Moda na polskie wino

Moda na polskie wino

Czerwone wino w kieliszku
Czerwone wino w kieliszku / Źródło: Fotolia / Autor: Igor Normann
W krajowych winnicach właśnie kończy się winobranie. Mijające lato było dla winiarzy najlepszym sezonem od lat. Winnic w Polsce wciąż przybywa, a wina zyskują na jakości.

Polskie wina stały się modne. Wypada je pić, degustować i dawać w prezencie. Odwiedzanie winebarów lub restauracji, które oprócz lokalnych specjałów serwują pasujące do nich wina rodzimej produkcji, przestało być domeną wyższych sfer i wchodzi do zwyczajów miejskiej kultury, i to niekoniecznie tej hipsterskiej – ocenia Maciej Nowicki, znawca wina, dziennikarz pisma „Ferment” i portalu Winicjatywa.pl. – Mamy do czynienia z boomem na polskie wino. Jak wynika z najnowszego raportu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) 2018/2019, w Polsce jest 230 winnic uprawnionych do produkcji i sprzedaży wina, ale mówi się, że wszystkich może być nawet tysiąc. Dla porównania w sezonie 2009/2010 do Agencji Rynku Rolnego (poprzednik KOWR) zgłosiło się 26 producentów. Najwięcej winnic jest w Małopolsce i na Podkarpaciu, dalej w województwach lubuskim i dolnośląskim. Ale praktycznie nie ma już w kraju regionu, gdzie nie uprawia się winorośli. Winnice zajmują w Polsce co najmniej tysiąc hektarów. Najwięcej jest tych o areale do 5 ha, a kilka największych ma ponad 20 ha. Ale winnic butikowych, czyli niewielkich, sprzedających droższy, bo limitowany produkt, od lat przybywa także w USA, Nowej Zelandii, RPA.

Winorośle zamiast ziemniaków

Modę na wino wprowadziła młoda klasa średnia. Rosnąca zamożność, ale też świadomość jakości, zainteresowanie dobrym jedzeniem, a przede wszystkim podróże, zwłaszcza na południe Europy, sprawiają, że rozsmakowaliśmy się w winie, zaczynając wybierać świadomie i godząc się na wyższą cenę w imię lepszego smaku. – Picie wina przestaje się kojarzyć ze snobizmem. Już nie trzeba mieć złotej karty kredytowej, żeby nie czuć się skrępowanym w sklepie winiarskim. Młodzi odrzucają nadęcie i szpan, jaki nierzadko towarzyszył degustacji i rozmowom o winie. Dziś o winie mówi się luźno. Picie nie wymaga przestrzegania sztywnych zasad savoir-vivre’u. To ociepla odbiór i ośmiela tych, którzy na winie się nie znają – przekonuje Nowicki. Wydaje się więc, że w kraju ziemniaka skończyła się era jedynego słusznego trunku. – Choć Polska wciąż jest krajem gorzałki, Polacy pomału odkrywają, że wina nie pije się po to, aby szumiało w głowie, ale dla smaku, unikatowego zapachu. Po to, aby potrawy popijane winem jeszcze lepiej smakowały – tłumaczy Roman Myśliwiec, pionier winiarstwa w Polsce. Już na początku lat 80. stworzył w okolicy Jasła winnicę Golesz i zajął się uprawą sadzonek odpowiednich dla naszego klimatu i gleb.

Choć Polska wciąż zajmuje ostatnie miejsce w Europie pod względem spożycia wina, specjaliści szacują, że wzrost – kosztem innych trunków – będzie systematyczny i wyniesie od 5 do 7 proc. rocznie. W ubiegłym roku wypiliśmy łącznie 107 mln l wina, czyli o 20 mln l więcej niż siedem lat temu. Sprzedaż wina nad Wisłą w ciągu ostatnich kilku lat wzrosła prawie 10-krotnie i w przeliczeniu na standardowe butelki na przełomie lat 2015/2016 wyniosła ponad 318 tys. Przeciętny Polak wypija 3,2 l wina rocznie. Przy Francuzach, pochłaniających 42,5 l rocznie na osobę, jesteśmy winnymi abstynentami. Dla porównania Szwed wypija w ciągu roku 26 l, a Brytyjczyk 22 l.

Dzikie drożdże

Polak ma złe skojarzenia, bo pamięta z młodości jedyne wino widoczne na sklepowych półkach, czyli bułgarską sofię, która wykrzywiała usta. Z kolei wina produkcji polskiej kojarzą się z tanim owocowym jabolem. Trzeba obalić stereotypy i od nowa zbudować markę. Przekonać odbiorców, że wino wytrawne nie musi być kwaśne i cierpkie, a Polacy właśnie wytrawnego wina najbardziej boją się próbować – uważa Lech Mill, właściciel winnicy Dom Bliskowice, położonej na wzgórzu wapiennym pradoliny Wisły na szlaku Kazimierz Dolny – Annopol, gdzie na 5 ha uprawia głównie szczepy pinot noir, cabernet cortis, cabernet cantor na wina czerwone oraz riesling i johanniter na wina białe. Z nich średnio rocznie powstaje ok. 3,5 tys. l wina białego, czerwonego i różowego. Mill zastrzega, że nie chodzi mu o ilość, ale o jakość. Jest zwolennikiem naturalnej fermentacji, bez stymulatorów, dlatego zamiast dodawać do moszczu selekcjonowane drożdże, korzysta z obecnych na gronach dzikich drożdży, które nadają winu cechy regionalne. Jego zdaniem ważniejszy niż globalne ocieplenie jest mezoklimat, czyli klimat lokalny zależny od położenia winnicy, gleby, nasłonecznienia. – W Polsce nie trzeba się ograniczać jedynie do zmodyfikowanych sadzonek odmian mrozoodpornych. Można zaryzykować uprawę szczepów szlachetnych. Polskie wina z racji położenia winnic i klimatu mają inny smak niż francuskie czy włoskie. Nie są gorsze, ale inne i do tej unikalności warto Polaków przekonać – twierdzi. – Nie ma w Polsce miejsca dla win słabej jakości. Mówimy oczywiście o winach gronowych, czyli jedynych prawdziwych – ocenia Zbigniew Turnau z Winnicy Turnau w Baniewicach niedaleko Szczecina. Obok odrestaurowanego XIX-wiecznego budynku uprawia odmiany białe: riesling, chardonnay, seyval blanc, johanniter oraz cabernet czy pinot noir z czerwonych.

– My także dołączyliśmy do grupy zapaleńców albo, jak kto woli, szaleńców, którzy udowadniają, że można wyprodukować w Polsce wino z powodzeniem konkurujące z najlepszymi winami europejskimi – mówi. Jego zdaniem coraz lepsza wiedza i doświadczenie winiarzy, coraz nowocześniejsze wyposażenie winiarni, coraz bardziej sprzyjający klimat, trafny dobór roślin i rosnąca konkurencja sprawiają, że polskie wina są coraz lepsze i coraz bardziej popularne. Wino Solaris, sztandarowy produkt winnicy Turnau, zyskało na popularności również dlatego, że współudziałowcem oraz twarzą winnicy jest słynny krakowski bard Grzegorz Turnau. Na świecie mariaż artystów i winorośli to nic nowego. W Polsce najbardziej znaną twarzą wina stał się Marek Kondrat, który porzuciwszy karierę aktorską, zajął się sprzedażą i dystrybucją win z całego świata. W Toskanii winnica Il Palagio od trzech dekad należy do Stinga. Antonio Banderas kupił winnicę w Hiszpanii, Gerard Depardieu ma udziały w winnicach nie tylko europejskich (Francja, Włochy, Hiszpania, Portugalia), ale także w Maroku, Algierii i Argentynie. Własne marki winne mają Francis Ford Coppola, aktorka Olivia Newton-John i piosenkarz Cliff Richard. Skojarzenie znanego nazwiska z winem okazuje się skuteczne z marketingowego punktu widzenia.

Tradycja zobowiązuje

Trudno mówić o budowaniu kultury winiarskiej w Polsce, bo my od zawsze byliśmy krajem winiarskim – tłumaczy Mikołaj Tyc, współwłaściciel Winnicy Srebrna Góra. Pierwsze wzmianki o polskim winie pochodzą z X w. i opisują Wzgórze Wawelskie obsadzone winoroślą. W XIV-XVI w. kwitnąca Rzeczpospolita była liczącym się krajem winiarskim. Dokumenty z XVIII w. mówią, że w Zielonej Górze, do dziś kojarzonej z winem, było 48 mistrzów winogrodników, a wokół miasta znajdowało się 2200 winnic o łącznej powierzchni 700 ha. XIX w. to z kolei powolny upadek branży na tych terenach, związany z ich gwałtownym uprzemysłowieniem, budową nowych fabryk i linii kolejowych, a także ze wzrostem popularności i dostępności innych napojów alkoholowych. W XX-leciu produkcję wina dobiły podatki, potem przyszła II wojna, a w socjalizmie praktycznie nikt nie myślał o uprawie winorośli. – Założenie winnicy w Polsce to zatem szaleństwo tylko pozorne – przekonuje Tyc.

Jego winnica jest jedną z największych w Polsce, obejmuje 28 ha ziemi u stóp klasztoru kamedułów na krakowskich Bielanach. – Gdy powstał plan założenia winnicy, szukaliśmy miejsca historycznie związanego z winiarstwem. Mimochodem spytałem zaprzyjaźnionego zakonnika, czy przeor nie wydzierżawiłby ziemi na wzgórzu, która od lat leżała odłogiem. Jakiś czas później, gdy spacerowałem w okolicy z psem, wyszedł do mnie ów zakonnik i wręczył mi worek szpuntów. Wiedziałem, że się dogadamy – opowiada Tyc. W 2009 r. włoski przełożony zakonu udzielił oficjalnej zgody na założenie winnicy na Bielanach, wyrażając przy tym radość z zagospodarowania niewykorzystywanych wcześniej terenów. To było naturalne – we Włoszech kamedulskie ziemie są dzierżawione winiarzom.

Zresztą przed wiekami właśnie mnisi specjalizowali się w robieniu wina, bo jest ono niezbędne podczas mszy. Jeśli wierzyć średniowiecznym legendom, zakonnicy też nie wylewali za kołnierz, w przeciętnym klasztorze dobowe spożycie wynosiło od 5 do 8 l na mnicha, bo wino było bezpieczniejsze niż woda, często zanieczyszczona. Częstowano nim gości, używano w zakonnych szpitalach, również do mycia. Było po prostu napojem i płynem, którym nie sposób się zatruć. Pili je wszyscy – również rolnicy i najemcy, bo to napój wysokoenergetyczny.

Biznes dla cierpliwych

Rozwój polskiego winiarstwa jest bezpośrednio związany z wejściem Polski do UE i przyjęciem wspólnotowych przepisów. W 2011 r. weszła w życie ustawa, która umożliwiła produkcję wina w celu sprzedaży. Wcześniej sprzedaż była praktycznie nielegalna. Zmiana prawa uruchomiła możliwości prowadzenia winnego biznesu, choć, jak mówią winiarze, w początkowych latach kontrole licznych urzędów i instytucji, od celników po sanepid, były dość uciążliwe, bo rzadko który urzędnik rozumiał, o co w winiarstwie chodzi. Wśród winiarzy do dziś krąży anegdota, jak podczas kontroli sanepidu w jednej z winnic nakazano mycie winogron przed poddaniem fermentacji. A wiadomo, że z umytych winogron żadne wino nie wyjdzie. Dziś urzędnicy są bardziej przychylni winiarzom, co jednak nie oznacza, że wszystkie trudności zostały pokonane. – To biznes dla cierpliwych – ostrzega Mikołaj Tyc. Choć jego winnica ma już prawie dekadę, dopiero teraz zbliża się do etapu przekroczenia punktu opłacalności.

– Dla polskich winiarzy mam ogromne uznanie, z roku na rok pojawia się więcej poważnych przedsięwzięć, chociaż w większości to nadal hobbyści, którzy nie porzucili swoich zawodów, a winem zajmują się niejako po godzinach. Koszty jego wytwarzania są w Polsce zdecydowanie wyższe, a biurokratyczne przepisy ostrzejsze niż u naszych nawet najbliższych sąsiadów. To nie pozwala mniejszym winiarzom utrzymywać się wyłącznie z produkcji wina – tłumaczy Maciej Nowicki. Z wyliczeń Polskiego Instytutu Winorośli i Wina wynika, że koszt założenia jednohektarowej uprawy może sięgnąć 100 tys. zł, do tego trzeba doliczyć koszt urządzeń do produkcji wina itp. Od posadzenia winorośli do pierwszych zbiorów trzeba czekać minimum trzy lata. – Warto też oszacować ryzyko. Nie każde lato jest dobre. Winorośl nie znosi wiosennych przymrozków czy gradu w środku lata, a to się w Polsce często zdarza – ocenia Roman Myśliwiec. Dlatego nie samym winem winiarze żyją.

Prężnie rozwija się w Polsce enoturystyka, winiarze oferują pokoje gościnne, zwiedzanie winnicy, degustacje, warsztaty lub wykłady o winie. Powstają szlaki winiarskie, np. Lubuski Szlak Wina i Miodu łączący obiekty położone w zachodniej Polsce oraz w Niemczech. Istnieją też Szlak Podkarpackiego Jadła i Wina czy Małopolski Szlak Winny. – Imprezy poświęcone polskiemu winu wyrastają jak grzyby po deszczu i cieszą się rosnącą popularnością. Na jesień mamy chocby Festiwal Młodego Wina w Krakowie czy Święto Młodego Wina w Sandomierzu. To podsumowanie sezonu winobrania i początek oczekiwania na jego efekty, a także pierwsza możliwość spróbowania młodego wina z nowego rocznika – mówi Nowicki. Jakie marzenia mają polscy winiarze? – Zaszczepić kulturę i filozofię picia wina wśród Polaków – mówi Myśliwiec. – Największym marzeniem winiarza jest wychować sobie następców. Winnica długo rośnie, to inwestycja na pokolenia, więc jeśli nasze wnuki zechcą kontynuować tradycje rodzinne, cóż może być piękniejszego? – wzdycha Zbigniew Turnau. – Życzyłbym sobie, aby wokół Kazimierza Dolnego, w okolicznych pensjonatach, sklepach, restauracjach turyści mogli skosztować i kupić regionalne wino. Każdy chce mieć pamiątkę z wycieczki, a ile można kupić kazimierskich kogutków? – pyta retorycznie Lech Mill. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 43/2018
Więcej możesz przeczytać w 43/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2018 (1858)

  • W obronie dziennikarzy 21 paź 2018, 20:00 Dżamal Chaszukdżi 13 października skończyłby 60 lat i przygotowywałby się do ślubu. W tej sprawie przyszedł 2 października do konsulatu saudyjskiego w Stambule. Jeden ze scenariuszy zakłada (stan na koniec ubiegłego tygodnia), że tuż... 3
  • Siła w różnorodności 21 paź 2018, 20:00 Z prof. dr. hab. n. med. Mirosławem Jaroszem, dyrektorem Instytutu Żywności i Żywienia, rozmawia Katarzyna Pinkosz 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 21 paź 2018, 20:00 PIS NA OSTATNIEJ PROSTEJ KAMPANII NIE ODPUŚCIŁ walki i wykupił w Polsacie czas reklamowy na promocję swojego szyldu. Przez kilka dni w niemal każdej przerwie reklamowej na antenie Polsatu można było obejrzeć spot wyborczy PiS z udziałem... 6
  • Obraz tygodnia 21 paź 2018, 20:00 41 mln dol. musi zapłacić miastu Barcelona zarząd bazyliki Sagrada Familia. Okazało się, że jedna z najsłynniejszych świątyń na świecie jest samowolką budowlaną Wygrana Joanna Kulig – im bliżej do gali oscarowej, tym więcej naszej... 10
  • Info radar 21 paź 2018, 20:00 Unijny trybunał temperuje PiS ELIZA OLCZYK W wielu środowiskach prawniczych otwierano w piątek szampana – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej na wniosek Komisji Europejskiej postanowił zawiesić przepisy dotyczące przechodzenia w... 12
  • 53 wojny, czyli historia prawdziwa 21 paź 2018, 20:00 Rozmowa z Ewą Bukowską, reżyserką Co panią zainteresowało w historii małżeństwa Grażyny i Wojciecha Jagielskich, że zdecydowała się zrobić na jej podstawie film? To historia uniwersalna – bohaterka jest osobą, która zawsze jest... 14
  • Polityków lęk przed tęczą 21 paź 2018, 20:00 POLITYCY, KTÓRZY CHCĄ UCHODZIĆ ZA OTWARTYCH, PRZEŻYWAJĄ CIĘŻKIE CHWILE Z POWODU UPORU ŚRODOWISK LGBT. Środowiska te oczekują od kandydatów na samorządowców i prezydentów miast jasnych deklaracji, czy są za równymi prawami dla... 16
  • Nasz papież 21 paź 2018, 20:00 40. rocznica wyboru Jana Pawła II 18
  • Falenta: za aferą taśmową stał współpracownik Tuska 21 paź 2018, 20:00 Sowa i Przyjaciele to była knajpa przygotowana pod polityków. Moim zdaniem od początku to miało być studio nagrań – mówi Marek Falenta, biznesmen skazany za aferę taśmową. 20
  • Przed decydującą turą 21 paź 2018, 20:00 PiS szuka haków na Rafała Trzaskowskiego, Koalicja Obywatelska może zaatakować aferą PCK, wojewoda łódzki zapowiada wygaszenie mandatu Hannie Zdanowskiej. 24
  • Weto w obronie religii 21 paź 2018, 20:00 Polityczne znaczenie polskiego weta wobec unijnego sprawozdania o prawach człowieka jest dużo większe, niż się dzisiaj wydaje. Na pozór rzecz może wyglądać na dość błahą. Idzie bowiem raptem o jeden z setek produkowanych przez... 27
  • PiS powinien wysłać Kaczyńskiego na emeryturę 21 paź 2018, 20:00 Trzaskowski i Jaki kandydują na stanowisko prezydenta Warszawy, żeby potem zostać prezydentem Polski. Chcą powtórzyć drogę Lecha Kaczyńskiego – mówi prof. Jadwiga Staniszkis. 28
  • Afera stalowa, czyli jak wyłudzano VAT 21 paź 2018, 20:00 Przez blisko cztery lata Andrzej Parafianowicz – ówczesny wiceminister finansów odpowiedzialny za aparat skarbowy – nie zrobił prawie nic, by ukrócić proceder wyłudzania podatku VAT przy obrocie stalą – takie wnioski płyną z ekspertyzy prawnej jego działań, do której dotarł... 32
  • Pierwszy plan na przyszłość 21 paź 2018, 20:00 40 mld zł – to dodatkowa kwota z budżetu państwa, którą rząd chce przeznaczyć na dofinansowanie naszych emerytur. Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) mogą na starość odmienić nasze finanse. 35
  • Marszowym krokiem ku przepaści 21 paź 2018, 20:00 Filmik PiS, spot przedwyborczy wrzucony do internetu na trzy dni przed wyborami samorządowymi: Polska w 2020 r. Władze w samorządach ma PO, wpuszcza do Polski uchodźców. Uchodźcy okupują, demolują, gwałcą i podpalają. Mieszkańcy... 36
  • Dzieci księży przerywają milczenie 21 paź 2018, 20:00 Społeczeństwo ciągle uważa, że to hańba, kiedy ksiądz ma dziecko. Ale ta sytuacja krzywdzi przede wszystkim dzieci – mówi dr Marta Abramowicz, autorka książki „Dzieci księży. Nasza wspólna tajemnica”. 38
  • Raka się leczy, a ciążę prowadzi 21 paź 2018, 20:00 Co roku dwa tysiące młodych Polek słyszy diagnozę – nowotwór złośliwy. Wiele z nich to młode matki, niektóre są w ciąży. Coraz częściej leczenie okazuje się skuteczne i dziewczyny po terapii wracają do normalnego życia. Jak Beata. 45
  • Moda na polskie wino 21 paź 2018, 20:00 W krajowych winnicach właśnie kończy się winobranie. Mijające lato było dla winiarzy najlepszym sezonem od lat. Winnic w Polsce wciąż przybywa, a wina zyskują na jakości. 49
  • Hossa Bessa 21 paź 2018, 20:00 Pożegnanie legendy W zeszły poniedziałek zmarł Paul Allen, amerykański miliarder i filantrop, który razem z Billem Gatesem założył Microsoft. Miał 65 lat. Allen zmagał się z nowotworem – chłoniakiem nieziarniczym. Pierwszy raz... 53
  • Boom na whisky 21 paź 2018, 20:00 Polacy zmieniają swój stosunek do alkoholi, zastępując mniej szlachetne trunki tymi droższymi, nierzadko importowanymi z odległych zakątków globu. 54
  • Gdańsk na baterie 21 paź 2018, 20:00 Były współpracownik Elona Muska wraz z polskim biznesmenem z Kalifornii budują w Gdańsku jedną z najnowocześniejszych fabryk litowo-jonowych modułów bateryjnych. O swojej inwestycji mówią Peter Carlsson oraz Adam Drewniany. 56
  • Zmiany w polityce międzynarodowej 21 paź 2018, 20:00 Kluczowa w relacjach i środowisku międzynarodowym staje się obecnie niepewność i nieprzewidywalność. 58
  • Księgowość XXI wieku 21 paź 2018, 20:00 W biurach rachunkowych nastaje czas rewolucji technologicznej. 59
  • Siedem żyć jednego swetra 21 paź 2018, 20:00 To, co dla innych jest nieprzydatnym dobrem, dla nas stanowi surowiec, któremu w twórczym procesie przetworzenia możemy nadać nową wartość – mówi Agnieszka Servaas, prezes zarządu VIVE Management. 60
  • Biznes w chmurach 21 paź 2018, 23:05 Gotowe rozwiązania w chmurze mogą dać firmie realną przewagę biznesową – mówi Łukasz Kałużny, Cloud Technology Leader w Beyond.pl. 62
  • Uciszyć dziennikarza 21 paź 2018, 20:00 Jaka jest cena za uciszenie reportera? Arabia Saudyjska przekonuje się właśnie, że może być wysoka. Wielu jednak wciąż się opłaca. 64
  • Niemiecka wojna o media 21 paź 2018, 20:00 Media publiczne w Niemczech to potężna machina, z którą trudno konkurować prymitywną propagandą. Autocenzura niektórych dziennikarzy i omijanie drażliwych tematów powodują jednak, że maszyneria ta traci stopniowo swoje wpływy. 68
  • Gdy hormony dają się we znaki 21 paź 2018, 20:00 Hormony – każdy słyszał, nikt nie widział. Zaskakujące, że ich nierównowaga potrafi – dosłownie i w przenośni – wywrócić życie do góry nogami. 72
  • Choroba, która kradnie kości 21 paź 2018, 20:00 77 proc. kobiet po 50. roku życia ma osteopenię lub osteoporozę. Problem ten dotyka także mężczyzn. Wraz z wiekiem kości stają się coraz słabsze i kruche. 74
  • Kocham życie 21 paź 2018, 20:00 Zrobił najbardziej oszałamiającą karierę w polskiej popkulturze – od nikomu nieznanego uczestnika talent show do gwiazdy sprzedającej setki tysięcy płyt. Potem ukrył się na kilkanaście miesięcy, a teraz Dawid Podsiadło wraca na sceny. I znów odnosi sukces. 78
  • Gwiazdy Hollywood w Warszawie 21 paź 2018, 20:00 Największy festiwal popkultury w tej części Europy znowu w Warszawie. Warsaw Comic Con odbędzie się w dniach 26-28 października w Ptak Warsaw Expo. 83
  • Miłość, czas i nadzieja 21 paź 2018, 20:00 Wiesław Myśliwski nową powieść napisał szybciej niż zwykle. Było o niej głośno, jeszcze zanim trafiła do księgarń. I słusznie, bo to utwór wybitny i poruszający. 85
  • Wydarzenie 21 paź 2018, 20:00 Faza buntu To wydarzenie dla polskiej kultury znacznie ważniejsze niż miejscami krotochwilna, a miejscami poważna lektura „A ja żem jej powiedziała”. Muzycznie Nosowska wyprzedziła elektroniczną młodzież o kilka lat świetlnych.... 88
  • Film 21 paź 2018, 20:00 DRAMAT Marzenia dilera ROMAIN GAVRAS NIE WDAŁ SIĘ W OJCA, COSTĘ GAVRASA, MISTRZA KINA SPOŁECZNEGO. Jego filmy rozsadza energia, są w nich humor, żonglerka popkulturowymi kliszami i Vincent Cassel. A akcja mknie w zawrotnym tempie. „The... 89
  • Muzyka 21 paź 2018, 20:00 Gdzie ta dyskoteka? Nagle zwrócono uwagę na to, jak jest napisany jeden z najlepszych singli XXI w., bo książka Pawał Sołtysa – „Mikrotyki” – zrobiła oszałamiającą karierę. Oczywiście, artysta znany części społeczeństwa... 90
  • Książki 21 paź 2018, 20:00 Odrodzenie HISZPAŃSKI PISARZ ROBERTO SANTIAGO ZNANY BYŁ DOTĄD (TAKŻE W POLSCE) JAKO AUTOR POWIEŚCI DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Ale jak się zabrał do pisania dla dorosłych, to od razu rzucił na rynek liczący prawie tysiąc stronic thriller.... 92
  • Kalejdoskop 21 paź 2018, 20:00 Na Podhalu i w wirtualu Może dla innych kultur wykonywany wokół ogniska krzesany jest tak samo egzotyczny, jak dla nas tańce ludów Amazonii? Garbaczewski wykorzystuje mityczną młodopolską powieść, by poprowadzić nas w głąb tajemnic w... 93
  • Kulturalna trzynastka 21 paź 2018, 20:00 Maciej Dowbor PREZENTER TELEWIZYJNY, DZIENNIKARZ 1. Kulturalnie potrafię... Odmawiać. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego? Kiedyś Tomkiem Wilmowskim, potem Old Shatterhandem, a teraz Holdenem Caulfieldem z... 94
  • Melancholia Niedzieli Bez Handlu 21 paź 2018, 20:00 Wiadomo, że państwo na niedzieli bez handlu traci spore sumy, wskaźniki gospodarcze lecą w dół, centra handlowe odnotowują poważne straty. Nie tylko nie kupujemy, ale i przy okazji nie chodzimy do kina, kawiarni, kręgielni itd. Nie... 95
  • Jak zmotywować dziecko do nauki 21 paź 2018, 20:00 Nic nie zapowiada, że dostanie w dorosłości Nobla (choć przecież taki był plan, gdy się urodziło!). Spokojnie, wciąż masz czas, by rozpalić w swoim dziecku miłość do nauki, a przynajmniej doprowadzić je do matury. 96
  • Zrób sobie… Dudę 21 paź 2018, 20:00 Po pouczającej wizycie w USA prezydent Andrzej Duda przygotowuje się do uroczystych obchodów Halloween. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany