Odchodzenie, które daje nadzieję

Odchodzenie, które daje nadzieję

Dodano:   /  Zmieniono: 
Czy tragedia pod Smoleńskiem odciśnie się na trwałe w świadomości społecznej i przełoży na działania twórców kultury? I czego od niej oczekujemy: symbolu czy raczej komentarza? Nikt dotychczas nie przeżywał tak wielowymiarowej tragedii. Także twórcy.
Stefan Chwin
 pisarz
Przyglądając się wydarzeniom po katastrofie, odnoszę wrażenie, że myliła się Maria Janion, mówiąc o końcu romantycznego paradygmatu. Przeciwnie, w tej chwili został on wzmocniony. Polacy mają głębokie przekonanie, że  są ofiarami historii, Katynia, kolejnych wojen i już widać tendencję do  łączenia katastrofy pod Smoleńskiem z innymi tragediami narodowymi. Niepokojące jest sięganie po retorykę mistyki poległych. To był przecież wypadek, a nadaje mu się rys mityczny. Pogrzeb pary prezydenckiej na  Wawelu będzie to wydarzenie sakralizował jeszcze bardziej, uczyni z  niego element naszej martyrologii, naszego narodowego mitu o cierpieniu. Polacy rozpoznają się jako ofiary, co jest bardzo niepokojące, ta chwila płaczu potwierdza, jak dobrze się w tej roli czujemy. Czynimy z tego bardzo silny element naszej autoidentyfikacji, budujemy tożsamość i dumę narodową na tragediach, które potem eksponujemy przed całym światem, przekonani, że to one czynią nas lepszymi. W tej chwili ludzie są po raz kolejny przekonani, że Polska wisi na krzyżu jak w trzeciej części „Dziadów" Mickiewicza. Tradycja mistyki krzyża, która jest tak silnie obecna w naszej kulturowej świadomości, blokuje krytyczną autorefleksję. W reakcjach wielu ludzi na to wydarzenie widać dużo szczerości, zwłaszcza wśród kobiet. Kobiety przeżywają to szczególnie autentycznie, to jest empatia żon i matek. Niestety, coraz częściej słychać głosy, które próbuje się jeszcze ukrywać, choć za chwilę staną się one słyszalne aż nadto wyraźnie. Głosy ludzi przekonanych, że w tym wszystkim jest czyjaś wina – polityków, Rosji, że to jest kolejny element niszczenia naszego narodu. Takie tendencje są bardzo niebezpieczne. W tej sytuacji tym bardziej można Kondukt karawanów z ciałami ofiar katastrofy przejeżdża ulicami Warszawy się spodziewać reakcji świata kultury, którego przedstawiciele będą próbowali ustanowić przeciwwagę dla tradycji martyrologicznej. Wzmocni się prawdopodobnie nurt krytyczny w literaturze, autorzy będą częściej sięgali po ironię, próbując rozbrajać tę bombę, którą stanowi paradygmat romantyczny i kultura cierpienia.
Więcej możesz przeczytać w 17/2010 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

Spis treści tygodnika Wprost nr 17/2010 (1420)

  • Stary Katyń, Nowy Katyń18 kwi 2010, 1:00Na Facebooku więcej ludzi interesuje się Katyniem – starym Katyniem (prawie 3000 osób), niż kandydatem na prezydenta Andrzejem Olechowskim (1600 osób) czy premierem Donaldem Tuskiem (1400 osób). Ale to i tak nic w porównaniu z tym, jak...4
  • Dla tych, co odeszli, dla tych, co zostali18 kwi 2010, 1:00Z mojej perspektywy – z perspektywy Schmidta czy Kowalskiego – śmierć to koniec. Koniec wszystkiego, co znam, koniec mnie – takiego, jakim się znam, jakim mnie znają inni ludzie. Jeśli jednak moja śmierć jest nie tylko moja...6
  • Takiego prezydenta nie znałem18 kwi 2010, 1:00Inka i Zdzisław Foryccy mieszkają w Sopocie, dwieście metrów od domu, pod którym ludzie wciąż składają kwiaty. Próbowano namawiać ich do wywiadów, ale odmawiali. Nie chcieli dzielić się bólem z innymi. Dla nich wiadomość o katastrofie pod...8
  • Zyskiwała z wiekiem18 kwi 2010, 1:00Czuło się, że to kobieta kochana. Mąż ją uwielbiał. To było widać na każdym kroku – mówi o Marii Kaczyńskiej dziennikarka Liliana Śnieg-Czaplewska. Pierwsza dama nie wstrzykiwała botoksu, nie pocięła twarzy liftingami, ale nie wyglądała na...10
  • Nie mogłam przestać płakać18 kwi 2010, 1:00Rozmowa z pierwszą damą Gruzji Sandrą Roelofs, żoną prezydenta Micheila Saakaszwilego11
  • Pełnić służbę Bogu i Polsce18 kwi 2010, 1:00Ostatni list od prezydenta Ryszarda Kaczorowskiego Krystyna Łukaszuk wyjęła ze skrzynki w sobotę 10 kwietnia tuż przed 9 rano, kiedy samolot właśnie był nad Smoleńskiem.12
  • Na Polskę patrzył z radością18 kwi 2010, 1:00Przebywanie z prezydentem Kaczorowskim było podróżą w miejscu i czasie. Lubiłam zachodzić do jego londyńskiej kancelarii, gdzie wielką historię czuło się na każdym kroku.13
  • Pozostała skromna na zawsze18 kwi 2010, 1:00O tragicznej śmierci Anny Walentynowicz dowiedziałem się w pociągu, w drodze powrotnej z Poznania, gdzie w wydawnictwie Zysk i S-ka złożyłem do druku Jej biografię. To jeden z najgorszych dni w moim życiu. Anna Walentynowicz, dla mnie Pani Ania,...14
  • Strach przed lataniem mierzył w „karpiniukach”18 kwi 2010, 1:00Sebastian Karpiniuk mnie peszył. W mojej pamięci nie zapisał się jako szef sejmowej komisji śledczej, wyrazisty mówca czy polityczny fighter. Przed oczami cały czas mam obraz z początków poprzedniej kadencji, kiedy stał pod ścianą długiego...16
  • Wytworny Aram18 kwi 2010, 1:00Konserwatysta zafascynowany rockiem – niewiele osób znało go od tej strony. Siłę polskiego rocka odkrył, kiedy był internowany.18
  • Dla siatkówki rzucał wszystko18 kwi 2010, 1:00Kiedy go spotykałem, odnosiłem wrażenie, że nie do końca pasuje do polityki; zawsze wyglądał na zamyślonego, trochę nieobecnego.18
  • Wujek wszystkich18 kwi 2010, 1:00Ks. Roman Indrzejczyk (1931 - 2010) Miał jedną wadę. Był okropnym kierowcą. Jego wszystkie stłuczki trudno byłoby zliczyć. Nigdy nie widziałem jego samochodu bez wgnieceń, rys czy zadrapań. Był moim wujkiem. Takim prawdziwym – to ważne...19
  • Może coś przeczuwał?18 kwi 2010, 1:00gen. dyw. bp Tadeusz Płoski (1956–2010) – Nigdy nie podnosił głosu, ale gdy mu na czymś zależało, umiał o to walczyć. Wpadki podczas uroczystości obracał w żart.20
  • Opanowany i perfekcyjny18 kwi 2010, 1:00k s . J a n O s i ń s k i (1975–2010) Miał w sobie mnóstwo energii, a jednocześnie był wyjątkowo opanowany – wspominają jego znajomi.20
  • Naprawdę umiał pocieszać18 kwi 2010, 1:00ks. Adam Pilch (1965–2010) – Najlepiej czuł się w swoim ogrodzie, z rodziną, ubrany w luźny sweter. Był nader skromnym człowiekiem.21
  • Słuchali go, bo był autentyczny18 kwi 2010, 1:00abp Miron C h o d a k o w s k i (1957–2010) Był człowiekiem czynu, wolał działać, niż marnować czas na rozmyślania. Zawsze miał nowe pomysły, angażował się w kolejne projekty.21
  • Nie chciałbym skończyć jak Kennedy18 kwi 2010, 1:00Pod koniec marca rozmawialiśmy z wicemarszałkiem Sejmu Jerzym Szmajdzińskim. Miało być inaczej, niepolitycznie, w oderwaniu od bieżących wydarzeń politycznych. Nie mogliśmy przypuszczać, że to jego ostatni wywiad.23
  • Drogi Jerzy18 kwi 2010, 1:00Pytałeś mnie, Jurku, jak to jest, kiedy leci się na spotkanie śmierci. Mówiłem Ci, że najpierw doświadcza się zdumienia. Katastrofy zdarzają się i giną w nich ludzie, ale przecież nie my. Więc najpierw wpada się w szok, a potem w żal. Na końcu...24
  • Wierzył, że nie ma złych ludzi18 kwi 2010, 1:00Płk dr hab. n. med. Wojciech Lubiński (1969–2010) „Nie ma złych ludzi, tylko nie wszystkich potrafimy zrozumieć – na razie”. Takie było kredo życiowe Wojtka – wspomina gen. bryg. dr hab. n. med. Grzegorz Gielerak,...25
  • Politycznie niepoprawny18 kwi 2010, 1:00Janusz Kochanowski nie pasował do tej rzeczywistości. Komunistów nie cierpiał, dla Platformy był zbyt konserwatywny, z PiS – jak mówił w przypływach irytacji – było mu nie po drodze z przyczyn estetycznych. Chcąc w takim otoczeniu coś...26
  • Pracowity – pracowitszy – Gosiewski18 kwi 2010, 1:00P r z e m y s ł a w  G o s i e w s k i (1964 –2010) Ileż to razy kpiłem z Gosiewskiego… Ba, kiedyś w jakimś urzędowym spisie odszukałem jego drugie imię, które stało się potem przedmiotem docinków. A przecież nawet wtedy miałem...28
  • Rodzina była najważniejsza18 kwi 2010, 1:00Krzysztof Putra (1957–2010) Pisałam o Krzysztofie Putrze, gdy pierwszy raz został wicemarszałkiem Senatu w 2005 r. Moi rozmówcy mówili o nim w samych superlatywach. Miałam kłopot. Tekst stawał się jednostronny, bo nie było krytycznych...29
  • Uwielbiał siłownię18 kwi 2010, 1:00Zbigniew Wassermann (1949–2010) Surowy i poważny – tak o Zbigniewie Wassermannie mówili ci, którzy go nie poznali osobiście. Przy bezpośrednim kontakcie ujmował łagodnym, przychylnym spojrzeniem i nienaganną uprzejmością.30
  • Dzieci kochał do szaleństwa18 kwi 2010, 1:00M a r i u s z H a n d z l i k (1965–2010) Wśród 96 ofiar katastrofy prezydenckiego samolotu pod Smoleńskiem było wielu urzędników państwowych najwyższych rang, ale Mariusz Handzlik, podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta, był dla mnie...31
  • Nudziły go polityczne rozgrywki18 kwi 2010, 1:00Nazywałem go polskim urzędnikiem perfekcyjnym. Z niewieloma abstynentami potrafiłem przegadać tyle czasu, ile z Władysławem Stasiakiem. Podobnie jak niewielu ludzi zdołało mi zaimponować takim oddaniem państwu, skromnością, pracowitością oraz...32
  • Na drugie miał łobuz18 kwi 2010, 1:00Aleksander Szczygło (1963–2010) Może to głupie, ale z Aleksandrem Szczygłą najbardziej kojarzy mi się historia jego skradzionego roweru, którym każdej niedzieli jeździł po Lesie Kabackim. Szczygło zawsze upominał się o ten rower u byłego...34
  • Dla niej nie istniały problemy18 kwi 2010, 1:00Katarzyna D o r a c z y ń s k a (1978–2010) Kasia była dokładną odwrotnością tego, jak wyglądała. Drobna, niepozorna, delikatna. W rzeczywistości tytan pracy.35
  • Życie poświęcił wykluczonym18 kwi 2010, 1:00Pawła Wypycha, który w ostatnim czasie odpowiadał za kontakty prezydenta z mediami, znało pół Warszawy.35
  • Była polską Desirée Rogers18 kwi 2010, 1:00Izabela Tomaszewska (1955-2010) była prawą ręką Marii Kaczyńskiej. Towarzyszyła prezydentowej we wszystkich spotkaniach, wizytach zagranicznych, organizowała wywiady, koordynowała sesje zdjęciowe, doradzała w kwestiach ubioru. To ona zbudowała...36
  • Obrywała za szczerość18 kwi 2010, 1:00Izabela Jaruga-Nowacka (1950–2010) „Może się spóźniła na samolot?”. „Daj spokój. Dobrze wiesz, że ona jeszcze nigdy nigdzie się nie spóźniła” – usłyszała w sobotę Katarzyna Piekarska, wiceszefowa SLD, od...37
  • Prymuska, którą się uwielbia18 kwi 2010, 1:00G r a ż y n a G ę s i c k a (1951–2010) tak naprawdę nie nadawała się na polityka – ideologiczne spory ją nudziły, a polityczny marketing wręcz drażnił.38
  • Żelazna myszka18 kwi 2010, 1:00Aleksandra Natalli-Świat (1959–2010) Aleksandrę Natalli-Świat niełatwo było rozgryźć. W polityce miała opinię twardej babki, a prywatnie kolekcjonowała figurki myszek.38
  • Życzliwa, bo szczęśliwa18 kwi 2010, 1:00K r y s t y n a B o c h e n e k (1953–2010) „Nie mogę rozmawiać, ale słucham…” – tak odbierała telefon, jeśli akurat prowadziła obrady Senatu. Rozumiała, że media nie mogą czekać.39
  • Całowali ją po rękach18 kwi 2010, 1:00Jolanta S z y m a n e k- D e r e s z (1954–2010) Nie była wyniosła. Raczej budziła respekt. Była majestatyczna i, przepraszam za banał, profesjonalna.39
  • Nie chciał kapitulować18 kwi 2010, 1:00J a n u s z K u r t y k a (1960–2010) To nie będzie typowe wspomnienie o dobrym szefie. Relacja, która łączyła mnie z Januszem Kurtyką, nie była bowiem prosta. Było w niej miejsce na wzajemny szacunek i współpracę, ale był też spór, nieraz...40
  • Przeszłość była jego pracą18 kwi 2010, 1:00Andrzej Przewoźnik (1963–2010) Zwrot, że jednak są ludzie niezastąpieni, jest już wyświechtany, aż wstyd. Cóż jednak innego powiedzieć o Andrzeju Przewoźniku? Przez 18 lat na tym stanowisku przetrwał trzech prezydentów, sześć kadencji Sejmu,...41
  • Miewał wariackie pomysły18 kwi 2010, 1:00T o m a s z M e r ta (1965–2010) Secesyjna kamienica, w niej spore mieszkanie. Za biurkiem zawalonym książkami trzydziestoparolatek. Przydługie włosy, grube szkła, zagubiony wzrok. Tak w siedzibie Instytutu Dziedzictwa Narodowego poznałem...41
  • Nie przywykł do krawatów18 kwi 2010, 1:00M a c i e j P ł a ż y ń s k i (1958–2010) Maciej Płażyński w garniturze czuł się jak zamknięty w pancerzu. Ale nawet gdy musiał o zakładać, nosił przy sobie sweter. Dusił go gorset politycznej poprawności. Choć pełnił wysokie funkcje...42
  • Potrafił ryzykować dla idei18 kwi 2010, 1:00Sławomir Skrzypek (1963–2010) Nie był ekonomistą z wykształcenia, nie miał też wielkiego doświadczenia w bankowości – Sławomir Skrzypek jako prezes Narodowego Banku Polskiego budził kontrowersje. Dziś ekonomiści, komentatorzy i...44
  • Załatwiał sprawy niemożliwe18 kwi 2010, 1:00Piotr Nurowski (1945–2010) Otylia Jędrzejczak przyszła na nagranie w wielkich okularach przeciwsłonecznych. Nie zawahała się jednak ich zdjąć, aby patrząc w kamerę, opowiedzieć o prezesie Polskiego Komitetu Olimpijskiego Piotrze Nurowskim....46
  • Nie polezie orzeł w GWna18 kwi 2010, 1:00„Sen Wyspiańskiego o Polsce wolnej, żal do współczesnej, ból, sarkazm, ten porachunek poetycki z własnym pokoleniem Wajda przetłumaczył na język filmu, a raczej na wrzask i bełkot. Inteligencję tych czasów przedstawił nam jako bandę niezdolnych do...48
  • Lekcja śmierci18 kwi 2010, 1:00Żałoba to nie tylko piękna tradycja oddania hołdu zmarłej osobie, wyrażenia miłości do niej i jej rodziny, a także zastanawiania się nad sensem życia. Żałoba to przede wszystkim stan emocjonalny po stracie bliskiej osoby, niezbędny do tego, by...50
  • Komandir na wyprawie moskiewskiej18 kwi 2010, 1:00Rosjanie nazwali ją „komandirem”, bo choć początkowo miała być tylko polskim obserwatorem pracy rosyjskich ekspertów, od razu zaczęła nimi rządzić. Jadąc do Moskwy na identyfikację ciał zabitych w katastrofie samolotowej, Ewa Kopacz,...52
  • Reintegracja ofiar18 kwi 2010, 1:00Tożsamość pasażerów samolotu jest znana. dlatego łatwiej jest zidentyfikować szczątki ofiar katastrofy lotniczej niż ofiar zamachu terrorystycznego na stacji metra, podczas trzęsienia ziemi czy po uderzeniu tsunami. W takim wypadku na miejscu...54
  • Zwiastuny narodowej katastrofy18 kwi 2010, 1:00Trwa ustalanie bezpośrednich przyczyn tragedii w Smoleńsku. W ciągu dwóch miesięcy powinniśmy się dowiedzieć, kto lub co konkretnie przyczyniło się do śmierci 96 Polaków w tragiczną sobotę 10 kwietnia. Relacjonowanie pracy prokuratorów nie powinno...56
  • Samoloty władzy18 kwi 2010, 1:00Polską flotę powietrzną transportującą najważniejsze osoby w państwie można porównać jedynie z flotą republik postsowieckich. Tupolewami latają VIP-y na Białorusi, Ukrainie, w Armenii, a także w Bułgarii, Korei Północnej i na Słowacji. Ale nawet...60
  • Katastrofy lotnicze, czyli szkoła bezpiecznego latania18 kwi 2010, 1:00Przyczyną katastrof lotniczych najczęściej jest błąd człowieka. Za połowę wypadków odpowiedzialni są piloci, do 10 proc. przyczynia się obsługa naziemna. Ze statystyk wynika, że aby doszło do tragedii, załoga musi popełnić aż siedem błędów. Tak...64
  • Ocaliła mnie wola życia18 kwi 2010, 1:00Małgorzata Kozłowska była na pokładzie śmigłowca Mi-8 z 36. Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego, który rozbił się 4 grudnia 2003 r. pod Warszawą. Pracowała w Centrum Informacyjnym Rządu jako oficer prasowy.67
  • Rodzi się legenda18 kwi 2010, 1:00Historia, wbrew temu, co sądzimy, nie płacze. Historia natomiast żywi się łzami. Każda historia, także nasza, polska, w której łez nigdy nie brakowało. Zimno i bezwzględnie notuje ona fakty i zdarzenia, słowa i zachowania. Patrzy bez emocji, by...68
  • Platforma w nadmiarze18 kwi 2010, 1:00Jestem pod wrażeniem Tuska i liderów Platformy. Są we wszystkich decyzjach opanowani, powściągliwi, nie wchodzą w polemiki, nie wdają się w idiotyczne dyskusje, gdzie kto ma być pochowany. Pokazali, że państwo jest pod kontrolą, że nic nie zagraża...72
  • Co zrobi człowiek wielu klęsk18 kwi 2010, 1:00Najciekawsze pytanie dzisiejszej polskiej polityki brzmi: czy Jarosław Kaczyński wytrzyma katyńską tragedię i czy wystartuje w wyborach prezydenckich jako niespodziewanie silny kandydat naprzeciwko słabego Bronisława Komorowskiego?74
  • Wojny wawelskie18 kwi 2010, 1:00„W krypcie, w której leżą zwłoki Piłsudskiego, prawie w każdy dzień znajdowane są flaszki po wypitej wódce, papiery, szmaty, niedopałki papierosów, a nawet odchody” – pisał w swych pamiętnikach Wincenty Witos. Przez dwa lata...78
  • Poduszka finansowa18 kwi 2010, 1:00Katastrofa pod Smoleńskiem wprowadziła niepewność do polskiego systemu finansowego. Ten negatywny wpływ nie potrwa długo i będzie ograniczony, co charakteryzuje gospodarki stabilne i dojrzałe takie jak Polska – mówią ekonomiści.80
  • Inwestorzy wierzą w polską gospodarkę18 kwi 2010, 1:00Narodowa waluta traci na wartości, a ponad 130 tys. osób – pracę, giełda odnotowuje dramatyczne spadki, sparaliżowani strachem konsumenci ograniczają zakupy, 18 tys. firm jest bliskich bankructwa, horrendalnie rosną ceny ubezpieczeń. Tak...84
  • W tamtą sobotę wszyscy czuli się Polakami18 kwi 2010, 1:00Pięć lat temu po śmierci Jana Pawła II świat w modlitwie czynił refleksję nad życiem, które przemieniło miliony ludzi. Dzisiaj ta refleksja nad życiem Jana Pawła II trwa nadal, ponieważ jego nauczanie i działalność są wskazówką do przyszłości...86
  • Żałoba - czas, kiedy rozum śpi18 kwi 2010, 1:00Wszystkie kultury znają obyczaj zbiorowej żałoby. I używają jej w jednym celu: by łączyć społeczność po stracie. Zezwalając przy tym na erupcję emocji, zwłaszcza tych, które zazwyczaj nie są publicznie mile widziane. – Kiedy kończy się...88
  • Odchodzenie, które daje nadzieję18 kwi 2010, 1:00Czy tragedia pod Smoleńskiem odciśnie się na trwałe w świadomości społecznej i przełoży na działania twórców kultury? I czego od niej oczekujemy: symbolu czy raczej komentarza? Nikt dotychczas nie przeżywał tak wielowymiarowej tragedii. Także twórcy.90
  • Nasza armia potrzebuje odmłodzenia kadry dowódczej18 kwi 2010, 1:00Rozmowa z gen. broni rez. Waldemarem Skrzypczakiem, byłym dowódcą wojsk lądowych.92
  • Nie mówcie źle o Rosjanach18 kwi 2010, 1:00Mam nadzieję, że spłacamy wam dług za Katyń – mówi do mnie Igor Lewitin, rosyjski minister transportu. Ten były wojskowy i inżynier kolejowy nie kojarzy się z takimi emocjonalnymi wyznaniami. Ale sytuacja jest wyjątkowa: Lewitin przybył do...94
  • Do przyjaciół Moskali18 kwi 2010, 1:00Duża, zapomniana kamienica na Twerskiej w centrum Moskwy. Miejsce, którego próżno szukać w przewodnikach turystycznych. Jeszcze tydzień temu mało kto wiedział, że w tym domu spotkali się Aleksander Puszkin i Adam Mickiewicz. Dzisiaj widać to z...96
  • Co po Katyniu?18 kwi 2010, 1:00Historia była paliwem podsycającym zimną wojnę i późniejsze konflikty. Potrzeba było pięćdziesięciu lat, aby cofnąć zajęcie Europy Środkowej i Wschodniej przez ZSRR. Później potrzeba było jeszcze dwudziestu, aby uświadomić wschodnim i zachodnim...98