Stare auta, nowa miłość

Stare auta, nowa miłość

Stare auta, nowa miłość
Stare auta, nowa miłość / Źródło: PAP
Nostalgia za samochodami z okresu PRL jest jak ówczesne samochody – deficytowa i awaryjna.

Max Suski

Tegorocznego sylwestra spędziłem w Rzymie. W ciągu paru dni na ciasnych uliczkach włoskiej stolicy napotkałem kilkanaście słynnych fiacików 500, symboli gospodarczej prosperity lat 50. i 60. Wszystkie jeżdżące, fajnie utrzymane. Widać, że są lubiane, zadbane i wciąż jest na nie popyt. W Polsce produkcja maluchów zakończyła się w 2000 r., polonezów dwa lata później. Niedawno? W Warszawie trudno jednak spotkać któryś z tych samochodów. Oczywiście wystarczy zajrzeć na większy parking i z pewnością jakiś maluch się znajdzie, ale tempo, z jakim ostatnie wytwory rodzimego przemysłu motoryzacyjnego zniknęły z ulic, jest niezwykłe. Tymczasem specjaliści alarmują, że średnia wieku samochodów w Polsce jest zatrważająco wysoka. Ale dlaczego nie sposób spotkać na ulicy dobrze zachowanego malucha, o dużym fiacie nie wspominając?

Motoryzowanie polski

Juliusz Szalek jest dziennikarzem motoryzacyjnym i pasjonatem starych aut, a do tego szczęśliwym właścicielem pięknie odrestaurowanej warszawy z 1966 r. Samochód kupił jeszcze na studiach, zanim nastała moda na old i youngtimery. – Samochód kupiłem po prostu, żeby nim na co dzień jeździć, dopiero po jakimś czasie zabrałem się za renowację – opowiada. – To były czasy, gdy łatwiej było o części, dużo ludzi chętnie pomagało przy odbudowie przez sentyment. Dziś zrobił się z tego biznes, trochę zabawa dla bogatych. Masz zabytkowy samochód – więc stać cię na drogi remont. Remont blachy starej warszawy czy syreny jest tak samo kosztowny i kłopotliwy jak w przypadku starego mercedesa, ale 40-letnim mercedesem można bez problemu jeździć na co dzień i łatwo go później korzystnie sprzedać. 

Tymczasem żeby utrzymać wartość i sprawność starej warszawy, trzeba na nią chuchać i dmuchać, a i tak nie uzyska wartości takiej jak porządny samochód zachodni. Z kolei niechęć do maluchów i polonezów wynika zdaniem pasjonatów stąd, że te modele nie są jeszcze wystarczająco stare. Skojarzenie z obciachem jeszcze przeważa nad ciepłym wspomnieniem o pierwszym samochodzie w rodzinie. Na wystawach zabytkowych aut pojawiają się fiaty 125p, ale trudno znaleźć naprawdę ładną sztukę. Bardzo rzadko są idealnie odrestaurowanymi oryginałami. Choć oczywiście nie brak fanów tych aut. – Bardzo lubię wzornictwo lat 70., poza tym człowiek ma ciepły stosunek do wszystkiego, co pochodzi z czasów, gdy byłdzieckiem – zauważa Łukasz Kalinowski, pasjonat dawnej motoryzacji, przez wiele lat posiadacz fiata 125p z 1972 r. – Dla mnie deska rozdzielcza pierwszego fiata, jeszcze z dźwignią biegów w kierownicy, to arcydzieło designu. Poza tym to był czas, kiedy wszystko było porządne, solidne, bez grama tandetnego plastiku. Zatem z jednej strony mamy typowy sentyment do przeszłości i przedmiotów – świadków naszej młodości, a z drugiej – całe spektrum przeszkód, które nie zniknęły wraz z końcem gospodarki centralnie planowanej. Bo czy rzeczywiście polubilibyśmy syreny, maluchy i polonezy, gdyby Polska była normalnym krajem? Żywimy do tych aut ciepłe uczucia, bo innych samochodów po prostu nie było. To prawda, że maluch zmotoryzował Polskę, ale, mówiąc wprost, zmotoryzował, bo nie miał innego wyjścia. Czy też raczej – konkurencji. „Motoryzowanie” cywilizowanego kraju w latach 80. (a nawet 90.) z pomocą ciasnego, awaryjnego, powolnego i niebezpiecznegosamochodziku to raczej powód do zażenowania niż nostalgicznej zadumy. Historia polskiej motoryzacji to nie tylko samochody – to także cały inwentarz towarzyszący: talony na samochody, kartki na benzynę, kolejki na stacjach, nienormalny rynek (samochód używany był kilka razy droższy od nowego, bo nowych nie było), bezskuteczne wysiłki władz, by uruchomić w Polsce produkcję nowoczesnego auta. A przede wszystkim poczucie okropnego zacofania; życie w zazdrości i marzeniach, by stać się kiedyś właścicielem prawdziwego, zachodniego samochodu. Tymczasem topornie wykonane syreny, przestarzałe warszawy i dramatycznie starzejące się fiaty 125p przez całe dekady przypominały nam, że żyjemy w świecie dalekim od nowoczesności, na zawsze skazanym na motoryzacyjną drugą albo i trzecią ligę.

Jazda na ostalgii

Na Zachodzie duże koncerny doskonale wykorzystały nostalgię za ikonami motoryzacji. Nowy VW garbus produkowany jest już 20 lat, koncern BMW zrobił ze słynnego Mini oddzielną markę, Fiat z powodzeniem rozwija gamę modeli nawiązujących do dawnej „pięćsetki”. Interes czerpiący całymi garściami z sentymentów kręci się aż miło. A w Polsce? Pojawiła się ambitna próba wskrzeszenia poczciwej warszawy, ale jej twórcy postanowili stworzyć z niej coś, czym stara warszawa nigdy nie była – luksusowy samochód w cenie rolls-royce’a. Od paru lat dwa konkurencyjne zespoły pracują nad uruchomieniem produkcji nowej syreny, ale dlatego że są dwa i konkurencyjne, więcej w tym zamieszaniu sporów niż twórczej pracy. 

Polska nigdy nie miała szczęścia do motoryzacji. Peerelowska propaganda podkreślała sukcesy FSO i FSM, ale produkowane tam fiaty i warszawy były projektami licencyjnymi. Późniejszy polonez także w dużej mierze opierał się na konstrukcji fiata 125p, a jego nadwozie projektowali Włosi. Jedynym masowo produkowanym samochodem polskiej konstrukcji była syrena, ale praktycznie od początku istnienia była symbolem socjalistycznej siermięgi, a do tego produkowano ją przynajmniej dziesięć lat za długo – aż do 1983 r. Nie dorobiliśmy się żadnej znanej masowo polskiej marki samochodowej i teraz tylko z zazdrością możemy patrzeć na to, co dzieje się ze Škodą, a nawet Dacią, będącą przed laty synonimem tandety, a dziś świetnie sobie radzącą. Czy zatem w ogóle mamy do czego tęsknić? Niemcy, których stać na wydatki i którzy mają możliwości wyprodukowania co dusza zapragnie, jakoś nie garną się do wskrzeszania trabantów i wartburgów. Czują, że były to pojazdy wizerunkowo katastrofalne i tutaj jazda – dosłowna – na „ostalgii” jest przedwczesna, a może w ogóle niewskazana.

Maluch Toma Hanksa

Nieco ciepła do pamięci o peerelowskich samochodach wniósł niedawno Tom Hanks. Aktor wrzucił do sieci zdjęcia, na których udaje, że wsiada do fiatów 126p zaparkowanych na ulicach Budapesztu (zdjęcia powstały najprawdopodobniej podczas kręcenia wyświetlanego w zeszłym roku „Inferno”). Mało prawdopodobne, by Tom Hanks wiedział, że maluchy pochodzą z Polski. Rozbawił go zapewne rozmiar auta, w Kalifornii raczej trudno spotkać pojazd podobnej klasy. Mieszkańcy Bielska-Białej, w której powstawały niegdyś małe fiaty, postanowili skorzystać z okazji i wypromować miasto – ogłosili zbiórkę pieniędzy na zakup i remont malucha, którego następnie wręczą Hanksowi. Jeśli akcja zakończy się powodzeniem, nie wywoła ona raczej eksplozji mody na maluchy, ale może przynajmniej świat się dowie, że to właśnie w Polsce produkowało się te śmieszne samochody. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 3/2017
Więcej możesz przeczytać w 3/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2017 (1770)

  • Takiego stycznia jeszcze nie było 15 sty 2017, 20:00 Mamy ledwie początek roku i połowę miesiąca, a w Polsce zdarzyło się tyle, że można by tym obdzielić kwartał. O wielu wydarzeniach piszemy w tym (i poprzednim) wydaniu „Wprost”. Oto ich subiektywny ranking. 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 15 sty 2017, 20:00 NAJCIEKAWSZA PLOTKA UBIEGŁEGO TYGODNIA BRZMI: Jakub Bierzyński, doradca wizerunkowy Ryszarda Petru i jego partii, miał rzucić papierami po maderskiej aferze i już nie pracuje dla ugrupowania. Dla Nowoczesnej to duża strata, bo to on miał... 6
  • Spięcie tygodnia 15 sty 2017, 20:00 Dominik Tarczyński poseł PiS Schetyna przegrał PRZEZ CAŁY CZAS TRWANIA PROTESTU OPOZYCJA, GŁÓWNIE GRZEGORZ SCHETYNA, starała się o to, żeby Polska przegrała. To, co wydarzyło się w ubiegłym tygodniu, widzę jako kapitulację... 8
  • Obraz tygodnia 15 sty 2017, 20:00 12,8 mln Sprzedaż biletów na polskie filmy w 2016 r. osiągnęła nienotowany od wielu lat wynik. Rekordowa okazała się również frekwencja kinowa, która wyniosła ponad 51,5 mln. Współczuję córce pana Krzysztonka (krakowski radny PO),... 9
  • Info radar 15 sty 2017, 20:00 Wojny informatyczne Ministrowie rozwoju oraz cyfryzacji domagają się, by resort edukacji przywrócił do programu nauczania klas 1-3 szkół podstawowych założenia nauczania informatyki przygotowane przez ekspertów. W minionym tygodniu... 10
  • Lewo Prawo 15 sty 2017, 20:00 Granice lojalności Magdalena Środa PRZEZ SETKI LAT NIE DOPUSZCZANO KOBIET DO POLITYKI, TWIERDZĄC, ŻE „Z NATURY” SIĘ DO TEGO NIE NADAJĄ, bo są emocjonalne, histeryczne, zmienne, swoje myślenie opierają na intuicjach, a nie na zasadach,... 11
  • Zdarzyło się jutro 15 sty 2017, 20:00 Pablo Escobar i święty Kit. A może i nieświęty. 15
  • Krajobraz po bitwie, czyli 7 pytań o przyszłość 15 sty 2017, 20:00 PiS jest największym wygranym parlamentarnej wojny o budżet i media, choć sam ją wywołał i musiał się wycofać z niektórych pomysłów. Największym przegranym jest Platforma Obywatelska. Ale cała opozycja wyszła poobijana z tej walki. 17
  • Schetyna przegrał 15 sty 2017, 20:00 Szef PO chciał wywołać destabilizację państwa, która mogła skutkować przyblokowaniem Polsce środków unijnych – mówi Paweł Kukiz, lider ugrupowania Kukiz’15. 20
  • Kukiz o działaniach Schetyny: Mogły się skończyć przyblokowaniem Polsce środków z UE 15 sty 2017, 20:34 Szef PO chciał wywołać destabilizację państwa, która mogła skutkować przyblokowaniem Polsce środków unijnych – mówi w rozmowie z Joanną Miziołek Paweł Kukiz, lider ugrupowania Kukiz’15. 20
  • Tajemnice KOD 15 sty 2017, 20:00 Afera finansowa pogrąża Mateusza Kijowskiego, lidera Komitetu Obrony Demokracji. W KOD spekuluje się, że na czele ruchu może stanąć Władysław Frasyniuk lub Andrzej Rzepliński. 22
  • Wszystkie interesy Kijowskiego 15 sty 2017, 20:00 Dotarliśmy do dokumentów pokazujących, że niezwykła kariera biznesowa Mateusza Kijowskiego zaczęła się już 15 lat temu. 24
  • Bunt młodych 15 sty 2017, 20:00 Frakcja młodych w PO wypowiada wojnę Grzegorzowi Schetynie. Cel? Jesienne przejęcie władzy w regionach. 26
  • Trucie Polaków 15 sty 2017, 20:00 O smogu oficjalnie dowiadujemy się dopiero wtedy, gdy normy dla szkodliwych pyłów przekraczane są wielokrotnie. Urzędnicze regulacje nie zdają egzaminu. 29
  • Prawicy walka ze smogiem 15 sty 2017, 20:00 EWA WANAT Prawica wierzy w wiele rzeczy, których gołym okiem nie widać, ale akurat nie w smog, o którym nie wspominają ani Biblia, ani Katechizm Kościoła katolickiego, ani Roman Dmowski. Nawet minister zdrowia uważa, że smog istnieje... 33
  • Niepotrzebny szlaban na węgiel 15 sty 2017, 20:00 Regularnie powraca pomysł zakazu stosowania węgla w domowych piecach albo w ogóle paliw stałych. Czarne złoto nie musi jednak wcale okazać się czarnym ludem. 34
  • Jak się zarabia na smogu 15 sty 2017, 20:00 Jeden sprzedaje maski przeciwpyłowe, inny tlen w puszkach. Wszyscy chcą zarobić na brudnym powietrzu i mieć z tego czysty zysk. 36
  • Rozgrywki okołogimnazjalne 15 sty 2017, 20:00 Referendum w sprawie gimnazjów to szczyt hipokryzji. PO wspierana przez ZNP odrzuciła niedawno identyczny wniosek. 38
  • Gdyby to była zwyczajna rodzina 15 sty 2017, 20:00 Przemysław Wałęsa mógł zostać wybitnym sportowcem. Jednak podobnie jak siedmioro jego rodzeństwa był synem jednego z dwóch najbardziej znanych Polaków. 41
  • Ferie pod palmami 15 sty 2017, 20:00 Kurorty przeżyją najazd polskich turystów. O 33 proc. wzrosło zainteresowanie zimowym wypoczynkiem. Czy to efekt 500+? 44
  • Stare auta, nowa miłość 15 sty 2017, 20:00 Nostalgia za samochodami z okresu PRL jest jak ówczesne samochody – deficytowa i awaryjna. 46
  • Jerzy Mazgaj: Wizerunek można komuś zepsuć w sekundę 15 sty 2017, 20:00 Prezydent Trump bankrutował cztery razy. Na prezydenta się nie wybieram, ale bankrutować raz jeszcze bym nie chciał – mówi były prezes Almy. Zdecydował się przerwać milczenie i udzielić nam pierwszego wywiadu od czasu wybuchu kryzysu w znanej sieci delikatesów. 50
  • Crowdfundingowi naciągacze 15 sty 2017, 20:00 Gdy brakuje pieniędzy na realizację pomysłu, możesz poprosić o nie internautów. Niestety, podobnie postępują oszuści. 54
  • Hossa Bessa 15 sty 2017, 20:00 Afera kremowa Włoskie Ferrero przeżywa czekoladowy kryzys. Po tym, jak europejski nadzór ds. żywności podał, że w nutelli mogą się znajdować rakotwórcze substancje, media informowały, że słynny krem znika z części włoskich... 56
  • Know How 15 sty 2017, 20:00 Motocykl na śnieg Lubisz śnieg i motocykle? Producent tych ostatnich, Christini, stworzył motocykl, który zamiast kół ma gąsienicę. Ta hybryda, pół motocykl, pół śniegowiec, ma pozwolić na motocyklowe wypady za miasto nawet w... 57
  • Trump w Białym Domu 15 sty 2017, 20:00 Nowy prezydent USA obejmuje urząd w atmosferze histerycznego sprzeciwu amerykańskich elit. Tymczasem lepiej trzymać za niego kciuki, bo na świecie dawno nie było równie niebezpiecznie. 58
  • Europejscy poligamiści 15 sty 2017, 20:00 Wielożeństwo ma się w nowoczesnej Unii Europejskiej świetnie, choć jest nielegalne. Przykład rodziny Tatari pokazuje, że nie bardzo wiadomo, co zrobić z powszechnymi u muzułmanów praktykami. 64
  • W świecie robotów 15 sty 2017, 20:00 Telewizor o grubości dwóch milimetrów czy elektryczne auto przyspieszające w dwie sekundy do setki. Targi CES pokazały, co nas czeka w 2017 r. 66
  • Ciężki oddech 15 sty 2017, 20:00 Palenie papierosów i substancje drażniące z wdychanego powietrza, czyli smog, powodują przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Dziś to czwarta przyczyna zgonów na świecie. 68
  • 7 pomysłów na zimę 15 sty 2017, 20:00 Jeśli nie narty, to co? Podpowiadamy, jak spędzić zimowy urlop w niebanalny sposób. 70
  • ASX – bestseller gotowy na nowe wyzwania 15 sty 2017, 20:00 Mitsubishi ASX 2017 ma odświeżony wygląd i zmodernizowane wnętrze. Dzięki całej gamie wersji wyposażenia, silników i napędów klienci mogą dopasować auto do własnych potrzeb. 73
  • Łatwa deklaracja i trudna realizacja 15 sty 2017, 20:00 Zaczyna się trzeci tydzień stycznia – nadchodzi czas porzucania noworocznych postanowień. Dlaczego ich nie realizujemy? Czy zniechęcamy się brakiem efektów, czy też ma to inne uzasadnienie? Jak to zmienić? 74
  • Tajemnica porucznika Ordona 15 sty 2017, 20:00 Fortyfikacje reduty Ordona zawsze były większe niż w rzeczywistości. Rolę armat odgrywały strofy narodowego wieszcza, tworząc legendę patriotów kładących bez wahania głowę na szafocie historii. 77
  • Hollywood made in China 15 sty 2017, 20:00 To nie przypadek, że akcja wchodzącego do kin „Wielkiego Muru” toczy się w Państwie Środka. Hollywood potrafi przypodobać się Chińczykom, którzy uratowali finanse niejednego amerykańskiego filmu. 80
  • Majchrzak: Moim obowiązkiem jest wiedzieć, chcieć i potrafić 15 sty 2017, 20:00 Rolą w filmie Jana Jakuba Kolskiego „Las, 4 rano” Krzysztof Majchrzak po dziesięciu latach wraca na ekrany kin. 84
  • Wzrok wstecz, Globy zdobyte 15 sty 2017, 20:00 „La La Land” Damiena Chazelle’a, triumfator tegorocznych Złotych Globów, to udana wariacja na temat dawnych musicali. 87
  • Głowa wysoko podniesiona 15 sty 2017, 20:00 Gdyby w polskiej literaturze nie pojawił się Janusz Głowacki, trzeba by go wymyślić. Bo jest jej potrzebny jak sole trzeźwiące. 88
  • Kuroń – święty ateista? 15 sty 2017, 20:00 O tym, dlaczego w postaci Jacka Kuronia zawierają się polskie sprzeczności, przed premierą „Pasji według św. Jacka” w Teatrze Powszechnym mówi autorka sztuki Małgorzata Sikorska-Miszczuk. 91
  • Wydarzenie 15 sty 2017, 20:00 MUZYKA Noblisty dzieła zebrane Archiwalne nagrania najważniejszych artystów w historii muzyki popularnej długo były traktowane przez koncerny płytowe dość nieufnie, pozostając pod względem edytorskim daleko w tyle za… wydawnictwami... 92
  • Edyta Herbuś: To się państwu spodoba 15 sty 2017, 20:00 ŻYJEMY W BARDZO SZYBKICH CZASACH, ALE JA NIE CHCĘ ULEGAĆ TEJ PRESJI. DBAM O TO, CO DLA MNIE WAŻNE. Zostawiam przestrzeń na doświadczanie, wzrastanie. Chcę być tu i teraz, bo ta chwila przecież już nigdy nie wróci. Cieszyć się każdym... 96
  • Jak fałszuje czerwona orkiestra 15 sty 2017, 20:00 Niemiecka lewica do spółki z rosyjską propagandą rozpętały prawdziwą histerię z powodu pojawienia się w Polsce kilku tysięcy amerykańskich żołnierzy. Ich rolą jest nie tylko studzenie zapędów Putina, ale także trwałe... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany