Czarownik Gałczyński

Czarownik Gałczyński

Dodano: 3
Z ducha Gałczyńskiego wywodzą się Młynarski, Kofta, Wasowski
Pół wieku po śmierci autor "Zaczarowanej dorożki" jest jednym z najczęściej wydawanych polskich poetów. Przetrzymał modę na awangardę, twórczość politycznie zaangażowaną, a nawet postmodernizm. Jego "Prośbą o wyspy szczęśliwe" zachwycają się kolejne pokolenia czytelników. Młodzieńczy flirt ze skrajną prawicą czy wiernopoddańcze strofy o Stalinie, którymi podniecają się zawodowi lustratorzy literatury, to tylko margines w twórczości Gałczyńskiego. "Zielony Konstanty" pisał tak, jakby PRL nigdy nie istniała albo była jakimś dziwacznym żartem historii. W roku ustanowionym przez Sejm Rokiem Gałczyńskiego można by poecie nadać tytuł wieszcza - obok Mickiewicza i Słowackiego. Żadna akademia literatury na świecie (łącznie z noblowską!) nie nakłada przecież na nas obowiązku honorowania tylko twórców śmiertelnie poważnych.

My wszyscy z Gałczyńskiego
Znaczenie Gałczyńskiego dla polskiej kultury należy mierzyć nie tylko liczbą sprzedanych tomików poezji, ale też wpływem, jaki wywarł na tę kulturę. Gdyby nie absurdalny humor "Teatrzyku Zielona Gęś", nie byłoby pewnie słynnych teatrzyków studenckich: Bim Bomu i STS. Z ducha Gałczyńskiego wywodzą się najbardziej finezyjni kabareciarze i satyrycy: Wojciech Młynarski, Jonasz Kofta, Jerzy Wasowski, Jacek Janczarski. Do fascynacji twórczością "poety nienobliwego" przyznawali się także artyści liryczni - chociażbyAgnieszka Osiecka i Bułat Okudżawa. Jedna z najlepszych piosenek Marka Grechuty "Ocalić od zapomnienia" to fragment, o ironio, pisanych na zamówienie socrealistycznej propagandy "Pieśni" Gałczyńskiego. Mało kto wie, że istniały poważne plany zastąpienia "Mazurka Dąbrowskiego" innym dziełem mistrza, przywoływanym do obrzydzenia na wszystkich akademiach - "Ukochanym krajem". Ponoć sprzeciwił się temu sam Stalin, wyświadczając tym przysługę poecie, którego twórczość daleka jest od koturnowości.
Oryginalny humor mistrza Konstantego Ildefonsa trafia nawet do najbardziej odpornych na poezję. Twórczość autora "Listów z fiołkiem", wolna od naszych narodowych obsesji i skłonności mitotwórczych, nie wymaga bowiem od odbiorcy znajomości kontekstu i umiejętności czytania między wierszami. To przesądza o jej popularności.

Moskwa w pomarańczach
Gałczyński nie był kryształową postacią: alkoholik, kobieciarz i błazen, nie lubiany w środowisku literackim konformista. Zdarzyło mu się napisać wredny "Poemat dla zdrajcy", komentujący emigrację Czesława Miłosza. Przyszły noblista odpłacił mu "Zniewolonym umysłem", portretując Gałczyńskiego jako Deltę - poetę o duszy dworaka. Z drugiej flanki atakowali autora "Niobe" zdeklarowani staliniści. Ważykowi, doradzającemu mu, by "ukręcił łeb rozwydrzonemu kanarkowi, który zagnieździł się w jego wierszach", Gałczyński odpowiedział: "Kanarkowi łeb można ukręcić, ale wtedy wszyscy zobaczą klatkę. Co zrobić z klatką, koledzy?". Jego wiersz o "Moskwie tonącej w pomarańczach" był powszechnie odbierany jako kpina z ojczyzny światowego proletariatu.
Gałczyński był pełen sprzeczności i słabości, których wcale nie ukrywał. Był spragnionym zaszczytów i sławy oportunistą, ale też niepoprawnym buntownikiem - lirycznym pieśniarzem z upodobaniem rozprawiającym się z romantycznym pozerstwem i snobizmem ("Śmierć inteligenta"). Nieśmiertelność zapewnił mu "Teatrzyk Zielona Gęś" - z groteskowo-fantastycznymi bohaterami, takimi jak Hermenegilda Kociubińska (postać wymyślona specjalnie dla Ireny Kwiatkowskiej), Profesor Bączyński, Gżegżółka czy Osiołek Porfirion. Na słabości i niechlubne postępki Gałczyńskiego patrzymy dziś z pobłażaniem. Jego duch będzie nas nawiedzał jeszcze długo, podczas gdy dorobek jego kolegów pokryje kurz zapomnienia.

Okładka tygodnika WPROST: 9/2003
Więcej możesz przeczytać w 9/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 3
  • bez-nazwy IP
    A Pound? A Salvador Dali? a Gertruda Stein (która też fascynowała się Hitlerem)? a Ernst Jünger?
    W końcu cenimy twórczość tych ludzi a nie poglądy jakie mieli - tzn. może nie my bo u nas zglajchszaltowanie - ale Zapad ceni... ;)
    Zresztą M@& - nie zwracaj takiej uwagi na wstręty czy fascynacje pismaków - z GW czy Sturmera - ważne że literaturę się drukuje i książek nie pali, a nie to co się o autorach pisze. Każdy może Gałczyńskiego poczytać i sprawdzić czy mu się podoba.
    Heja!
    • M@M IP
      No, cóż, gdyby Gałczyński napisał wiersz na cześć NSDAP albo na cześć Bormana, to już byłoby po nim. Ale on \"tylko\" napisał wiersze na cześć Stalina i przeciw Miłoszowi. Ot, taki drobiazg. A przecież partia komunistyczna nie była lepsza od NSDAP, a Stalin był zbrdniarzem znacznie większym od Hitlera. MM
      • jolanta grant IP
        Dlaczego nikt nie napisze o okolicznościach emigracji Miłosza. Przecież był pracownikiem ambasady PRLu w Paryżu.
        I wtedy mu się partia i wszystko inne podobało. A jak go odwolali to mu raptem się przestało podobać i do siermiężnej robotniczej Polski wracać nie chciało. Wyjechał i całą swoją karierę na zachodzie budował plując
        na Polskę. A tam na zachodzie bardzo im pasował taki poeta. I Nobla też tylko dlatego dostał. W porównaniu z Gałczyńskim, Miłosz to wierszokleta i grafoman.

        Spis treści tygodnika Wprost nr 9/2003 (1057)

        • Na stronie - Chirac w tabletce, Rywin w czopku 2 mar 2003 Gdyby Chirac nie istniał, należałoby go czym prędzej wymyślić - jak wymyślono tabletkę na przeczyszczenie. 3
        • Peryskop 2 mar 2003 Polskie żywe tarcze - Chciałabym wyjechać do Iraku jako żywa tarcza, czy państwo mogą mi pomóc? - zapytaliśmy telefonicznie pracownicę ambasady Iraku w Warszawie. - Jest mało chętnych. Wezmę namiary i skontaktuje się z panią... 8
        • Dossier 2 mar 2003 LESZEK MILLER, premier RP "Będziemy przemawiać wtedy, kiedy uznamy za stosowne i będziemy mówić to, co uważamy za stosowne. Obojętne, czy to się komuś podoba, czy nie podoba" Program I Polskiego Radia KRZYSZTOF JANIK,... 9
        • Z życia koalicji 2 mar 2003 No proszę, ktoś się wreszcie zainteresował billingami Lwa Rywina. "Rzeczpospolita" podała, że kilkanaście razy wydzwaniał on do Brunatnego Roberta. O rybach rozmawiali. Spiskową teorię dziejów ukuł od razu Tomasz... 10
        • Z życia opozycji 2 mar 2003 Z pewnym opóźnieniem Liga Polskich Rodzin spostrzegła, że poseł Kopczyński to człowiek postrzegający rzeczywistość nieco inaczej niż zwykły śmiertelnik. Zauważywszy to, postanowiła wycofać go z sejmowej komisji śledczej... 11
        • M&M 2 mar 2003 PYTANIE ZA PYTANIE - Felieton Marka Majewskiego 12
        • Idealna kasa 2 mar 2003 Jak wyciągnąć pieniądze z unijnej kasy, najlepiej wiedzą Fundacja Idealna Gmina i Związek Powiatów Polskich, które wygrały przetarg na kampanię informacyjną dla rolników na Opolszczyźnie. 12
        • Playback 2 mar 2003 12
        • Fotoplastykon 2 mar 2003 14
        • Poczta 2 mar 2003 Listy od czytelników 16
        • Kadry 2 mar 2003 17
        • Polityczne odszczurzanie 2 mar 2003 Ranking polityków: Rywin szkodzi Millerowi i Kwaśniewskiemu 18
        • Niewinni czarodzieje 2 mar 2003 Afera Rywina może odsłonić kulisy nielegalnego finansowania polityki 22
        • Lotniskowiec Polska 2 mar 2003 W Białej Podlaskiej, Mińsku Mazowieckim, Powidzu i Świętoszowie powstaną amerykańskie bazy wojskowe. 26
        • Powódź błędów 2 mar 2003 Po wiosennej odwilży Wrocław i inne miasta znowu znajdą się pod wodą 32
        • Mroczne pocałunki 2 mar 2003 Demon partyjności nawiedza i dawnych członków PZPR, i ich śmiertelnych wrogów 35
        • Giełda i wektory 2 mar 2003 Hossa ŚwiatKod klientaW brytyjskich hipermarketach Tesco zamiast kodów kreskowych na towarach pojawią się elektroniczne chipy. Wkrótce będzie wystarczyło przejechać wózkiem wypełnionym zakupami przez bramkę, by się... 36
        • Klient obdzierany ze skóry 2 mar 2003 Co szóstą zarobioną złotówkę płacimy oszustom 38
        • Źle, ale nie beznadziejnie 2 mar 2003 Nie grozi nam katastrofa finansów publicznych, ale może nas czekać kilka lat chudych 44
        • Sprawiedliwość aspołeczna 2 mar 2003 Jak Grzegorz Kołodko ulży nam, sięgając do naszej kieszeni 46
        • Azjatycki poligon 2 mar 2003 Nie zdobędziemy azjatyckich rynków tak łatwo jak przed laty, gdy sprzedawaliśmy dosłownie wszystko, co byliśmy w stanie wyprodukować - przyznaje pułkownik Ryszard Brdak, polski attaché wojskowy w Delhi. 48
        • Siła etatyzmu 2 mar 2003 Wspieranie interwencjonizmu przysparza popularności, obrona wolności gospodarczej naraża na ataki 52
        • Szkoła totalitaryzmu 2 mar 2003 Czas sobie wyraźnie powiedzieć, że sukcesy Leppera mają źródło w nieuctwie polityków 53
        • Supersam 2 mar 2003 Zegarki marzeń Zegarki dla kobiet DreamLine ARC Baguette firmy Roamer łączą niezawodność szwajcarskiego mechanizmu z elegancją, podkreśloną przez duże rzymskie cyfry i precyzyjne wykończenia kopert oraz bransolet. Czasomierze wykonane... 54
        • Wszechnica Wiedzy Wszelakiej 2 mar 2003 Rząd a nauka www.science.gov Nad czym aktualnie pracują podległe rządowi USA agencje i instytucje naukowe? Kto ciekaw, może to sprawdzić w witrynie Science.gov. Znajdzie tu katalog stron placówek naukowych oraz konkretnych... 55
        • Generacja Piotrusia Pana 2 mar 2003 Dwie trzecie młodych Europejczyków pasożytuje na rodzicach. W Polsce 45 proc. ludzi przed 30 mieszka z rodzicami. 56
        • Proboszcz na akord 2 mar 2003 Polscy księża naśladują Marka Kotańskiego 60
        • Klubomaniacy 2 mar 2003 Muzyka klubowa wypiera techno 62
        • Robot-nik 2 mar 2003 Współczesne pomoce domowe są leniwe i podkradają pieniądze. Kiedy nie ma cię w domu, wylegują się na twojej kanapie i popijają twoją whisky. 63
        • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Lewy do prawego 2 mar 2003 Drogi Robercie! Piszę, aby Ci się poskarżyć na los mańkuta. Zapytasz pewnie: a jakież to problemy może mieć człowiek leworęczny w kuchni lub przy stole (bo przecież nasza korespondencja zazwyczaj dotyczy kwestii kulinarnych)? W kuchni nawet nie tak wiele. Pod warunkiem... 64
        • Krzyk rafy 2 mar 2003 Rafy koralowe, kilka lat temu uznane za niemal całkowicie martwe, mogą się odradzać - wynika z najnowszych badań raf koralowych, które ogłosił Klaus Toepfer, dyrektor generalny UNEP. 66
        • Druga płeć - Pan Niepokorny 2 mar 2003 Mężczyźni zapewne zdziwiliby się, słysząc, że długość męskiego penisa zajmuje ostatnie miejsce na liście kobiecych priorytetów Małgorzata Domagalik Prezydent Lyndon Johnson pytany przez dziennikarzy, dlaczego Amerykanie walczą... 67
        • Polski król Mandżurii 2 mar 2003 W latach dwudziestych minionego wieku Władysław Kowalski stworzył na Dalekim Wschodzie małą Rzeczpospolitą 68
        • Know-how 2 mar 2003 Krajobraz po katastrofie Prof. MIKE GRUNTMAN, dyrektor programu astronautyki i projektowania statków kosmicznych na Uniwersytecie Południowej Kalifornii w Los Angeles, dla "Wprost": - Nie patrzę optymistycznie na rosyjski... 71
        • Nakręceni 2 mar 2003 W globalnej konkurencji zaczynamy uczestniczyć wszyscy, a środki dopingujące zakazane w sportowej rywalizacji coraz częściej są wykorzystywane w życiu codziennym. Prawie 60 proc. zatrudnionych (o 10 proc. więcej niż przed dziesięcioma laty) deklaruje, że stara się pracować... 72
        • Wróżenie z krwi 2 mar 2003 Wkrótce się dowiemy, kiedy umrzemy 78
        • Zachować twarz 2 mar 2003 Firmy farmaceutyczne wysunęły się na czoło pacjenta 79
        • Bez granic 2 mar 2003 Wybuch (cen) ropy Podczas rozładunku barki z propanem na cyplu Staten Island niedaleko Nowego Jorku wybuchł pożar w gigantycznym terminalu naftowym. Kilka minut po wybuchu ceny ropy na giełdzie w Londynie wzrosły o dolara za baryłkę. Baza... 80
        • Drogi przyjaciel Saddam 2 mar 2003 Ile jest biegów we francuskim czołgu? Pięć wstecznych i jeden do przodu - na wypadek ataku z tyłu". 82
        • Skazany na siebie 2 mar 2003 Zimny drań"- mówią wrogowie, ma "gorące serce" - zapewniają stronnicy. Podejrzewany o machlojki, a jednocześnie określany jako człowiek nie dbający o osobiste zyski. 84
        • Operacja Babilon 2 mar 2003 Gdyby nie zdecydowana reakcja Izraela, Irak zafundowałby sobie bombę "A" na francuskiej licencji 86
        • Sojuszniku, obudź się! 2 mar 2003 Bliżej Iraku jest stąd już tylko New York 88
        • Trup Wokulskiego 2 mar 2003 W handlu z Rosją nie wolno nam płacić politycznymi koncesjami 91
        • Kiosk 2 mar 2003 Herald Tribune 19.02.2003 r. "Ostrzeżenie prezydenta Jacques'a Chiraca skierowane do kandydatów do UE i NATO, aby nie stały po stronie USA, ukazały głębokie, długotrwałe podziały, które mogą rozsadzić unię od... 92
        • Incydent 2 mar 2003 Stanowisko prezydenta Chiraca nie wzbudziło entuzjazmu jego rodaków 92
        • Menu 2 mar 2003 Świat Pięta Brada Pitta Brad Pitt zagra Achillesa w przygotowywanej (kosztem 125 mln USD) hollywoodzkiej adaptacji "Troi". Zdjęcia do filmu jednak nie rozpoczną się, jak planowano, w kwietniu. Producenci, obawiając się... 94
        • Kultura Nic 2 mar 2003 Tylko 5 proc. polskiej produkcji kulturalnej ma szansę w konfrontacji z zachodnim importem 98
        • Płyty Kuby Wojewódzkiego 2 mar 2003 Recenzje płyt : Kora, Kelly Rowland, Aretha Franklin 101
        • Naiwniak z Nibylandii - Michael Jackson 2 mar 2003 Osobnik budzący wstręt, a jednocześnie wzruszający swoją naiwnością - taki portret Michaela Jacksona przedstawia Martin Bashir, dziennikarz brytyjskiej telewizji. 102
        • Kino Tomasza Raczka 2 mar 2003 Recenzje filmów: Kocha...nie kocha, Złap mnie jeśli potrafisz 103
        • Czarownik Gałczyński 2 mar 2003 Z ducha Gałczyńskiego wywodzą się Młynarski, Kofta, Wasowski 104
        • Perły do lamusa? - Z życia niższych sfer 2 mar 2003 Codzienna egzystencja bohaterów filmu "Wszystko albo nic" bliska jest nicości, ale w sytuacji zagrożenia gotowi są sobie oddać wszystko 106
        • Wszystko dla wszystkich! 2 mar 2003 Zwariowaliśmy, jak Amerykanie. Oto niedawno wprowadzono rozporządzenie, w myśl którego ogłoszenia prasowe nie mogą zawierać treści dyskryminujących jakąś grupę obywateli. Nie można już dać ogłoszenia: "Zatrudnię młodą, atrakcyjną. Znajomość angielskiego i komputera niezbędna". 108
        • Szkiełko w oku - Język ciała 2 mar 2003 Niedawno w TV jakiś dziwacznie gestykulujący człowiek zapraszał na bezpłatny pokaz swojej sztuki w Zamku Królewskim. Jak się okazało, nie był to mim, lecz specjalista od języka ciała (body language), znany z tego, że pomaga przedstawicielom naszych elit poprawić swój imidż... 108
        • Organ Ludu 2 mar 2003 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI 109
        • Raz na stole, raz pod stołem 2 mar 2003 Najnowsze dzieje III RP toczą się niczym moneta rzucona po śliskim blacie, czyli od "okrągłego stołu" do stolika w Delfinie czy Bristolu 110

        ZKDP - Nakład kontrolowany