Precz z gotówką

Modne, ciekawe, coraz bardziej popularne - pozapłacowe sposoby motywowania mają w ostatnich latach coraz większy wpływ na ocenę pracodawców. Tych, którzy nie oferują swym pracownikom pokaźnego „socjalu”, uznaje się za mniej atrakcyjnych. W tej konkurencji mali przedsiębiorcy zwykle nie mają szans. Wprowadzenie pozapłacowych motywatorów to przedsięwzięcie zbyt skomplikowane jak na ich skromny potencjał, i w dodatku nie zawsze efektywne. Dużo łatwiej wdrożyć je w większych firmach, choć i tam - od kiedy bonusy przestały być sposobem na uniknięcie opodatkowania - księgowi patrzą na nie niechętnie. Jednym ze sposobów przydzielania pozapłacowych bonusów jest przyporządkowanie ich do poszczególnych stanowisk. System motywacyjny może przewidywać np. prawo do służbowego samochodu, bezpłatnej opieki lekarskiej i telefonu komórkowego wszystkim pracownikom wyższego szczebla. To praktyka popularna - chroni przed utratą cennych pracowników i przyciąga nowych, jednak słabo motywuje do podnoszenia efektywności. Z zasady nagrody powinno się bowiem zdobywać, a nie dostawać z rozdzielnika. W miarę możliwości bonusy powinno się przyznawać za konkretne osiągnięcia. Nagrodą za wykonanie planu mogą być np. karnety do teatru czy fitness clubu lub atrakcyjne wycieczki. Dobre efekty przynoszą tzw. systemy kafeteryjne. Pracownicy mogą wybrać nagrodę najbardziej odpowiadającą ich oczekiwaniom spośród kilku czy kilkunastu zaproponowanych bonusów. Systemy kafeteryjne nie są przeznaczone dla wszystkich zatrudnianych pracowników. To coś, co odróżnia je od motywującej kultury korporacyjnej czy sensownego systemu płac zasadniczych. Kryteria dostępu do bonusów powinny być jasno określone i przejrzyste. Pracodawca musi zdecydować, które powinny mieć charakter stały, a które opcjonalny. Jest też kategoria nagród o charakterze pozafinansowym. Motywujący dla pracownika może się okazać lepiej brzmiący napis na wizytówce czy służbowy samochód pozbawiony gigantycznych naklejek. Motywatorem o charakterze pozafinansowym jest też precyzyjne określenie przez pracodawcę ścieżki kariery. Osiągnięcie celów na danym stanowisku oznacza automatyczny awans na stanowisko wyższe, bardziej odpowiedzialne i lepiej opłacane. Popularnym sposobem wynagradzania pozafinansowego stały się w ostatnich latach tzw. incentive travels. Pracodawca organizuje grupie szczególnie zasłużonych pracowników tygodniowy wyjazd, np. na Bahamy. Tam pracownicy przeżywają różne atrakcje w duchu sportowej walki. Specjaliści nie są zgodni w ocenie takich pomysłów. Niemiecki konsultant Helmut Gläser nazywa je wielką bzdurą i manipulacją, elementem zawłaszczania pracownika przez firmę. - Spotkania firmowe są oczywiście ważne i potrzebne, ale dopóty, dopóki nie cierpi na tym rodzina pracownika. To bardzo dobrze, jeśli pracownicy chodzą razem na piwo, ale najlepiej, jak robią to sami z siebie, a nie dlatego, że trzeba przyjść na imprezę firmową - mówił Gläser w rozmowie z Computerworldem. - Egzotyczne podróże to ślepa uliczka, bowiem, by rzecz była skuteczna, cały czas trzeba będzie zwiększać bodźce. Do czego to doprowadzi, zanim pracownik się kompletnie znudzi, do podróży na Księżyc? Wszystkie tego rodzaju nagrody sprawiają, że frajdę z pracy zaczyna przenosić się na frajdę z nagrody. To zaś nieuchronnie prowadzi do manipulacji, patologii i nadużyć - pracownicy zaczną bowiem tak działać, by w rankingach systemów motywacyjnych wypaść jak najlepiej, a nie, by mieli poczucie dobrze zrobionej roboty.



Natalia Gadacz, Hewitt Associates: Budowanie więzi z pracodawcą, czyli zaangażowania pracowników, tylko w pewnym stopniu zależy od wynagrodzenia. Na zaangażowanie pracownika składają się również takie elementy, jak np. możliwości rozwoju, ciekawa praca, relacje z kolegami i przełożonymi. To nie wynagrodzenia grają tu kluczową rolę.

Zdaniem specjalistów, w ostatnim czasie wzrasta rola nieformalnych działań motywacyjnych. Szczególnie cenne są spontaniczne reakcje, zwłaszcza te, które mają miejsce w codziennej pracy.



Motywatory pozapłacowe
system szkoleń - to jeden z bardziej efektywnych motywatorów. Pracodawca nie tylko sprawia przyjemność swemu pracownikowi (może się nauczyć np. kolejnego języka obcego), ale również poprawia konkurencyjność firmy - pracownik staje się bardziej kompetentny

samochód służbowy, ryczałt, parking, bilety miesięczne - pracodawca pokrywa koszty eksploatacji samochodu (ubezpieczenia, paliwo, naprawy) lub koszty dojazdów pracownika do pracy i z pracy do domu. Wynajmuje również dla pracownika miejsce postojowe, jeśli firma nie dysponuje wystarczająco dużym parkingiem

telefon komórkowy - za rozmowy do ustalonego limitu płaci pracodawca. Na wyższych stanowiskach zazwyczaj... nie ma limitu

ubranie służbowe - szef pokrywa koszty prania odzieży swoich pracowników. To bonus oferowany szczególnie często w służbie zdrowia, usługach i przemyśle

opieka medyczna - pracodawca wykupuje w niepublicznej placówce usługi, których zakres powinien wybrać sam zainteresowany. Bonus bardzo rozsądny - zwiększa zadowolenie pracowników, a jednocześnie przyczynia się do zmniejszenia liczby zwolnień chorobowych wśród załogi

kredyty lub pożyczki z kieszeni szefa - na samochód czy remont domu. Udzielane na preferencyjnych warunkach, ale uzależnione od wysokości miesięcznego wynagrodzenia pracownika. Skuteczny sposób na zabezpieczenie się przed utratą cennego pracownika - gdyby zdecydował się odejść, musi spłacić cały kredyt

system wynagrodzeń odroczonych - stosowany głównie w większych firmach. Pracownik jest motywowany do realizacji długofalowych celów firmy za pomocą papierów wartościowych emitowanych przez pracodawcę lub jego udziałowca

karnety wstępu - do siłowni, fitness clubu, na basen, do teatru itd. To pracownik powinien wybrać bonus najbardziej mu odpowiadający

kupony na usługi - np. agencji turystycznych, restauracji czy sklepów

zwrot kosztów dokształcania - kolejny sposób na związanie pracownika z firmą. Jeśli zechce odejść, będzie musiał zwrócić koszty wykształcenia poniesione przez pracodawcę

złoty spadochron - w razie połączenia lub przejęcia firmy przez inną spółkę menedżer ma gwarancję zatrudnienia

skrócony tydzień pracy - pracodawca przyznaje wolne dni na pracę w domu. To szczególnie dobry motywator dla osób fachowych, samodzielnych i dobrze zorganizowanych