Crowdfundingowi naciągacze

Crowdfundingowi naciągacze

Gdy brakuje pieniędzy na realizację pomysłu, możesz poprosić o nie internautów. Niestety, podobnie postępują oszuści.

ZNAPS to dwuczęściowy adapter z magnetycznym złączem, który ułatwia ładowanie smarftona. Dzięki niemu nie trzeba będzie się już mocować z wtyczką micro USB, zwłaszcza w ciemnościach; wystarczy, że jedną część adaptera na stałe wepniemy do telefonu. Dwa małe magnesy sprawią, że nie trzeba się także martwić, że szarpnięcie za przewód zrzuci ładowany telefon ze stołu. Kabel po prostu się wypnie. Aż dziwne, że nikt wcześniej o tym nie pomyślał. Młodzi Kanadyjczycy, by ruszyć z masową produkcją tego gadżetu, potrzebowali pieniędzy. Zorganizowali więc zbiórkę za pośrednictwem Kickstartera – globalnego serwisu crowdfundingowego, w którym każdy może dowolną sumą wesprzeć interesujący go projekt. Twórcy obiecywali, że każdy, kto wpłaci co najmniej 11 dolarów (40 zł), otrzyma podstawowy zestaw ZNAPS z dwoma końcówkami. Do rozkręcenia biznesu potrzebowali 120 tys. dolarów, które zebrali… w trzy dni. Internautom tak spodobał się ten pomysł, że w sumie ponad 70 tys. osób z całego świata wpłaciło ponad 3 mln dolarów! Zszokowani sukcesem Kanadyjczycy obiecywali, że pierwsze ZNAPS-y trafią do wspierających już kilka miesięcy po zakończonej zbiórce. Niestety, choć od tamtego czasu minęło już półtora roku, żaden ze wspierających nic nie otrzymał. I nikt nie wie, czy adaptery w ogóle istnieją. Sfrustrowani internauci od początku stycznia wylewają swoje żale w sieci, pisząc niewybredne komentarze i doradzając na forach, jak wspólnie upomnieć się o zwrot pieniędzy. Firma nie odpowiada na pytania i ignoruje wszelkie próby kontaktu. Niestety, to nie pierwszy tego typu przypadek.

Złudne obietnice

Idea crowdfundingu jest prosta: jeśli masz ciekawy projekt, który chciałbyś zrealizować i potrafisz to zrobić, ale brakuje ci na niego pieniędzy, możesz spróbować do pomysłu przekonać internautów. Ustalasz minimalny budżet potrzebny do rozpoczęcia produkcji i nagrody za wsparcie projektu odpowiednią kwotą – najczęściej jest to egzemplarz produktu lub jego część, a przynajmniej jakaś oryginalna pamiątka po całym wydarzeniu. To w dużym skrócie. Najważniejszy w tym wszystkim jest fakt, że dzięki crowdfundingowi każdy ma równe szanse, a jedynym kryterium jest oryginalność pomysłu i możliwość jego realizacji. Nic dziwnego, że finansowanie społecznościowe z roku na rok bije kolejne rekordy. W zeszłym roku globalny rynek crowdfundingu wyceniany był już na 30 mld dolarów. Od czasu powstania największych platform (w 2008 r. Indiegogo i w 2009 r. – Kickstartera) na całym świecie zrealizowano już tysiące różnych projektów, na które zebrano imponujące sumy. 

Cudowne dzieci finansowania społecznego to m.in. Oculus VR, jeden z pionierów wirtualnej rzeczywistości, oraz Pebble – firma, która zapoczątkowała modę na smartwatche. Sukcesów nie brakuje i na naszym podwórku, wystarczy wspomnieć 125 tys. zł zebrane na grę planszową „Pan Lodowego Ogrodu” w serwisie Wspieram.to czy ostatnio ponad 385 tys. na pomnik Armii Krajowej w Krakowie w serwisie PolakPotrafi. Niestety, jak w każdej branży, nie brakuje oszustów. Spektakularną porażką można nazwać kampanię na Kickstarterze z 2013 r. związaną z zegarkiem CST-01. Elegancki gadżet ze stali nierdzewnej miał być najcieńszym zegarkiem świata, o grubości zaledwie 8 mm. Unikalny wygląd nadawał mu wyświet lacz e-ink, którym zastąpiono tarczę ze wskazówkami. Autorzy CST-01 potrzebowali na rozkręcenie interesu 200 tys. dolarów, a dostali pięć razy tyle; ponad 7,6 tys. osób wpłaciło na ich konto ponad milion dolarów. Niestety, choć od zakończenia akcji minęło trzy i pół roku, żadna z osób wspierających nie otrzymała absolutnie niczego. Twórcy zegarka, Jerry O’Leary i Dave Vondle, właściciele firmy Central Standard Timing z Chicago, chętnie za to pojawiają się z prototypem gadżetu na targach technologicznych całego świata, zbywając internautów lakonicznym komunikatem: „Prace trwają”. Niechlubne przykłady można mnożyć. Wystarczy wspomnieć Crypteks USB, pendrive na pierścieniowy szyfr (zebrano 200 tys. dolarów), Ringbow, rewolucyjną hybrydę dżojstika, pilota i myszy (zebrano 135 tys. dolarów), ZionEyez – interaktywne okulary z wbudowaną kamerą (zebrano 343 tys. dolarów), grę planszową „The Doom that Came to Atlantic City” (zebrano 122 tys. dolarów), czy grę komputerową Yogventures (zebrano 567 tys. dolarów). 

Żaden z projektodawców nie ukrywał swoich personaliów, więc nie wzbudzał żadnych podejrzeń, obiecywał za to wspaniały produkt, jakiego nie ma nikt. Niestety na obietnicach się skończyło. W Polsce najwięcej emocji wzbudziła zbiórka pieniędzy na reaktywację popularnego w latach 90. magazynu o grach komputerowych „Secret Service”. Zamiast wnioskowanych 90 tys. zł za pośrednictwem portalu PolakPotrafi udało się uzbierać ponad 284 tys. Po fakcie ukazały się dwa numery pisma (z obiecanych co najmniej sześciu), po czym zmieniono jego nazwę na „Pixel”. Okazało się, że spółka Idea Ahead, utworzona przez projektodawców, utraciła prawa do tytułu czasopisma. Problem w tym, że rozgoryczeni fani chcieli dawnego „Secretu”, a nie nowego „Pixela”. Poza tym sprawdzono, że domenę dla magazynu „Pixel” zarejestrowano dwa miesiące przed zmianą planu wydawniczego, co dawało podstawy do oskarżeń, że celowo posłużono się legendą pisma, by wypromować nowy tytuł na rynku. Wydawca zdecydował się zwrócić część pieniędzy wszystkim, którzy poczuli się zawiedzeni.

Wspólny interes

Idea finansowania społecznościowego polega przede wszystkim na zaufaniu. A to, przy braku szczerości projektodawców, szybko może zostać nadużyte. Co więc w przypadku oszustów? Gdy mowa o platformach globalnych, sytuacja nie jest prosta, bo crowdfunding jest w większości krajów prawnie nieuregulowany. Oczywiście można wytoczyć proces zbiorowy, ale w praktyce nigdy jeszcze nie udało się zmobilizować do niego społeczności międzynarodowej, która poczuła się oszukana na Kickstarterze czy Indiegogo. Na tym tle Polska prezentuje się naprawdę nieźle. – W przypadku crowdfundingu wspierający są zabezpieczeni wszystkimi regulacjami chroniącymi konsumentów. Dokładnie tak, jak w przypadku zakupów online – wyjaśnia Karol Król z Polskiego Towarzystwa Crowdfundingu. Okazuje się jednak, że nie zawsze wystarczy zgłosić sprawę na policję czy do rzecznika konsumentów, finansowanie społecznościowe może być bowiem sklasyfikowane w Polsce jako darowizna (jeśli nie dostajemy nic w zamian za datki), przedsprzedaż (gdy coś otrzymujemy) lub sprzedaż udziałów. 

Wszystko więc zależy od tego, jak opisany został projekt. Zdaniem prawników z kancelarii Wardyński i Wspólnicy realizacja projektu, nawet po uzbieraniu pieniędzy, nie musi być celem samym w sobie. – Wydawałoby się, że podstawowym obowiązkiem projektodawcy jest realizacja założonego projektu w przypadku zakończonego powodzeniem zbierania wpłat. W wielu przypadkach będzie tak jedynie pozornie, ponieważ projektodawca jest często formalnie zobowiązany tylko do świadczenia nagród na rzecz wspierających – tłumaczy mecenas Jacek Czarnecki w raporcie dotyczącym crowdfundingu w Polsce. Warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną rzecz. Na Kickstarterze pieniądze są wypłacane tylko wówczas, gdy uzbiera się cała suma potrzebna autorowi na realizację projektu (w razie niepowodzenia wpłaty wracają do internautów), ale już na Indiegogo, środki są wypłacane niezależnie od uzbieranej kwoty. Formalnie pieniądze od internautów trafiają najpierw do operatora platformy, dopiero później do właściwego adresata. Całość albo nic – to zasada obowiązująca także na polskich platformach. Ich właściciele najczęściej sami biorą na siebie wstępną weryfikację projektodawców. – Wiarygodność serwisu to podstawa – potwierdza Jakub Sobczak, twórca największej w Polsce platformy crowdfundingowej, PolakPotrafi. – Zanim w ogóle wystawimy projekt na forum publicznym dokładnie prześwietlamy ich autorów. Sprawdzamy, czy rzeczywiście wiedzą, co chcą zrobić i ile to będzie kosztowało. Często przychodzą do nas ludzie, którzy mają jakiś pomysł, ale nie wiedzą, jak się do niego zabrać. Takim autorom od razu dziękujemy – mówi Sobczak. W efekcie połowa zgłaszanych projektów jest odrzucana już na etapie weryfikacji. Nic nie zastąpi jednak czujności internautów. Dzięki nim wiele naciąganych pomysłów zostało zatrzymanych przez administratorów jeszcze na etapie zbiórki pieniędzy, co pozwoliło wszystkim zaoszczędzić i pieniądze i nerwy. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 3/2017
Więcej możesz przeczytać w 3/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2017 (1770)

  • Takiego stycznia jeszcze nie było 15 sty 2017, 20:00 Mamy ledwie początek roku i połowę miesiąca, a w Polsce zdarzyło się tyle, że można by tym obdzielić kwartał. O wielu wydarzeniach piszemy w tym (i poprzednim) wydaniu „Wprost”. Oto ich subiektywny ranking. 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 15 sty 2017, 20:00 NAJCIEKAWSZA PLOTKA UBIEGŁEGO TYGODNIA BRZMI: Jakub Bierzyński, doradca wizerunkowy Ryszarda Petru i jego partii, miał rzucić papierami po maderskiej aferze i już nie pracuje dla ugrupowania. Dla Nowoczesnej to duża strata, bo to on miał... 6
  • Spięcie tygodnia 15 sty 2017, 20:00 Dominik Tarczyński poseł PiS Schetyna przegrał PRZEZ CAŁY CZAS TRWANIA PROTESTU OPOZYCJA, GŁÓWNIE GRZEGORZ SCHETYNA, starała się o to, żeby Polska przegrała. To, co wydarzyło się w ubiegłym tygodniu, widzę jako kapitulację... 8
  • Obraz tygodnia 15 sty 2017, 20:00 12,8 mln Sprzedaż biletów na polskie filmy w 2016 r. osiągnęła nienotowany od wielu lat wynik. Rekordowa okazała się również frekwencja kinowa, która wyniosła ponad 51,5 mln. Współczuję córce pana Krzysztonka (krakowski radny PO),... 9
  • Info radar 15 sty 2017, 20:00 Wojny informatyczne Ministrowie rozwoju oraz cyfryzacji domagają się, by resort edukacji przywrócił do programu nauczania klas 1-3 szkół podstawowych założenia nauczania informatyki przygotowane przez ekspertów. W minionym tygodniu... 10
  • Lewo Prawo 15 sty 2017, 20:00 Granice lojalności Magdalena Środa PRZEZ SETKI LAT NIE DOPUSZCZANO KOBIET DO POLITYKI, TWIERDZĄC, ŻE „Z NATURY” SIĘ DO TEGO NIE NADAJĄ, bo są emocjonalne, histeryczne, zmienne, swoje myślenie opierają na intuicjach, a nie na zasadach,... 11
  • Zdarzyło się jutro 15 sty 2017, 20:00 Pablo Escobar i święty Kit. A może i nieświęty. 15
  • Krajobraz po bitwie, czyli 7 pytań o przyszłość 15 sty 2017, 20:00 PiS jest największym wygranym parlamentarnej wojny o budżet i media, choć sam ją wywołał i musiał się wycofać z niektórych pomysłów. Największym przegranym jest Platforma Obywatelska. Ale cała opozycja wyszła poobijana z tej walki. 17
  • Schetyna przegrał 15 sty 2017, 20:00 Szef PO chciał wywołać destabilizację państwa, która mogła skutkować przyblokowaniem Polsce środków unijnych – mówi Paweł Kukiz, lider ugrupowania Kukiz’15. 20
  • Kukiz o działaniach Schetyny: Mogły się skończyć przyblokowaniem Polsce środków z UE 15 sty 2017, 20:34 Szef PO chciał wywołać destabilizację państwa, która mogła skutkować przyblokowaniem Polsce środków unijnych – mówi w rozmowie z Joanną Miziołek Paweł Kukiz, lider ugrupowania Kukiz’15. 20
  • Tajemnice KOD 15 sty 2017, 20:00 Afera finansowa pogrąża Mateusza Kijowskiego, lidera Komitetu Obrony Demokracji. W KOD spekuluje się, że na czele ruchu może stanąć Władysław Frasyniuk lub Andrzej Rzepliński. 22
  • Wszystkie interesy Kijowskiego 15 sty 2017, 20:00 Dotarliśmy do dokumentów pokazujących, że niezwykła kariera biznesowa Mateusza Kijowskiego zaczęła się już 15 lat temu. 24
  • Bunt młodych 15 sty 2017, 20:00 Frakcja młodych w PO wypowiada wojnę Grzegorzowi Schetynie. Cel? Jesienne przejęcie władzy w regionach. 26
  • Trucie Polaków 15 sty 2017, 20:00 O smogu oficjalnie dowiadujemy się dopiero wtedy, gdy normy dla szkodliwych pyłów przekraczane są wielokrotnie. Urzędnicze regulacje nie zdają egzaminu. 29
  • Prawicy walka ze smogiem 15 sty 2017, 20:00 EWA WANAT Prawica wierzy w wiele rzeczy, których gołym okiem nie widać, ale akurat nie w smog, o którym nie wspominają ani Biblia, ani Katechizm Kościoła katolickiego, ani Roman Dmowski. Nawet minister zdrowia uważa, że smog istnieje... 33
  • Niepotrzebny szlaban na węgiel 15 sty 2017, 20:00 Regularnie powraca pomysł zakazu stosowania węgla w domowych piecach albo w ogóle paliw stałych. Czarne złoto nie musi jednak wcale okazać się czarnym ludem. 34
  • Jak się zarabia na smogu 15 sty 2017, 20:00 Jeden sprzedaje maski przeciwpyłowe, inny tlen w puszkach. Wszyscy chcą zarobić na brudnym powietrzu i mieć z tego czysty zysk. 36
  • Rozgrywki okołogimnazjalne 15 sty 2017, 20:00 Referendum w sprawie gimnazjów to szczyt hipokryzji. PO wspierana przez ZNP odrzuciła niedawno identyczny wniosek. 38
  • Gdyby to była zwyczajna rodzina 15 sty 2017, 20:00 Przemysław Wałęsa mógł zostać wybitnym sportowcem. Jednak podobnie jak siedmioro jego rodzeństwa był synem jednego z dwóch najbardziej znanych Polaków. 41
  • Ferie pod palmami 15 sty 2017, 20:00 Kurorty przeżyją najazd polskich turystów. O 33 proc. wzrosło zainteresowanie zimowym wypoczynkiem. Czy to efekt 500+? 44
  • Stare auta, nowa miłość 15 sty 2017, 20:00 Nostalgia za samochodami z okresu PRL jest jak ówczesne samochody – deficytowa i awaryjna. 46
  • Jerzy Mazgaj: Wizerunek można komuś zepsuć w sekundę 15 sty 2017, 20:00 Prezydent Trump bankrutował cztery razy. Na prezydenta się nie wybieram, ale bankrutować raz jeszcze bym nie chciał – mówi były prezes Almy. Zdecydował się przerwać milczenie i udzielić nam pierwszego wywiadu od czasu wybuchu kryzysu w znanej sieci delikatesów. 50
  • Crowdfundingowi naciągacze 15 sty 2017, 20:00 Gdy brakuje pieniędzy na realizację pomysłu, możesz poprosić o nie internautów. Niestety, podobnie postępują oszuści. 54
  • Hossa Bessa 15 sty 2017, 20:00 Afera kremowa Włoskie Ferrero przeżywa czekoladowy kryzys. Po tym, jak europejski nadzór ds. żywności podał, że w nutelli mogą się znajdować rakotwórcze substancje, media informowały, że słynny krem znika z części włoskich... 56
  • Know How 15 sty 2017, 20:00 Motocykl na śnieg Lubisz śnieg i motocykle? Producent tych ostatnich, Christini, stworzył motocykl, który zamiast kół ma gąsienicę. Ta hybryda, pół motocykl, pół śniegowiec, ma pozwolić na motocyklowe wypady za miasto nawet w... 57
  • Trump w Białym Domu 15 sty 2017, 20:00 Nowy prezydent USA obejmuje urząd w atmosferze histerycznego sprzeciwu amerykańskich elit. Tymczasem lepiej trzymać za niego kciuki, bo na świecie dawno nie było równie niebezpiecznie. 58
  • Europejscy poligamiści 15 sty 2017, 20:00 Wielożeństwo ma się w nowoczesnej Unii Europejskiej świetnie, choć jest nielegalne. Przykład rodziny Tatari pokazuje, że nie bardzo wiadomo, co zrobić z powszechnymi u muzułmanów praktykami. 64
  • W świecie robotów 15 sty 2017, 20:00 Telewizor o grubości dwóch milimetrów czy elektryczne auto przyspieszające w dwie sekundy do setki. Targi CES pokazały, co nas czeka w 2017 r. 66
  • Ciężki oddech 15 sty 2017, 20:00 Palenie papierosów i substancje drażniące z wdychanego powietrza, czyli smog, powodują przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Dziś to czwarta przyczyna zgonów na świecie. 68
  • 7 pomysłów na zimę 15 sty 2017, 20:00 Jeśli nie narty, to co? Podpowiadamy, jak spędzić zimowy urlop w niebanalny sposób. 70
  • ASX – bestseller gotowy na nowe wyzwania 15 sty 2017, 20:00 Mitsubishi ASX 2017 ma odświeżony wygląd i zmodernizowane wnętrze. Dzięki całej gamie wersji wyposażenia, silników i napędów klienci mogą dopasować auto do własnych potrzeb. 73
  • Łatwa deklaracja i trudna realizacja 15 sty 2017, 20:00 Zaczyna się trzeci tydzień stycznia – nadchodzi czas porzucania noworocznych postanowień. Dlaczego ich nie realizujemy? Czy zniechęcamy się brakiem efektów, czy też ma to inne uzasadnienie? Jak to zmienić? 74
  • Tajemnica porucznika Ordona 15 sty 2017, 20:00 Fortyfikacje reduty Ordona zawsze były większe niż w rzeczywistości. Rolę armat odgrywały strofy narodowego wieszcza, tworząc legendę patriotów kładących bez wahania głowę na szafocie historii. 77
  • Hollywood made in China 15 sty 2017, 20:00 To nie przypadek, że akcja wchodzącego do kin „Wielkiego Muru” toczy się w Państwie Środka. Hollywood potrafi przypodobać się Chińczykom, którzy uratowali finanse niejednego amerykańskiego filmu. 80
  • Majchrzak: Moim obowiązkiem jest wiedzieć, chcieć i potrafić 15 sty 2017, 20:00 Rolą w filmie Jana Jakuba Kolskiego „Las, 4 rano” Krzysztof Majchrzak po dziesięciu latach wraca na ekrany kin. 84
  • Wzrok wstecz, Globy zdobyte 15 sty 2017, 20:00 „La La Land” Damiena Chazelle’a, triumfator tegorocznych Złotych Globów, to udana wariacja na temat dawnych musicali. 87
  • Głowa wysoko podniesiona 15 sty 2017, 20:00 Gdyby w polskiej literaturze nie pojawił się Janusz Głowacki, trzeba by go wymyślić. Bo jest jej potrzebny jak sole trzeźwiące. 88
  • Kuroń – święty ateista? 15 sty 2017, 20:00 O tym, dlaczego w postaci Jacka Kuronia zawierają się polskie sprzeczności, przed premierą „Pasji według św. Jacka” w Teatrze Powszechnym mówi autorka sztuki Małgorzata Sikorska-Miszczuk. 91
  • Wydarzenie 15 sty 2017, 20:00 MUZYKA Noblisty dzieła zebrane Archiwalne nagrania najważniejszych artystów w historii muzyki popularnej długo były traktowane przez koncerny płytowe dość nieufnie, pozostając pod względem edytorskim daleko w tyle za… wydawnictwami... 92
  • Edyta Herbuś: To się państwu spodoba 15 sty 2017, 20:00 ŻYJEMY W BARDZO SZYBKICH CZASACH, ALE JA NIE CHCĘ ULEGAĆ TEJ PRESJI. DBAM O TO, CO DLA MNIE WAŻNE. Zostawiam przestrzeń na doświadczanie, wzrastanie. Chcę być tu i teraz, bo ta chwila przecież już nigdy nie wróci. Cieszyć się każdym... 96
  • Jak fałszuje czerwona orkiestra 15 sty 2017, 20:00 Niemiecka lewica do spółki z rosyjską propagandą rozpętały prawdziwą histerię z powodu pojawienia się w Polsce kilku tysięcy amerykańskich żołnierzy. Ich rolą jest nie tylko studzenie zapędów Putina, ale także trwałe... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany