Haracz monopolowy

Haracz monopolowy

Monopole kosztują polską rodzinę rocznie ponad dwa tysiące złotych

Przeciętna czteroosobowa rodzina Kowalskich płaci za energię (gaz, prąd, ciepło) 3 tys. zł rocznie. Jedna trzecia tej kwoty to haracz pobierany przez dominujące na rynku Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo oraz Polskie Sieci Elektroenergetyczne. Rozmowy telefoniczne kosztują Kowalskich średnio 1,2 tys. zł rocznie, z czego około 400 zł to "narzut" monopolisty - Telekomunikacji Polskiej SA. Nasza przykładowa rodzina spożywa co roku 84 kg cukru kupowanego po 3 zł za kilogram. Gdyby nie cła zaporowe, ten sam kilogram cukru kosztowałby... złotówkę. Rocznie Kowalscy wspomagają więc cukrowników "darowizną" w wysokości 150 zł. Jeżeli dodamy do tego wydatki z budżetu państwa, czyli pieniędzy podatników, na podtrzymywanie przy życiu jedynowładztwa PKP na torach oraz koszty wynikające z opieszałości i anachroniczności Poczty Polskiej, okaże się, że Kowalscy co roku wydają na utrzymanie monopoli ponad 2 tys. zł, w tym 1550 zł bezpośrednio ze swej kieszeni!


Renta monopolowa
Szacunki Światowego Forum Ekonomicznego, wedle których Polska spadła ostatnio aż o 10 pozycji w rankingu konkurencyjności gospodarek, nie wzięły się z sufitu. Z sufitu natomiast biorą się zazwyczaj finansowe żądania krajowych monopolistów. Telekomunikacja Polska SA wymusza najwyższe na świecie stawki za połączenia telefoniczne i dostęp do Internetu. Rachunki wystawiane nam przez Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo za gaz są o 250 proc. wyższe niż Słowaków, o 70 proc. wyższe niż na Węgrzech, o 40 proc. wyższe niż w Finlandii czy Czechach. Polskie Sieci Elektroenergetyczne obdzierają nas ze skóry, oferując energię elektryczną o 30 proc. droższą niż u naszych południowych sąsiadów. - Polski cud gospodarczy lat 90. był efektem odważnych reform. Rządzącym zabrakło jednak woli likwidacji największej patologii wolnego rynku - sankcjonowanych przez państwo monopoli, które bezwzględnie wykorzystują brak realnej konkurencji - ocenia Andrzej Piotrowski, ekspert Centrum im. Adama Smitha. Dziś rząd zamiast likwidować istniejące monopole, tworzy kolejne. Niedawno powołano do życia spółkę Polski Cukier, sprzedającą cukier po cenach "minimalnych" - 2,5 razy wyższych od światowych. Zmieniono strategię prywatyzacyjną Rafinerii Gdańskiej - będzie mógł ją kupić PKN Orlen, opanowując w ten sposób ponad 80 proc. rynku przerobu ropy i produkcji paliw, co musi oznaczać drogą benzynę.

Wrzuć monetę
W XXI wieku trudno o bardziej uciążliwy i krępujący monopol niż telekomunikacyjny. TP SA ma już konkurentów na rynku połączeń międzymiastowych i lokalnych, a od 2003 r. straci również wyłączność na rozmowy międzynarodowe. I co z tego? Operator wymyka się wszelkim próbom wymuszenia na nim współzawodnictwa z mniejszymi firmami na zasadach fair play - wywierając presję na stanowiących prawo albo bez skrupułów wykorzystując swą pozycję do podcinania skrzydeł konkurentom. Najgroźniejszemu z nich - Niezależnemu Operatorowi Międzystrefowemu - TP SA przez ponad rok uniemożliwiała pobieranie opłat od klientów, aż w końcu wymusiła na nim zgodę na to, by abonent nie mógł swobodnie wybierać operatora bez uprzedniego zawarcia z nim pisemnej umowy. Skutek: udział NOM w rynku rozmów międzymiastowych spadł z 24 proc. do mniej więcej 2 proc. TP SA kontroluje też 95 proc. rynku lokalnego, bowiem blokuje konkurentom dostęp do odcinka sieci między centralą a telefonem klienta, zmuszając ich do budowy własnej sieci. - Prowadzimy aż 9 postępowań antymonopolowych, których stroną jest TP SA - mówi Cezary Banasiński, prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Dziś sytuacja jest wręcz groteskowa - państwo (rękami Ministerstwa Infrastruktury) wspiera konsolidację niezależnych operatorów, próbując stworzyć nowego potwora, który pokona istniejącego - wyhodowanego właśnie przez państwo. Jan Kulczyk, były szef rady nadzorczej TP SA i właściciel 13,5 proc. akcji monopolisty, w rozmowie z "Wprost" przyznał, że lepiej dla klientów byłoby, gdyby przed prywatyzacją podzielono firmę na dwa konkurujące z sobą przedsiębiorstwa. Ówczesny rząd tego nie zrobił, bo musiałby sprzedać spółkę taniej. Wolał więc oddać France Télécom monopolistę wraz 10 mln abonentów, de facto niewolników operatora. Dlatego mamy dziś najdroższy na świecie dostęp do Internetu i rozmowy międzynarodowe (dziesięć razy droższe niż w USA)! Na podłączenie telefonu Polak czeka 8 miesięcy, Węgier miesiąc, Czech dwa miesiące, a czas oczekiwania obywateli UE i USA liczy się w godzinach.

Klient pod prądem
Na rynku gazowniczym nie zagrożonym suwerenem jest państwowe Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo - właściciel całej sieci gazociągowej w kraju. Spółka kontroluje poszukiwania i wydobycie gazu w Polsce oraz import tego surowca, a także sprzedaje go odbiorcom. Dlatego może ustalać ceny wedle swojego widzimisię, a my płacimy za gaz 2,5 razy więcej niż na przykład Słowacy. Wysokie ceny błękitnego paliwa nie tylko drenują kieszeń przeciętnego Kowalskiego, ale również osłabiają konkurencyjność i rentowność naszego przemysłu. Zakłady chemii ciężkiej z Puław, Kędzierzyna, Polic i Tarnowa-Mościc, które muszą się zaopatrywać w PGNiG, z powodu cen znacznie przewyższających światowe straciły łącznie w pierwszym półroczu 2002 r. 200 mln zł. Docelowo PGNiG ma zostać sprywatyzowane i umożliwić dostęp do sieci wszystkim chętnym firmom, a to oznacza możliwość rywalizacji z pożytkiem dla klienta. Do tego jednak Ministerstwo Skarbu Państwa się nie kwapi, bo dobrze wie, że za monopolistycznego molocha otrzyma znacznie więcej niż za przedsiębiorstwo działające na zdrowych, rynkowych zasadach. O konkurencji trudno też mówić na rynku energii, choć uchwalone w 1997 r. prawo energetyczne teoretycznie umożliwia wolny obrót energią elektryczną. Tyle że prawie 70 proc. prądu kupowane jest w ramach kontraktów, które państwowa spółka Polskie Sieci Elektroenergetyczne zawarła przed laty z elektrowniami. PSE zobowiązały się do zakupu określonej ilości energii po określonej cenie. Nieważne zatem, czy zakład jest nowoczesny i produkuje prąd tanio, ponieważ wiążą go absurdalne kontrakty i tak musi sprzedać energię po "uśrednionej", czyli wyższej cenie. Ostateczny odbiorca nie ma wpływu na wybór tańszego dostawcy.

Ślimaki i żółwie pocztowe
Faktycznym monopolistą jest także Poczta Polska, mimo że w naszym kraju działają zagraniczne firmy kurierskie. PP ma jednak wyłączność na doręczanie przesyłek o wadze do 2 kg w kraju i za granicą, a więc na najbardziej dochodową działalność w branży. Na dodatek firmy kurierskie płacą 70 gr opłaty skarbowej za każdy list przewozowy. Poczta nie ma takiego obowiązku. Sprawność jej usług, mierzona czasem oczekiwania na przesyłki, jest żenująca. Mniej niż połowa listów dochodzi dzisiaj w Polsce do adresatów dzień po nadaniu, 30 proc. z dwudniowym opóźnieniem. To wynik dużo gorszy niż za granicą. A może wymienić ślimaki i żółwie na gołębie pocztowe? W końcu czas skazanych na usługi PP to również bezpowrotnie tracone pieniądze. Przyjmowania rachunków za prąd, telewizję i gaz w systemie online i korzystanie z kart kredytowych, usługi popularne w Europie Zachodniej, wciąż pozostają dla polskich pocztowców wynalazkami nie z tej ziemi. Tak będzie dopóty, dopóki Poczta Polska nie poczuje na plecach oddechu rzeczywistej konkurencji.


Pięć złotych za litr?
Jakby monopoli było mało, decydenci chcą dorzucić nam jeszcze kilka. Potencjalnie najgroźniejszy - nie tylko dla kierowców, ale i całej gospodarki - byłby rezultatem połączenia Rafinerii Gdańskiej z PKN Orlen. - Konsumenci powinni się bać. Płocka rafineria kontroluje 65 proc. rynku paliw w Polsce, a po przejęciu Rafinerii Gdańskiej będzie to ponad 80 proc. - alarmuje Aurelia Kuran-Puszkarska, prezes Polskiej Izby Paliw Płynnych. Trudno się z nią nie zgodzić, bo przy panującym duopolu w ostatnich trzech latach cena benzyny wzrosła netto o połowę - dwukrotnie powyżej poziomu inflacji, niemal niezależnie od wahań cen ropy na świecie. Utrzymywanie monopoli sprawia, że już dziś gaz, elektryczność, usługi telekomunikacyjne czy komunalne są w Polsce droższe niż w wielu krajach Unii Europejskiej, nie mówiąc o Europie Środkowej i Wschodniej. - Straty spowodowane przez monopole są widoczne gołym okiem. To nie tylko wyższe koszty, ale i niższy poziom usług - mówi Bohdan Wyżnikiewicz z Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową. - Dzięki zlikwidowaniu monopolu TP SA PKB w ciągu kilku lat wzrósłby przynajmniej o pięć punktów procentowych - przekonuje Andrzej Piotrowski z Centrum im. Adama Smitha, jeden z autorów planu podziału telekomunikacyjnego molocha na mniejsze podmioty. Rząd w każdej chwili może sprawdzić te wyliczenia i nie powinien oszczędzać na zakupie kalkulatorów. Ich produkcja nie jest objęta monopolem, są więc względnie tanie.

 

Po pierwsze gospodarka

Pierwszą ustawę antymonopolową przyjęto w USA już w 1890 r. Dzięki niej w 1904 r. podzielono kolejowego potentata - koncern Johna Pierponta Morgana. Siedem lat później przywrócono konkurencję na rynku nafty, parcelując imperium Rockefellerów - Standard Oil Company. Po tych wydarzeniach przez długi okres w Ameryce o trustach nie słyszano. Ustawa przydała się po raz kolejny dopiero w początkach lat 80., kiedy przymusowo podzielono na mniejsze firmy telekomunikacyjnego giganta AT&T. Efekt był taki, że ceny niektórych połączeń spadły o połowę! Z kolei dzięki demonopolizacji i prywatyzacji sektora energetycznego w Australii, Kanadzie i USA ceny energii elektrycznej spadły od 20 proc. (dla klientów indywidualnych) do 40 proc. (dla odbiorców przemysłowych). Podobny rezultat przyniosła liberalizacja rynku telekomunikacyjnego w Niemczech. Były monopolista - Deutsche Telekom - w 2001 r. musiał prosić rząd w Berlinie o wprowadzenie cen minimalnych, bo nie wytrzymywał konkurencji małych firm oferujących coraz tańsze połączenia.

Niebezpieczny monopol

WIESŁAW KACZMAREK
minister skarbu

Monopole szkodzą gospodarce, dlatego tam, gdzie jest to możliwe, staramy się stworzyć konkurencję. W energetyce umożliwi to zasada TPA, która nakłada na właściciela sieci dystrybucji obowiązek udostępniania jej każdemu. Przy prywatyzacji TP SA popełniono błąd, stawiając przede wszystkim na to, aby uzyskać najwyższą cenę od inwestora zagranicznego, a tę płaci się za monopolistów. Przygotowujemy konkurencję dla TP SA, ale w pierwszej fazie będzie to dotyczyć rynku przesyłania danych. Konkurencyjne usługi komunikacji głosowej pojawią się później. Monopol PGNiG dzięki prywatyzacji i wprowadzeniu wspomnianej zasady TPA powinien zniknąć w latach 2004-2005. Prywatyzacja to najskuteczniejsza forma walki z monopolami, ale należy uważać, żeby monopolu państwowego nie zastąpić prywatnym. Niektórym politykom wydaje się, że jeżeli państwo ma monopol właścicielski, to jest w danej branży bezpieczne. Przykłady pokazują jednak, że wtedy z kolei zagrożeniem jest złe zarządzanie. Żywot większości polskich monopoli powinien się skończyć wraz z przystąpieniem naszego kraju do Unii Europejskiej.

Okładka tygodnika WPROST: 48/2002
Więcej możesz przeczytać w 48/2002 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 48/2002 (1044)

  • Klęska, czyli sukces 1 gru 2002 Wychodzi na to, że im gorzej się wiedzie ministrowi finansów Grzegorzowi Kołodce, tym lepiej się wiedzie polskim podatnikom i polskiej gospodarce. 3
  • Peryskop 1 gru 2002 Football Club PuszPrzed wyborami parlamentarnymi Sylwia Pusz założyła drużynę piłkarską Football Club Pusz. Grają w niej najbliżsi współpracownicy posłanki oraz działacze Stowarzyszenia Młodej Lewicy Demokratycznej. W ślady... 6
  • Barometr wprost 1 gru 2002 Kopalnie złotówek Kopalnie, tak jak ziemia, są bogactwem narodu i nie powinno się z tego bogactwa rezygnować - zdają się uważać Polacy. Aż 62 proc. obywateli jest przekonanych, że państwo powinno dopłacać do górnictwa.... 6
  • Dossier 1 gru 2002 WŁODZIMIERZ CIMOSZEWICZ, minister spraw zagranicznych "Jeżeli białoruska krowa przekroczy granicę, to trzeba z kimś rozmawiać. Musimy rozmawiać o polskim szkolnictwie na Białorusi. Szkolnictwa hiszpańskiego, francuskiego czy... 7
  • Z życia koalicji 1 gru 2002 Nie będzie abolicji i oświadczeń majątkowych. I w związku z tym w budżecie będzie co najmniej o 1,3 mld zł mniej. A wcale że nie! Proszę, jedna noc i nasz Tygrys na Kiełkach wyczarował miliard z górką. Panie Grzegorzu, nie... 8
  • Z życia opozycji 1 gru 2002 W najlepszej (he, he) telewizji w Polsce, czyli w TVP, widzieliśmy specjalne wydanie "Dziennika Telewizyjnego" Jacka Fedorowicza. Gwoździem programu był wywiad, który z gwiazdą "Wiadomości" Jolantą Pieńkowską... 9
  • M&M 1 gru 2002 Komu i w co ufaćI prezydent, i premier wyrazili zdanie,że sprawca złej ustawy ma ich zaufanie.A mąż pewnej puszczalskiej(cóż, są takie panie) też może ufać...W to, że ona nie przestanie. 10
  • Playback 1 gru 2002 10
  • Krawczyk superstar 1 gru 2002 Nowa płyta Krzysztofa Krawczyka - "...bo marzę i śnię" - jest obecnie najlepiej sprzedającym się albumem w Polsce. 10
  • Fotoplastykon 1 gru 2002 12
  • Poczta 1 gru 2002 Święto pracyPrzerażające jest, że 63 proc. respondentów Pentora uważa, iż wolnych od pracy dni świątecznych jest tyle, ile trzeba, a co dziesiąty badany jest przekonany, że jest ich nawet za mało (Barometr wprost, "Święto... 14
  • Kadry 1 gru 2002 15
  • Kołodko show 1 gru 2002 Ja się nie mylę. To, co robię, służy poprawie życia polskich rodzin. Będą podwyżki płac, będą wyższe emerytury. Stoję na straży polskiego społeczeństwa. (...) My nie mylimy dobra ze złem i będziemy proponować dobre... 16
  • Platforma pochyła 1 gru 2002 Prezydencka partia centrowa może zmieść ze sceny Platformę Obywatelską 22
  • Patent na ziemniaki 1 gru 2002 Żaden polski wynalazek, nawet tak nieskomplikowany jak spódniczka mini, tic-taki czy rzepy, nie stał się światowym hitem.Tylko trzy na tysiąc opatentowanych w Europie wynalazków pochodzi z Polski 24
  • Śmietnik Polska 1 gru 2002 Dziesięć tysięcy nielegalnych składowisk toksycznych odpadów działa w naszym kraju 30
  • Ujeżdżanie tygrysa 1 gru 2002 Gołym okiem widać, że hasła antyunijne wiążą wyborców z politykami z siłą najmocniejszego kleju 34
  • Giełda i wektory 1 gru 2002 Hossa ŚwiatPotencja(ł) gospodarkiUdane życie seksualne może być receptą na zwiększenie wydajności pracy - twierdzą azjatyccy seksuolodzy. "Zdrowy seks to szczęśliwi pracownicy, a takich potrzeba, żeby gospodarka mogła się... 36
  • Haracz monopolowy 1 gru 2002 Monopole kosztują polską rodzinę rocznie ponad dwa tysiące złotych 38
  • Czarna dziura 1 gru 2002 Kiedy w latach 80. w Wielkiej Brytanii premier Margaret Thatcher wypłacała ostatnie odprawy górnikom likwidowanych kopalń, w PRL fetowano kolejny rekord - wydobycie ponad 200 mln ton węgla rocznie! 44
  • Między sierpem a cepem 1 gru 2002 Księgowi z PSL w prywatnych firmach 50
  • Nowojorskie targi 1 gru 2002 Dekoniunktura uczy obywateli USA sztuki negocjacji 52
  • Zero tolerancji! 1 gru 2002 Statystyki pokazują, że przez pół wieku wraz ze wzrostem zamożności w Europie rosła przestępczość 54
  • Homo pecet 1 gru 2002 Chcemy stworzyć technologie, które pozwolą komputerom widzieć, słyszeć, mówić i uczyć się, by można się było komunikować z nimi w naturalny sposób - stwierdził Bill Gates. Twórca Microsoftu podsumował w... 58
  • Wiel-błąd Bońka 1 gru 2002  Michał Adamczyk: Żałuje pan, że trenerem reprezentacji nie jest już Jerzy Engel? Jan Tomaszewski: Oczywiście, że żałuję. Wielokrotnie mówiłem, że Jurek Engel - na wzór Kazimierza Górskiego - z przeciętnych... 62
  • Służba bezpieczeństwa sieci 1 gru 2002 Nęka cię internetowy natręt? Otrzymujesz maile z pogróżkami lub o obscenicznej treści? Ktoś zasypuje cię materiałami, których sobie nie życzysz? Co robić? 64
  • Pustolot 1 gru 2002 Bezzałogowe samoloty rewolucjonizują badania naukowe i operacje wojskowe 66
  • Oni już byli 1 gru 2002 Kilkanaście dni temu jakaś pani przyszła po koncercie za kulisy z pretensjami, że niesłusznie czepiam się ze sceny Samoobrony... 68
  • Wszechnica Wiedzy Wszelakiej 1 gru 2002 Kultura bez granicwww.culture.plSposób na promocję polskiej kultury w kraju i za granicą znaleźli autorzy internetowego serwisu Culture. pl z Instytutu Adama Mickiewicza. Jest to jedyny w Polsce, a może nawet na świecie, portal z tak... 68
  • Supersam 1 gru 2002 Powrót sztruksuHitem zimowej kolekcji firmy Navy dla mężczyzn są ubrania uszyte ze sztruksu. Sztruksowe kurtki, koszule, spodnie i akcesoria (torby i czapki) szczególnie modne są w zestawie z wytartym dżinsem. Wśród... 69
  • Wieczny przedmiot pożądania 1 gru 2002 Pióro zmienia styl bycia 70
  • Cudzoziemiec na prezydenta? 1 gru 2002 TAK NIE Henryk Wujecpolityk UWOstatecznie decyzje w takiej sprawie podejmuje społeczeństwo. Jeśli kandydat spełnia formalne wymagania, to może kandydować, ale myślę, że nie uzyskałby dużego poparcia. Uważam, że nie wystarczy być... 75
  • Stąd do Ameryki 1 gru 2002 Konkurs Pro Publico Bono, czyli jak zarażać demokracją 76
  • Ale bryndza! 1 gru 2002 Piotrusiu! Właśnie wróciłem ze Słowacji. Zażywałem kąpieli w termalnych wodach i połaziłem nieco po sklepach, oczywiście spożywczych. Zrobiłem solidne zakupy! Nawet nie chodzi o to, że tam taniej (choć 0,75 l brandy de Jerez... 78
  • Groch z brukselką 1 gru 2002 Nie wierzę, że Stróżewskiego czy Kołakowskiego można by było wyhodować w probówkach 79
  • Powrót dorosłych 1 gru 2002 Rozpieszczani przez media młodzi klienci coraz częściej mają w nosie kolorowe reklamy i szukają wiadomości i rozrywki w Internecie 80
  • Zemsta Bismarcka 1 gru 2002 To Bismarck i Hitler stworzyli państwo opiekuńcze 82
  • Know-how 1 gru 2002 Oko AlzheimeraWystąpienie choroby Alzheimera, jednej z najgroźniejszych chorób neurodegeneracyjnych, można przewidzieć nawet kilkanaście lat przed pojawieniem się pierwszych objawów schorzenia - twierdzą uczeni z Massachusetts... 85
  • Nauka oszustów 1 gru 2002 Padł światowy rekord fałszowania badań! 86
  • Energia wody z kranu 1 gru 2002 Wkrótce wodór będzie napędzać samochody, zasilać komputery i ogrzewać domy 90
  • Ropień na morzu 1 gru 2002 Katastrofa tankowca jest dla środowiska morskiego niczym wybuch bomby atomowej 94
  • Bez granic 1 gru 2002 Feministki razem z fundamentalistamiZ powodu zbliżającego się finału konkursu Miss Świata w nigeryjskim mieście Kaduna wybuchły zamieszki. Do protestów doszło po tym, jak lokalna gazeta napisała, że gdyby prorok Mohamet był... 96
  • Brukselski maraton 1 gru 2002 "Rozmowy akcesyjne z unią to było piekło" - wspomina były hiszpański negocjator 98
  • Armia czerwona od krwi 1 gru 2002 Hizri Aldamow, kierujący nieoficjalnym przedstawicielstwem Iczkerii w Tbilisi, bezradnie obserwuje inwazję wojsk rosyjskich na swoją ojczyznę. - To holocaust Czeczenów... 104
  • Dzieci-karabiny 1 gru 2002 Nathan Gardels: W Rosji nigdy nie istniał liberalny system rządów. Czy zatem czeczeński separatyzm nie jest symptomem szerszego problemu dotyczącego tego, jak w Federacji Rosyjskiej stworzyć nowy system polityczny? Borys Bieriezowski:... 104
  • Niemiecki balkon 1 gru 2002 Niektórzy Niemcy nie chcą pojąć, że na zawsze straciliśmy szansę odgrywania roli światowego mocarstwa 108
  • NATO nie liczmy 1 gru 2002 George Bush stracił cierpliwość do europejskich sojuszników. Oczekują pomocy od Amerykanów, ale Ameryce pomagać nie chcą. 110
  • Wysoka poprzeczka 1 gru 2002 Praski szczyt NATO jest benefisem schorowanego, schodzącego już ze sceny politycznej Vaclava Havla 111
  • Menu 1 gru 2002 Polska Mistrzowie kameryBarry Levinson, twórca "Rain Mana", przewodniczy jury Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych (30 listopada - 7 grudnia). Już po raz dziesiąty (a po raz czwarty w Łodzi)... 112
  • Anatomia zbrodni - Oscary 2002 1 gru 2002 Choć bukmacherzy w Hollywood na zwycięzcę wyścigu o Oscara typują drugą część "Władcy pierścieni", większe szanse ma film "Nowojorskie gangi" Martina Scorsese. 116
  • Hybryda Zachodu 1 gru 2002 Tyrmand, Białoszewski, Kofta, Młynarski, Stachura, Pietrzak, Dudziak, Bem, Urbaniak - to ludzie Hybryd 120
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 1 gru 2002 CHRISTINA AGUILERA - **** Stripped Christina nie chce już być artystką dla grzecznych podlotków. Chce być artystką dla niegrzecznej młodzieży. Gdy ogląda się jej teledysk z pogranicza tekstylnego soft porno, można nawet odnieść... 121
  • Gutenberg współczesny 1 gru 2002 Pięćdziesiąt tysięcy złotych będzie kosztować reprint najstarszej drukowanej książki na świecie 122
  • Kino Tomasza Raczka 1 gru 2002  Zdjęcie w godzinę - **** Reżyseria: Mark Romanek W rolach głównych: Robin Williams, Connie Nielsen, Michael Vartan. USA 2002 r. Ten thriller na początku robi wrażenie niegroźnego filmu obyczajowego, nawet nieco zabawnego.... 123
  • Organ Ludu 1 gru 2002 Obchody 1 maja 2003 Partia i rząd rozpoczęły przygotowania do przyszłorocznych obchodów 1 maja, m.in. opracowano obowiązujące hasła: Niech żyje wielki przyjaciel Polski Romano Prodi! Pozdrawiamy miłującą pokój rodzinę... 124
  • Czas opuszczeń 1 gru 2002 Ostatnio Tadeusz Mazowiecki opuścił Unię Wolności. To tak, jakby Michnik opuścił "Wyborczą", Flip Flapa, Bolek Lolka, Kwach Jolkę 126

ZKDP - Nakład kontrolowany