Grypandemia

Grypandemia

Dodano:   /  Zmieniono: 
Grypa zabije ponad milion ludzi



W ciągu kilkunastu miesięcy zachoruje ponad miliard ludzi na świecie. U kilku milionów chorych po kilku godzinach od zakażenia rozwinie się krwotoczne zapalenie oskrzeli i płuc z dusznością, sinicą i krwiopluciem. Tylko nielicznych będzie można ratować w szpitalu. Większość chorych będzie umierać w domu, w szkole, na ulicy, w autobusie lub kolejce metra. Do wybuchu takiej epidemii może dojść w każdej chwili. Nie wywoła jej nowa odmiana AIDS, ospy czy powodujący gorączkę krwotoczną wirus Ebola. Takie spustoszenie, według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), może spowodować wirus grypy.

Madagaskarka
- Większość ludzi lekceważy grypę, bo powszechne jest przekonanie, że medycyna całkowicie uporała się z tą infekcją - mówi Lidia Brydak, szefowa Krajowego Ośrodka WHO ds. Grypy w Państwowym Zakładzie Higieny w Warszawie. W ubiegłym "sezonie grypowym" zachorowało w Polsce jedynie 210 tys. osób, najmniej prawie od 15 lat. Wirusolodzy są jednak przekonani, że to jedynie cisza przed burzą. W najbliższych miesiącach może zachorować co najmniej kilka razy więcej ludzi.
- Zwykle co dwa, trzy lata notujemy więcej zachorowań na grypę, a w ostatnich dwóch latach przypadków grypy było niewiele - uważa Andrzej Trybusz, główny inspektor sanitarny. Większą liczbę infekcji zarejestrowano ostatnio na przełomie roku 1999 i 2000. W całym kraju zachorowało wtedy 1,5 mln osób. - W tym sezonie wzrost zakażeń raczej nas nie ominie - prognozuje Andrzej Trybusz. W ciągu kilku tygodni mogą zachorować nawet 3 mln Polaków.
Pierwsze niepokojące ognisko grypy pojawiło się w połowie tego roku na półkuli południowej, gdzie choroba ta atakuje między czerwcem i wrześniem. Instytut Pasteura w Paryżu wyizolował szczep wirusa typu A H3N2, który od czerwca do sierpnia zaatakował ponad 22 tys. mieszkańców Madagaskaru. Do wybuchu większej epidemii nie doszło, bo drobnoustrój zaatakował jedynie mniejsze skupiska ludzi. Wykazał jednak wyjątkową agresywność. Do końca sierpnia zmarło aż 671 chorych, głównie dzieci i ludzi starszych, najmniej odpornych na infekcje. Śmiertelność wyniosła ponad 3 proc. i była pięciokrotnie większa niż podczas epidemii panującej po I wojnie światowej - w latach 1918-1919 osławiona hiszpanka uśmierciła około 40 mln ludzi.

Wylęgarnia zarazków
Wirus hiszpanki kilka lat krążył po świecie, zanim wywołał pandemię. Wykazały to badania genetyczne szczepu tego zarazka, wyizolowanego z próbek tkanek płuc dwóch żołnierzy i kobiety, których zamrożone zwłoki zachowały się na Alasce. Nigdy nie ma pewności, kiedy dojdzie do wybuchu epidemii.
W 1995 r. wirusolodzy byli przekonani, że światu grozi nadzwyczaj silny atak grypy. Do Europy dotarł wtedy wirus Wuhan, nazwany tak od chińskiego miasta, gdzie we wrześniu tego roku pojawił się po raz pierwszy. Rozprzestrzeniał się błyskawicznie: w listopadzie był już w Singapurze, w grudniu dotarł do Ameryki Północnej. Na początku 1996 r. wykryto go w Europie. W lutym i marcu położył do łóżka 8,5 mln Niemców. W Polsce zachorowało 2,7 mln osób. W kolejnych miesiącach epidemia zaczęła jednak wygasać. W następnym sezonie w naszym kraju chorowało jedynie 1,5 mln osób.
Większość wirusologów jest przekonanych, że prędzej czy później dojdzie do wybuchu pandemii. "Nie potrafimy jedynie przewidzieć, kiedy to nastąpi - już w najbliższym sezonie czy dopiero za kilka lat" - twierdzi prof. Albert Osterhaus z Holandii, ekspert WHO. Epidemie grypy wybuchają z zadziwiającą regularnością, zwykle co 20-40 lat. Tymczasem od ponad 30 lat nie było żadnej pandemii. A nic nie wskazuje na to, że infekcja przestała być groźna.
W poprzednim stuleciu zanotowano trzy pandemie, ostatnia - o nazwie Hongkong - zebrała śmiertelne żniwo w 1968 r. (zmarło wtedy 700 tys. ludzi). Pojawiła się zaledwie dziesięć lat po tzw. grypie azjatyckiej, która w 1957 r. uśmierciła milion osób. Podobnie było w XIX w. Dwie największe epidemie wybuchły w 1873 r. i 1889 r. Ludzie "masowo wykrwawiali się na śmierć", jak opisuje Laurie Garret, autorka książki "W obliczu epidemii".

Zabójcze powikłania
- Wirus grypy wykazuje ogromne możliwości zmian antygenowych, co prowadzi do powstawania coraz to nowych szczepów, wywołujących co jakiś czas masowe zachorowania - mówi Grażyna Dulny z Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych. Z tego powodu nie udało się jeszcze opracować uniwersalnej szczepionki przeciwko grypie (opracowywane co roku preparaty chronią jedynie przed szczepem tego drobnoustroju, który - jak się przewiduje - zaatakuje w najbliższym sezonie).
W 1997 r. przed wybuchem epidemii prawdopodobnie uchroniło świat natychmiastowe wybicie w Hongkongu 1,5 mln kurcząt. Na nową, wyjątkowo groźną odmianę tzw. ptasiej grypy (szczepu A H5N1) zachorowało wtedy osiemnaście osób, aż sześć z nich zmarło. Na szczęście wirus nie zdążył nabrać tzw. cech ludzkich - nie potrafił się przenosić błyskawicznie między ludźmi drogą kropelkową. Do zakażeń doszło jedynie u pracowników ferm i ich rodzin bezpośrednio stykających się z zakażonymi kurczętami.
Był to pierwszy wypadek przeniesienia wirusa grypy bezpośrednio z ptaków na ludzi. Wcześniej wydawało się, że zanim ptasie zarazki zaatakują człowieka, muszą mieć jakiegoś pośrednika, na przykład świnie. W nozdrzach tych zwierząt mieszają się różne szczepy wirusów grypy, z których powstają nowe odmiany drobnoustroju. Sądzono, że dopiero ze świń przenoszą się one na ludzi. Dziś wiadomo, że możliwe jest nawet przeniesienie zarazka z człowieka na ptaki. Pojawiły się też odmiany zdolne atakować zarówno układ oddechowy i pokarmowy człowieka, jak i serce, mózg oraz naczynia krwionośne. Są w stanie szybko się rozprzestrzenić po całym organizmie, doprowadzając do krwotoku i śmierci ofiary.
- W 1995 r. wybuchła w Japonii epidemia grypy, która wyjątkowo często powodowała powikłania neurologiczne - twierdzi prof. Brydak. W wielu wypadkach kończyła się śmiercią. Przed trzema laty japońscy naukowcy wyizolowali wirusa grypy z płynu mózgowo-rdzeniowego sześcioletniej dziewczynki.

Czarny scenariusz
Wirus grypy jest bardziej nieobliczalny, niż jeszcze niedawno sądzono. Wystarczą trzy tygodnie, by wyjątkowo zaraźliwe szczepy zarazka przeniosły się z jednego kontynentu na drugi, na przykład z Azji do Europy. Pierwotne ogniska epidemii występują też w Europie: przed kilkoma laty we Włoszech pojawił się nowy wirus, który po jakimś czasie wykryto w Holandii. "Nie można nawet wykluczyć, że wróci szczep wirusa grypy, który przed ponad 80 laty wywołał hiszpankę" - twierdzi Reinhard Kurth, dyrektor Instytutu Roberta Kocha w Berlinie.
Do dziś nie ustalono, na czym polegała wyjątkowa agresywność tego zarazka. Wiadomo tylko, że jego ofiarami były nie tylko dzieci, przewlekle chorzy i ludzie starsi, ale również zdrowe, silne osoby w kwiecie wieku. Niektórzy umierali już po kilkunastu godzinach od zakażenia. Szpitale były tak przepełnione, że przerażeni ludzie gromadzili się na ulicach i w miejscach publicznych, gdzie masowo umierali. "Na początku obecnego stulecia może dojść do powtórzenia równie dramatycznych wydarzeń, mimo że mamy lepszą opiekę medyczną" - ostrzega Światowa Organizacja Zdrowia.
Najbardziej pesymistyczny scenariusz przewiduje, że w Europie i USA zachoruje na grypę co czwarta osoba. Firmy farmaceutyczne nie nadążą z produkcją nowej, skutecznej szczepionki. Po kilku miesiącach poda się ją jedynie najbardziej potrzebującym: personelowi służby zdrowia, policjantom i strażakom. Dopiero po kilkunastu miesiącach zaszczepi się dzieci, ludzi starszych i przewlekle chorych. Zanim epidemia wygaśnie, w ciągu dwóch, trzech lat może pochłonąć milion ludzkich istnień.

Superwirus zabójca
Groźne mutacje wirusa grypy powstają na skutek wymieszania materiału genetycznego dwóch różnych szczepów zarazków, które jednocześnie zaatakowały człowieka lub zwierzę. Uczeni najbardziej obawiają się, że dojdzie do wymieszania materiału genetycznego wirusów ptasiej i ludzkiej grypy. Wtedy powstałby łatwo przenoszący się między ludźmi superwirus o wyjątkowej sile zabijania. Wirus grypy charakteryzuje się rzadko spotykaną wśród drobnoustrojów tzw. segmentową budową (osiem odrębnych fragmentów RNA, kwasu rybonukleinowego), ułatwiającą powstawanie mutacji.

W 1997 r. ptasia grypa zaatakowała 18 osób, 6 z nich zmarło (w tym trzyletnie dziecko). Wirus zniszczył ich narządy wewnętrzne, spowodował uszkodzenie mózgu i wewnętrzny krwotok. Chorzy umierali, dusząc się, gdyż ich płuca zalewał śluz.

Jak można się zarazić
Wirus grypy najczęściej przenoszony jest przez ślinę i katar - podczas kaszlu, kichania, a nawet rozmowy. Najłatwiej się zarazić w początkowym stadium infekcji, chory może jednak zarażać nawet przez 7-9 dni od wystąpienia grypy. Okres rozwoju choroby od chwili zakażenia trwa zwykle kilka godzin, najwyżej dwa dni. Znany jest wypadek, gdy podczas lotu trwającego 4,5 godziny grypą zaraziło się trzy czwarte pasażerów samolotu.

Na tropie wirusa
Grypa była znana już w starożytności, ale dopiero w 1932 r. wywołującego ją wirusa wykrył Amerykanin Richard Shope. Natrafił on na drobnoustrój wywołujący świńską grypę. Potem okazało się, że jest on spokrewniony z wirusem, który w 1918 r. wywołał hiszpankę, największą pandemię grypy XX w.

Wizytówka grypy
Pierwszymi objawami grypy są pojawiające się nagle dreszcze oraz bóle kości, stawów, mięśni, głowy, a także ogólne osłabienie i gorączka powyżej 39şC. Niektórzy mają suchy kaszel, czasami katar, odczuwają drapanie i ból w zaczerwienionym gardle (bez ropnej wydzieliny). Może się także pojawić zapalenie krtani i tchawicy. Te dolegliwości powinny ustąpić po pięciu dniach, najpóźniej po tygodniu. Gdy utrzymują się dłużej, mogą świadczyć o rozwoju powikłań: nadkażenia bakteryjnego w postaci zapalenia płuc, oskrzeli, zatok ucha lub ropnego kataru.

Pandemia śmierci
Grypa znana jest od starożytności. Pierwszą epidemię w 412 r. p.n.e. opisał Hipokrates. W 786 r. prawdopodobnie zdziesiątkowała armię Karola Wielkiego. W 1580 r. wyludniła niektóre hiszpańskie miasta. Pandemie (obejmujące kilka kontynentów) pojawiły się dopiero w XIX wieku, gdy powstały ogromne metropolie i więcej ludzi zaczęło się przemieszczać po całym świecie.
1918 - Hiszpanka spowodowała śmierć 25-40 mln osób
1957 - Grypa azjatycka zabiła milion chorych
1968 - Z powodu grypy Hongkong zmarło 700 tys. ludzi

Jakie są powikłania
  • zapalenie oskrzeli
  • zapalenie płuc
  • zapalenie ucha środkowego u dzieci
  • zapalenie mięśnia serca i osierdzia
  • niewydolność nerek
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Więcej możesz przeczytać w 47/2002 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 47/2002 (1043)

  • Wirus polki 24 lis 2002 Występowała jako "hiszpanka", "japonka", ostatnio szalała jako "madagaskarka". Grypa zabije ponad milion ludzi. Tymczasem między Odrą a Bugiem daje o sobie znać jej siostra - "polka". 3
  • Peryskop 24 lis 2002 Hanną w Saddama James Bond mógłby pozazdrościć wyposażenia inspektorom ONZ, którzy mają wytropić irackie arsenały broni masowego rażenia. Kluczem do powodzenia inspekcji ONZ będą cuda nauki i techniki, kryjące się pod... 6
  • Syndrom Ślimaka 24 lis 2002 Towar, którego nie można sprzedać, nie jest towarem - to reguła znana już w starożytności. W Polsce prawie 4 mln hektarów ziemi leży odłogiem. Obroty w handlu ziemią są minimalne. Gdyby obecnie umożliwić jej kupowanie... 6
  • Dossier 24 lis 2002 LESZEK MILLER, premier RP "Wielu naszych kolegów uważało, że sam znak SLD potrafi czynić cuda. Jeszcze cztery lata temu, kiedy byliśmy w opozycji, wydawało się, że tak jest. (...) No, teraz widzę, że się wydawało"... 7
  • Z życia koalicji 24 lis 2002 Gigantyczny sukces Marka Balickiego nie pozostał nie zauważony! Senator SLD-UP dostał prawie 30 procent głosów w wyborach na prezydenta Warszawy i w nagrodę ma zostać nowym ministrem zdrowia, kiedy już wyleją Mariusza Łapińskiego... 8
  • Z życia opozycji 24 lis 2002 Wielka radość panowała wśród zwolenników Lecha Kaczyńskiego, kiedy zostawał prezydentem Warszawy. Weselej było tym bardziej, że wpadły gwiazdy show-biznesu. Obecność wypróbowanej fanki Lecha Ewy Dałkowskiej nas nie... 9
  • M&M 24 lis 2002 Zdemaskowanie niesprawiedliwego zarzutuSocjalizm zawsze głosił, co czyni i teraz,że kosztem tych bogatszych ma biedniejszych wspierać.Więc skończmy z tą opinią, bo jest nielogiczna,że Unia Europejska jest socjalistyczna. 10
  • Playback 24 lis 2002 10
  • Zachodnia wioska McLuhana 24 lis 2002 Prawie sto osób, w tym Tadeusz Mazowiecki, Władysław Bartoszewski i Jacek Woźniakowski, spierało się w krakowskiej Willi Decjusza o to, czy współczesne media i szkoła sprzyjają dialogowi między cywilizacjami. Konferencję... 10
  • Fotoplastykon 24 lis 2002 12
  • Poczta 24 lis 2002 Drang nach Osten Patrząc z perspektywy Zachodu, jest rzeczą oczywistą, że każdy kraj ma swój interes narodowy, wspiera swoje firmy, ich eksport i ekspansję czy też broni ich przed konkurencją zagranicznych przedsiębiorstw... 14
  • Kadry 24 lis 2002 15
  • Rozpoznanie władzą 24 lis 2002 Sprawowanie władzy rozbroi radykałów z Samoobrony i Ligi Polskich Rodzin 16
  • Szczerbiec ze swastyką 24 lis 2002 W Polsce powstaje ruch faszystowski 22
  • Polski skansen rolny 24 lis 2002 PSL i rolnicze lobby w Brukseli zabijają przyszłość polskiej wsi. Dopłaty bezpośrednie to najlepszy sposób na utrwalenie w Polsce rolniczego skansenu. 26
  • Wszystko albo nic 24 lis 2002 Rozmowa z GÜNTEREM VERHEUGENEM, komisarzem Unii Europejskiej ds. rozszerzenia 31
  • Do Brukseli na gapę 24 lis 2002 Nie stać nas na integrację europejską! 32
  • Sygnał alarmowy 24 lis 2002 Beneficjentami sporów lewicy i umiarkowanej prawicy są kontestujący cały system radykałowie 33
  • Giełda i wektory 24 lis 2002 Hossa ŚwiatUnia obiecana Benjamin Netaniahu, izraelski minister spraw zagranicznych, opowiada się za wejściem swego kraju do Unii Europejskiej. O pomoc w integracji zwrócił się do premiera Włoch Silvio Berlusconiego. Dla polskich... 34
  • Prawda statystyczna 24 lis 2002 Rząd uprawia propagandę sukcesu! 36
  • Hossa Gatesa 24 lis 2002 Microsoft niewinny - Ameryka przyspiesza 40
  • Kraj pęczniejącej gąbki 24 lis 2002 Największymi wrogami japońskiej gospodarki są Japończycy 42
  • Zombi w kimonie 24 lis 2002 Jak Japonia reanimuje gospodarcze trupy 46
  • Tanie latanie 24 lis 2002 Bilet lotniczy na Lazurowe Wybrzeże można kupić już za równowartość hamburgera 48
  • Awans biednych olbrzymów 24 lis 2002 Wolny import produktów rolnych z Afryki przyniósłby tamtejszym rolnikom więcej korzyści niż protesty antyglobalistów 50
  • Powyborczy kac 24 lis 2002 Zamiast decentralizacji władzy mamy karykaturę samorządu terytorialnego 51
  • Technokaleki 24 lis 2002 Kilku milionom Polaków grozi inwalidztwo z powodu niewłaściwego korzystania z komputera 54
  • Jestem euroentuzjastą 24 lis 2002 Michał Adamczyk: Dlaczego pan się tak sprzeciwia sprzedaży ziemi cudzoziemcom? Nie sądzi pan chyba, że Niemcy czy Holendrzy będą masowo kupować gospodarstwa pod Białymstokiem bądź Chełmem i tam osiadać? Roman Giertych: Wcale nie jest... 57
  • Kino w pigułce 24 lis 2002 Internet stał się największą filmoteką świata 58
  • Pies, który mówi 24 lis 2002 Umiemy już tłumaczyć język zwierząt 62
  • Europa knuje! 24 lis 2002 Doniesiono, że Europejczycy coś knują za naszymi plecami. Chcą przesunąć termin rozszerzenia o pół roku. Czytam, że "członkami UE zostaniemy później, ale za to zapłacimy do jej kasy miliard euro mniej". Jeżeli... 64
  • Wszechnica Wiedzy Wszelakiej 24 lis 2002 Kółka na zimę www.oponyzimowe.opony.com.pl Kiedy najlepiej zmienić opony na zimowe, w jakich warunkach używać łańcuchów śniegowych i jak przygotować samochód do sezonu zimowego - odpowiedzi na te pytania znajdziemy w... 64
  • Supersam 24 lis 2002 Zegarek obieżyświata Chrono Globe firmy Maurice Lacroix został zaprojektowany z myślą o tych, którzy dużo podróżują. Zegarek pokazuje bowiem trzy strefy czasowe; ma także datownik i wskazówkę sekundową. Przez... 65
  • Nowy świat dynastii Ming 24 lis 2002 Chińczycy odkryli Amerykę siedemdziesiąt lat przed Kolumbem. I zupełnie nie wiedzieli co z tym zrobić... 66
  • Kolej na biesiadę 24 lis 2002 Drogi przyjacielu! Piszę do Ciebie koŁysany w mozolnym rytmie toczącego się po szynach gdzieś między morzem a górami pociągu. Lubisz podróże koleją? Ja bardzo. Te parę godzin, niejako wyjętych z życiorysu, to świetny... 70
  • Eurosmutek 24 lis 2002 Nie samym chlebem żyje człowiek, niemniej lepiej żyć za euro niż za złotego 71
  • Garnitur autorytetu 24 lis 2002 Ursula Langmann i Marika Schaertl: Ile wydaje pan na ubrania? Karl Lagerfeld: Zdecydowanie za dużo. Szczyt luksusu polega na tym, żeby tego nie wiedzieć. - Branży mody męskiej wiedzie się tej jesieni gorzej niż kiedykolwiek. Dlaczego? -... 72
  • Czy karać dającego łapówkę? 24 lis 2002 ZA PRZECIW KRZYSZTOF JANIK minister spraw wewnętrznych i administracji Obecnie obie strony są zainteresowane tym, aby przestępstwo nigdy nie ujrzało światła dziennego. Kluczową sprawą w walce z korupcją jest złamanie owej zmowy... 73
  • Pudełko z dekalogiem 24 lis 2002 Kiedyś były punkty za pochodzenie, dziś w dążeniu do celu trzeba się ratować plotką 74
  • Generałowie namiestnicy 24 lis 2002 Wojsko Polskie było wasalem Moskwy do końca PRL 76
  • Know-how 24 lis 2002 Błysk z głębi wszechświata Pierwszy błysk gamma zaobserwował wysłany niedawno w kosmos teleskop Integral, zbudowany przez Europejską Agencję Kosmiczną przy udziale polskich astronomów. Pochodzenie tych błysków jest... 79
  • Grypandemia 24 lis 2002 Grypa zabije ponad milion ludzi 80
  • Dzieci z lodówki 24 lis 2002 190 tysięcy ludzkich zarodków przechowują amerykańskie kliniki 88
  • Bez granic 24 lis 2002 Strajkiem w Blaira Brytyjscy strażacy zastrajkowali pierwszy raz od 1979 r., żądając 40-procentowej podwyżki płac. Związki zawodowe zapowiadają kolejne strajki jeszcze przed Gwiazdką. Czy te protesty mogą zachwiać rządem Blaira? W... 90
  • Sojusz bez zębów 24 lis 2002 Czy NATO stanie się OBWE bis? 92
  • Demokracja w imię Allaha 24 lis 2002 Radek Sikorski: Kiedy nastąpi atak na Irak? Richard Perle: Jeśli Saddam Husajn nie pozbędzie się broni masowego rażenia, którą ukrywa. Ten arsenał stanowi dla USA niedopuszczalne zagrożenie. - Jak duże musi być to zagrożenie, by... 96
  • Rzeźnik z Bagdadu 24 lis 2002 Husajna należałoby postawić przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym 98
  • Obliczalność 24 lis 2002 Lek PiS na radykalizm i populizm to antyeuropejskość, mile widziana przez radykałów i populistów 101
  • Menu 24 lis 2002 Polska Gorzki dowcip Wbrew tytułowi sztuka Margaret Edson "Dowcip" nie jest komedią. Jej bohaterka, pięćdziesięcioletnia profesor literatury (świetna Teresa Budzisz-Krzyżanowska) już w pierwszej scenie informuje nas, że ma raka.... 102
  • Ciemna strona Nirvany 24 lis 2002 Zostanę gwiazdą, zabiję się i odejdę w płomieniu chwały - pisał 14-letni Kurt Cobain 106
  • Skandalista Araki 24 lis 2002 Miłość, seks i umieranie - to tematy prac najgłośniejszego japońskiego fotografika 110
  • Gardło Maryli 24 lis 2002 Maryli Rodowicz, jak Rolling Stonesów, słuchają trzy pokolenia 112
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 24 lis 2002 PEARL JAM Riot Act Ostatni rozbitkowie z Seattle, stolicy muzyki niepokornej. Poeci gitarowych opowieści powrócili bez rewolucyjnej metamorfozy. Rockowe historie przeplatane niezwykłym, rozpaczliwym, rozwibrowanym, to znów... 113
  • Seks, diamenty i sceny w klozecie 24 lis 2002 W "Femme fatale" Brian De Palma żongluje schematami kina komercyjnego, cały czas zastawiając pułapki na widzów 114
  • Organ Ludu 24 lis 2002 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 8 (8) Rok wyd. 1 WARSZAWA, poniedziałek 24 listopada 2002 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Nowe stanowisko negocjacyjne Polska w UE już w 2005 roku? Polska przedstawi nowe stanowisko w sprawie... 116
  • O currrr...wa, ale kyrk! 24 lis 2002 Publiczności bardzo podoba się numer linoskoczków. Każdy z nich przywiązuje sobie pętlę do szyi i skacze po wypłatę 118