Miły nawyk… oszczędzania

Miły nawyk… oszczędzania

Oszczędzania można się nauczyć. Tak jak mycie zębów to nawyk, który może w sobie wyrobić każdy z nas.

Na początek informacja z pozoru rozczarowująca: uważamy się za znacznie bardziej racjonalnych, niż w rzeczywistości jesteśmy. Ponad 40 proc. tego, co zwykliśmy uważać za podejmowane świadomie decyzje, w rzeczywistości jest bowiem nawykami – dowiedli badacze z Duke University. Na „autopilocie” dokonujemy więc niemal połowy wyborów. Tego autopilota możemy jednak dowolnie programować, podobnie jak programujemy nasze dzieci do odruchowego sprzątania po sobie zabawek czy mycia rąk po wyjściu z toalety.

Mechanizm działania nawyków potwierdza tezę o tym, że ludzki mózg wcale nie jest tak potężny ani przenikliwy, jak lubimy o nim myśleć. Wręcz przeciwnie – jest dość leniwy. To lenistwo przejawia się m.in. w skłonności do kierowania się stereotypami – już na pierwszy rzut oka na podstawie wyrazu twarzy czy ubioru jesteśmy gotowi deklarować, czy kogoś lubimy, czy też nie, a nawet określić jego charakter. To lenistwo można jednak wykorzystać na swoją korzyść. „Nawyki są zakodowane w strukturach naszych mózgów i jest to dla nas niesamowicie korzystne, bo byłoby głupio, gdybyśmy po każdych wakacjach musieli się od nowa uczyć, jak prowadzić samochód. Problem w tym, że twój mózg nie umie rozróżniać między nawykami dobrymi i złymi” – mówi Ann Graybiel z Massachusetts Institute of Technology. Tak jak dzięki stereotypom zwalniamy się z potrzeby analizowania każdego docierającego do nas bodźca, tak możemy wypracować mechanizmy, które sprawią, że automatycznie i mimochodem zapewnimy sobie życiowy dobrobyt. Możemy się na przykład nauczyć, które zdrowe potrawy nie tylko są dla nas zdrowe, ale także zapewniają przyjemność, jaką satysfakcję czerpiemy z porannego joggingu czy jak cieszy nas finansowa stabilność zbudowana dzięki odkładaniu części zarobionych pieniędzy. Aby osiągnąć ten ostatni cel, wystarczy na przykład postawić w widocznym miejscu świnkę skarbonkę i za każdym razem, kiedy na nią spojrzymy, wrzucić do niej drobne z portfela. A na koniec miesiąca zaoszczędzone pieniądze wpłacać na konto. Statystyczny Polak bez wyrzeczeń może oszczędzić aż 500 zł rocznie – według ankiety przeprowadzonej przez TNS Polska tyle wydajemy na rzeczy, które potem uznajemy za zbędne.

Proste jak mycie zębów

Charles Duhigg w książce „Siła nawyku” opisuje, jak zastąpić szkodliwe nawyki korzystnymi. Pierwszy etap to zidentyfikowanie zwyczaju, na przykład chodzenia na zakupy po stresującym dniu czy zbyt częstego zaglądania na strony internetowe umożliwiające kupowanie ulubionych gadżetów. „W celu zrozumienia własnych nawyków musisz zidentyfikować składowe własnej pętli. Kiedy uda ci się zdiagnozować pętlę nawyku konkretnego zachowania, będziesz w stanie szukać sposobów na zastąpienie starych przywar nowymi zwyczajami” – pisze Duhigg.

Kolejny krok to znalezienie alternatywnych nagród, takich, które zastąpią przyjemność kompulsywnego wydawania pieniędzy. Duhigg podpowiada, że może to być spacer, rozmowa z kolegami czy dobra kawa. Ważne jest także ustalenie, jakie bodźce zachęcają nas do wydawania pieniędzy na zbędne przedmioty – może to być miejsce (na przykład przejeżdżanie obok ulubionego sklepu), czas (na przykład sobota), uczucie (nuda czy niepokój), towarzystwo konkretnych osób itp. Kiedy już wiemy, co wyzwala pętlę nawyku, potrzebujemy alternatywnego planu. Gdy pojawia się bodziec, sprawmy sobie konstruktywną przyjemność. O tym, jak ta metoda jest skuteczna, świadczy sukces rozpropagowania mycia zębów w USA. W ciągu kilku lat na początku XX w. udało się przekonać miliony Amerykanów do regularnego czyszczenia zębów.

Jeszcze w czasie I wojny światowej stan uzębienia rekrutów amerykańskiej armii był tak fatalny, ze uznano go za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. Ale zanim wybuchła II wojna światowa, szczoteczka i pasta do zębów stały się codziennością milionów. Claude Hopkins, autor reklamy pasty Pepsodent, która w ciągu kilku lat trafiła do 65 proc. domostw w USA, postawił na opisywaną znacznie później przez Duhigga wskazówkę – bodziec, który uruchomi nawyk. „Po prostu przejedź językiem po własnych zębach. Poczujesz nalot – on właśnie sprawia, że twoje zęby tracą blask i stają się podatne na próchnicę” – głosiła reklama. Wystarczyło umyć zęby, aby natychmiast uzyskać nagrodę: gładkie zęby bez osadu.

Oszczędzać, wydając

Co ciekawe, oszczędzać można także… wydając pieniądze! Coraz więcej banków oferuje bowiem tzw. programy oszczędnościowe. „Gdy płacimy kartą lub wykonujemy przelew, drobne kwoty automatycznie odkładają się z konta osobistego klienta na rachunek programu oszczędnościowego. Co ważne, sami decydujemy, jak chcemy oszczędzać. Możemy na przykład gromadzić zaokrąglenia kwot transakcji (np. do 10 zł) albo ich procentową wartość (np. 10 proc.). W razie konieczności zaoszczędzone pieniądze można swobodnie przelewać na własne rachunki. Ile możemy zaoszczędzić w skali roku? W ten łatwy i wygodny sposób można odłożyć nawet do 2,5 tys. zł w ciągu roku” – mówi Daniel Szewieczek, dyrektor Departamentu Oszczędności w ING Banku Śląskim. Klient nie musi pamiętać o regularnym ani konsekwentnym wpłacaniu konkretnych kwot na konto, program oszczędnościowy robi to za niego. To sprytny sposób na oszczędzanie, bez wysiłku, przy okazji, drobnymi krokami i na atrakcyjny procent! Zgromadzone w ten sposób oszczędności są zazwyczaj oprocentowane wyżej niż na standardowym koncie oszczędnościowym!

Trening nawyków

Niektórzy z nas są z natury odporni na finansowe pokusy – mniej więcej jedna czwarta ludzkości ma bowiem gen samokontroli – wykazał Hersh Shefrin z uniwersytetu Santa Clara. Reszta panowanie nad swoimi zachowaniami i przyzwyczajeniami musi potrenować – podobnie jak sportowcy trenują przed zawodami. W końcu nasz mózg, tak jak od sportowców domaga się porannego joggingu, sam zacznie się od nas domagać satysfakcji, jaką będziemy odczuwać, gdy za zaoszczędzone pieniądze kupimy wymarzoną wycieczkę czy po prostu zyskamy poczucie bezpieczeństwa finansowego. „Kiedy twój mózg zacznie oczekiwać nagrody – pragnąć endorfin czy poczucia sukcesu – wiązanie sznurówek każdego ranka się zautomatyzuje. Wskazówka oprócz uruchamiania zwyczaju musi uruchamiać pragnienie pojawienia się nagrody, które staje się tak silne, że antycypuje samą nagrodę, zanim ją dostaniemy” – pisze Duhigg. Podobnie jest z oszczędzaniem, które wbrew pozorom nie wymaga wielkich wyrzeczeń – mówi Daniel Szewieczek. Przemyślane i sprytne zakupy pozwalają obniżyć wydatki i zaoszczędzić część pieniędzy, co w połączeniu z nawykiem regularnego ich odkładania może dać w dłuższym czasie spore oszczędności. W ten sposób będziemy mogli sobie pozwolić na coś, o czym marzymy – wakacje, skuter czy nowy sprzęt elektroniczny. Wyrabiając w sobie nawyk oszczędzania, pamiętajmy o nagrodzie, która nas czeka – cel naszego oszczędzania.

Już Arystoteles zauważył, że jesteśmy tym, co powtarzamy, a doskonałość nie jest jednorazowym aktem, lecz nawykiem. „Aby zerwać z nawykiem, wyrób sobie inny, który go wymaże” – radził Mark Twain. Także filozof i pisarz Ralph Waldo Emerson doceniał siłę nawyku, pisząc: „Jesteśmy tym, o czym przez cały dzień myślimy”. Myślmy więc o tym, co najbardziej będzie nas wspierać: wzmacnianiu relacji z życzliwymi przyjaciółmi i rodziną, zdrowym, radosnym stylu życia i obfitości finansowej manifestującej się rosnącym stanem konta! ■

Okładka tygodnika WPROST: 13/2014
Więcej możesz przeczytać w 13/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 13/2014 (1621)

  • Skaner 23 mar 2014, 20:00 Świat Zagubione Od 8 marca trwają poszukiwania malezyjskiego boeinga 777. To nie pierwszy samolot, który zniknął bez śladu z radarów. Szczątków większości z nich nie odnaleziono nawet po latach. Katastrofa lotnicza samolotu... 4
  • Euroentuzjastów już nie ma… 23 mar 2014, 20:00 Europanie ma szczęścia. Ciągle jest niewidoczna. W Polsce zawsze przesłaniała ją Polska i jej sprawy wewnętrzne, dziś przesłania ją Polska i jej sprawy zewnętrzne, czyli Ukraina. Gdzie indziej nie jest lepiej. Bo nawet zagrożenie... 8
  • Nie testować obywateli 23 mar 2014, 20:00 Sąd Najwyższy utrzymał w ubiegłym tygodniu wyrok uniewinniający byłą posłankę PO Beatę Sawicką i burmistrza Helu Mirosława Wądołowskiego w głośnej sprawie korupcyjnej. Przypomnę, afera posłanki PO Beaty Sawickiej stała się... 8
  • Lekcja zimnej wojny 23 mar 2014, 20:00 Irytujenas powolność Unii Europejskiej i NATO. A to przecież nic nowego. Zachód jest nie od dziś mocarzem spętanym demokratycznymi procedurami. I tak jak w Monachium w 1938 r. dla agresora otwiera się przestrzeń do rozbojów. Świat po... 9
  • Nie dać się rozgrywać 23 mar 2014, 20:00 Kryzys ukraińsko-rosyjski sprawił, że więcej mówimy o możliwościach obronnych Polski, a także ryzyku ewentualnego ataku ze Wschodu. To ważne rozważania, ale nie mniej istotne jest to, by dostrzec inne zagrożenie, o którym prawie się... 10
  • Gra o świńską koronę 23 mar 2014, 20:00 Marek Sawicki to polityczny zawodnik wagi ciężkiej. Wiele miesięcy czekał, by wrócić. Aż wyczuł wiatr ze wschodu. 12
  • Miś do wynajęcia 23 mar 2014, 20:00 Michał Kamiński latami był kibicem Legii. Potem przerzucił sympatię na Polonię Warszawa. W polityce dokonał równie radykalnego zwrotu. Walczył u boku Kaczyńskiego, teraz przeszedł do drużyny Tuska. 16
  • Niezatapialny 23 mar 2014, 20:00 Ani prywata, ani mętne interesy nie zaszkodziły karierze prezesa Totalizatora sportowego Wojciecha Szpila. 20
  • Putin: groźny, bezwzględny, zły 23 mar 2014, 20:00 W polityce jest stałe lobby prorosyjskie, w gospodarce też – mówi Krystyna Kurczab-Redlich, polska dziennikarka, która 15 lat pracowała w Rosji. 24
  • Pudelek Europejski 23 mar 2014, 20:00 Jeszcze nigdy w wyborach do europarlamentu polskie partie nie wystawiły tylu celebrytów, co w tym roku. Politycy mają wobec nich prosty plan: WYKORZYSTAĆ I RZUCIĆ. 28
  • Ukłuci przez system 23 mar 2014, 20:00 Kilkudziesięciu rodziców z całej Polski domaga się, by prokuratura zbadała sprawę tragicznych powikłań, które u ich dzieci mogły wywołać szczepionki. 32
  • Depresja pakera 23 mar 2014, 20:00 Obwód bicepsa i klaty mierzą kilka razy dziennie. Wyniszczają swoje zdrowie katorżniczymi ćwiczeniami i sterydami. Oficjalnie BIGOREKTYCY umierają jednak na zawał lub ostrą niewydolność krążenia. Ewentualnie popełniają samobójstwo z powodu depresji. 38
  • Dziecko w mediach sprzedam 23 mar 2014, 20:00 Niektórzy rodzice zrobią wszystko, BY ICH POCIECHA BRYLOWAŁA W MEDIACH. Nawet jeśli kilkuletni chłopiec ma rapować o dziwkach, a mała dziewczynka przerobiona na ociekającą seksem księżniczkę – prężyć się na scenie. 42
  • Powrót Gorgonowej 23 mar 2014, 20:00 Sztab specjalistów rozpoczął prace nad najbardziej sensacyjnym projektem kryminalistyczno- -prawniczym ostatnich lat: próbą wznowienia procesu RITY GORGONOWEJ. 46
  • Wiosna startuje w stolicy 23 mar 2014, 20:00 Ponad 12 tys. przyznanych numerów startowych. 1,2 tys. wolontariuszy. Tona medali. W niedzielę 30 marca odbędzie się 9. PZU Półmaraton Warszawski. 53
  • Marki zdrowego stylu życia 23 mar 2014, 20:00 Przez trzy kolejne lata największe w Polsce biegi na dystansach maratonu i półmaratonu będą rozgrywane pod nazwą PZU Maraton Warszawski i PZU Półmaraton Warszawski. Co was skłoniło do podjęcia takiej decyzji? Drogi PZU i fundacji... 54
  • Strzał w dziesiątkę 23 mar 2014, 20:00 Półmaraton Warszawski to dziś największa tego typu impreza biegowa w Polsce – mówi Marek Tronina, dyrektor 9. PZU Półmaratonu Warszawskiego. 55
  • Zdrowie w twoich nogach 23 mar 2014, 20:00 Bieganie to najlepszy sposób, by zrzucić zbędne kilogramy, stać się wytrzymalszym, sprawniejszym i silniejszym. 56
  • Jak wyhodować dyktatora i na tym zarobić 23 mar 2014, 20:00 BOLSZEWICY nie utrzymaliby się przy władzy nawet dwa lata, gdyby nie pomoc zachodnich polityków, bankierów i biznesmenów. 58
  • 4Service – tańsze usługi serwisowe dla użytkowników Škody 23 mar 2014, 20:00 Wydaje się, że serwisowanie kilkuletniego auta w autoryzowanych stacjach nie ma sensu z uwagi na koszty. Ale nie dla klientów Škody. Preferencyjne ceny na oryginalne części i usługi zapewnia im program 4Service. 62
  • Rosyjsko-niemiecka ruletka 23 mar 2014, 20:00 NIEMCY MOGĄ ZATRZYMAĆ PUTINA. Problem w tym, że im się to nie opłaca. Czy będą się przyglądać, jak rosyjska armia wejdzie do wschodniej Ukrainy? 64
  • W poszukiwaniu zaginionej kasy 23 mar 2014, 20:00 Nowe władze w Kijowie twardo GRAJĄ Z BOGACZAMI, bo ich fortuny mogą pomóc postawić gospodarkę na nogi. Jeśli miliarderzy wybiorą Moskwę, skończą bez majątków. 68
  • Uwolnić gaz! 23 mar 2014, 20:00 Czy Polska potrzebuje własnej technologii wydobycia gazu z łupków? Odpowiedź na to pytanie jest krótka. Tak. Jaka ma to być technologia? Najlepiej skuteczna, relatywnie tania i bezpieczna dla środowiska naturalnego. 72
  • Interes grzechu wart 23 mar 2014, 20:00 Miały być zyski, wielkie inwestycje i wejście na giełdę. Z kościelnego biznesu OJCÓW CYSTERSÓW Z MAŁOPOLSKI pozostał jednak tylko niesmak. 80
  • Między dżumą a cholerą 23 mar 2014, 20:00 To nie wzrost cen, lecz ich spadek jest dziś ZAGROŻENIEM DLA EUROPEJSKIEJ GOSPODARKI. I nie ma pomysłów, jak z nim walczyć. 84
  • Pieniądze i bezpieczeństwo 23 mar 2014, 20:00 Faktoring to nie tylko dobry sposób na pozyskanie środków czy polepszenie płynności finansowej. To także instrument umożliwiający zwiększenie bezpieczeństwa firmy oraz optymalne zarządzanie różnego rodzaju ryzykami. 86
  • Czas na inwestycje 23 mar 2014, 20:00 Niskie ceny oraz stopy procentowe, zwiększające się możliwości w zakresie pożyczania pieniędzy – to może skłaniać do tego, by rozpocząć inwestycje w firmie z wykorzystaniem kredytu. Już niebawem może nas to kosztować więcej niż obecnie. 88
  • Anatomia przestępcy 23 mar 2014, 20:00 Co przestępca ma w środku? W książce „Gastrofaza. PRZYGODY W UKŁADZIE POKARMOWYM” sprawdza to amerykańska pisarka popularnonaukowa. 90
  • Miły nawyk… oszczędzania 23 mar 2014, 20:00 Oszczędzania można się nauczyć. Tak jak mycie zębów to nawyk, który może w sobie wyrobić każdy z nas. 92
  • To jest moja love story 23 mar 2014, 20:00 W stulecie urodzin Bohumila Hrabala wybierzmy się w podróż w czasie i przestrzeni. Bo każdy w jakiejś mierze składa się z miejsc i adresów, które po sobie zostawił. 96
  • Panteon bogów Ameryki 23 mar 2014, 20:00 „THOR. MROCZNY ŚWIAT” to z sukcesem przeniesiona na ekran historia o nordyckim bogu. Jedna z wielu, które się narodziły w kultowym Marvelu. 97
  • Ludzie w hotelu 23 mar 2014, 20:00 WES ANDERSON jest artystą szalonym i nieobliczalnym. Dlatego jego aktorzy idą za nim w ogień. 98
  • Kalejdoskop kulturalny 23 mar 2014, 20:00 SZTUKA Wielki Tomaszewski Henryk Tomaszewski wybitnym artystą był. „Byłem, czego i Wam życzę”, obszerna monograficzna wystawa w warszawskiej Zachęcie, jeszcze raz to przypomina. Brawurowo. W tym roku przypada jubileusz setnych... 100
  • Za co kochamy morderców? 23 mar 2014, 20:00 Otoczyliśmy niezrozumiałym kultem morderców, a zapomnieliśmy o ofiarach zbrodni. Przecież to im należy się uwaga – mówi Lauren Beukes, pisarka z RPA. 104
  • Bomba tygodnia 23 mar 2014, 20:00 Kino akcji Ostatnio sporo siedzę przy komputerze, kończę książkę, więc czytam wiadomości od znajomych regularniej niż zwykle. Właśnie kumpel, który o szoł-bizie wie tylko tyle, że jest i jest raczej beznadziejny, wysłał mi link do... 106

ZKDP - Nakład kontrolowany