Na skróty

Na skróty

Dodano:   /  Zmieniono: 
Trzy noblistki
Liberyjki Ellen Johnson-Sirleaf (z prawej) i Leymah Gbowee (z lewej) oraz Tawakkul Karman z Jemenu (w środku) zostały laureatkami Pokojowej Nagrody Nobla. – Dedykuję tę nagrodę uczestnikom Arabskiej Wiosny –  powiedziała dziennikarka Tawakkul Karman, jedna z liderek protestów w  Jemenie. Ellen Johnson- -Sirleaf to pierwsza kobieta prezydent w Afryce. W latach 80. krytykowała reżim wojskowy, za co trafiła do więzienia. Komitet Noblowski docenił, że w czasie swoich rządów ustabilizowała sytuację w targanym konfliktami etnicznymi kraju. Jej rodaczka, Leymah Gbowee, stworzyła ruch protestu kobiet przeciw przemocy. Protesty przyczyniły się do zakończenia liberyjskiej wojny domowej w 2003 r.

Uparty obserwator kafelków
Kiedy dwadzieścia lat temu Daniel Shechtman zobaczył pod mikroskopem kryształy z regularnymi, dziesięcioelementowymi kręgami, wykrzyknął: „To nie może istnieć!". Jego odkrycie zaprzeczyło ówczesnej wiedzy. Gdy ogłosił wyniki swoich badań, spotkał się z ostrą krytyką innych naukowców, w tym dwukrotnego noblisty Linusa Paulinga. Shechtman się jednak nie poddał i wbrew wszystkim dążył do potwierdzenia swojego odkrycia. Pomocne okazały się arabskie mozaiki z hiszpańskiego pałacu w  Alhambrze. Badający arabską sztukę Roger Penrose wykazał, że używając jedynie dwóch kafelków – wąskiego i szerokiego rombu – można zbudować skomplikowaną mozaikę, w której wzory się nie powtórzą. Korzystając z  doświadczeń Penrose’a, udało się stworzyć model odpowiadający temu, co  odkrył Shechtman. Wyśmiewany wcześniej izraelski naukowiec odebrał właśnie z rąk Komitetu Noblowskiego nagrodę w dziedzinie chemii. Jak zauważa profesor Krzysztof Woźniak z Uniwersytetu Warszawskiego, nagrodę dostał właściwie za odwagę: – Pokazał, że możliwe jest coś, co zostało zabronione, otworzył drogę do nieograniczonych odkryć.

Poeta z Noblem
Zgłaszali go do nagrody wielokrotnie m.in.: Wisława Szymborska, Czesław Miłosz, Seamus Heaney. Od kilkunastu lat w dniu przyznania literackiego Nobla przed jego domem w Sztokholmie czekali paparazzi. Sam Tranströmer podobno przestał już wierzyć, że kiedykolwiek Nobla dostanie. Jego poezja jest zbudowana z prostych metafor, pisana przejrzystym językiem. Wydaje się – piszą krytycy literaccy – psychologicznie wiarygodna, doskonale, matematycznie wręcz komponowana. Być może dlatego, że autor z  wykształcenia jest psychologiem (nie porzucił zawodu dla pisania), a  także muzykiem – wciąż aktywnym, mimo udaru, który przeszedł w 1990 r. Stracił zdolność mówienia, ale nie przestał pisać. Gra na pianinie –  również utwory pisane specjalnie dla niego przez szwedzkich kompozytorów na lewą rękę, która pozostała sprawna. Na pytanie: „Czy krytyka pana nie  rozumie?" odpowiedział kiedyś: „Owszem, ale mam nadzieję, że moje teksty przetrwają nieporozumienia”. Mówi, że chce opisywać to, co pozostaje po  doświadczeniach, a nie „oddawać nastrój chwil”. Poezja powinna być według niego najbardziej skondensowaną formą informacji – jej zadaniem nie jest upiększanie rzeczywistości. „Chcę widzieć w języku poetyckim coś, co wyzwala człowieka, a nie wiąże go. Jedyne, co chcę powiedzieć, błyska poza polem widzenia jak srebro w lombardzie” (fragment wiersza „Kwiecień i cisza” w tłumaczeniu Czesława Miłosza).

Tajemnica czarnej energii
Trzech astrofizyków podzieli się tegorocznym Noblem z fizyki. Saul Perlmutter, Brian Schmidt i Adam Riess odkryli, że rozszerzanie się wszechświata, zapoczątkowane Wielkim Wybuchem, gwałtownie przyspiesza. Oznacza to, że wszechświat rozszerza się w nieskończoność i kiedyś, najprawdopodobniej za około 100 miliardów lat, materia rozpierzchnie się na tyle, że gwiazdy nie będą już w stanie ogrzać planet, na których mogłoby istnieć życie. – Nie ma jednak powodów do zmartwień, nasze Słońce przestanie istnieć wcześniej, bo już za 5 miliardów lat – mówi profesor Ernest Bartnik. Fizyk z Uniwersytetu Warszawskiego zwraca uwagę, że naukowcy potwierdzili, że jedynie 5 proc. wszechświata to  znana nam i opisana materia występująca w postaci gwiazd, planet i  gwiezdnego pyłu. Kolejne 20 proc. to tak zwana czarna materia, a resztę wszechświata stanowi kompletnie nieznana nauce czarna energia, którą badali nagrodzeni Noblem astrofizycy. Nagrodzone Noblem odkrycie nie  będzie mieć raczej praktycznego zastosowania. – To jest odkrycie czysto metafizyczne, ale przecież człowiek żyje nie tylko chlebem, wszystkie wielkie religie stawiają sobie pytanie o pochodzenie wszechświata i o  to, dokąd zmierzamy, a ci naukowcy udzielili nam odpowiedzi na to  pytanie – wyjaśnia prof. Bartnik. JM

Smok w winnicy
Jak tak dalej pójdzie, to Chińczycy wypiją całe bordeaux. Sława francuskich winnic dotarła właśnie do Chin. Producenci i dystrybutorzy win bordoskich oceniają, że ich obroty w ciągu pięciu lat wzrosną o 30 proc. dzięki popytowi z Państwa Środka. Już dziś Chiny kupują większość wina eksportowanego z regionu Bordeaux, wydając na ten cel 557 mln euro rocznie. Chińczycy wyprzedzili miłośników bordoskiego wina z Wielkiej Brytanii, USA czy Niemiec. Słynne wytrawne czerwone wino z Bordeaux znane jest na całym świecie. Popyt na nie ciągle rośnie, co przy podaży ograniczonej choćby wielkością winnic przekłada się na wzrosty cen. Najlepiej widać to na aukcjach w Hongkongu, gdzie regularnie padają rekordy cenowe. Pod koniec stycznia skrzynka wina Petrus z 1982 r. została tam sprzedana za 77,5 tys. dolarów, a Château Lafite Rothschild z 1982 r. zmieniło właściciela za 75 tys. dolarów. TM

Wygrał z prezydentem?
Dlaczego prezydent nie zawetował krytykowanej przez ekonomistów ustawy o  OFE? Bo kierował się „ekspertyzami specjalistów". Co to za specjaliści i  co zawierały ekspertyzy? Tego chciał się dowiedzieć Mikołaj Barczentewicz, współpracownik fundacji FOR Leszka Balcerowicza. –  Prezydent odmówił mi ujawnienia tych informacji, twierdząc, że to nie jest informacja publiczna. Decyzję zaskarżyłem i wojewódzki sąd administracyjny przyznał mi rację. Obywatele powinni mieć dostęp do tych ekspertyz – uważa Barczentewicz. Czy po wyroku sądu Kancelaria Prezydenta RP je ujawni? To wątpliwe. Prezydent od wyroku może się odwołać, a najnowsza nowelizacja ustawy o dostępie do informacji publicznej może dać mu podstawę prawną, by ostatecznie utajnić ekspertyzy. Podobne perypetie wcześniej przechodziły fundacje pytające, czym jest właściwie „tarcza korupcyjna”, czyli tajna instrukcja premiera dla polskich służb specjalnych. – FOR wkrótce opublikuje propozycje prawdziwej reformy dostępu do informacji publicznej. Przejrzystość urzędniczych decyzji powinna być o wiele większa. Powinniśmy np. wiedzieć, ile płacimy Gazpromowi za dostarczany nam gaz – deklaruje Barczentewicz. SS

Nielegalny Gołębiewski
Nowo wybudowany Hotel Gołębiewski w Karpaczu okazał się za wysoki. Władze stwierdziły, że dodatkowe 4,5 metra to nie tylko samowola budowlana, lecz także uszczerbek dla pięknego krajobrazu i kazały hotel przebudować. – Przebudowa będzie mnie słono kosztowała. Nie powiem ile, żeby nie drażnić banków, które skredytowały budowę – żali się Tadeusz Gołębiewski, który zainwestował w hotel aż 200 mln zł i jeśli nie zdąży z przebudową do końca roku, będzie musiał obiekt zamknąć. Hotel Gołębiewski w Karpaczu to jeden z największych hoteli w Polsce. Może pomieścić ok. tysiąca gości.SS

Od redakcji
W związku z artykułem Anny Szulc „Loty pod niespecjalnym nadzorem" („Wprost” 35/11) prof. Ewa Kuryłowicz,
zona zmarłego architekta Stefana Kuryłowicza, przysłała nam wyjaśnienia dotyczące tragicznego lotu z 6.06. br. Ewa Kuryłowicz zapewnia, ze jej mąż Stefan Kuryłowicz odbywał lot na trasie San Sebastian – Porto na podstawie złożonego uprzednio planu lotu, miał dane dotyczące lotniska Asturias, na którym był zmuszony lądować. Pilot trzeciego samolotu, który zdołał zawrócić, nie był Niemcem.
Za nieścisłości przepraszamy.
REDAKCJA
Więcej możesz przeczytać w 41/2011 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2011 (1496)

  • Studium szaleństwa 9 paź 2011, 22:00 W poniedziałek 3 października nastąpiła „demejkapizacja” prezesa. Nastąpiła w tym samym momencie co zwykle – gdy zaczął być sobą. 4
  • Na skróty 9 paź 2011, 22:00 Trzy noblistki Liberyjki Ellen Johnson-Sirleaf (z prawej) i Leymah Gbowee (z lewej) oraz Tawakkul Karman z Jemenu (w środku) zostały laureatkami Pokojowej Nagrody Nobla. – Dedykuję tę nagrodę uczestnikom Arabskiej Wiosny –... 7
  • Jezu, jak się cieszę 9 paź 2011, 22:00 Nigdy nie przypuszczałem, że los piszącego do tygodnika może być tak ciężki, tak chwiejny i tyle adrenaliny wyzwalać zarazem. Tego mi redaktor naczelny nigdy nie uświadamiał nawet w żartach. Redaktor naczelny jest uczciwy i zawsze kiedy... 10
  • Nie odlatuj, Patrycjo 9 paź 2011, 22:00 Idzie kryzys. Według badań instytutu ARC Opinia Polacy obetną najpierw wydatki na alkohol i kulturę. Czyli – spożycie czystego alkoholu spadnie do, powiedzmy, 10 litrów etanolu na obywatela rocznie. Czytelnictwo – powiedzmy... 12
  • 21 postulatów dla nowego rządu 9 paź 2011, 22:00 W sierpniu 1980 r. strajkujący robotnicy mieli 21 postulatów. Dziś, w powyborczy poniedziałek, 21 postulatów zgłaszają znani i nieznani obywatele 17
  • Adam Wszystko Mogę 9 paź 2011, 22:00 – Jak Szejnfeld czy inny poseł PO mówi mi, że jestem za młody, to mu odpowiadam: „A pan jest za stary”. Nie daję się zajechać – chwali się rzecznik PiS Adam Hofman. Teraz zobaczymy, na co pozwoli kolegom z własnej partii. 21
  • Blagier ostatniej akcji 9 paź 2011, 22:00 Mówią o nim, że jest głównym PR-owcem Palikota. Ale to nieprawda. Łączy ich wiele więcej niż praca na sukces. Łączy ich blaga. Obaj żyją z robienia wszystkich wokół w trąbę. 25
  • Nazajutrz 9 paź 2011, 22:00 Na mnie czekał Jerzy Buzek. Ja czekałem na Marka Belkę. Kiedyś ktoś odprowadzi premiera Tuska i będzie patrzył, jak odjeżdża. I zostanie sam – mówi były premier Leszek Miller. 28
  • Sceny rodzajowe w plenerze 9 paź 2011, 22:00 Polityk to taki ktoś, kto się pokazuje w telewizji, a raz na cztery lata wychodzi na ulicę i można sobie z nim wtedy zrobić zdjęcie. Niektórzy wyborcy korzystają z okazji, żeby się wyżalić. „Bo komu powiedzieć, jak nie panu?” – pytają. 35
  • To będzie trudna kadencja 9 paź 2011, 22:00 Zakończyliśmy transformację, a teraz musimy wykonać skok modernizacyjno-cywilizacyjny, żeby nie zostać w tyle za światowymi liderami rozwoju. 38
  • Więcej demokracji! 9 paź 2011, 22:00 Jako liberalny konserwatysta nie znoszę rewolucji, ale czasem władzy trzeba skórę przetrzepać. 42
  • Koniec epoki testosteronu? 9 paź 2011, 22:00 Pokojową nagrodę Nobla przyznano nie tylko trzem wybitnym kobietom, ale też innej wizji świata. I ten inny świat powinien również wygrać w Polsce. 44
  • Wino, kobiety i jazz 9 paź 2011, 22:00 PIOTR NAJSZTUB: Pisze pan w wydanej właśnie autobiografii: „Jazz to nie zawód, tylko wyrok". Pan ma dożywocie?MICHAŁ URBANIAK: Absolutnie tak! I nałóg! To jest taki stan ducha, który Miles Davis określił kolorami: błękit w... 48
  • Walić w lemingi 9 paź 2011, 22:00 Prawicowy idealista, cynik czy biznesmen kamikadze? Pewne jest jedno: Tomasz Sakiewicz stoi na czele prawicowego powstania. 52
  • Za zmarnowane życie 9 paź 2011, 22:00 Długo milczeli, przekonani, że nic im się nie należy. Teraz pytają, czy śmierć w katastrofie smoleńskiej jest ważniejsza niż śmierć w Iraku lub Afganistanie. Rodziny 27 żołnierzy poległych w czasie misji żądają po milionie złotych zadośćuczynienia. MON mówi stanowcze... 56
  • Gem, set, tata, pa 9 paź 2011, 22:00 Krzyczeli na siebie, kłócili się podczas wielkich turniejów. Wreszcie Agnieszka Radwańska postanowiła, że ojciec już nie będzie jej trenerem. I zaczęła wygrywać. – Tata nie umie oddzielić roli rodzica od szkoleniowca – tłumaczy. Czas na Wielkiego Szlema? 60
  • Górale bronią swojej góry 9 paź 2011, 22:00 Górale z Podhala idą do sądu. Nie dla ziemi ani „dudków”, ale w obronie dobra narodowego. Czyli kolejki na Kasprowy Wierch, którą państwo postanowiło sprzedać. 62
  • Frau Europa 9 paź 2011, 22:00 Jarosław Kaczyński ma rację, pisząc, że kanclerstwo Angeli Merkel „nie było wynikiem czystego zbiegu okoliczności”. W istocie nie był to przypadek, choć prawda jest jasna i nie trzeba jej zawijać w insynuacje. 66
  • Rosja na jednej nodze 9 paź 2011, 22:00 Wielka polityka i wielki biznes są w Rosji nierozerwalnie z sobą splecione. Ale to Kreml decyduje, kto może uczestniczyć w jednym, kto w drugim, a kto w obu naraz. 70
  • Tylko dla panów? 9 paź 2011, 22:00 Prezydent Obama to męski szowinista – sugeruje autor książki „Zausznicy: Wall Street, Waszyngton i edukacja prezydenta”, która narobiła dużo szumu w Ameryce. Czy Białym Domem rzeczywiście rządzi testosteron? 72
  • Wymyślił świat od nowa 9 paź 2011, 22:00 Steve Jobs nie był programistą, inżynierem ani nawet typowym biznesmenem. Był kimś szczególnym – wizjonerem, który ludzkości zafundował cywilizacyjny skok w przyszłość. 75
  • Król leków i życia 9 paź 2011, 22:00 Dzięki zakupowi Polfy Warszawa Jerzy Starak stanie się liderem polskiego rynku leków i będzie mógł ruszyć na podbój Wschodu. 78
  • Koterski jest jakiś inny 9 paź 2011, 22:00 Jego aktorzy mówią trzynastozgłoskowcem. Jeszcze zanim wezmą się do pracy, dostają od reżysera listy ze szczegółowymi biografiami swoich postaci. Jeden z najbardziej osobnych i niepodrabialnych polskich reżyserów zrobił nowy film – „Baby są jakieś inne”. 80
  • Zaryzykuj wszystko 9 paź 2011, 22:00 Przed laty dokonał rewolucji w polskim teatrze. Dziś Grzegorz Jarzyna wraca w roli współczesnego klasyka. 86
  • Bogini portretu 9 paź 2011, 22:00 Nikt nie umiał pokazać piękna swoich modeli tak jak ona. Mawiała, że wydobywa z nich ukryte tajemnice. Legendarna mistrzyni fotograficznych portretów Zofia Nasierowska nie żyje. 88
  • Miłoszewski, moja miłość 9 paź 2011, 22:00 Nie, nie będzie wbrew tytułowi o związkach partnerskich. Choć o zazdrości i owszem. O cholernej zazdrości wobec talentu ledwie 35-letniego pisarza. Sergio Leone, twórca jednego z moich ukochanych filmów „Dawno temu w Ameryce",... 94
  • Zorro zdziera maskę 9 paź 2011, 22:00 Zawsze mnie intryguje ta powtarzająca się scena: zamieszki, człowiek okłada człowieka kijem, a centymetry obok obiektyw aparatu i odgłos migawki – fotograf stara się uchwycić spękane żyły, rozerwane łuki brwiowe i bryzgające... 96
  • Rosół to nie lipa 9 paź 2011, 22:00 JEŚLI ZŁAPIEMY PRZEZIĘBIENIE LUB GRYPĘ, POWINNIŚMY PRZEDE WSZYSTKIM „WYLEŻEĆ” CHOROBĘ, ABY CHRONIĆ OSŁABIONY UKŁAD ODPORNOŚCIOWY PRZED KOLEJNYMI WIRUSAMI I PRZED BAKTERIAMI. SIEDZĄC W DOMU, WARTO JEDNAK ZASTOSOWAĆ DOMOWE, ZNANE OD LAT SPOSOBY WALKI Z INFEKCJĄ.... 100
  • Zanim złapiesz wirusa 9 paź 2011, 22:00 ROZMOWA Z DR. WOJCIECHEM FELESZKĄ Z WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO 102
  • Kryzys na talerzu 9 paź 2011, 22:00 Poleciałam do Madrytu, spodziewając się, że będę czuła unoszący się w powietrzu smutek, że zobaczę mniej radosnych, kolorowych ludzi. Samolot wylądował po 16. To dla Hiszpanów południe. Trudno wtedy wejść do jakiejkolwiek... 102
  • Wybory najmniej brzydkiej miss Polski 9 paź 2011, 22:00 OPIS: Na bogato ozdobionej scenie stoi konferansjer. Ma pięknie skrojony, błyszczący garnitur, zaczesane brylantyną włosy i zawodowy, pełen serdeczności uśmiech. KONFERANSJER: Proszę państwa, jak ja się cieszę, że was tu wszystkich... 104
  • Głosujemy czwórkami, czyli kampania 2015 r. 9 paź 2011, 22:00 Sporo się w tej kampanii wyborczej wydarzyło, więcej niż cztery lata temu. Para za stodołą… zagrała w tenisa. Kandydatka pokazała ramię i fragmencik „czwórki". Inna kandydatka pokazała czwórki, a cztery litery pokaże... 104
  • Rzeczywistość zastępcza 9 paź 2011, 22:00 Na niezwykle oryginalny pomysł wpadli ostatnio w grodzie nad Motławą. Fontanna Neptuna, symbol miasta zaprojektowany przez Abrahama van den Blocka, poszła do remontu. Neptun jak każdy władca ma czasem potrzebę zejścia z cokołu i jak... 106