Wylęgarnia premierów

Wylęgarnia premierów

Założyciele Państwa Izrael pochodzili z najbardziej żydowskiego miejsca na świecie - ze sztetla
Szewach Weiss
Były ambasador Izraela w Polsce, profesor na Uniwersytecie Warszawskim i w Instytucie Izraelsko-Polskim na uniwersytecie w Tel Awiwie

Od czasu założenia Państwa Izrael w 1948 r. mieliśmy 12 premierów. Siedmiu z nich urodziło się na wygnaniu, pięciu w Izraelu. Z tej dwunastki sześciu ma polskie pochodzenie – czterech urodziło się w Polsce, a dwóch było dziećmi rodziców z Polski lub Litwy (wówczas polskiej). Co ciekawe, wszyscy dotychczasowi izraelscy szefowie rządu byli pochodzenia aszkenazyjskiego.

Wojskowi i rolnicy
Większość szefów izraelskiego rządu była związana z bezpieczeństwem państwa: albo służyli w wojsku, albo kierowali wojskowym podziemiem w czasie mandatu brytyjskiego. Dwaj byli generałami i szefami sztabu generalnego (Icchak Rabin i Ehud Barak), jeden  – generałem (Ariel Szaron), dwaj to przywódcy walki podziemnej (Menachem Begin w ugrupowaniu Etzel i Icchak Szamir w Lechi). Przed objęciem urzędu premiera dwaj nominowani pracowali w kierownictwie Ministerstwa Obrony (Lewi Eszkol i Szymon Peres), jeden (Beniamin Netanjahu) był majorem specjalnych jednostek sztabu generalnego, najbardziej prestiżowych w izraelskiej armii. Siedmiu izraelskich premierów wywodziło się ze środowisk rolniczych: urodzili się w kibucach lub osiedlach rolniczych albo są absolwentami szkół rolniczych (Rabin, Eszkol, Barak, Szaron, Ben Gurion, Golda Meir). Według sondażu przeprowadzonego w sierpniu 2007 r. przez dziennik „Maariw", najpopularniejszymi i najbardziej lubianymi premierami byli Menachem Begin, David Ben Gurion oraz Icchak Rabin. Obecny premier Ehud Olmert cieszy się najmniejszą popularnością, głównie z powodu nieudanej tzw. drugiej wojny
libańskiej.

Syjonizm i niepodległość
Wybitne cechy izraelskich premierów są związane z walką o niepodległość oraz z zasadami syjonizmu. Niepodległość państwa okupiono przelaną krwią. Od początków syjonizmu i emigracji do Palestyny oraz walki o istnienie Państwa Izrael brał udział w krwawych zatargach. Nasi sąsiedzi, z wyjątkiem Egiptu i Jordanii, nie uznają prawa Izraela do istnienia na Bliskim Wschodzie. To dlatego tylu premierów wywodzi się z armii. Trudno sobie wyobrazić na stanowisku szefa izraelskiego rządu osobę cywilną. Obecny premier Ehud Olmert jest pod tym względem wyjątkiem.
Syjonizm zawsze dążył do tego, by naród żydowski wrócił z wygnania trwającego 2000 lat. Z tego punktu widzenia syjonizm jest jednym z najbardziej udanych i skutecznych narodowych ruchów wyzwoleńczych. I jeszcze nie zakończył swojej misji. Jednym z celów syjonizmu, tak przed odzyskaniem niepodległości, jak i dziś, jest „odzyskanie ziemi", „uratowanie ziemi”, czyli powrót do korzeni. Z tym się wiąże także powrót
do pracy fizycznej, zwłaszcza do pracy na roli. Na czele tzw. wyzwolicieli ziemi
stali członkowie kibuców, mieszkańcy małych osiedli. To byli ludzie odważni i uparci, którzy budowali nowe życie na błotach i piaskach, ze łzami w oczach i w pocie czoła zbierali żniwa. Dzięki pracy na roli nauczyli się życia we wspólnocie.
Jest rzeczą naturalną, że szefowie rządu, którzy byli pionierami, często wracali do korzeni. Ben Gurion po rezygnacji ze stanowiska udał się do kibucu Sde Boker w sercu pustyni Negew. Pracował w stajni, doił krowy. Miał wtedy 77 lat. Menachem Begin zapisał się do moszawy (wioska kolektywna) Sadot i zamierzał spędzić tam ostatnie lata, ale tę moszawę rozwiązano po podpisaniu układu pokojowego z Egiptem. Szaron i Barak urodzili się odpowiednio w moszawie i kibucu, a Peres skończył szkołę rolniczą w Ben Szemen i był członkiem kibucu Alumot, Eszkol był natomiast kibucnikiem w Degania-2.
Nawet Golda Meir, która urodziła się na Ukrainie, a nie w Polsce, jak głosi mit, osiedliła się w kibucu Merchawia i spędziła tam kilka lat. Rabin skończył szkołę  rolniczą Kadduri w Galilei, a marzeniem jego życia była praca inżyniera hydrologa.
Magiczny sztetl Przynajmniej sześciu premierów izraelskiego rządu pochodzi z małych miasteczek (sztetl) – polskich i ukraińskich (Ben Gurion, Begin, Szamir, Eszkol, Peres i Szarett). Sztetl jest zjawiskiem wyjątkowym: żydowsko-bliskowschodnim oraz żydowsko-polskim. Odsetek ludności żydowskiej w sztetlach nieraz sięgał 80 proc., ale nawet wtedy, gdy nie sięgał połowy ogólnej liczby ludności, istniała tam niepodległa gmina żydowska.
W sztetlu funkcjonowały usługi, instytucje edukacyjne, synagoga, cmentarz, a z końcem XIX stulecia także instytucje syjonistyczne. Właśnie tam Żydzi dyskutowali o przetrwaniu narodu żydowskiego.
W sztetlach asymilacji Żydów prawie nie było. Szefowie izraelskiego rządu, zwłaszcza ci pierwsi (David Ben Gurion, Mosze Szarett, Lewi Eszkol, Golda Meir, Menachem Begin, Icchak Szamir), mieli głębokie poczucie żydostwa, które mogło wyrosnąć i się rozwinąć tylko w sztetlach.
Izrael jest krajem żydowskim, założonym przez Żydów i dla Żydów. Ale naturalną rzeczą jest to, że założyciele państwa pochodzili z najbardziej żydowskiego miejsca na świecie – ze sztetla.

Okładka tygodnika WPROST: 46/2007
Więcej możesz przeczytać w 46/2007 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2007 (1299)

  • Gosiewski kadrowym Tuska 11 lis 2007, 22:00 Posady 8
  • Marzec sprzyjał Stokłosie 11 lis 2007, 22:00 Policja 8
  • PSL lepsze od LiD 11 lis 2007, 22:00 Sondaż 8
  • Partia Kobiet jedzie do Niemiec 11 lis 2007, 22:00 Polityka 8
  • Wiśniewski zagra Villas 11 lis 2007, 22:00 Film 8
  • Koniec "Misji specjalnej"? 11 lis 2007, 22:00 Telewizja 8
  • Skaner 11 lis 2007, 22:00 8
  • Rejestr miejsc komunistycznych zbrodni 11 lis 2007, 22:00 INSTYTUT PAMIĘCI NARODOWEJ upamiętni miejsca przestępstw popełnianych przez funkcjonariuszy komunistycznych służb. Projekt IPN „Ślady zbrodni" obejmie byłe miejsca kaźni, siedziby urzędów bezpieczeństwa, więzienia, areszty... 9
  • Dossier 11 lis 2007, 22:00 "Dziadek by mi nie wybaczył, gdybym nie próbował poprawić relacji z Niemcami"Donald Tusk na spotkaniu z dziennikarzami o polityce zagranicznej nowego rządu"Czuję się jak Poniatowski w odmętach Elstery: z honorem, ale nieco... 10
  • Przyjdę w koszulce z Niesiołowskim 11 lis 2007, 22:00 Pytania niepolityczne 10
  • Ludzie 11 lis 2007, 22:00 Olga Lipińska chce wrócić do TVP Olga Lipińska przygotowała projekt programu, z którym „za jakiś czas" chce wrócić do TVP. Kiedy? Reżyserka i scenarzystka telewizyjna skarży się, że nie ma wstępu na Woronicza. W... 10
  • Pisarze z telewizora 11 lis 2007, 22:00 Książki 10
  • Clinton ciotką Jolie 11 lis 2007, 22:00 CO ŁĄCZY HILLARY CLINTON i Baracka Obamę? Nie tylko rywalizacja o prezydencką nominację z Partii Demokratów. Oboje mieli wspólnych przodków z megagwiazdami Hollywood Angeliną Jolie i Bradem Pittem. To wyniki badań Williama Addamsa... 13
  • Urodziny mafii 11 lis 2007, 22:00 Rocznica 14
  • Jaś Fasola kontra premier Brown 11 lis 2007, 22:00 Mniejszości 14
  • Sawka czatuje 11 lis 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 14
  • Poczta 11 lis 2007, 22:00 Gotować każdy możeZnakomity tekst Agnieszki Niedek i Magdaleny Rychter "Gotować każdy może" (nr 41) – niezwykle trafne obserwacje. Gratuluję autorkom pomysłu, ale sądzę, że mocno naraziły się "salonom"  i... 16
  • Z życia koalicji 11 lis 2007, 22:00 To się Donald doczekał i został prawie premierem. Ale prawie – jak wiadomo – robi wielką różnicę.Gorący czas koalicyjnych negocjacji, nowego Sejmu, ważnych rozmów wszystkich ze wszystkimi. I kto w tym czasie zaszczyca Donalda... 16
  • Playback 11 lis 2007, 22:00 Premier Donald Tusk i prezydent Lech Kaczyński 16
  • Z życia opozycji 11 lis 2007, 22:00 "Drogi Jarku, weź się posuń i daj nam trochę porządzić" – taki był mniej więcej sens listu trzech wiceprzewodniczących PiS Dorna, Ujazdowskiego i Zalewskiego do Kaczyńskiego. I Jarosław rzeczywiście obiecał, że... 19
  • Wprost przeciwnie - Podskakiwacze 11 lis 2007, 22:00 Amerykanie nie będą nas prosić o łaskę i rzucać miliardów dolarów na stół, by nas przekupić 20
  • Fotoplastykon 11 lis 2007, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Co wiąże Tuska 11 lis 2007, 22:00 Donald Tusk chce zaserwować Polakom potrawę, jakiej jeszcze nie próbowali. Politykę robioną przez niepolityków i wizję Jarosława Kaczyńskiego wymieszaną z koncyliacyjnym zadęciem Bronisława Geremka. To będzie autostrada budowana przez... 22
  • Sex, drugs & Tusk 11 lis 2007, 22:00 Tusk może się jawić jako odnowiciel hipisowskich czasów, kiedy popalano trawkę, tworzono komuny i nawoływano do wolnej miłości 28
  • W pałacu są intryganci 11 lis 2007, 22:00 Rozmowa z Radosławem Sikorskim, kandydatem Platformy Obywatelskiej na ministra spraw zagranicznych 30
  • Okopy IV RP 11 lis 2007, 22:00 Przyjdzie mi być nie tyle szefem partii, ile przywódcą ruchu przeciw prymitywnej kontrrewolucji. 32
  • Renesans nacjonalizmu 11 lis 2007, 22:00 Wszystkim w Europie wolno być nacjonalistami, tylko nie Polakom 34
  • Boscy sponsorzy 11 lis 2007, 22:00 Przekazujemy nasze wyrazy wsparcia i zapewniamy o modlitwie w pana intencji" − napisał niedawno w liście otwartym do Ryszarda Krauzego ks. prałat Henryk Jankowski. 36
  • Ryba po polsku - Chór wujów 11 lis 2007, 22:00 Po wprowadzeniu jednopartyjnego systemu będziemy się sielankowo taplać w jednym, wspólnym bajorze 40
  • Giełda 11 lis 2007, 22:00 42
  • Chevrolet warszawski 11 lis 2007, 22:00 Po 79 latach w Polsce znowu ruszyła produkcja chevroletów. Z taśm żerańskiej fabryki zjechał pierwszy model Aveo, czterodrzwiowy sedan o rozmiarach Volkswagena Polo. W 2008 r. w żerańskich zakładach GM FSO (należących do UkrAvto General... 42
  • Chiński potwór 11 lis 2007, 22:00 Chińska PetroChina jest oficjalnie największą firmą świata. Podczas ubiegłotygodniowego debiutu na szanghajskiej giełdzie petrochemiczna spółka została wyceniona na 1,1 bln USD. To tyle, ile według amerykańskiego „Forbesa"... 42
  • Prywatna droga publiczna 11 lis 2007, 22:00 Po raz pierwszy skarga przeciw Polsce dotyczyła szkód materialnych. 247 tys. euro, czyli rekordowe odszkodowanie, przyznał Europejski Trybunał Praw Człowieka trzem mieszkańcom Poznania. Byli oni właścicielami działki, której część... 43
  • Europejskie targowisko 11 lis 2007, 22:00 Polska jest drugim po Rosji najdynamiczniej rozwijającym się rynkiem centrów handlowych w Europie. W Polsce jest ich na razie 119. Na tysiąc mieszkańców przypadają 133 metry powierzchni galerii handlowych, czyli 60 metrów mniej, niż... 43
  • Pożyczki online 11 lis 2007, 22:00 Czy twórcy eBaya zostaną laureatami Pokojowej Nagrody Nobla za stworzenie serwisu internetowego? MicroPlace.com umożliwia internautom oferowanie pożyczek mieszkańcom krajów rozwijających się. Na podobny pomysł wpadł w 1983 r. Muhammad... 43
  • Czarna skrytka pocztowa 11 lis 2007, 22:00 Skoro politycy uważają, że państwowy monopol na dostarczanie poczty jest korzystny dla klienta, to dlaczego monopoliści za wszelką cenę próbują uniemożliwić wejście konkurencji na rynek? 44
  • Drogowskaz Reagana 11 lis 2007, 22:00 Rozmowa z MITTEM ROMNEYEM, kandydatem Partii Republikańskiej na prezydenta Stanów Zjednoczonych 48
  • Pięta Busha 11 lis 2007, 22:00 Amerykański król nie jest nagi, lecz zaledwie w negliżu 50
  • Polska brama berlińska 11 lis 2007, 22:00 Niemcy masowo kupują w polskich sklepach, bo nie wiedzą, że są polskie 52
  • 2x2=4 - Sposób na korupcję 11 lis 2007, 22:00 Skorumpowanie jest tym większe, im mniej wolności gospodarczej i rynku 56
  • Know - How 11 lis 2007, 22:00 58
  • Delfiny nie leczą?! 11 lis 2007, 22:00 Delfinoterapia może być szkodliwa zarówno dla ludzi, jak i dla zwierząt. To metoda polegająca na bliskim kontakcie z waleniami, zalecana zwłaszcza osobom dotkniętym autyzmem. Naukowcy z Whale and Dolphin Conservation Society zalecają... 58
  • Szósta zagłada 11 lis 2007, 22:00 Ziemię dotyka szóste w historii planety masowe wymieranie gatunków. Do końca obecnego stulecia może przetrwać zaledwie połowa współczesnych gatunków. Sprawcą zagłady jest człowiek, który nadmiernie eksploatuje przyrodę. Naukowcy z... 58
  • Romans w szpitalu 11 lis 2007, 22:00 Lekarze najczęściej romansują w pracy na ostrym dyżurze – dowodzą badania dr. Brendana Kelly’ego z University College w Dublinie. Przeana lizował on powieści opisujące romans w szpitalu. Typowy bohater, błyskotliwy i... 58
  • Marksizm chorobowy 11 lis 2007, 22:00 Na poglądy Karola Marksa mogła wpłynąć choroba skóry, na którą cierpiał. Prof. Sam Shuster z University of East Anglia przeanalizował listy Marksa, w których opisywał on swoje dolegliwości, i wywnioskował, że cierpiał on na ropnie... 59
  • Superszybka Europa 11 lis 2007, 22:00 Wielka Brytania będzie szóstym krajem, który przyłączy się do szybkiej sieci kolejowej Eurostar. Pierwszy brytyjski superszybki pociąg ruszy 14 listopada. Podróż z Londynu do Paryża będzie trwała 2 godz. i 25 min, a z Londynu do... 59
  • Wielkie dołowanie 11 lis 2007, 22:00 Nie poddaję się negatywnym opiniom – tak sądzi wielu z nas. To złudne przekonanie. 60
  • Koszmar z ulicy Sezamkowej 11 lis 2007, 22:00 Telewizja może opóźnić rozwój małych dzieci 64
  • Trzęsienie świata 11 lis 2007, 22:00 Czy Los Angeles, San Francisco i Tokio zniszczą wielkie wstrząsy sejsmiczne 68
  • Przeprowadzka Akropolu 11 lis 2007, 22:00 Po raz pierwszy od 2,5 tysiąca lat najcenniejsze zabytki opuszczają święte wzgórze w Atenach 72
  • Kosmiczna broń II RP 11 lis 2007, 22:00 Polacy stworzyli metal, dzięki któremu mogli wygrać wojnę 78
  • Górna półka - Testament Mrożka 11 lis 2007, 22:00 Uwagi osobiste to zbiór krótkich tekstów publikowanych przez Sławomira Mrożka w „Gazecie Wyborczej" w latach 1997-2002. 82
  • Bez granic 11 lis 2007, 22:00 84
  • Koniec złudzeń 11 lis 2007, 22:00 KOMENTARZGary Sick, wykładowca Columbia University, członek Rady Bezpieczeństwa Narodowego w administracjach prezydentów Forda, Cartera i ReaganaTo, co się dzieje w Pakistanie, przypomina czasy rewolucji irańskiej. Wówczas głównym... 84
  • Cytat tygodnia 11 lis 2007, 22:00 "Jezus wjechał do miasta na zwykłym mule, a jego uczniowie rozbijają się odrzutowcami"Amerykański senator CHARLES E. GRASSLEY o śledztwie dotyczącym nielegalnego korzystania z kościelnych datków 85
  • Kwiz 11 lis 2007, 22:00 Sprawdź swoją wiedzę o świecie. Oto kolejna edycja naszego kwizu1. W którym z krajów UE jest najwięcej rozwodów?a) we Francjib) w Wielkiej Brytaniic) w Hiszpanii2. W którym kraju średnia długość życia jest najdłuższa na świecie?a)... 85
  • Dywersja dyplomatyczna 11 lis 2007, 22:00 Lech Kaczyński i Donald Tusk w grudniu w Lizbonie mogą stanąć obok siebie na szczycie Unii Europejskiej. 86
  • Oszołomy Europy 11 lis 2007, 22:00 Giertych i Lepper to przy zachodnich oryginałach polityki grzeczni chłopcy 92
  • Kompleks brukselski 11 lis 2007, 22:00 Generał Franciszek Gągor może zostać szefem Komitetu Wojskowego NATO, czyli zajmie najwyższe rangą stanowisko w strukturach wojskowych sojuszu. 94
  • Diabły na smyczy 11 lis 2007, 22:00 Najwięcej demonów na kilometr kwadratowy przypada w Hiszpanii 98
  • Pięknisie polityki 11 lis 2007, 22:00 Wybory stają się konkursem na miss i mistera, a nie prezydenta czy premiera 102
  • Wylęgarnia premierów 11 lis 2007, 22:00 Założyciele Państwa Izrael pochodzili z najbardziej żydowskiego miejsca na świecie - ze sztetla 106
  • Pasaż 11 lis 2007, 22:00 Pora deszczowaW tym sezonie modne jest to, co nas chroni przed deszczem. Dowód? Na niedawnym rozdaniu nagród MTV triumfowała Rihanna z wideoklipem "Umbrella" (czyli parasol). Firma Totes zaproponowała jej nawet wspólne... 110
  • Pora deszczowa 11 lis 2007, 22:00 W tym sezonie modne jest to, co nas chroni przed deszczem. Dowód? Na niedawnym rozdaniu nagród MTV triumfowała Rihanna z wideoklipem "Umbrella" (czyli parasol). Firma Totes zaproponowała jej nawet wspólne zaprojektowanie serii... 110
  • Gumowe lakierki 11 lis 2007, 22:00 Kalosze kojarzyły się dotychczas z jesiennym ekwipunkiem przedszkolaka. W tym sezonie są jednym z najmodniejszych gadżetów. Gumowe buty lansują takie marki, jak Burberry (wykończone charakterystyczną kratką), Pucci (kwieciste) czy Venezia... 110
  • Ekspozycja na stojaku 11 lis 2007, 22:00 Parasole mogą być modne także w domu. Zwłaszcza jeśli wyeksponujemy je na designerskim stojaku. FabrykaForm.pl proponuje stojak, który dla Alessi zaprojektowali bracia z Fratelli Campana. Wykonany z chromowanej stali przełamuje pewną... 111
  • Parasol breloczek 11 lis 2007, 22:00 To wiemy wszyscy: parasol jest niewygodny. A zabieranie go z domu "na wszelki wypadek" to prawdziwa udręka. Firma Esprit zapakowała więc parasol w poręczne, zapinane na suwak etui o długości zaledwie 13 cm, które z łatwością... 111
  • Oddycha i chroni 11 lis 2007, 22:00 Plucha to nie powód do rezygnacji z joggingu. Efektem współpracy Stelli McCartney z firmą Adidas jest m.in. kurtka w kształcie tuniki, która dzięki zastosowaniu technologii ClimaProofWind jest lekka iĘ"oddycha", jednocześnie... 111
  • Zestaw "Mały Zubilewicz" 11 lis 2007, 22:00 Duński design słynie z umiejętnego łączenia estetyki z funkcjonalnością. Tak też jest z urządzeniem do pomiaru deszczu Eva Solo. Choć przypomina on raczej piękne kieliszki do wina niż przyrząd meteorologiczny, pokazuje ilość opadu w... 111
  • Odsiecz chorzowska 11 lis 2007, 22:00 Polscy piłkarze muszą wygrać z Belgią, by uratować całą sportową Polskę 116
  • Zegarmistrzowie palety 11 lis 2007, 22:00 Na dobrą wystawę malarstwa przychodzi w Polsce więcej osób niż na koncert Rolling Stonesów 120
  • Laser 11 lis 2007, 22:00   124
  • Krótko po wolsku - Cud na autostradzie 11 lis 2007, 22:00 Jest pierwszy cud, który polecam uwadze komisji zbierającej materiał do przyszłej beatyfikacji Donalda Tuska. (Jeśli takiej komisji jeszcze nie ma, radzę szybko ją powołać, np. w składzie Lech Wałęsa, kardynał Dziwisz, Stefan... 124
  • Dwa wesela i pogrzeb 11 lis 2007, 22:00 filmLove story jak z kolumbijskiej telenoweli. Karaiby na początku ubiegłego wieku: on jest ubogim, fajtłapowatym poetą, ona - piękną panną z dobrego domu. Ona, pod wpływem ojca, odrzuca jego niewydarzone konkury i wychodzi za mąż z... 124
  • Chryje z Polską 11 lis 2007, 22:00 teatr telewizjiPrzychodzi Piłsudski do Wyspiańskiego - to nie kawał, tylko kanwa spektaklu telewizyjnego Macieja Wojtyszki. Jest rok 1905, Piłsudski i Żeromski namawiają Wyspiańskiego do wsparcia swoim autorytetem walki o niepodległą... 124
  • Kto zabił Laurę Palmer? 11 lis 2007, 22:00 książkaKażdy minirozdział to odpowiedź na pytanie, które David Lynch sam sobie zadaje: o swoje filmy, technikę pracy, ulubionych reżyserów, szczegóły z życia, anegdoty, klucze do poszczególnych scen itd. Pytań jest 83. Dowiadujemy... 124
  • Wampiryczny moralitet 11 lis 2007, 22:00 filmPierwsza część filmowej adaptacji popularnej gry komputerowej działa się w ogarniętym zarazą laboratorium tajemniczej korporacji Umbrella, druga Đ w ogarniętym zarazą mieście przyszłości. Trzecia rozgrywa się już w otwartych... 125
  • Lekcja pokory 11 lis 2007, 22:00 płytyNa początku lat 90. Seal, podobnie jak 10 lat później Craig David, był najciekawszym brytyjskim wokalistą młodego pokolenia. Obaj mieli jednak ten sam problem: nie znali się na rynku płytowym, nagrywaniu, promocji itd. Obaj... 125
  • Przerażacz świata 11 lis 2007, 22:00 Stephen King uczynił strach towarem wartym miliardy dolarów 126
  • Wencel gordyjski - 1410 11 lis 2007, 22:00 W niemieckiej superprodukcji Michał Żebrowski zagrał rycerza, który zakochuje się w krzyżackim komturze 128
  • Ueorgan Ludu 11 lis 2007, 22:00 Co prezydent wie na temat kontrowersyjnego kandydata? Czy Radek Ziółko był naspidowany przed rozmowami w Waszyngtonie? Czy ruskie tirówki zagroziły Strefie Zdekomunizowanej 129
  • Skibą w mur - Fachowa mitologia 11 lis 2007, 22:00 W Polsce zawodowiec kojarzy się z kimś, kto skończył zawodówkę, albo z zawodowym mordercą 130

ZKDP - Nakład kontrolowany