Maluchem ku sławie

Maluchem ku sławie

W kraju prawie nieznana, za granicą Karolina Sofulak powoli wyrasta na gwiazdę. Właśnie wygrała Europejski Konkurs Reżyserii Operowej.

Mateusz Borkowski

Ostatnie nagrody dla Pawlikowskiego, Tokarczuk i Trelińskiego rozpalają wyobraźnię. W obliczu sromotnej porażki świetnie opłacanych piłkarzy nasz honor na arenie międzynarodowej ratuje znacznie słabiej dotowana kultura. W cieniu – co nie znaczy, że warte mniejszej uwagi – gigantów filmu, literatury i teatru pojawiają się mniej znane nazwiska. Prestiżowy konkurs, wygrany właśnie przez Karolinę Sofulak, to European Opera-directing Prize, który odbywa się od 20 lat. Celem jest wyławianie najbardziej obiecujących reżyserów do 35. roku życia. W nagrodę, której równowartość to 20 tys. euro, 33-letnia Polka za rok zrealizuje na Holland Park Festival w Londynie „Manon Lescaut” Giacomo Pucciniego.

Pierwsze miejsce ex aequo z Sofulak uzyskał Brytyjczyk Gerard Jones, II i III miejsca w tym roku nie przyznano. A kandydatów było wielu, bo do konkursu stanęło aż 214 reżyserów z 32 krajów. – Traktuję tę wygraną jako wielkie otwarcie drzwi – mówi reżyserka. Bo udział w tym konkursie to nie tylko wielka promocja nazwiska, ale i doskonała okazja do wymiany doświadczeń. – Opera przestała być narodowa, a staje się międzynarodowa. Nie chodzi już tylko o promowanie własnego kraju, ale o porozumienie kulturowe ponad granicami – tłumaczy. A kontakty są bezcenne, zwłaszcza w dobie, kiedy większość teatrów stawia na koprodukcje, co z jednej strony podnosi rangę wydarzenia, z drugiej zaś obniża koszty produkcji.

Pięciolatka z batutą

Już jako pięciolatka z batutą zrobioną z patyka dyrygowała w domu ariami puszczanymi z kaset magnetofonowych. Chciała zostać dyrygentką operową, poszła więc do szkoły muzycznej. Stopniowo jednak jej pasja przechyliła się w stronę reżyserii. Pierwszym spektaklem, który zobaczyła na żywo, był „Don Giovanni” w Warszawskiej Operze Kameralnej. – Miałam wtedy 13 lat. Pomyślałam wówczas, że w tym kraju jest dużo do zrobienia w kwestii reżyserii operowej – śmieje się. Po skończeniu studiów filologiczno-kulturoznawczych Europy Zachodniej na Uniwersytecie Warszawskim w 2009 r. miała dużo szczęścia, bo akurat dwie krakowskie uczelnie, szkoła teatralna i akademia muzyczna, otworzyły jedyne w Polsce międzyuczelniane podyplomowe studia w zakresie reżyserii opery i innych form teatru muzycznego. Na koniec usłyszała radę, aby od razu starać się o asystenturę. I znowu miała szczęście, bo akurat w Teatrze Wielkim potrzebowali asystentów, którzy nie tylko biegle czytaliby nuty, ale też interesowali się współczesną operą. Dzięki tandemowi Mariusz Treliński – Waldemar Dąbrowski na jej oczach Teatr Wielki stawał się instytucją na światowym poziomie. Karolina asystowała Trelińskiemu przy „Turandot” i Keithowi Warnerowi przy „Weselu Figara”, choć zadebiutowała już poza Warszawą – w 2011 r. „Traviatą” w Operze Bałtyckiej w Gdańsku. Jej najważniejszą asystenturą okazała się jednak ta dla Davida Aldena przy spektaklu „Katia Kabanowa” Leoša Janáčka, koprodukcji TW z English National Opera. To właśnie dzięki pracy z Davidem poznała jego brata bliźniaka Christophera, również reżysera operowego, i tak nawiązała bezcenne kontakty zawodowe w Wielkiej Brytanii. Na przykład w Opera North w Leeds miała okazję asystować Phyllidzie Lloyd, reżyserce takich filmów jak „Mamma Mia!” czy „Żelazna dama”. Z kolei w Royal Opera House w Londynie pracowała jako asystentka Krzysztofa Warlikowskiego. Nic więc dziwnego, że nazwisko Sofulak zdecydowanie bardziej znane jest dziś na Wyspach niż w Polsce.

PRL ZAMIAST SYCYLII

Zachęcona pracą z najlepszymi, Karolina postanowiła zaryzykować i reżyserować za granicą sama. Opłaciło się, bo już w 2015 r. była jedną z dziesiątki finalistów programu „Independent Opera Director Fellowship” w Londynie. Największym jak dotąd osiągnięciem Polki jest inscenizacja „Rycerskości wieśniaczej”. Akcję tej naturalistycznej jednoaktówki zdecydowała się przenieść z Sycylii II połowy XIX w. do PRL. – Zauważyłam wiele podobieństw między Polską a Sycylią. Katolicyzm, rola kobiety i ranga rodziny bardzo przypominały mi mój własny kraj – tłumaczy. Inspiracją stały się dla niej filmy Barei oraz „Dekalog” Kieślowskiego. Częścią scenografii był m.in. pusty sklep, ale największą furorę zrobił fiat 126p. – Wszyscy do tego malucha chcieli wsiąść – śmieje się Sofulak. Początkowo Anglicy uznali pomysł przeniesienia akcji za szokujący, ale koniec końców zarówno publiczność, jak i najbardziej kapryśni krytycy byli zachwyceni. Recenzent „The Daily Telegraph” przyznał realizacji 4 na 5 gwiazdek. W spektaklu znalazła się też scena ukrzyżowania, która choć nie była obrazoburcza, to zdaniem Karoliny w Polsce mogłaby wywołać skandal. – Obawiałam się jakiejś cenzury, choć wiedziałam, że nie ma w tej scenie żadnej prowokacji. Wezwana poszłam blada do dyrektora technicznego, a on, że ma problem, bo jeśli opuszczą ten krzyż na łańcuchach, to może się urwać, więc będą go musieli podnieść ręcznie.

Chodziło tylko o to, jak go zawiesić! To właśnie różnica między Polską a Anglią. Sofulak ni e obawia się sięgać po znane dzieła z operowego kanonu. – To są niesamowicie piękne historie, które wciąż można opowiadać w nowych kontekstach. Dziś publiczność operowa jest inna. W minionych stuleciach do opery szło się z szampanem, kochanką, kartami i jedzeniem. Kiedy śpiewak na scenie śpiewał tzw. arię sorbetową, na widowni ludzie jedli sorbety. Dziś grzecznie patrzymy na to, co jest na scenie, ale jednocześnie przez film i telewizję jesteśmy przyzwyczajeni do szybkości, zmiany klatek i oczekujemy realizmu. Potrzebujemy tych dawnych dzieł, ale we współczesnej odsłonie – tłumaczy. Z mentorów wymienia Mariusza Trelińskiego. – Udało mu się coś niesamowitego: odmłodził publiczność. W operach Europy na widowni widzę głównie siwe głowy, tymczasem w Warszawie do opery chodzą dziś hipsterzy i pokolenie 30-latków. Jako kobieta nie czuje się w teatrze operowym ograniczona. Przyznaje, że reżyserkom było trudniej jakieś 8 czy 10 lat temu, kiedy np. trzeba było stanąć przed chórem albo porozmawiać z kierownikiem technicznym starszej daty. – Nadchodzi czas normalności i kobiety w tej roli nie budzą już zdziwienia – mówi. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 28/2018
Więcej możesz przeczytać w 28/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 28/2018 (1843)

  • Łączy nas nie tylko piłka 8 lip 2018, 20:00 To jeden z tych punktów na mapie, które dla większości ludzi, jeśli tam nie trafią, pozostają nieznane. Santoczno jest niewielką wsią, oddaloną o niecałe 20 km od Gorzowa Wielkopolskiego. Liczy sobie nieco ponad 200 mieszkańców. W... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 8 lip 2018, 20:00 PRZY OKAZJI NOWELIZACJI USTAWY O IPN W PIS MOŻNA USŁYSZEĆ, ŻE PREZES TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO JULIA PRZYŁĘBSKA ZAWIODŁA W TEJ SPRAWIE. – Trybunał miał dać wykładnię odnośnie tej ustawy w kwietniu, a tymczasem w czerwcu pani prezes... 6
  • Obraz tygodnia 8 lip 2018, 20:00 50 tys. tegorocznych maturzystów powinęła się noga i nie zdali egzaminu dojrzałości. 13,7 tys. z nich – z więcej niż jednego przedmiotu, nie będą więc mogli przystąpić do poprawki w sierpniu. Wygrany Georgia May Jagger Córka Micka... 9
  • Info Radar 8 lip 2018, 20:00 PiS chce zmienić ordynację do Sejmu? Według naszych informacji po wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2019 r. PiS planuje zmienić ordynację do Sejmu. – Nadal formalnie będzie proporcjonalna, tylko powstanie 100 małych okręgów... 10
  • Sąd Najwyższy, czyli im dalej w las, tym ciemniej 8 lip 2018, 20:00 „W TEJ POLSCE NIGDY ŁADU, ALE NAJMNIEJ TERAZ” – z każdym dniem kryzy- su wokół Sądu Najwyższego stary cytat z Fredry wypełnia się nową treścią. Politycy PiS postanowili podporządkować sobie wymiar sprawiedliwości, więc... 11
  • Awantura o Sąd Najwyższy 8 lip 2018, 20:00 prof. Magdalena Środa, filozofka, feministka Polska przestała być właśnie państwem prawa. Bo niezależne sądownictwo to jego najważniejszy filar. Dla znaczącej części społeczeństwa nie ma to znaczenia. Sądzę, że gdyby zrobić... 14
  • Jestem bardzo zdolny, tylko niedopilnowany 8 lip 2018, 20:00 Na manifestacjach pod Sądem Najwyższym nie ma tłumów, bo nie ma przywódców. To, co proponują dzisiejsi politycy, jest za słabe i za nudne – mówi Lech Wałęsa, były prezydent. 16
  • Kampania Wałęsów 8 lip 2018, 20:00 Lech Wałęsa, były prezydent i legenda Solidarności, wraca na scenę polityczną. Chce nie tylko zjednoczyć opozycję, ale też wesprzeć syna w wyścigu o prezydenturę Gdańska. 20
  • Pięć raf polskiej dyplomacji 8 lip 2018, 20:00 Poznaliśmy kulisy rządowej strategii odbudowania relacji z Izraelem. W tle są gry dyplomatyczne, duże pieniądze, ambicje polityków, a nawet Watykan. 25
  • Przełomowa deklaracja 8 lip 2018, 20:00 Odkąd sięga moja pamięć, nie znam takiego przypadku, aby deklaracja premiera Izraela stawiała znak równości między przejawami wrogości wobec Żydów i wobec jakiegokolwiek innego narodu na świecie. Tak dla państwa żydowskiego, jak i... 29
  • Polacy mają potrzebę wspólnoty 8 lip 2018, 20:00 Ludzie domagają się od samorządowców: dajcie nam przestrzeń, gdzie możemy się spotykać, działać – mówi Jacek Sutryk, kandydat na prezydenta Wrocławia. 30
  • Tęsknię za Polską, której już nie ma 8 lip 2018, 20:00 fogelman 32
  • Wakacje nad Morzem Śródziemnym 8 lip 2018, 20:00 Plaża jest od tego, żeby stawiać zamki z piasku albo żeby zakopać się w nim po szyję, albo żeby biegać po niej z psem. Plaża nie jest do tego, żeby na nią wypływały zwłoki dzieci. Od początku roku w Morzu Śródziemnym utonęło... 35
  • Psie fanaberie i kocia przesada 8 lip 2018, 20:00 Polacy zwariowali na punkcie czworonogów. Przebierają je, zapisują do żłobków, a nawet malują im paznokcie. I wydają na nie więcej niż na dzieci. 37
  • Do serca przytul psa 8 lip 2018, 20:00 Jeśli co 40. z nas przygarnie zwierzę, schroniska nie będą potrzebne – mówi Dorota Sumińska, doktor zwierząt. 40
  • Nie rozumiem kotów 8 lip 2018, 20:00 Psy zawsze mocno zaprzątały moją wyobraźnię, były miejskie… Koty mają inny styl życia, są mniej zależne od człowieka – opowiada Szymon Majewski. 41
  • Morze… będzie rekord 8 lip 2018, 20:00 To będzie wyjątkowe lato dla polskiego morza. Nad Bałtykiem mogą paść kolejne rekordy – temperatury i liczby turystów. 42
  • Witamy w imprezowni 8 lip 2018, 20:00 Tanie kwatery i tanie loty sprawiły, że prawie każdego stać na podróżowanie. Najbardziej atrakcyjne polskie miasta zaczynają walczyć z nadmiarem odwiedzających. 44
  • Dynastia po polsku 8 lip 2018, 20:00 Prawdziwych biznesowych rodów w Polsce nie ma. Są tylko bogaci rodzice, którzy teraz przekazują fortuny dzieciom. Ile z nich nie przehula rodzinnego majątku, a da początek pierwszym dynastiom polskiego biznesu? 48
  • Hossa Bessa 8 lip 2018, 20:00 Solaris do Hiszpanii Po miesiącach poszukiwań w końcu jest: producent autobusów Solaris znalazł inwestora dla swojej firmy. Spółkę z podpoznańskiego Bolechowa ma przejąć hiszpański producent pociągów i tramwajów CAF. Solaris to... 57
  • Portfel cyfrowych dzieci 8 lip 2018, 20:00 Pokolenie nastolatków, nazywane generacją Z, jest przedsiębiorcze, odporne na reklamę i ma nastawienie konsumpcyjne. Pozyskanie ich będzie nie lada wyzwaniem dla banków. 58
  • Ile zarabia sędzia 8 lip 2018, 20:00 Szymon Marciniak, polski sędzia piłkarski, pożegnał się z mundialem. Jednak finansowo narzekać nie może. 60
  • Dworce grozy 8 lip 2018, 20:00 Ataki, zastraszanie podróżnych, kradzieże – z bezpieczeństwem na polskich dworcach jest coś nie tak. Kolejarze chcieliby to zmienić, potrzebne są jednak nowe przepisy. 62
  • Know How 8 lip 2018, 20:00 Rower na sterydach Duży, niemal profesjonalny góral wspomagany silnikiem elektrycznym? Taka filozofia jazdy budziła moje zdziwienie, bo klasa e-bike’ów, czyli rowerów elektrycznych, kojarzy się raczej z rowerami dla osób starszych. Ale... 64
  • Na wroga trzeba patrzeć realistycznie 8 lip 2018, 20:00 Z całym szacunkiem dla Polski, ale USA mają swoje interesy na całym świecie, dlatego nie możemy umieszczać w każdym kraju po jednej dywizji – mówi George Friedman, gdy „Wprost” pyta go o obecność u nas wojsk amerykańskich. 67
  • Gry wojenne doktora Friedmana 8 lip 2018, 20:00 Ile dywizji i jak szybko Stany Zjednoczone mogą w razie konfliktu z Rosją wysłać do Polski, to jest najważniejsze pytanie, przed jakim stoicie – mówi dr George Friedman, autor bestselleru „Następne 100 lat. Prognoza na XXI wiek”, w którym Polskę obsadza w roli regionalnego... 68
  • Trump na wojnie z imigrantami 8 lip 2018, 20:00 Prezydent USA na uszczelnianiu granicy może zyskać więcej niż jego przeciwnicy na filozofii otwartych drzwi. 71
  • Ironman z cukrzycą 8 lip 2018, 20:00 W leczeniu cukrzycy wysiłek fizyczny jest traktowany na równi z leczeniem farmakologicznym – mówi Eugeniusz Śnieżko, triathlonista. 74
  • Uzdrowić zdrowie 8 lip 2018, 20:00 Potrzebna jest dyskusja ponad podziałami na temat zdrowia. To w zasadzie ostatni moment – uważa dr Janusz Meder, prezes Polskiej Unii Onkologii. 76
  • Wdrażałem model niemiecki 8 lip 2018, 20:00 Mnie już w Trójce nie ma, a moja piosenka tam jest. To rodzaj kontaktu ze słuchaczami. Bo ludzie są w porządku – przekonuje Artur Andrus. 80
  • Maluchem ku sławie 8 lip 2018, 20:00 W kraju prawie nieznana, za granicą Karolina Sofulak powoli wyrasta na gwiazdę. Właśnie wygrała Europejski Konkurs Reżyserii Operowej. 84
  • Czasami gram gwiazdę 8 lip 2018, 20:00 Piosenki są jak moje dzieci, które wypuszczam w świat. Chcę, żeby innym pomogły – mówi Stanisława Celińska, aktorka i piosenkarka, która wydała album „Malinowa”. 86
  • Wydarzenie 8 lip 2018, 20:00 Otchłań mroku „Ostre przedmioty”, reż. Jean-Marc Vallée, twórca Marti Nixon, HBO/HBO GO Nikogo już nie dziwi, że jakościowe seriale reżyserują topowi reżyserzy. Dla znanego m.in. z oscarowego „Witaj w klubie” Jeana-Marca Valée... 88
  • Film 8 lip 2018, 20:00 Śmierć przy prosecco „Ostatnie prosecco hrabiego Ancillotto”, reż. Antonio Padovan, Aurora ZWŁOKI HRABIEGO ZNALEZIONO NA CMENTARZU. Z pustą fiolką po lekach nasennych i (również pustą) butelką po prosecco. Dowody wskazują na... 89
  • Muzyka 8 lip 2018, 20:00 Reanimacja niepotrzebna Bycie kompozycyjnym talentem, który momentami ociera się o geniusz, stwarza ten problem, że ludzie cały czas czekają na rzeczy wiekopomne. I mają problem z tym, że tworzy się muzykę lekką, łatwą i przyjemną,... 90
  • Kalejdoskop 8 lip 2018, 20:00 Bal manekinów Gombrowicz – wiadomo, doczekał się pokaźnej biblioteki o swojej twórczości i o swoim życiu. Jednak pewne fakty wciąż pozostają nieznane – Magdalena Miklasz odkryła na przykład, że był pisarzem nudnym. A było to... 91
  • Książka 8 lip 2018, 20:00 Anatomia rozpadu GRETA GETLER UDANIE DEBIUTUJE POWIEŚCIĄ, KTÓRA JEST BOLESNĄ SPOWIEDZIĄ 30-LETNIEJ KOBIETY. Bolesną, bo odkryła pustkę swojego życia i własne niespełnienie, którego najbardziej wyrazistym znakiem jest bezdzietność.... 92
  • Gorąca, wakacyjna premiera w Teatrze Capitol! 8 lip 2018, 20:00 Gdy noc poślubna zmienia się w koszmar, publiczność śmieje się do łez! 93
  • Lud 8 lip 2018, 20:00 MICHAŁ WITKOWSKI Nie interesuję się specjalnie polityką i bardzo sobie tę cechę cenię. Niewidzenie i nieinteresowanie się pozwala jakoś przeżyć to, co normalnie zapewne kosztowałoby mnie mnóstwo nerwów. Ostatnio jednak zdarzyło... 95
  • Jak nie dać się oszukać producentom żywności 8 lip 2018, 20:00 RADZI Anna Makowska, dietetyczka i blogerka Ostatnio statnio w sklepie znalazłam gotowe do wypicia espresso w plastikowym kubku. Jak zwykle sprawdziłam skład. Okazało się, że coś, co było sprzedawane jako kawa, w rzeczywistości było... 96
  • Próbuję iść drogą Jana Pawła II 8 lip 2018, 20:00 Moje marzenia nie dotyczą już medali, teraz ważne jest dla mnie to, by innym pomagać odnosić sukces 97
  • Trzej Królowie ze Strasburga i ACTA 2.0 8 lip 2018, 20:00 Kurz wygrał wybory, bo mówił imigrantom „dość”, ale na posiedzeniu w Brukseli siedział jak mysz pod miotłąBoh trojcu lubit. To rosyjskie przysłowie pasuje do listy gości Parlamentu Europejskiego podczas ostatniego przed wakacjami... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany