jezus wjechał do miasta na zwykłym mule, a jego uczniowie rozbijają się odrzutowcami"Amerykański senator CHARLES E. GRASSLEY o śledztwie dotyczącym nielegalnego korzystania z kościelnych datków 85
  • Kwiz 11 lis 2007, 22:00 Sprawdź swoją wiedzę o świecie. Oto kolejna edycja naszego kwizu1. W którym z krajów UE jest najwięcej rozwodów?a) we Francjib) w Wielkiej Brytaniic) w Hiszpanii2. W którym kraju średnia długość życia jest najdłuższa na świecie?a)... 85
  • Dywersja dyplomatyczna 11 lis 2007, 22:00 Lech Kaczyński i Donald Tusk w grudniu w Lizbonie mogą stanąć obok siebie na szczycie Unii Europejskiej. 86
  • Oszołomy Europy 11 lis 2007, 22:00 Giertych i Lepper to przy zachodnich oryginałach polityki grzeczni chłopcy 92
  • Kompleks brukselski 11 lis 2007, 22:00 Generał Franciszek Gągor może zostać szefem Komitetu Wojskowego NATO, czyli zajmie najwyższe rangą stanowisko w strukturach wojskowych sojuszu. 94
  • Diabły na smyczy 11 lis 2007, 22:00 Najwięcej demonów na kilometr kwadratowy przypada w Hiszpanii 98
  • Pięknisie polityki 11 lis 2007, 22:00 Wybory stają się konkursem na miss i mistera, a nie prezydenta czy premiera 102
  • Wylęgarnia premierów 11 lis 2007, 22:00 Założyciele Państwa Izrael pochodzili z najbardziej żydowskiego miejsca na świecie - ze sztetla 106
  • Pasaż 11 lis 2007, 22:00 Pora deszczowaW tym sezonie modne jest to, co nas chroni przed deszczem. Dowód? Na niedawnym rozdaniu nagród MTV triumfowała Rihanna z wideoklipem "Umbrella" (czyli parasol). Firma Totes zaproponowała jej nawet wspólne... 110
  • Pora deszczowa 11 lis 2007, 22:00 W tym sezonie modne jest to, co nas chroni przed deszczem. Dowód? Na niedawnym rozdaniu nagród MTV triumfowała Rihanna z wideoklipem "Umbrella" (czyli parasol). Firma Totes zaproponowała jej nawet wspólne zaprojektowanie serii... 110
  • Gumowe lakierki 11 lis 2007, 22:00 Kalosze kojarzyły się dotychczas z jesiennym ekwipunkiem przedszkolaka. W tym sezonie są jednym z najmodniejszych gadżetów. Gumowe buty lansują takie marki, jak Burberry (wykończone charakterystyczną kratką), Pucci (kwieciste) czy Venezia... 110
  • Ekspozycja na stojaku 11 lis 2007, 22:00 Parasole mogą być modne także w domu. Zwłaszcza jeśli wyeksponujemy je na designerskim stojaku. FabrykaForm.pl proponuje stojak, który dla Alessi zaprojektowali bracia z Fratelli Campana. Wykonany z chromowanej stali przełamuje pewną... 111
  • Parasol breloczek 11 lis 2007, 22:00 To wiemy wszyscy: parasol jest niewygodny. A zabieranie go z domu "na wszelki wypadek" to prawdziwa udręka. Firma Esprit zapakowała więc parasol w poręczne, zapinane na suwak etui o długości zaledwie 13 cm, które z łatwością... 111
  • Oddycha i chroni 11 lis 2007, 22:00 Plucha to nie powód do rezygnacji z joggingu. Efektem współpracy Stelli McCartney z firmą Adidas jest m.in. kurtka w kształcie tuniki, która dzięki zastosowaniu technologii ClimaProofWind jest lekka iĘ"oddycha", jednocześnie... 111
  • Zestaw "Mały Zubilewicz" 11 lis 2007, 22:00 Duński design słynie z umiejętnego łączenia estetyki z funkcjonalnością. Tak też jest z urządzeniem do pomiaru deszczu Eva Solo. Choć przypomina on raczej piękne kieliszki do wina niż przyrząd meteorologiczny, pokazuje ilość opadu w... 111
  • Odsiecz chorzowska 11 lis 2007, 22:00 Polscy piłkarze muszą wygrać z Belgią, by uratować całą sportową Polskę 116
  • Zegarmistrzowie palety 11 lis 2007, 22:00 Na dobrą wystawę malarstwa przychodzi w Polsce więcej osób niż na koncert Rolling Stonesów 120
  • Laser 11 lis 2007, 22:00   124
  • Krótko po wolsku - Cud na autostradzie 11 lis 2007, 22:00 Jest pierwszy cud, który polecam uwadze komisji zbierającej materiał do przyszłej beatyfikacji Donalda Tuska. (Jeśli takiej komisji jeszcze nie ma, radzę szybko ją powołać, np. w składzie Lech Wałęsa, kardynał Dziwisz, Stefan... 124
  • Dwa wesela i pogrzeb 11 lis 2007, 22:00 filmLove story jak z kolumbijskiej telenoweli. Karaiby na początku ubiegłego wieku: on jest ubogim, fajtłapowatym poetą, ona - piękną panną z dobrego domu. Ona, pod wpływem ojca, odrzuca jego niewydarzone konkury i wychodzi za mąż z... 124
  • Chryje z Polską 11 lis 2007, 22:00 teatr telewizjiPrzychodzi Piłsudski do Wyspiańskiego - to nie kawał, tylko kanwa spektaklu telewizyjnego Macieja Wojtyszki. Jest rok 1905, Piłsudski i Żeromski namawiają Wyspiańskiego do wsparcia swoim autorytetem walki o niepodległą... 124
  • Kto zabił Laurę Palmer? 11 lis 2007, 22:00 książkaKażdy minirozdział to odpowiedź na pytanie, które David Lynch sam sobie zadaje: o swoje filmy, technikę pracy, ulubionych reżyserów, szczegóły z życia, anegdoty, klucze do poszczególnych scen itd. Pytań jest 83. Dowiadujemy... 124
  • Wampiryczny moralitet 11 lis 2007, 22:00 filmPierwsza część filmowej adaptacji popularnej gry komputerowej działa się w ogarniętym zarazą laboratorium tajemniczej korporacji Umbrella, druga Đ w ogarniętym zarazą mieście przyszłości. Trzecia rozgrywa się już w otwartych... 125
  • Lekcja pokory 11 lis 2007, 22:00 płytyNa początku lat 90. Seal, podobnie jak 10 lat później Craig David, był najciekawszym brytyjskim wokalistą młodego pokolenia. Obaj mieli jednak ten sam problem: nie znali się na rynku płytowym, nagrywaniu, promocji itd. Obaj... 125
  • Przerażacz świata 11 lis 2007, 22:00 Stephen King uczynił strach towarem wartym miliardy dolarów 126
  • Wencel gordyjski - 1410 11 lis 2007, 22:00 W niemieckiej superprodukcji Michał Żebrowski zagrał rycerza, który zakochuje się w krzyżackim komturze 128
  • Ueorgan Ludu 11 lis 2007, 22:00 Co prezydent wie na temat kontrowersyjnego kandydata? Czy Radek Ziółko był naspidowany przed rozmowami w Waszyngtonie? Czy ruskie tirówki zagroziły Strefie Zdekomunizowanej 129
  • Skibą w mur - Fachowa mitologia 11 lis 2007, 22:00 W Polsce zawodowiec kojarzy się z kimś, kto skończył zawodówkę, albo z zawodowym mordercą 130

ZKDP - Nakład kontrolowany