Niemiecka wojna o media

Niemiecka wojna o media

Dworzec Główny w Kolonii
Dworzec Główny w Kolonii / Źródło: Wikimedia Commons / Neuwieser
Media publiczne w Niemczech to potężna machina, z którą trudno konkurować prymitywną propagandą. Autocenzura niektórych dziennikarzy i omijanie drażliwych tematów powodują jednak, że maszyneria ta traci stopniowo swoje wpływy.

W Niemczech pociągi też się spóźniają. Siedzimy w takim spóźnionym pociągu, podziwiając nadreńskie winnice, zamki i skały, opiewane przez poetę Heinego. Sympatyczny niemiecki emeryt wygrzebuje z zakamarków pamięci Hankę Ordonównę. To ciekawe, bo emeryt nie jest do końca taki niemiecki: wiele lat temu wraz z żoną uciekł z Iranu przed ajatollahami. Ale Ordonkę kojarzy, bo bawiła w Persji z armią Andersa. Opóźnienie pociągu spowodowane jest zamknięciem stacji kolejowej w Kolonii.

Wyznawcy wyższości polskiej improwizacji nad niemieckim drylem uznaliby to za koronny dowód na to, że Niemcy jednak upadają. Problem jest jednak nieco bardziej złożony, co okazuje się dopiero, gdy w końcu dojeżdżamy do Kolonii. Na stacji tłumy. Nie wiadomo, kogo jest więcej: zdezorientowanych pasażerów czy uzbrojonych po zęby policjantów. Wszystko dlatego, że do dworcowego McDonalda wpadł jakiś facet, rozlał i podpalił benzynę, a potem jeszcze wziął zakładniczkę. Po godzinie negocjacji policja straciła cierpliwość i go postrzeliła. Zakładniczka została lekko ranna. Płonące paliwo poparzyło też 14-latkę. Świadkowie mówili, że napastnik wykrzykiwał po arabsku jakieś islamistyczne hasła, a policja znalazła na miejscu syryjski paszport.

To się potwierdzi później, bo z informowaniem przez policję i media o zdarzeniach z udziałem imigrantów jest w Niemczech pewien problem. – Niektórzy koledzy stosują autocenzurę, unikając podejmowania pewnych tematów. Przez to przeżywamy obecnie w Niemczech renesans terminu lugenpresse – załgana prasa – którym naziści zwalczali kiedyś wolne media – mówi Michael Klehm z VJD, stowarzyszenia skupiającego 34 tys. członków, czyli prawie połowę z 70 tys. niemieckich dziennikarzy. Tak naprawdę lugenpresse to termin stary jak prasa w Niemczech i chętnie stosowany na określenie wrogiej propagandy. Załganymi nazywano francuskie media w czasie wojny francusko-pruskiej i angielskie w czasie I wojny światowej. Łgarstwo zarzucali niemieckiej prasie nie tylko naziści, ale też komuniści i uczestnicy studenckiej rewolty roku 1968. Dziś można znaleźć w Niemczech sondaże mówiące, że nawet co drugi obywatel nie ufa środkom masowego przekazu. VJD notuje też od kilku lat lawinowy wzrost napaści na reporterów, atakowanych zarówn przez neonazistów, jak i skrajną lewicę. Co prawda nie da się tego w żaden sposób porównywać do sytuacji w Rosji czy Turcji, ale Klehm przyznaje, że są w Niemczech miejsca, do których dziennikarze nie zapuszczają się bez wynajętej ochrony.

Dziennikarskie bańki

O głębokich fundamentach swojej obiektywności i niezależności od politycznych nacisków dziennikarze niemieckich mediów publicznych mogą mówić godzinami. System, narzucony powojennym Niemcom przez Brytyjczyków i wzorowany na BBC, faktycznie zapobiega prymitywnej, ręcznie sterowanej politycznej propagandzie. Centralny system zarządzania niemieckimi mediami, obowiązkowo uwzględniający nękanie Polski, tropiony pracowicie przez obrońców medialnej racji stanu, po prostu nie istnieje. Politycy niemieccy już w latach 60. przekonali się, że ręczne sterowanie prasą się nie opłaca. Ówczesny minister obrony RFN Franz Josef Strauss musiał podać się do dymisji za próbę wywierania nacisku na tygodnik „Spiegel”. Dziś najbardziej związanym z rządem medium publicznym jest międzynarodowa stacja Deutsche Welle (DW). Ma ona roczny budżet przekraczający 300 mln euro, czyli mniej więcej tyle, ile ma TVP, i ponad tysiąc pracowników.

DW jest finansowana bezpośrednio z budżetu federalnego, a jej misja przewiduje m.in. pokazywanie świata z niemieckiej perspektywy. Stąd kanały w wielu językach świata i zaawansowane plany uruchomienia nowych audycji dla odbiorców w Turcji czy na Dalekim Wschodzie. Deutsche Welle to i tak jedna z mniejszych stacji publicznych w Niemczech. ZDF czy ARD zatrudniają po kilka tysięcy ludzi, opłacanych nie z budżetu, tylko z powszechnego abonamentu, niezależnego od bieżących układów politycznych.

Do tego dochodzi skomplikowany system kontroli i równoważenia wpływów na profil stacji. Tworzy to dobrze naoliwiony medialny walec. Częste w Niemczech i innych krajach UE niezrozumienie wielu polskich problemów tłumaczy się u nas medialnym spiskiem. Tymczasem większą rolę odgrywają medialne bańki, w jakich pracują niemieccy dziennikarze w Polsce, albo zwykłe ludzkie uprzedzenia i ignorancja. – W Niemczech mamy postkolonialne nastawienie do krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Powszechne jest np. myślenie o Rosji w kategorii wschodniego sąsiada Niemiec, jakby między nami nie było jeszcze innych państw. To niestety wynika z niewiedzy i kompletnego braku orientacji wielu niemieckich dziennikarzy – mówi Golineh Atai, była korespondentka publicznej stacji WDR w Moskwie i na Ukrainie.

Jej rozgłośnia też zatrudnia kilka tysięcy ludzi i szczyci się tym, że jest największym po BBC radiem w Europie. Siedziba WDR mieści się 200 m od placu między katedrą w Kolonii a dworcem kolejowym, na którym syryjski imigrant wziął w zeszłym tygodniu zakładniczkę. Plac słynie też z tego, że w sylwestra 2015 r. doszło tam do masowego molestowania kobiet. Żaden z setek reporterów WDR tego nie zauważył. Ogólnokrajowa sieć informacyjna ARD, której częścią jest WDR, zajęła się tematem dopiero po czterech dniach, prowokując zarzuty, że media publiczne w Niemczech próbowały sprawę zignorować, bo sprawcami molestowania kobiet byli Niemcy. Miało to potwierdzać oskarżenia rosnącej w siłę antyimigranckiej partii AfD, że media niemieckie, szczególnie te publiczne, dysponujące ogromnym zasięgiem, nie są obiektywne, bo z jednej strony wspierają przyjmowanie przybyszów z Bliskiego Wschodu, a z drugiej ignorują negatywne skutki tej polityki. – Przyznaję, że za mało o tym mówiliśmy, to się odbiło na naszej wiarygodności, napędzając zwolenników AfD – mówi jeden z redaktorów działu wiadomości publicznej telewizji ZDF.

Grzech zaniechania

Efekt jest taki, że średnia wieku odbiorców potężnych mediów publicznych w Niemczech to 65 lat. Młodsi korzystają z mediów prywatnych albo wręcz odrzucają tradycyjne dziennikarstwo.

Stają się łatwymi ofiarami kłamstw, rozpowszechnianych w sieci bez żadnej weryfikacji. To jedna z przyczyn słabnącej pozycji niemieckiego rządu, kierowanego przez Angelę Merkel. Ale nie jedyna i wcale nie najważniejsza. Znacznie większą wagę ma coraz powszechniejsze przekonanie, że kanclerz Merkel traci wyczucie rzeczywistości. Publiczni nadawcy, szczycący się swoją wolnością i niezależnością od politycznych nacisków, w szczycie kryzysu migracyjnego poczuli się także zwolnieni z obowiązku stawiania Merkel trudnych pytań o skalę i skutki tej imigracji. To się teraz mści, bo znaczna część elektoratu nie kupiła opowieści o sukcesie niemieckiej polityki otwartych drzwi. Być może można było tego uniknąć, gdyby nie przekleństwo zbyt głębokiego kompromisu wiszące nad niemiecką polityką. Wymusił on zatarcie różnic światopoglądowych, zapewniających ścieranie się przeciwstawnych poglądów i prawdziwy pluralizm.

Zarówno w polityce, jak i w mediach. Odbiorcy i jednocześnie wyborcy doszli do wniosku, że nie ma sensu głosować na partie, które nie różnią się w zasadzie programem, a których decyzje uznawane są przez dużą grupę Niemców za błędne. Zyskali na tym populiści, oferujący mocne i krytyczne opinie na nurtujące zwykłych ludzi problemy, jak choćby niekontrolowana imigracja. Zaskakująco dla samych siebie, zyskiwać zaczęli także Zieloni, awansując ostatnio na ulubioną partię zamożnej burżuazji. Odnieśli już znaczący sukces w wyborach do landtagu Bawarii, podwajając stan posiadania, głównie kosztem socjalistów. Już za chwilę kolejne wybory w Hesji, gdzie mówi się o kolejnej upokarzającej klęsce SPD i możliwej porażce chadeków Merkel. Jest to na tyle oczywiste, że coraz więcej ludzi zaczyna zastanawiać się, czy Merkel utrzyma się przy władzy do końca kadencji. – Wydaje mi się to mało prawdopodobne. Obywatele oczekują rozwiązań problemów wywołanych migracją, ale, choć wiele na ten temat słyszymy, żaden pomysł ze strony koalicji się dotąd nie pojawił – mówi Katharina Wilms, wiceszefowa „Heute Journal”, największego programu informacyjnego w Niemczech. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 43/2018
Więcej możesz przeczytać w 43/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2018 (1858)

  • W obronie dziennikarzy 21 paź 2018, 20:00 Dżamal Chaszukdżi 13 października skończyłby 60 lat i przygotowywałby się do ślubu. W tej sprawie przyszedł 2 października do konsulatu saudyjskiego w Stambule. Jeden ze scenariuszy zakłada (stan na koniec ubiegłego tygodnia), że tuż... 3
  • Siła w różnorodności 21 paź 2018, 20:00 Z prof. dr. hab. n. med. Mirosławem Jaroszem, dyrektorem Instytutu Żywności i Żywienia, rozmawia Katarzyna Pinkosz 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 21 paź 2018, 20:00 PIS NA OSTATNIEJ PROSTEJ KAMPANII NIE ODPUŚCIŁ walki i wykupił w Polsacie czas reklamowy na promocję swojego szyldu. Przez kilka dni w niemal każdej przerwie reklamowej na antenie Polsatu można było obejrzeć spot wyborczy PiS z udziałem... 6
  • Obraz tygodnia 21 paź 2018, 20:00 41 mln dol. musi zapłacić miastu Barcelona zarząd bazyliki Sagrada Familia. Okazało się, że jedna z najsłynniejszych świątyń na świecie jest samowolką budowlaną Wygrana Joanna Kulig – im bliżej do gali oscarowej, tym więcej naszej... 10
  • Info radar 21 paź 2018, 20:00 Unijny trybunał temperuje PiS ELIZA OLCZYK W wielu środowiskach prawniczych otwierano w piątek szampana – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej na wniosek Komisji Europejskiej postanowił zawiesić przepisy dotyczące przechodzenia w... 12
  • 53 wojny, czyli historia prawdziwa 21 paź 2018, 20:00 Rozmowa z Ewą Bukowską, reżyserką Co panią zainteresowało w historii małżeństwa Grażyny i Wojciecha Jagielskich, że zdecydowała się zrobić na jej podstawie film? To historia uniwersalna – bohaterka jest osobą, która zawsze jest... 14
  • Polityków lęk przed tęczą 21 paź 2018, 20:00 POLITYCY, KTÓRZY CHCĄ UCHODZIĆ ZA OTWARTYCH, PRZEŻYWAJĄ CIĘŻKIE CHWILE Z POWODU UPORU ŚRODOWISK LGBT. Środowiska te oczekują od kandydatów na samorządowców i prezydentów miast jasnych deklaracji, czy są za równymi prawami dla... 16
  • Nasz papież 21 paź 2018, 20:00 40. rocznica wyboru Jana Pawła II 18
  • Falenta: za aferą taśmową stał współpracownik Tuska 21 paź 2018, 20:00 Sowa i Przyjaciele to była knajpa przygotowana pod polityków. Moim zdaniem od początku to miało być studio nagrań – mówi Marek Falenta, biznesmen skazany za aferę taśmową. 20
  • Przed decydującą turą 21 paź 2018, 20:00 PiS szuka haków na Rafała Trzaskowskiego, Koalicja Obywatelska może zaatakować aferą PCK, wojewoda łódzki zapowiada wygaszenie mandatu Hannie Zdanowskiej. 24
  • Weto w obronie religii 21 paź 2018, 20:00 Polityczne znaczenie polskiego weta wobec unijnego sprawozdania o prawach człowieka jest dużo większe, niż się dzisiaj wydaje. Na pozór rzecz może wyglądać na dość błahą. Idzie bowiem raptem o jeden z setek produkowanych przez... 27
  • PiS powinien wysłać Kaczyńskiego na emeryturę 21 paź 2018, 20:00 Trzaskowski i Jaki kandydują na stanowisko prezydenta Warszawy, żeby potem zostać prezydentem Polski. Chcą powtórzyć drogę Lecha Kaczyńskiego – mówi prof. Jadwiga Staniszkis. 28
  • Afera stalowa, czyli jak wyłudzano VAT 21 paź 2018, 20:00 Przez blisko cztery lata Andrzej Parafianowicz – ówczesny wiceminister finansów odpowiedzialny za aparat skarbowy – nie zrobił prawie nic, by ukrócić proceder wyłudzania podatku VAT przy obrocie stalą – takie wnioski płyną z ekspertyzy prawnej jego działań, do której dotarł... 32
  • Pierwszy plan na przyszłość 21 paź 2018, 20:00 40 mld zł – to dodatkowa kwota z budżetu państwa, którą rząd chce przeznaczyć na dofinansowanie naszych emerytur. Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) mogą na starość odmienić nasze finanse. 35
  • Marszowym krokiem ku przepaści 21 paź 2018, 20:00 Filmik PiS, spot przedwyborczy wrzucony do internetu na trzy dni przed wyborami samorządowymi: Polska w 2020 r. Władze w samorządach ma PO, wpuszcza do Polski uchodźców. Uchodźcy okupują, demolują, gwałcą i podpalają. Mieszkańcy... 36
  • Dzieci księży przerywają milczenie 21 paź 2018, 20:00 Społeczeństwo ciągle uważa, że to hańba, kiedy ksiądz ma dziecko. Ale ta sytuacja krzywdzi przede wszystkim dzieci – mówi dr Marta Abramowicz, autorka książki „Dzieci księży. Nasza wspólna tajemnica”. 38
  • Raka się leczy, a ciążę prowadzi 21 paź 2018, 20:00 Co roku dwa tysiące młodych Polek słyszy diagnozę – nowotwór złośliwy. Wiele z nich to młode matki, niektóre są w ciąży. Coraz częściej leczenie okazuje się skuteczne i dziewczyny po terapii wracają do normalnego życia. Jak Beata. 45
  • Moda na polskie wino 21 paź 2018, 20:00 W krajowych winnicach właśnie kończy się winobranie. Mijające lato było dla winiarzy najlepszym sezonem od lat. Winnic w Polsce wciąż przybywa, a wina zyskują na jakości. 49
  • Hossa Bessa 21 paź 2018, 20:00 Pożegnanie legendy W zeszły poniedziałek zmarł Paul Allen, amerykański miliarder i filantrop, który razem z Billem Gatesem założył Microsoft. Miał 65 lat. Allen zmagał się z nowotworem – chłoniakiem nieziarniczym. Pierwszy raz... 53
  • Boom na whisky 21 paź 2018, 20:00 Polacy zmieniają swój stosunek do alkoholi, zastępując mniej szlachetne trunki tymi droższymi, nierzadko importowanymi z odległych zakątków globu. 54
  • Gdańsk na baterie 21 paź 2018, 20:00 Były współpracownik Elona Muska wraz z polskim biznesmenem z Kalifornii budują w Gdańsku jedną z najnowocześniejszych fabryk litowo-jonowych modułów bateryjnych. O swojej inwestycji mówią Peter Carlsson oraz Adam Drewniany. 56
  • Zmiany w polityce międzynarodowej 21 paź 2018, 20:00 Kluczowa w relacjach i środowisku międzynarodowym staje się obecnie niepewność i nieprzewidywalność. 58
  • Księgowość XXI wieku 21 paź 2018, 20:00 W biurach rachunkowych nastaje czas rewolucji technologicznej. 59
  • Siedem żyć jednego swetra 21 paź 2018, 20:00 To, co dla innych jest nieprzydatnym dobrem, dla nas stanowi surowiec, któremu w twórczym procesie przetworzenia możemy nadać nową wartość – mówi Agnieszka Servaas, prezes zarządu VIVE Management. 60
  • Biznes w chmurach 21 paź 2018, 23:05 Gotowe rozwiązania w chmurze mogą dać firmie realną przewagę biznesową – mówi Łukasz Kałużny, Cloud Technology Leader w Beyond.pl. 62
  • Uciszyć dziennikarza 21 paź 2018, 20:00 Jaka jest cena za uciszenie reportera? Arabia Saudyjska przekonuje się właśnie, że może być wysoka. Wielu jednak wciąż się opłaca. 64
  • Niemiecka wojna o media 21 paź 2018, 20:00 Media publiczne w Niemczech to potężna machina, z którą trudno konkurować prymitywną propagandą. Autocenzura niektórych dziennikarzy i omijanie drażliwych tematów powodują jednak, że maszyneria ta traci stopniowo swoje wpływy. 68
  • Gdy hormony dają się we znaki 21 paź 2018, 20:00 Hormony – każdy słyszał, nikt nie widział. Zaskakujące, że ich nierównowaga potrafi – dosłownie i w przenośni – wywrócić życie do góry nogami. 72
  • Choroba, która kradnie kości 21 paź 2018, 20:00 77 proc. kobiet po 50. roku życia ma osteopenię lub osteoporozę. Problem ten dotyka także mężczyzn. Wraz z wiekiem kości stają się coraz słabsze i kruche. 74
  • Kocham życie 21 paź 2018, 20:00 Zrobił najbardziej oszałamiającą karierę w polskiej popkulturze – od nikomu nieznanego uczestnika talent show do gwiazdy sprzedającej setki tysięcy płyt. Potem ukrył się na kilkanaście miesięcy, a teraz Dawid Podsiadło wraca na sceny. I znów odnosi sukces. 78
  • Gwiazdy Hollywood w Warszawie 21 paź 2018, 20:00 Największy festiwal popkultury w tej części Europy znowu w Warszawie. Warsaw Comic Con odbędzie się w dniach 26-28 października w Ptak Warsaw Expo. 83
  • Miłość, czas i nadzieja 21 paź 2018, 20:00 Wiesław Myśliwski nową powieść napisał szybciej niż zwykle. Było o niej głośno, jeszcze zanim trafiła do księgarń. I słusznie, bo to utwór wybitny i poruszający. 85
  • Wydarzenie 21 paź 2018, 20:00 Faza buntu To wydarzenie dla polskiej kultury znacznie ważniejsze niż miejscami krotochwilna, a miejscami poważna lektura „A ja żem jej powiedziała”. Muzycznie Nosowska wyprzedziła elektroniczną młodzież o kilka lat świetlnych.... 88
  • Film 21 paź 2018, 20:00 DRAMAT Marzenia dilera ROMAIN GAVRAS NIE WDAŁ SIĘ W OJCA, COSTĘ GAVRASA, MISTRZA KINA SPOŁECZNEGO. Jego filmy rozsadza energia, są w nich humor, żonglerka popkulturowymi kliszami i Vincent Cassel. A akcja mknie w zawrotnym tempie. „The... 89
  • Muzyka 21 paź 2018, 20:00 Gdzie ta dyskoteka? Nagle zwrócono uwagę na to, jak jest napisany jeden z najlepszych singli XXI w., bo książka Pawał Sołtysa – „Mikrotyki” – zrobiła oszałamiającą karierę. Oczywiście, artysta znany części społeczeństwa... 90
  • Książki 21 paź 2018, 20:00 Odrodzenie HISZPAŃSKI PISARZ ROBERTO SANTIAGO ZNANY BYŁ DOTĄD (TAKŻE W POLSCE) JAKO AUTOR POWIEŚCI DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Ale jak się zabrał do pisania dla dorosłych, to od razu rzucił na rynek liczący prawie tysiąc stronic thriller.... 92
  • Kalejdoskop 21 paź 2018, 20:00 Na Podhalu i w wirtualu Może dla innych kultur wykonywany wokół ogniska krzesany jest tak samo egzotyczny, jak dla nas tańce ludów Amazonii? Garbaczewski wykorzystuje mityczną młodopolską powieść, by poprowadzić nas w głąb tajemnic w... 93
  • Kulturalna trzynastka 21 paź 2018, 20:00 Maciej Dowbor PREZENTER TELEWIZYJNY, DZIENNIKARZ 1. Kulturalnie potrafię... Odmawiać. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego? Kiedyś Tomkiem Wilmowskim, potem Old Shatterhandem, a teraz Holdenem Caulfieldem z... 94
  • Melancholia Niedzieli Bez Handlu 21 paź 2018, 20:00 Wiadomo, że państwo na niedzieli bez handlu traci spore sumy, wskaźniki gospodarcze lecą w dół, centra handlowe odnotowują poważne straty. Nie tylko nie kupujemy, ale i przy okazji nie chodzimy do kina, kawiarni, kręgielni itd. Nie... 95
  • Jak zmotywować dziecko do nauki 21 paź 2018, 20:00 Nic nie zapowiada, że dostanie w dorosłości Nobla (choć przecież taki był plan, gdy się urodziło!). Spokojnie, wciąż masz czas, by rozpalić w swoim dziecku miłość do nauki, a przynajmniej doprowadzić je do matury. 96
  • Zrób sobie… Dudę 21 paź 2018, 20:00 Po pouczającej wizycie w USA prezydent Andrzej Duda przygotowuje się do uroczystych obchodów Halloween. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany