Witamy w imprezowni

Witamy w imprezowni

Kraków nocą
Kraków nocą / Źródło: Fotolia / Yasonya
Tanie kwatery i tanie loty sprawiły, że prawie każdego stać na podróżowanie. Najbardziej atrakcyjne polskie miasta zaczynają walczyć z nadmiarem odwiedzających.

Kamienica w centrum Sopotu, wszystkie mieszkania na jednym z pięter kupuje nowy właściciel. Charakterystyczne dla tutejszych budynków duże pokoje dzieli na mniejsze. Robi z nich oddzielne apartamenty, które wynajmuje turystom. Od tej pory zmienia się życie w cichych dotąd mieszkaniach na pozostałych piętrach. Mieszkańcy eleganckiego budynku stają się sąsiadami hotelu, tyle że bez portiera i ochrony. Nocą budzą ich głośne rozmowy na klatce schodowej i śmiech turystów wracających z imprez, dzwonki do drzwi, jeśli ktoś zapomni kodu do domofonu, pełne werwy śpiewy z pokoi pod muzykę z odtwarzacza. Dla turystów Sopot to plaża, knajpy i zabawa, dla miejscowych to prestiżowa lokalizacja z piękną architekturą, gdzie na mieszkanie trzeba wydać bardzo dużo pieniędzy i normalnie żyć – wstawać do pracy i spać. Potrzeby turystów i mieszkańców wykluczają się. Miasta atrakcyjne turystycznie coraz głośniej mówią o złych stronach swojego sukcesu. Turystyka, z której rozwoju dotychczas były zadowolone, zaczyna ich przytłaczać. W Sopocie, Warszawie, Krakowie, Wrocławiu socjolodzy mówią już o zjawisku turystyfikacji, czyli degradacji zabytkowych centrów przez ruch turystyczny.Jednym z głównych winowajców ma być krótkoterminowy wynajem mieszkań, który w połączeniu z tanimi liniami lotniczymi doprowadził do eksplozji masowych podróży. Na świecie to zjawisko jest znane od dawna, wiele europejskich miast już z nim walczy. W Polsce jest nowe, próby okiełznania go dopiero się zaczynają.

Sąsiad na jedną noc

Na apartamenty pod wynajem krótkoterminowy nie muszą być przeznaczane całe piętra. Wystarczy kilka mieszkań w budynku i już stali mieszkańcy zyskują nowych lokatorów. Są to jednak lokatorzy na kilka dni, którym nie zależy na dobrosąsiedzkich relacjach. Nie mają oporów, żeby hałasować, zostawiać gdzie popadnie worki ze śmieciami. Ci najgorsi piją na ulicy przed domem i sikają w krzakach, kładą się na chodnikach i wrzeszczą. – W kamienicy naprzeciw mojej są mieszkania na krótki wynajem – mówi Karol Spieglanin, mieszkaniec centrum Gdańska i prezes stowarzyszenia Forum Rozwoju Aglomeracji Gdańskiej. – Latem muszę zamykać okna, żeby mnie w nocy nie budziły śpiewy. Mur tego budynku jest jak toaleta, w mieszkaniach odbywają się głośne imprezy. Ludzie, którzy mieszkają tam na stałe, nie mają po co zwracać uwagi turystom, bo następnego dnia i tak już ich nie będzie, przyjadą za to kolejni. Atmosfera nieustającej imprezy to niejedyny problem mieszkańców atrakcyjnych turystycznie miast. Znikają dawni sąsiedzi. W krakowskich kamienicach w obrębie Plant stali mieszkańcy są w mniejszości, czują się wyobcowani w domach, w których spędzili całe życie. Na kilkanaście mieszkań w budynku zajmują zaledwie kilka. W centrum Gdańska, gdzie powstają nowe apartamentowce, bywa, że stały mieszkaniec jest tylko jeden. Paweł Mrozek, wice­prezes stowarzyszenia FRAG, architekt i doktorant w Katedrze Urbanistyki na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej, opowiada o inwestycji na Wyspie Spichrzów w ścisłym centrum miasta.

Apartamenty, które tam powstają, mają mieć wiele funkcji, jednak Mrozek nazywa inwestycję Booking Island. – Nikt nie wierzy, że tam ktoś będzie mieszkał – mówi. Karol Spieglanin prosi, żeby się przyjrzeć oknom w kamienicach przy ul. Długiej i Długim Targu. Wszystkie ciemne, wieczorami jasno jest tylko na parterach, gdzie są bary i restauracje. Okna w mieszkaniach rozświetlają się na chwilę nocą, kiedy turyści wracają z knajp. – Tam nie ma stałych mieszkańców – mówi. Wraz z nimi z centrów miast znikają przejawy codziennego życia. Przedszkole, fryzjer, księgarnia. – Byłem rozczarowany, kiedy z krakowskiego rynku zniknął Empik – mówi Robert Pawlusiński, badacz turystyki miejskiej z Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ. W miejscu kilkupiętrowej księgarni, która przez dekady była punktem spotkań krakowian, powstał sieciowy sklep odzieżowy. Mieszkańcy, którzy jeszcze zostali w centrum, podczas codziennych zakupów spożywczych muszą dostosować się do asortymentu i cen ustalonych dla kilkudniowych turystów. A mieszkańcy ci to najczęściej emeryci ze skromnymi zasobami. Ceny, tłumy turystów, trudne warunki życia codziennego sprawiają, że ci, którzy mogliby myśleć o kupieniu mieszkania na stałe w strefie krótkoterminowego wynajmu, nie robią tego i osiedlają się na obrzeżach miast. – A centra zamieniają się w parki rozrywki – mówi Spieglanin. Powstają sztuczne twory, w których nie toczy się normalne życie. Tracą też sami turyści, bo zamiast miasta widzą atrapę złożoną z zabytków i zatłoczonych knajp. Prawdziwe miejskie życie toczy się w dzielnicach, do których uciekli miejscowi.

Nie tylko Airbnb

Mieszkańcy więc się buntują. Na balkonie jednej z sopockich kamienic niedaleko ul. Bohaterów Monte Cassino wisi transparent: „Sprzedam” i numer telefonu. Na sąsiednim balkonie drugi, większy: „Wspólnota mieszkaniowa tej kamienicy nie zgadza się na wynajem krótkoterminowy”. Prawnie nie mogą nic zrobić, więc przynajmniej demonstrują swoją niechęć.

W atrakcyjnych europejskich miastach walka z wynajmem krótkoterminowym trwa od lat. Z jego przyczyny brakuje kwater dla studentów czy dla ludzi, których nie stać na kupno mieszkania, bo właścicielom bardziej się opłaca wynajmować lokal na dni niż na lata. Symbolem tego procederu stała się firma Airbnb, początkowo start-up stworzony, by ułatwiać współdzielenie mieszkań, wynajem na czas własnych wyjazdów, odstępowanie na jakiś czas pokoju podróżnikom, którzy nie lubią zatrzymywać się w hotelach, teraz wielka platforma służąca do rezerwacji wakacyjnych apartamentów. – Po dekadzie istnienia to globalna firma z gigantycznymi zyskami – mówi Marta Derek z Zakładu Geografii Turyzmu i Rekreacji na UW, autorka wielu artykułów o współczesnej turystyce. Do rezerwacji apartamentów służą też inne popularne portale, chociażby kolejny potentat – Booking.com. Walka z wynajmem krótkoterminowym odbywa się jednak pod hasłem walki z Airbnb, który stał się symbolem winowajcy odpowiadającego za przeturystycznienie miast (overtourism).

Łatwość wynajęcia niedrogiego apartamentu sprawiła, że tego typu nocowanie stało się niezwykle popularne. Na tyle, że wynajmowaniem zajmują się już duzi inwestorzy, którzy wyczuli dobry biznes. To oni wykupują całe piętra kamienic czy po kilka klatek schodowych, jak w Gdańsku, pustosząc życie społeczne w centrach miast. Czy jednak całemu złu w polskich miastach winne jest Airbnb? – Ostatnio modne jest krytykowanie funkcji turystycznych miasta – mówi Marta Derek. – Jednak konflikty mieszkańców centrów z imprezowiczami istnieją od dawna. Pijani Brytyjczycy biegali na golasa po krakowskim Rynku także przed erą Airbnb. A jak zauważa Robert Pawlusiński, kultura wynajmu istnieje w Krakowie od dekad, bo to miasto uniwersyteckie, w którym mieszkańcy wynajmują kwatery studentom, a latem, kiedy ich nie ma, turystom. – Airbnb to nowy element starego zjawiska, do jego rozwoju przyczynił się internet, który stworzył warunki do ekonomicznego współdzielenia – mówi. – Wielu z nas też z tego korzysta – dodaje Marta Derek. Anita, właścicielka mieszkania wynajmowanego za pośrednictwem Airbnb, opowiada, co przyciąga turystów do niej, a nie do hoteli. – Mają do dyspozycji kuchnię, mogą sami sobie zrobić śniadanie i wygodnie zjeść – mówi. – Dla rodzin ważne jest też, że mają namiastkę mieszkania, mogą rozłożyć zabawki, poczuć się jak w domu. Ona sama również podróżuje, korzystając z tej formy wynajmu. Ostatnio była w Neapolu. – To tańsze niż hotel i ciekawsze – mówi. Możliwość zamieszkania w czyimś domu, zrobienia zakupów w sklepiku za rogiem daje namiastkę życia w mieście, do którego się przyjechało. – Turystyka dostępna dla wszystkich to wciąż jest wartość, trzeba tylko zaplanować jej funkcjonowanie – mówi Marta Derek.

Kochamy turystów, ale...

– Nie uważam, żeby turystów było za dużo, cieszymy się, że do nas przyjeżdżają. Ważne jednak, żeby mieszkańcy nie odczuwali w związku z ich obecnością zbyt dużych uciążliwości – mówi prezydent Sopotu Jacek Karnowski. Wynajem krótkoterminowy to jeden z elementów, który może powodować uciążliwości. Zdaniem Karnowskiego należy go w jakiś sposób ucywilizować. – Chcemy włączyć się w proces legislacji, która będzie to regulować – mówi. Z podobnym zamiarem noszą się radni i prezydenci Krakowa oraz Kołobrzegu. Radni Sopotu przyjęli w tej sprawie rezolucję, swój dokument przygotowali też radni Krakowa. Zwracają m.in. uwagę, że właściciele kwater krótkoterminowych nie rozliczają się w przejrzysty sposób z podatków. – Większość z nich wynajmuje nielegalnie – przyznaje Marta Derek. – Nie prowadzą działalności gospodarczej, od której płaciliby podatki. Właściciele mieszkań na wynajem nie biorą też odpowiedzialności za zachowanie turystów, bo nie uczestniczą w życiu wspólnot mieszkaniowych, mieszkańcy nie mają z nimi kontaktu. Bywa jednak i tak jak u Anity, właścicielki mieszkania na wynajem. – To ja dołożyłam najwięcej do remontu klatki schodowej, bo była obdrapana i bałam się, że turyści będą mi wystawiać z jej powodu negatywne opinie – mówi. – Mieszkańcy od lat sami nie potrafili się do tego zabrać.

Weszłam do władz wspólnoty mieszkaniowej i mam poczucie odpowiedzialności za ten budynek. To mi się po prostu opłaca. Jeśli już ktoś traci, to ja i turyści, po tym, jak ktoś włamał się do mojego mieszkania, ukradł gościom z Włoch drogie okulary i ładowarkę do telefonu, a mnie zniszczył drzwi. Karnowski również uważa, że problem rozbijania wspólnot przez turystów nie jest powszechny. W wielu domach życie nadal toczy się normalnie. Opowiada o dobrych praktykach: właściciele wynajmowanych mieszkań zostawiają mieszkańcom numer do siebie i proszą o sygnał w razie hałasów. Miasto apeluje też do mieszkańców, by nie zwlekali z informowaniem straży miejskiej i policji, jeśli turyści zakłócają porządek. Regulacje najmu krótkoterminowego mogłyby sprawić, że właściciel, który nie potrafi wziąć odpowiedzialności za swoich gości, może stracić koncesję. Problem dostrzega też Ministerstwo Sportu i Turystyki. – Zapraszamy i cieszymy się z turystów, apelujemy tylko, żeby zachowywali się u nas jak u siebie w domu – mówi Jacek Karnowski. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 28/2018
Więcej możesz przeczytać w 28/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 28/2018 (1843)

  • Łączy nas nie tylko piłka 8 lip 2018, 20:00 To jeden z tych punktów na mapie, które dla większości ludzi, jeśli tam nie trafią, pozostają nieznane. Santoczno jest niewielką wsią, oddaloną o niecałe 20 km od Gorzowa Wielkopolskiego. Liczy sobie nieco ponad 200 mieszkańców. W... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 8 lip 2018, 20:00 PRZY OKAZJI NOWELIZACJI USTAWY O IPN W PIS MOŻNA USŁYSZEĆ, ŻE PREZES TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO JULIA PRZYŁĘBSKA ZAWIODŁA W TEJ SPRAWIE. – Trybunał miał dać wykładnię odnośnie tej ustawy w kwietniu, a tymczasem w czerwcu pani prezes... 6
  • Obraz tygodnia 8 lip 2018, 20:00 50 tys. tegorocznych maturzystów powinęła się noga i nie zdali egzaminu dojrzałości. 13,7 tys. z nich – z więcej niż jednego przedmiotu, nie będą więc mogli przystąpić do poprawki w sierpniu. Wygrany Georgia May Jagger Córka Micka... 9
  • Info Radar 8 lip 2018, 20:00 PiS chce zmienić ordynację do Sejmu? Według naszych informacji po wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2019 r. PiS planuje zmienić ordynację do Sejmu. – Nadal formalnie będzie proporcjonalna, tylko powstanie 100 małych okręgów... 10
  • Sąd Najwyższy, czyli im dalej w las, tym ciemniej 8 lip 2018, 20:00 „W TEJ POLSCE NIGDY ŁADU, ALE NAJMNIEJ TERAZ” – z każdym dniem kryzy- su wokół Sądu Najwyższego stary cytat z Fredry wypełnia się nową treścią. Politycy PiS postanowili podporządkować sobie wymiar sprawiedliwości, więc... 11
  • Awantura o Sąd Najwyższy 8 lip 2018, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka Polska przestała być właśnie państwem prawa. Bo niezależne sądownictwo to jego najważniejszy filar. Dla znaczącej części społeczeństwa nie ma to znaczenia. Sądzę, że gdyby zrobić... 14
  • Jestem bardzo zdolny, tylko niedopilnowany 8 lip 2018, 20:00 Na manifestacjach pod Sądem Najwyższym nie ma tłumów, bo nie ma przywódców. To, co proponują dzisiejsi politycy, jest za słabe i za nudne – mówi Lech Wałęsa, były prezydent. 16
  • Kampania Wałęsów 8 lip 2018, 20:00 Lech Wałęsa, były prezydent i legenda Solidarności, wraca na scenę polityczną. Chce nie tylko zjednoczyć opozycję, ale też wesprzeć syna w wyścigu o prezydenturę Gdańska. 20
  • Pięć raf polskiej dyplomacji 8 lip 2018, 20:00 Poznaliśmy kulisy rządowej strategii odbudowania relacji z Izraelem. W tle są gry dyplomatyczne, duże pieniądze, ambicje polityków, a nawet Watykan. 25
  • Przełomowa deklaracja 8 lip 2018, 20:00 Odkąd sięga moja pamięć, nie znam takiego przypadku, aby deklaracja premiera Izraela stawiała znak równości między przejawami wrogości wobec Żydów i wobec jakiegokolwiek innego narodu na świecie. Tak dla państwa żydowskiego, jak i... 29
  • Polacy mają potrzebę wspólnoty 8 lip 2018, 20:00 Ludzie domagają się od samorządowców: dajcie nam przestrzeń, gdzie możemy się spotykać, działać – mówi Jacek Sutryk, kandydat na prezydenta Wrocławia. 30
  • Tęsknię za Polską, której już nie ma 8 lip 2018, 20:00 fogelman 32
  • Wakacje nad Morzem Śródziemnym 8 lip 2018, 20:00 Plaża jest od tego, żeby stawiać zamki z piasku albo żeby zakopać się w nim po szyję, albo żeby biegać po niej z psem. Plaża nie jest do tego, żeby na nią wypływały zwłoki dzieci. Od początku roku w Morzu Śródziemnym utonęło... 35
  • Psie fanaberie i kocia przesada 8 lip 2018, 20:00 Polacy zwariowali na punkcie czworonogów. Przebierają je, zapisują do żłobków, a nawet malują im paznokcie. I wydają na nie więcej niż na dzieci. 37
  • Do serca przytul psa 8 lip 2018, 20:00 Jeśli co 40. z nas przygarnie zwierzę, schroniska nie będą potrzebne – mówi Dorota Sumińska, doktor zwierząt. 40
  • Nie rozumiem kotów 8 lip 2018, 20:00 Psy zawsze mocno zaprzątały moją wyobraźnię, były miejskie… Koty mają inny styl życia, są mniej zależne od człowieka – opowiada Szymon Majewski. 41
  • Morze… będzie rekord 8 lip 2018, 20:00 To będzie wyjątkowe lato dla polskiego morza. Nad Bałtykiem mogą paść kolejne rekordy – temperatury i liczby turystów. 42
  • Witamy w imprezowni 8 lip 2018, 20:00 Tanie kwatery i tanie loty sprawiły, że prawie każdego stać na podróżowanie. Najbardziej atrakcyjne polskie miasta zaczynają walczyć z nadmiarem odwiedzających. 44
  • Dynastia po polsku 8 lip 2018, 20:00 Prawdziwych biznesowych rodów w Polsce nie ma. Są tylko bogaci rodzice, którzy teraz przekazują fortuny dzieciom. Ile z nich nie przehula rodzinnego majątku, a da początek pierwszym dynastiom polskiego biznesu? 48
  • Hossa Bessa 8 lip 2018, 20:00 Solaris do Hiszpanii Po miesiącach poszukiwań w końcu jest: producent autobusów Solaris znalazł inwestora dla swojej firmy. Spółkę z podpoznańskiego Bolechowa ma przejąć hiszpański producent pociągów i tramwajów CAF. Solaris to... 57
  • Portfel cyfrowych dzieci 8 lip 2018, 20:00 Pokolenie nastolatków, nazywane generacją Z, jest przedsiębiorcze, odporne na reklamę i ma nastawienie konsumpcyjne. Pozyskanie ich będzie nie lada wyzwaniem dla banków. 58
  • Ile zarabia sędzia 8 lip 2018, 20:00 Szymon Marciniak, polski sędzia piłkarski, pożegnał się z mundialem. Jednak finansowo narzekać nie może. 60
  • Dworce grozy 8 lip 2018, 20:00 Ataki, zastraszanie podróżnych, kradzieże – z bezpieczeństwem na polskich dworcach jest coś nie tak. Kolejarze chcieliby to zmienić, potrzebne są jednak nowe przepisy. 62
  • Know How 8 lip 2018, 20:00 Rower na sterydach Duży, niemal profesjonalny góral wspomagany silnikiem elektrycznym? Taka filozofia jazdy budziła moje zdziwienie, bo klasa e-bike’ów, czyli rowerów elektrycznych, kojarzy się raczej z rowerami dla osób starszych. Ale... 64
  • Na wroga trzeba patrzeć realistycznie 8 lip 2018, 20:00 Z całym szacunkiem dla Polski, ale USA mają swoje interesy na całym świecie, dlatego nie możemy umieszczać w każdym kraju po jednej dywizji – mówi George Friedman, gdy „Wprost” pyta go o obecność u nas wojsk amerykańskich. 67
  • Gry wojenne doktora Friedmana 8 lip 2018, 20:00 Ile dywizji i jak szybko Stany Zjednoczone mogą w razie konfliktu z Rosją wysłać do Polski, to jest najważniejsze pytanie, przed jakim stoicie – mówi dr George Friedman, autor bestselleru „Następne 100 lat. Prognoza na XXI wiek”, w którym Polskę obsadza w roli regionalnego... 68
  • Trump na wojnie z imigrantami 8 lip 2018, 20:00 Prezydent USA na uszczelnianiu granicy może zyskać więcej niż jego przeciwnicy na filozofii otwartych drzwi. 71
  • Ironman z cukrzycą 8 lip 2018, 20:00 W leczeniu cukrzycy wysiłek fizyczny jest traktowany na równi z leczeniem farmakologicznym – mówi Eugeniusz Śnieżko, triathlonista. 74
  • Uzdrowić zdrowie 8 lip 2018, 20:00 Potrzebna jest dyskusja ponad podziałami na temat zdrowia. To w zasadzie ostatni moment – uważa dr Janusz Meder, prezes Polskiej Unii Onkologii. 76
  • Wdrażałem model niemiecki 8 lip 2018, 20:00 Mnie już w Trójce nie ma, a moja piosenka tam jest. To rodzaj kontaktu ze słuchaczami. Bo ludzie są w porządku – przekonuje Artur Andrus. 80
  • Maluchem ku sławie 8 lip 2018, 20:00 W kraju prawie nieznana, za granicą Karolina Sofulak powoli wyrasta na gwiazdę. Właśnie wygrała Europejski Konkurs Reżyserii Operowej. 84
  • Czasami gram gwiazdę 8 lip 2018, 20:00 Piosenki są jak moje dzieci, które wypuszczam w świat. Chcę, żeby innym pomogły – mówi Stanisława Celińska, aktorka i piosenkarka, która wydała album „Malinowa”. 86
  • Wydarzenie 8 lip 2018, 20:00 Otchłań mroku „Ostre przedmioty”, reż. Jean-Marc Vallée, twórca Marti Nixon, HBO/HBO GO Nikogo już nie dziwi, że jakościowe seriale reżyserują topowi reżyserzy. Dla znanego m.in. z oscarowego „Witaj w klubie” Jeana-Marca Valée... 88
  • Film 8 lip 2018, 20:00 Śmierć przy prosecco „Ostatnie prosecco hrabiego Ancillotto”, reż. Antonio Padovan, Aurora ZWŁOKI HRABIEGO ZNALEZIONO NA CMENTARZU. Z pustą fiolką po lekach nasennych i (również pustą) butelką po prosecco. Dowody wskazują na... 89
  • Muzyka 8 lip 2018, 20:00 Reanimacja niepotrzebna Bycie kompozycyjnym talentem, który momentami ociera się o geniusz, stwarza ten problem, że ludzie cały czas czekają na rzeczy wiekopomne. I mają problem z tym, że tworzy się muzykę lekką, łatwą i przyjemną,... 90
  • Kalejdoskop 8 lip 2018, 20:00 Bal manekinów Gombrowicz – wiadomo, doczekał się pokaźnej biblioteki o swojej twórczości i o swoim życiu. Jednak pewne fakty wciąż pozostają nieznane – Magdalena Miklasz odkryła na przykład, że był pisarzem nudnym. A było to... 91
  • Książka 8 lip 2018, 20:00 Anatomia rozpadu GRETA GETLER UDANIE DEBIUTUJE POWIEŚCIĄ, KTÓRA JEST BOLESNĄ SPOWIEDZIĄ 30-LETNIEJ KOBIETY. Bolesną, bo odkryła pustkę swojego życia i własne niespełnienie, którego najbardziej wyrazistym znakiem jest bezdzietność.... 92
  • Gorąca, wakacyjna premiera w Teatrze Capitol! 8 lip 2018, 20:00 Gdy noc poślubna zmienia się w koszmar, publiczność śmieje się do łez! 93
  • Lud 8 lip 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Nie interesuję się specjalnie polityką i bardzo sobie tę cechę cenię. Niewidzenie i nieinteresowanie się pozwala jakoś przeżyć to, co normalnie zapewne kosztowałoby mnie mnóstwo nerwów. Ostatnio jednak zdarzyło... 95
  • Jak nie dać się oszukać producentom żywności 8 lip 2018, 20:00 RADZI Anna Makowska, dietetyczka i blogerka Ostatnio statnio w sklepie znalazłam gotowe do wypicia espresso w plastikowym kubku. Jak zwykle sprawdziłam skład. Okazało się, że coś, co było sprzedawane jako kawa, w rzeczywistości było... 96
  • Próbuję iść drogą Jana Pawła II 8 lip 2018, 20:00 Moje marzenia nie dotyczą już medali, teraz ważne jest dla mnie to, by innym pomagać odnosić sukces 97
  • Trzej Królowie ze Strasburga i ACTA 2.0 8 lip 2018, 20:00 Kurz wygrał wybory, bo mówił imigrantom „dość”, ale na posiedzeniu w Brukseli siedział jak mysz pod miotłąBoh trojcu lubit. To rosyjskie przysłowie pasuje do listy gości Parlamentu Europejskiego podczas ostatniego przed wakacjami... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany