Trucie Polaków

Trucie Polaków

Smog nad Warszawą. 9 stycznia 2017
Smog nad Warszawą. 9 stycznia 2017 / Źródło: Newspix.pl / TOMASZ OZDOBA
O smogu oficjalnie dowiadujemy się dopiero wtedy, gdy normy dla szkodliwych pyłów przekraczane są wielokrotnie. Urzędnicze regulacje nie zdają egzaminu.

Pani Anna jest matką dwójki małych dzieci i mieszka na warszawskim Ursynowie. 8 stycznia postanowiła skorzystać z pogodnej niedzieli. Było mroźno, ale dzieci tak dobrze się bawiły, że na dworze spędzili półtorej godziny. Wieczorem pani Anna odebrała telefon od matki. – Czy wy się tam nie dusicie? Co z dziećmi? – denerwowała się kobieta. Dopiero wtedy pani Anna zajrzała do internetu, aby z przerażeniem odkryć, że w stolicy odnotowano rekordowe zanieczyszczenie powietrza. Tego dnia średnie stężenie dobowe niebezpiecznego pyłu PM10 wyniosło na stacji przy Marszałkowskiej 197 μg/m3 (unijna norma to 50 μg/m3). Dzień później stacja pokazała niewiele mniej – 166 μg/m3. Jak podkreśla dr hab. inż. Artur Badyda, adiunkt na Wydziale Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej, to jedne z najwyższych stężeń pyłów PM10 w historii pomiarów prowadzonych od 2004 r. Podkreślmy: to był uśredniony pomiar dobowy. W ciągu dnia wskazania były jeszcze wyższe.

Rekordowe zanieczyszczenie

Informacja o złym stanie powietrza w stolicy szybko się rozeszła. W sieci zapanowała panika, temat szybko podchwyciły media. Jeszcze w niedzielę ratusz wysłał przez Warszawski System Powiadomień 19 115 ostrzeżenie o zanieczyszczeniu (choć sam system do tego nie służy). Władze zdecydowały o darmowej komunikacji publicznej w poniedziałek. Zalecono też, aby dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym nie wychodziły na zewnątrz w trakcie zajęć. W tym czasie było już jasne, że problem dotyczy całego kraju. W weekend 7-8 stycznia komunikaty o złym stanie powietrza pojawiły się w innych miastach, przede wszystkim na Śląsku i w Małopolsce. 9 stycznia średnie dobowe stężenie pyłu PM10 w Rybniku wyniosło 860 μg/m3 (norma przekroczona 17-krotnie!), w Zabrzu 736 μg/m3, w Częstochowie 499 μg/m3, w Wodzisławiu Śląskim 675 μg/m3, a w Katowicach 371 μg/m3. Prezydent Rybnika Piotr Kuczera nakazał 10 i 11 stycznia zawiesić zajęcia w szkołach w mieście i zdecydował o darmowej komunikacji. 

Tyle samorządy terytorialne, ale za bezpieczeństwo Polaków, także w kontekście zanieczyszczeń, odpowiadają również wojewodowie, reprezentujący władzę centralną. Na Mazowszu 9 stycznia około godz. 16 o zanieczyszczeniach poinformował na swojej stronie internetowej wojewoda. Wydział prasowy urzędu wojewódzkiego tłumaczy to tym, że pierwsze przekroczenie normy dobowej wystąpiło 8 stycznia. Dlatego 9 stycznia, po otrzymaniu informacji z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska o przekroczeniu normy średniodobowej oraz wystąpieniu ryzyka przekroczenia poziomu alarmowego pyłu PM10, Mazowiecki Wojewódzki Zespół Zarządzania Kryzysowego ogłosił alert poziomu III (przedostatni w skali, oznacza ryzyko przekroczenia poziomu alarmowego). Na południu kraju sytuacja była dużo poważniejsza. Wojewódzkie Centrum Zarządzania Kryzysowego Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego już 7 stycznia wydało komunikat ostrzegający przed zagrożeniem pyłem PM10. Opinia publiczna była wyczulona, bo smog uderzył już pod koniec roku (pisał o tym „Wprost”). Echem odbiła się też informacja„Financial Timesa”, który napisał: „Polskie miasto bardziej zanieczyszczone niż Pekin”. Niechlubnym liderem okazała się podkrakowska Skała, gdzie w grudniu stężenie trujących pyłów PM10 sięgnęło 979 μg/m3. W tym czasie w Pekinie było 737 μg/m3. „Polska regularnie przekracza normy zanieczyszczenia dopuszczalne przez Unię Europejską” – napisał Henry Foy na łamach „FT”. Publicysta podkreślił, że wynika to z uzależnienia od węgla i braku działań rządu na rzecz rozwoju ekologicznych rozwiązań.

Urzędowy optymizm

Ograniczenie zanieczyszczeń wymaga czasu. Czy urzędnicy nie mogą przynajmniej ostrzegać nas przed zagrożeniem wcześniej? Problem w tym, że w Polsce zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska poziom informowania społeczeństwa o zanieczyszczeniach pyłem PM10 to 200 μg/m3, a poziom alarmowy – 300 μg/m3. Określa to rozporządzenie ministra środowiska z 2012 r. (był nim wtedy Marcin Korolec, w rządzie Donalda Tuska). Poziom informowania oznacza na tyle zły stan powietrza, że ludzie powinni ograniczyć aktywność na zewnątrz. Z kolei poziom alarmowy oznacza, że jest już bardzo źle, norma przekroczona jest sześciokrotnie i należy bezwzględnie ograniczyć przebywanie na powietrzu, a najlepiej zostać w domu. I choć ustalanie tych poziomów nie jest obligatoryjne w prawodawstwie unijnym, większość krajów, które zdecydowały się to zrobić, przyjęło 50100 μg/m3, gdzie 100 μg/m3 oznacza alarm. We Francji alarmuje się już przy 80 μg/m3, z kolei na Słowacji poziom informowania to 100 μg/m3, alarmowy – 150 μg/m3.

Polskie Ministerstwo Środowiska nie widzi potrzeby zmiany naszych progów, o co apelowały niedawno organizacje medyczne i Greenpeace Polska. Resort tłumaczy to tym, że przekroczenia norm w okresie grzewczym występują w kraju nagminnie i częste stany alarmowe skutkowałyby przyzwyczajeniem społeczeństwa i brakiem reakcji na sytuację. Takie stanowisko oburza przedstawicieli Greenpeace’u.– Ostatnie epizody smogowe pokazały, jak bardzo potrzebne jest obniżenie poziomów informowania i alarmowania. Doszło do sytuacji realnego zagrożenia dla zdrowia publicznego, w której państwo kompletnie zawiodło. To media czy organizacje pozarządowe musiały zadbać o zaalarmowanie społeczeństwa – zaznacza Paweł Szypulski z Greenpeace Polska. Pierwszy w 2017 r. komunikat o złej jakości powietrza generalny inspektor ochrony środowiska opublikował dopiero 9 stycznia. – Zimą w Polsce emisja zanieczyszczeń zawsze się zwiększa z powodu zapotrzebowania na ciepło. Za zły stan jakości powietrza odpowiadają przede wszystkim spalanie paliw stałych w starych, mało efektywnych piecach domowych i zwiększona w warunkach zimowych emisja spalinowa z samochodów. Dlatego czekanie z reakcją, aż stężenie pyłów – bo to one stanowią największe zagrożenie dla zdrowia – przekroczy normy czterokrotnie, to narażanie mieszkańców na poważne skutki zdrowotne – ocenia prof. Katarzyna Juda-Rezler, kierownik Zespołu Ochrony Atmosfery na Politechnice Warszawskiej. Jej zdaniem, jeśli niekorzystna sytuacja meteorologiczna się utrzymuje, to wiadomo, że następnego dnia będzie tylko gorzej. Dlatego informować trzeba wcześniej, w połączeniu z działaniami prewencyjnymi. Mogą to być np. nasilone kontrole, czym ludzie palą w piecach w dzielnicach, o których wiadomo, że nie są podłączone do sieci c.o., oraz działania zmierzające do zmniejszenia ruchu pojazdów. 

Zaskoczeni smogiem Polacy masowo sprawdzali stan powietrza w swojej okolicy, często za pomocą aplikacji Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska „Jakość powietrza w Polsce”. Nie wytrzymała ona wzmożonego ruchu i nie zawsze można było uzyskać aktualne informacje. Jej słabością jest też niemożność ustawienia powiadomień – o fatalnej jakości powietrza dowiemy się, jeśli sami do niej zajrzymy. Dezinformujące mogą być także kolory, za pomocą których zilustrowano stan powietrza. Na zielono, czyli jako dobry, oznaczono poziom pyłu PM10 do 60 μg/m3 – a więc już z przekroczoną normą unijną. Jako umiarkowany, w kolorze żółtym, przedstawia się poziom do 100 μg/m3, który oznacza dwukrotne przekroczenie normy, a jako dostateczny, na pomarańczowo – trzykrotny! System określa jako zły i bardzo zły, ilustrując to kolorem czerwonym, poziom powyżej 140 μg/m3. – To są zaniżone progi uznawania jakości powietrza za złą – dopiero gdy stężenie PM10 jest 2,8 razy wyższe niż dopuszczalne. Z interpretacją „umiarkowanej” i „dostatecznej” jakości powietrza dla pyłów PM10 i PM2,5, jaką przyjęto w polskim indeksie jakości powietrza, nie można się zgodzić – uważa prof. Katarzyna Juda-Rezler.

Co zrobi rząd

Ze smogiem walczą władze samorządowe, wprowadzając ograniczenia czy wspierając finansowo wymianę pieców, ale to za mało.

– Potrzebujemy prawnych rozwiązań ogólnopolskich – uważa Piotr Kuczera, prezydent Rybnika. Być może już wkrótce te się pojawią, bo w Ministerstwie Środowiska od października 2016 r. nad problemem jakości powietrza pracuje Komitet Sterujący ds. Krajowego Programu Ochrony Powietrza. W jego skład wchodzą przedstawiciele resortów: zdrowia, infrastruktury, rozwoju i energii. Sprawą smogu 17 stycznia ma się zająć rząd, po uzyskaniu rekomendacji Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów. Wicepremier Mateusz Morawiecki otrzymał 9 stycznia pismo od Beaty Szydło z poleceniem w tej sprawie. Inna sprawa, że reakcja premier rozzłościła krakowian, którzy od dawna żyją problemem smogu – uznali oni, że władze centralne zajęły się sprawą, dopiero gdy zaczęła dotyczyć Warszawy. Organizacja Polski Alarm Smogowy domaga się od rządu jak najszybszego wprowadzenia norm jakości węgla sprzedawanego do gospodarstw domowych oraz systemu kontroli tego rynku. 

Apeluje też o niezwłoczne określenie parametrów emisyjnych dopuszczonych do sprzedaży kotłów i urządzeń służących do ogrzewania pomieszczeń, uzasadniając, że w skali kraju aż 50 proc. pyłów i ok. 85 proc. rakotwórczego benzo[a]pirenu pochodzi właśnie z domowych palenisk. Polski Alarm Smogowy oczekuje także od rządu stworzenia programów finansowych wspierających wymianę urządzeń grzewczych w domach. Z kolei dr hab. inż. Artur Badyda z Politechniki Warszawskiej uważa, że potrzebne są nowe regulacje dla samorządów. – Obecne dają tylko możliwości, a należałoby wprowadzić obowiązek, bo smog to naprawdę poważny problem w Polsce – podkreśla Badyda. Do pierwszego czytania w Sejmie trafił właśnie poselski projekt nowelizacji ustawy Prawo ochrony środowiska i ustawy o transporcie drogowym. Zawarte w nim rozwiązania pozwalają władzom miast zamieszkanych przez więcej niż 200 tys. osób wyznaczać strefy ograniczenia albo zakazu poruszania się samochodów, które nie spełniają wskaźników emisji spalin.

Na wysokości twarzy

Problem smogu na pewno powróci, choć potrzebny jest splot niekorzystnych zdarzeń. Przy niskiej temperaturze Polacy palą więcej w piecach, przez co więcej zanieczyszczeń trafia do powietrza. Co gorsza, palą często kiepskiej jakości paliwa (np. muł węglowy) i w przestarzałych piecach. Palą nawet odpady, choć jest to zabronione. Jeśli na to nałoży się wyż atmosferyczny, czyli wysokie ciśnienie, cząsteczki zanieczyszczonego powietrza nie mogą się poruszać ku górze. Nie rozwiewa ich też wiatr, bo panuje stagnacja. Zanieczyszczenia kumulują się przy ziemi, dokładnie na wysokości naszych twarzy. W efekcie w krótkim czasie powstaje silna kumulacja zanieczyszczeń. W ich skład wchodzą m.in. groźne dla zdrowia pyły PM10, PM2,5 oraz benzo[a]piren. Na domiar złego dla pyłów PM2,5 ustalono jedynie roczną normę, która wynosi 25 μg/m3. Z tego powodu bieżące lub dobowe pomiary nie są brane pod uwagę i z ich powodu nie ogłasza się alarmu! W Polsce w 2015 r. około 40 proc. stacji zanotowało średnie roczne stężenie przekraczające normę unijną. Politycy nie chcą nas niepokoić? g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 3/2017
Więcej możesz przeczytać w 3/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2017 (1770)

  • Takiego stycznia jeszcze nie było 15 sty 2017, 20:00 Mamy ledwie początek roku i połowę miesiąca, a w Polsce zdarzyło się tyle, że można by tym obdzielić kwartał. O wielu wydarzeniach piszemy w tym (i poprzednim) wydaniu „Wprost”. Oto ich subiektywny ranking. 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 15 sty 2017, 20:00 NAJCIEKAWSZA PLOTKA UBIEGŁEGO TYGODNIA BRZMI: Jakub Bierzyński, doradca wizerunkowy Ryszarda Petru i jego partii, miał rzucić papierami po maderskiej aferze i już nie pracuje dla ugrupowania. Dla Nowoczesnej to duża strata, bo to on miał... 6
  • Spięcie tygodnia 15 sty 2017, 20:00 Dominik Tarczyński poseł PiS Schetyna przegrał PRZEZ CAŁY CZAS TRWANIA PROTESTU OPOZYCJA, GŁÓWNIE GRZEGORZ SCHETYNA, starała się o to, żeby Polska przegrała. To, co wydarzyło się w ubiegłym tygodniu, widzę jako kapitulację... 8
  • Obraz tygodnia 15 sty 2017, 20:00 12,8 mln Sprzedaż biletów na polskie filmy w 2016 r. osiągnęła nienotowany od wielu lat wynik. Rekordowa okazała się również frekwencja kinowa, która wyniosła ponad 51,5 mln. Współczuję córce pana Krzysztonka (krakowski radny PO),... 9
  • Info radar 15 sty 2017, 20:00 Wojny informatyczne Ministrowie rozwoju oraz cyfryzacji domagają się, by resort edukacji przywrócił do programu nauczania klas 1-3 szkół podstawowych założenia nauczania informatyki przygotowane przez ekspertów. W minionym tygodniu... 10
  • Lewo Prawo 15 sty 2017, 20:00 Granice lojalności Magdalena Środa PRZEZ SETKI LAT NIE DOPUSZCZANO KOBIET DO POLITYKI, TWIERDZĄC, ŻE „Z NATURY” SIĘ DO TEGO NIE NADAJĄ, bo są emocjonalne, histeryczne, zmienne, swoje myślenie opierają na intuicjach, a nie na zasadach,... 11
  • Zdarzyło się jutro 15 sty 2017, 20:00 Pablo Escobar i święty Kit. A może i nieświęty. 15
  • Krajobraz po bitwie, czyli 7 pytań o przyszłość 15 sty 2017, 20:00 PiS jest największym wygranym parlamentarnej wojny o budżet i media, choć sam ją wywołał i musiał się wycofać z niektórych pomysłów. Największym przegranym jest Platforma Obywatelska. Ale cała opozycja wyszła poobijana z tej walki. 17
  • Schetyna przegrał 15 sty 2017, 20:00 Szef PO chciał wywołać destabilizację państwa, która mogła skutkować przyblokowaniem Polsce środków unijnych – mówi Paweł Kukiz, lider ugrupowania Kukiz’15. 20
  • Kukiz o działaniach Schetyny: Mogły się skończyć przyblokowaniem Polsce środków z UE 15 sty 2017, 20:34 Szef PO chciał wywołać destabilizację państwa, która mogła skutkować przyblokowaniem Polsce środków unijnych – mówi w rozmowie z Joanną Miziołek Paweł Kukiz, lider ugrupowania Kukiz’15. 20
  • Tajemnice KOD 15 sty 2017, 20:00 Afera finansowa pogrąża Mateusza Kijowskiego, lidera Komitetu Obrony Demokracji. W KOD spekuluje się, że na czele ruchu może stanąć Władysław Frasyniuk lub Andrzej Rzepliński. 22
  • Wszystkie interesy Kijowskiego 15 sty 2017, 20:00 Dotarliśmy do dokumentów pokazujących, że niezwykła kariera biznesowa Mateusza Kijowskiego zaczęła się już 15 lat temu. 24
  • Bunt młodych 15 sty 2017, 20:00 Frakcja młodych w PO wypowiada wojnę Grzegorzowi Schetynie. Cel? Jesienne przejęcie władzy w regionach. 26
  • Trucie Polaków 15 sty 2017, 20:00 O smogu oficjalnie dowiadujemy się dopiero wtedy, gdy normy dla szkodliwych pyłów przekraczane są wielokrotnie. Urzędnicze regulacje nie zdają egzaminu. 29
  • Prawicy walka ze smogiem 15 sty 2017, 20:00 EWA WANAT Prawica wierzy w wiele rzeczy, których gołym okiem nie widać, ale akurat nie w smog, o którym nie wspominają ani Biblia, ani Katechizm Kościoła katolickiego, ani Roman Dmowski. Nawet minister zdrowia uważa, że smog istnieje... 33
  • Niepotrzebny szlaban na węgiel 15 sty 2017, 20:00 Regularnie powraca pomysł zakazu stosowania węgla w domowych piecach albo w ogóle paliw stałych. Czarne złoto nie musi jednak wcale okazać się czarnym ludem. 34
  • Jak się zarabia na smogu 15 sty 2017, 20:00 Jeden sprzedaje maski przeciwpyłowe, inny tlen w puszkach. Wszyscy chcą zarobić na brudnym powietrzu i mieć z tego czysty zysk. 36
  • Rozgrywki okołogimnazjalne 15 sty 2017, 20:00 Referendum w sprawie gimnazjów to szczyt hipokryzji. PO wspierana przez ZNP odrzuciła niedawno identyczny wniosek. 38
  • Gdyby to była zwyczajna rodzina 15 sty 2017, 20:00 Przemysław Wałęsa mógł zostać wybitnym sportowcem. Jednak podobnie jak siedmioro jego rodzeństwa był synem jednego z dwóch najbardziej znanych Polaków. 41
  • Ferie pod palmami 15 sty 2017, 20:00 Kurorty przeżyją najazd polskich turystów. O 33 proc. wzrosło zainteresowanie zimowym wypoczynkiem. Czy to efekt 500+? 44
  • Stare auta, nowa miłość 15 sty 2017, 20:00 Nostalgia za samochodami z okresu PRL jest jak ówczesne samochody – deficytowa i awaryjna. 46
  • Jerzy Mazgaj: Wizerunek można komuś zepsuć w sekundę 15 sty 2017, 20:00 Prezydent Trump bankrutował cztery razy. Na prezydenta się nie wybieram, ale bankrutować raz jeszcze bym nie chciał – mówi były prezes Almy. Zdecydował się przerwać milczenie i udzielić nam pierwszego wywiadu od czasu wybuchu kryzysu w znanej sieci delikatesów. 50
  • Crowdfundingowi naciągacze 15 sty 2017, 20:00 Gdy brakuje pieniędzy na realizację pomysłu, możesz poprosić o nie internautów. Niestety, podobnie postępują oszuści. 54
  • Hossa Bessa 15 sty 2017, 20:00 Afera kremowa Włoskie Ferrero przeżywa czekoladowy kryzys. Po tym, jak europejski nadzór ds. żywności podał, że w nutelli mogą się znajdować rakotwórcze substancje, media informowały, że słynny krem znika z części włoskich... 56
  • Know How 15 sty 2017, 20:00 Motocykl na śnieg Lubisz śnieg i motocykle? Producent tych ostatnich, Christini, stworzył motocykl, który zamiast kół ma gąsienicę. Ta hybryda, pół motocykl, pół śniegowiec, ma pozwolić na motocyklowe wypady za miasto nawet w... 57
  • Trump w Białym Domu 15 sty 2017, 20:00 Nowy prezydent USA obejmuje urząd w atmosferze histerycznego sprzeciwu amerykańskich elit. Tymczasem lepiej trzymać za niego kciuki, bo na świecie dawno nie było równie niebezpiecznie. 58
  • Europejscy poligamiści 15 sty 2017, 20:00 Wielożeństwo ma się w nowoczesnej Unii Europejskiej świetnie, choć jest nielegalne. Przykład rodziny Tatari pokazuje, że nie bardzo wiadomo, co zrobić z powszechnymi u muzułmanów praktykami. 64
  • W świecie robotów 15 sty 2017, 20:00 Telewizor o grubości dwóch milimetrów czy elektryczne auto przyspieszające w dwie sekundy do setki. Targi CES pokazały, co nas czeka w 2017 r. 66
  • Ciężki oddech 15 sty 2017, 20:00 Palenie papierosów i substancje drażniące z wdychanego powietrza, czyli smog, powodują przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Dziś to czwarta przyczyna zgonów na świecie. 68
  • 7 pomysłów na zimę 15 sty 2017, 20:00 Jeśli nie narty, to co? Podpowiadamy, jak spędzić zimowy urlop w niebanalny sposób. 70
  • ASX – bestseller gotowy na nowe wyzwania 15 sty 2017, 20:00 Mitsubishi ASX 2017 ma odświeżony wygląd i zmodernizowane wnętrze. Dzięki całej gamie wersji wyposażenia, silników i napędów klienci mogą dopasować auto do własnych potrzeb. 73
  • Łatwa deklaracja i trudna realizacja 15 sty 2017, 20:00 Zaczyna się trzeci tydzień stycznia – nadchodzi czas porzucania noworocznych postanowień. Dlaczego ich nie realizujemy? Czy zniechęcamy się brakiem efektów, czy też ma to inne uzasadnienie? Jak to zmienić? 74
  • Tajemnica porucznika Ordona 15 sty 2017, 20:00 Fortyfikacje reduty Ordona zawsze były większe niż w rzeczywistości. Rolę armat odgrywały strofy narodowego wieszcza, tworząc legendę patriotów kładących bez wahania głowę na szafocie historii. 77
  • Hollywood made in China 15 sty 2017, 20:00 To nie przypadek, że akcja wchodzącego do kin „Wielkiego Muru” toczy się w Państwie Środka. Hollywood potrafi przypodobać się Chińczykom, którzy uratowali finanse niejednego amerykańskiego filmu. 80
  • Majchrzak: Moim obowiązkiem jest wiedzieć, chcieć i potrafić 15 sty 2017, 20:00 Rolą w filmie Jana Jakuba Kolskiego „Las, 4 rano” Krzysztof Majchrzak po dziesięciu latach wraca na ekrany kin. 84
  • Wzrok wstecz, Globy zdobyte 15 sty 2017, 20:00 „La La Land” Damiena Chazelle’a, triumfator tegorocznych Złotych Globów, to udana wariacja na temat dawnych musicali. 87
  • Głowa wysoko podniesiona 15 sty 2017, 20:00 Gdyby w polskiej literaturze nie pojawił się Janusz Głowacki, trzeba by go wymyślić. Bo jest jej potrzebny jak sole trzeźwiące. 88
  • Kuroń – święty ateista? 15 sty 2017, 20:00 O tym, dlaczego w postaci Jacka Kuronia zawierają się polskie sprzeczności, przed premierą „Pasji według św. Jacka” w Teatrze Powszechnym mówi autorka sztuki Małgorzata Sikorska-Miszczuk. 91
  • Wydarzenie 15 sty 2017, 20:00 MUZYKA Noblisty dzieła zebrane Archiwalne nagrania najważniejszych artystów w historii muzyki popularnej długo były traktowane przez koncerny płytowe dość nieufnie, pozostając pod względem edytorskim daleko w tyle za… wydawnictwami... 92
  • Edyta Herbuś: To się państwu spodoba 15 sty 2017, 20:00 ŻYJEMY W BARDZO SZYBKICH CZASACH, ALE JA NIE CHCĘ ULEGAĆ TEJ PRESJI. DBAM O TO, CO DLA MNIE WAŻNE. Zostawiam przestrzeń na doświadczanie, wzrastanie. Chcę być tu i teraz, bo ta chwila przecież już nigdy nie wróci. Cieszyć się każdym... 96
  • Jak fałszuje czerwona orkiestra 15 sty 2017, 20:00 Niemiecka lewica do spółki z rosyjską propagandą rozpętały prawdziwą histerię z powodu pojawienia się w Polsce kilku tysięcy amerykańskich żołnierzy. Ich rolą jest nie tylko studzenie zapędów Putina, ale także trwałe... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany