Rzeczpospolita obojga elektoratów

Rzeczpospolita obojga elektoratów

Dodano:   /  Zmieniono: 
Wyborcy Tuska i Kaczyńskiego różnią się od siebie znacznie bardziej niż sami ci politycy
To będzie potyczka między Polską Armii Krajowej a Polską PRL-owską" - tak w czerwcu opisywał tegoroczną kampanię wyborczą Jarosław Kaczyński. Twarzą tej pierwszej miał być jego brat Lech, reprezentantem drugiej - Włodzimierz Cimoszewicz. Po rezygnacji Cimoszewicza ten podział stał się nieaktualny. Dziś Rzeczpospolita wyraźnie dzieli się na Polskę wolności i Polskę opieki. Kaczyński jest synonimem tej drugiej. Synonimem Polski wolnej jest Donald Tusk, co bardzo wyraźnie widać po wynikach pierwszej tury. Pierwsza Polska jest raczej zaradna, otwarta na zmiany, bez kompleksów, trzymająca fason wobec zagranicy. Druga Polska jest raczej nieufna, zamykająca się na zmiany i przez to podatna na polityczną i socjalną demagogię.

Dwa elektoraty
Prof. Paweł Śpiewak, socjolog i nowo wybrany poseł PO, uważa, że w naszym kraju zdecydowanie przeceniano podział na obóz postsolidarnościowy i postkomunistyczny. Zasadnicze pęknięcie, jakie pokazują wybory prezydenckie, to podział między Polską, która boi się modernizacji, a tą, która chce iść do przodu i korzystać z tego, co daje nam Unia Europejska. Lech Kaczyński, ze swoimi hasłami socjalnymi i antyliberalnymi, siłą rzeczy został patronem tej pierwszej Polski. I nieprzypadkowo tak łatwo zyskał poparcie związku zawodowego "Solidarność". Jacek Kurski, przedstawiciel sztabu Kaczyńskiego, publicznie ostrzegał, że w kraju rządzonym przez Donalda Tuska "policja będzie eskortowała w mercedesie dziecko podmiejskiego bogacza z willi do elitarnej szkoły". Tak naprawdę różnica między Tuskiem i Kaczyńskim wynika z tego, że odmienne są elektoraty obu pretendentów do prezydentury. Więcej, wyborcy Kaczyńskiego i Tuska różnią się od siebie nawet bardziej niż ci politycy.
Już wstępna analiza map poparcia dla Donalda Tuska i Lecha Kaczyńskiego w pierwszej turze wyborów prezydenckich pokazuje, że - podobnie jak w poprzednich wyborach - Rzeczpospolita podzieliła się na Polskę wolną i Polskę opieki wzdłuż historycznych granic. Po pierwsze, między dawnymi zaborami: rosyjskim, pruskim i austriackim. Po drugie, wzdłuż granicy między terytorium przedwojennej Rzeczypospolitej a tzw. Ziemiami Odzyskanymi. Donald Tusk wygrał przede wszystkim na ziemiach zachodnich i północnych (do Wisły) oraz na Śląsku - tam gdzie mieszkańcy mają szeroki i częsty kontakt z Zachodem, gdzie modernizację traktuje się jak wielką szansę, a nie zagrożenie. Lech Kaczyński zwyciężył natomiast w Polsce południowej i wschodniej, a więc w miejscach wprawdzie tradycyjnie antykomunistycznych i ideologicznie prawicowych, ale nieufnych wobec modernizacji, i tam gdzie więcej obywateli oczekuje od państwa różnych form opieki.

Polska Tuska
Wzorcowy wyborca Donalda Tuska to dobrze wykształcony mieszkaniec dużego miasta, raczej młody, aktywny, mobilny. Często ma za sobą solidarnościową przeszłość, ale nie ma solidarnościowo-socjalno-historycznych resentymentów. Jeśli jeszcze nie wygrał na transformacji ustrojowej, to przynajmniej chce wkrótce wygrać. Nie wini on państwa czy polityków za swój los, raczej ma pretensje do siebie. - Po zwycięstwie "Solidarności" Polska zmierzała w dobrym kierunku, ale potem ten kapitał został roztrwoniony. Jeśli wygra Tusk, znów zacznie się zmieniać na lepsze - mówi Jolanta Podchajska, wiceburmistrz Pucka, miasta, w którym kandydat PO uzyskał najlepszy wynik w kraju (prawie 62 proc. poparcia). Podchajska jest nauczycielką, w latach 80. należała do "Solidarności", nigdy nie głosowała na lewicę.
Jedenastotysięczny nadmorski Puck to typowe miasto klasy średniej. Letnie wyjazdy nad "Pucyfik" stały się w ostatnich latach tak modne, że miejscowość zyskała miano stolicy polskiego żeglarstwa, windsurfingu i kitesurfingu (połączenie deski i latawca). Dzięki amatorom tych sportów latem bezrobocie w Pucku spada do 6 proc. - W naszym mieście nie ma wielkich fabryk, wszyscy utrzymują się z turystyki. Dominują tu małe, rodzinne firmy - co dziewiąty mieszkaniec prowadzi własną działalność gospodarczą - mówi Adam Zażembłowski, burmistrz Pucka. Oprócz tego, że mieszkańcy Pucka są przeważnie drobnymi biznesmenami, są przede wszystkim Kaszubami, co oznacza, że są zaradni i uparci w dążeniu do sukcesu. Pucka klasa średnia jest świadoma swego sukcesu, cieszy się nim i chętnie o nim opowiada. - W Polsce jest coraz więcej ludzi biednych i bogatych, a brakuje klasy średniej, dlatego poparłam Tuska - tłumaczy Marzena Okocińska, właścicielka szkoły windsurfingu, zdobywczyni Pucharu Świata w tej dyscyplinie sportu.
- Tereny na Pomorzu Zachodnim i na Dolnym Śląsku, gdzie Tusk zwyciężył, przyjęły dużo ludności napływowej ze Lwowa i Wilna. A przecież przed wojną te dwa ośrodki słynęły z ogromnej aktywności mieszkańców. Zetknięcie się po wojnie tego aktywnego żywiołu z poniemiecką infrastrukturą spowodowało, że dzisiejszy mieszkaniec Wrocławia czy Szczecina ma zdecydowanie nowoczesny i liberalny profil - wyjaśnia prof. Edmund Wnuk-Lipiński, socjolog. Kimś takim jest Tomasz Węgrzyn, właściciel kawiarni "Kaffka Caffe" we Wrocławiu. Ten dwudziestoośmiolatek nie ukrywa, że boi się Kaczyńskiego, bo jeżeli kandydat PiS zostanie prezydentem, on i Polacy w ogóle stracą kolejne pięć lat, bo zamiast myśleć o rozwoju, modernizacji i bogaceniu się, będą płacić wysokie podatki i przeczekiwać na lepsze czasy.

Polska Kaczyńskiego
W poszczególnych grupach społecznych Tusk albo zdecydowanie dystansował Kaczyńskiego (przedsiębiorcy, studenci), albo bardzo wyraźnie z nim przegrywał (rolnicy). Elektorat Kaczyńskiego jest bardziej zrównoważony: praktycznie w każdej kategorii społecznej dostawał on około 30 proc. głosów. I to jest zrozumiałe, bo Polska opieki obejmuje prawie wszystkie grupy społeczne, łącznie z częścią przedsiębiorców. - Jest tu cały przekrój społeczny, od intelektualistów po robotników i mieszkańców wsi. Główna różnica między Tuskiem a Kaczyńskim polega na tym, że Kaczyński wygrał w "tradycyjnej" Polsce, gdzie są silne więzy z Kościołem, ale też duże oczekiwania wobec państwa - komentuje prof. Marek Ziółkowski, socjolog, wybrany na senatora PO.
Nieprzypadkowo Lech Kaczyński uzyskał bardzo dobry wynik w dawnym zaborze rosyjskim. - Mieszkańcy tych terenów mają tendencję do uciekania pod opiekę państwa. Z kolei na terenach zaboru pruskiego jest większa tendencja do samostanowienia, ludzie tam bardziej chcą liczyć na siebie - ocenia prof. Wnuk-Lipiński. Bożena Pogorzelska z Wysokiego Mazowieckiego, gdzie w pierwszej turze wyborów zdecydowanie zwyciężył Lech Kaczyński, jak większość mieszkańców tej gminy głosowała na kandydata PiS. Pogorzelska jest lekarzem, finansuje dożywianie biednych dzieci z miejscowych szkół. Popiera Kaczyńskiego, bo podobają się jej jego hasła egalitaryzmu i społecznego solidaryzmu.
Sporo wyborców Kaczyńskiego głosuje na niego, bo podkreśla on swój tradycjonalizm i wiarę - jak Zofia Bukowiec, sołtys małopolskiej wsi Kamionka Mała w gminie Laskowa. Kaczyński uzyskał tam najwyższe poparcie w Polsce (71 proc.). - Ufam Lechowi Kaczyńskiemu i wierzę w jego zwycięstwo, bo przecież wszystkie decyzje zapadają u Matki Boskiej na Jasnej Górze - mówi w rozmowie z dziennikarzami "Wprost". Gdy z nią rozmawiamy, ma telewizor nastawiony na telewizję Trwam ojca Rydzyka. - Zawsze głosowaliśmy, głosujemy i będziemy głosować na prawicę - dodaje Marian Hebda, wójt Laskowej.

Jeden przeciw pięciu
Zdaniem socjologów, podział na "Polskę Tuska" i "Polskę Kaczyńskiego", choć wyraźny, nie jest podziałem dramatycznym. - Nie sądzę, żeby to wywoływało jakieś napięcia społeczne - mówi socjolog dr Mirosława Grabowska. - Przecież mimo różnic w rozłożeniu akcentów tak naprawdę i PiS, i PO są generalnie prorynkowe i proeuropejskie - ocenia prof. Marek Ziółkowski. Problemem jest to, że spora część elektoratu Kaczyńskiego taka nie jest, a podczas populistycznej kampanii swego kandydata mogli uwierzyć, że on sam będzie ich przed wolnym rynkiem i konkurencją bronił. I mogą się tego domagać. Inna sprawa, czy będą skuteczni. A przecież trzeba pamiętać, że elektorat Polski oczekującej opieki państwa to nie tylko głosujący na Kaczyńskiego, ale też wyborcy postkomunistów, głosujący na Leppera oraz na Giertycha i Kalinowskiego. I im wszystkim teraz Lech Kaczyński, chcąc nie chcąc, daje twarz. De facto więc jeden Donald Tusk ma przeciwko sobie pięć elektoratów Polski oczekującej pomocy.

Fot. J. Marczewski i K. Pacuła

Więcej możesz przeczytać w 42/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 42/2005 (1194)

  • Na stronie - Test konia 23 paź 2005 Kaczyński proponuje państwową szkołę kopania się z koniem, Tusk zaś naukę jazdy konnej w kasku 3
  • Wprost od czytelników 23 paź 2005 Oszustwo demokratyczne Świetny artykuł o konieczności wprowadzenia jednomandatowych okręgów wyborczych "Oszustwo demokratyczne" (nr 40) porusza jedynie jeden z wielu elementów zagadnienia. Jak trafnie zauważają... 3
  • Skaner 23 paź 2005 SKANER - POLSKA WYBORY Wehrmacht bez znaczenia Ujawnienie w piątek wieczorem przez "Fakty" TVN i "Wiadomości" TVP 1 dokumentów potwierdzających, że dziadek Donalda Tuska był wcielony do Wehrmachtu, w minimalnym... 6
  • Dossier 23 paź 2005 LECH WAŁĘSA były prezydent RP "Tusk słucha argumentów, a jego konkurent jest jak Koziołek Matołek: jak się zaprze, to nikt go nie przekona" podczas spotkania z Donaldem Tuskiem ANDRZEJ LEPPER przewodniczący Samoobrony... 7
  • Sawka czatuje 23 paź 2005 8
  • Ryba po polsku - Szczury i praszczury 23 paź 2005 Ordynacja wyborcza powinna nakazywać, aby jednym z kandydatów był ktoś z komunistyczną przeszłością 12
  • Playback 23 paź 2005 13
  • Poczta 23 paź 2005 APEL UCZONYCH W imieniu prezydium Polskiej Akademii Nauk i prezydium Rektorów Akademii Szkół Polskich wyrażamy wdzięczność i satysfakcję z zapowiedzianego w budżecie na rok 2006 podwyższenia nakładów na badania... 13
  • Z życia koalicji 23 paź 2005 Wielu skądinąd przytomnych ludzi dotknął syndrom drugiej tury. "Nadciąga kaczyzm, to zaraza gorsza od faszyzmu!" - wrzeszczą przerażeni zwolennicy Tuska. "Tusk to przefarbowany czerwony, otoczony bandą... 14
  • Z życia opozycji 23 paź 2005 - To nie jest koniec. To dopiero początek - oświadczyła Henryka Teodora Bochniarz swym zwolennikom zaraz po tym, gdy ogłoszono, że dostała ledwie 1 proc. głosów. Po czym sobie poszła. Smutno nam się zrobiło, bo w wieczór... 15
  • Nałęcz - Zbrodni nie było 23 paź 2005 Fałszowanie historii może tylko zatruć atmosferę pomiędzy Rosjanami i Polakami 16
  • Fotoplastykon 23 paź 2005 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 17
  • Rzeczpospolita obojga elektoratów 23 paź 2005 Wyborcy Tuska i Kaczyńskiego różnią się od siebie znacznie bardziej niż sami ci politycy 18
  • Schizofrenia przy urnie 23 paź 2005 Na kogo mają głosować zwolennicy IV Rzeczypospolitej? 22
  • Złośliwy nie jestem 23 paź 2005 Rozmowa z Kazimierzem Marcinkiewiczem, kandydatem PiS na premiera 24
  • Żadnej ściemy! 23 paź 2005 Debata "Wprost" z Donaldem Tuskiem, kandydatem na prezydenta RP 28
  • Wybierzmy przeszłość! 23 paź 2005 Oświecone elity nie powinny dekretować, jaki użytek z wiedzy o kandydatach mają czynić wyborcy 32
  • Prezydent od parady 23 paź 2005 Polacy nigdy tak naprawdę nie chcieli mieć prezydenta 36
  • Zbrodnia państwowa 23 paź 2005 Kto naprawdę zabił księdza Jerzego Popiełuszkę - dziennikarskie śledztwo "Wprost" i telewizji Polsat 40
  • Socjaldemokratyczny heretyk 23 paź 2005 Janik i Szmajdziński nucą antyrynkowe wynurzenia na melodię "Pamelo, żegnaj" 54
  • Giełda 23 paź 2005 HOSSA ŚWIAT Czarodziej marketingu Harry Potter powinien być dla wszystkich firm wzorem stosowania skutecznego marketingu - uważa Stephen Brown, profesor marketingu, autor pracy "Czarodziej! Magiczna marka Harry`ego Pottera". Sześć... 56
  • Bezrobocie widmo 23 paź 2005 Wielu polskich bezrobotnych jest gotowych dać łapówkę, by nie trafić do legalnej pracy 58
  • Zwycięstwo na ostrzu noża 23 paź 2005 Rozmowa z Thomasem C. Schellingiem, tegorocznym laureatem Nagrody Nobla z ekonomii 64
  • Elektromachia 23 paź 2005 Nie dajmy się zwariować, to tylko promocja! 66
  • Załatwione odmownie - Wróćmy do Afryki! 23 paź 2005 Kolejna fura pieniędzy nie pomoże się Afryce wydobyć z ubóstwa 70
  • Supersam 23 paź 2005 74
  • Piwo dla ascetów 23 paź 2005 Słynny projektant Ora Ito jest twórcą nowej butelki piwa Heineken. Wyróżnia ją zaskakująco ascetyczna forma i materiał, z którego została wykonana - aluminium. Ekskluzywny Heineken w nowym opakowaniu trafi na razie tylko do kilku... 74
  • Modne Porto 23 paź 2005 Za dziesięć lat to nie Włochy czy Francja, lecz Portugalia ma szansę być największym producentem odzieży w Europie. Moda z tego kraju zdominowała ostatnią edycję targów SIMM w Madrycie (drugich największych na kontynencie). Kolekcje z... 74
  • Tytanowe zegarki 23 paź 2005 Firma Citizen, znana ze stworzenia w 1975 r. najdokładniejszego, a w 1978 r. najcieńszego (o grubości niespełna 1 mm) zegarka świata, wprowadza właśnie na rynek pierwsze modele czasomierzy z opatentowanego przez siebie białego,... 74
  • Golenie na sportowo 23 paź 2005 Mała powierzchnia golenia i brak możliwości regulacji mocy w zależności od typu zarostu to podstawowe wady większości maszynek do golenia - wynika z badań przeprowadzonych przez koncern Philips. Dlatego nową linię elektrycznych golarek... 74
  • Wstrząs cywilizacyjny 23 paź 2005 Prawie 90 procent śmiertelnych ofiar ostatniego trzęsienia ziemi w Kaszmirze zginęło pod gruzami walących się domów 76
  • Kobiety nie płaczą! 23 paź 2005 Martha Stewart stała się ludową heroiną Ameryki 82
  • Planeta niewyspanych 23 paź 2005 Więcej niż na wojnę w Iraku Amerykanie wydają na zwalczanie bezsenności 86
  • Jerozolima na walizkach 23 paź 2005 W stolicy państwa żydowskiego żyje coraz mniej Żydów 88
  • Zakładnicy historii 23 paź 2005 Nawet pół miliona obywateli II Rzeczypospolitej mogło służyć w Wehrmachcie 90
  • Know-how 23 paź 2005 NAWIGACJA W ZALOTACH Samice świerszczy trafiają do swych partnerów, nasłuchując ich charakterystycznego śpiewu. Brytyjscy zoologowie z University of Cambridge zauważyli, że owady, które zwykle słabo reagują na sygnały z... 94
  • Wylecz się prywatnie! 23 paź 2005 PIERWSZY RANKING PRYWATNYCH SZPITALI 96
  • Bez granic 23 paź 2005 ŚWIĘTO KIMA Komunistyczna Partia Korei Północnej ma już 60 lat. I jak na jubilatkę przystało, czuje się doskonale. Podczas hucznych obchodów rocznicy ani słowem nie wspomniano o programie atomowym i sporze z USA.... 104
  • Późne wnuki Bismarcka 23 paź 2005 Samoloty z niemieckimi politykami nie będą lądować w Warszawie w drodze do Moskwy 106
  • Hiszpańska dziura w płocie 23 paź 2005 Za dziesięć lat co piąty Hiszpan będzie imigrantem 110
  • Tango populista 23 paź 2005 Polityka zamieniona w melodramat prowadzi do katastrofy 112
  • Anarchia domowa 23 paź 2005 Powróciła szansa na realizację amerykańskiego planu "Mapy drogowej" 114
  • Menu 23 paź 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Przeciąg historii No i wreszcie wiemy, dlaczego wyginęły dinozaury. Nie kometa, nie efekt cieplarniany... po prostu w atmosferze ziemskiej pojawiło się za dużo tlenu. Sprzyjało to małym ssakom, wielkim gadom - nie.... 116
  • Recenzje 23 paź 2005 118
  • Muchy nie będą srały 23 paź 2005 * * * * * Franz Ferdinand mógł być obwołany najlepszym brytyjskim zespołem roku 2004. Mógł też zdobyć najbardziej prestiżowe nagrody za swój pierwszy album "Franz Ferdinand", który - mimo że wydany przez niezależną firmę... 118
  • Podroby z wątroby 23 paź 2005 * * * * * W Ziembicach pewien jegomość chciał zaspokoić popyt na mięso. A że łatwiej znaleźć człowieka niż świnię, rezolutny Niemiec zamiast szlachtować bydło rzeźne, uśmiercał ofiary w swoim domu i peklował je w słoiki.... 118
  • W imię ojca, matki i dziecka 23 paź 2005 * * * * Bohaterem filmu braci Dardenne jest rzeczywiście dziecko. Dopiero narodzone, słabe i bezbronne. Bez prawa głosu. Ojciec, drobny złodziejaszek, postanawia je sprzedać do adopcji, matka chce je zachować. Konflikt między małoletnimi... 118
  • Maryla jedna 23 paź 2005 * * * * "Daj mi byle co" - zaczyna swoją nową, świetną płytę, gwiazda polskiej estrady. I, jak to Maryla, deklaruje przekornie, bo sama nigdy nie dała nam "byle czego", ani muzycznie, ani w tekstach. Tak jest i tym... 118
  • Złodzieje nut 23 paź 2005 Polscy muzycy nagminnie kopiują zachodnie przeboje 120
  • Posłaniec w teatrze 23 paź 2005 Przenikliwy i wyrafinowany umysł Harolda Pintera opacznie interpretuje najnowszą historię 124
  • Boski Placido 23 paź 2005 Po premierze "Otella" publiczność oszalała na punkcie Dominga na prawie półtorej godziny, a kurtynę podnoszono sto jeden razy! 126
  • Ueorgan Ludu 23 paź 2005 KAMPANIA WYBORCZA CORAZ BARDZIEJ MERYTORYCZNA Czy osławiony Unabomber jest trzecim bliźniakiem? W ostatnią sobotę przedstawiciele sztabu wyborczego Donalda Tuska zasugerowali, że osławiony Unabomber, Ted Kaczyński, terrorysta przez wiele... 128
  • Skibą w mur - Czas krzyżówek 23 paź 2005 Kurski plus Wehrmacht równa się Lepper minus Luftwaffe 130