Na obcasach z ananasa

Na obcasach z ananasa

Zielony koktajl z warzyw i owoców
Zielony koktajl z warzyw i owoców / Źródło: Fotolia / Autor: Dessie
Noszenie wegańskich ubrań ma być czymś więcej niż ukłonem w stronę zwierząt. Staje się manifestem ludzi, którym zależy na ekologii, etycznym przemyśle odzieżowym i przyszłości naszej planety.

Polska jest największym producentem soku jabłkowego w Europie, dlatego pomysł na wykorzystanie odpadów powstających w wyniku produkcji tego soku, czyli pulpy składającej się z miąższu, skórek, pestek, był dla Katarzyny Szpicmacher, Aleksandry Kantor i prof. Artura Bartkowiaka, dyrektora Centrum Bioimmobilizacji i Innowacyjnych Materiałów Opakowaniowych w Szczecinie, dość oczywisty. – Zarówno Ola, jak i ja z wykształcenia jesteśmy architektami. W każdym naszym działaniu projektowym staramy się szukać rozwiązań minimalizujących negatywny wpływ na środowisko. Stąd też narodził się pomysł, aby zagospodarować odpad występujący w Polsce i zamienić go w produkt – mówi „Wprost” Katarzyna Szpicmacher. A idea była taka: pozyskane z jabłek resztki doprowadzić do jednorodnej struktury, która będzie stanowić bazę do produkcji skóry. W pełni biodegradowalnej skóry z polskich jabłek. Inspiracją była dla nich włoska firma Vegea, która tworzy skórę organiczną z odpadów powstających przy produkcji wina.

Jedna z pomysłodawczyń produkowania skóry z jabłek zaznacza, że celem firmy jest tworzenie samego materiału, a nie produktu w postaci choćby galanterii. – Marek na rynku jest wystarczająco dużo, boom trwa i nie widzimy potrzeby tworzenia kolejnej. Mamy już bazę firm, które chcą nasz materiał kupować. To pokazuje, że świadomość znacznie wzrosła, i to w ciągu ostatniego roku. Firmy mówią, że to klienci sami pytają o produkty z nurtu wegańskiego – opowiada. Z nurtu wegańskiego, czyli takie, które nie są tworzone w oparciu o materiały pochodzenia zwierzęcego, np. jedwab, wełnę, skórę. Tyle że zwolennikom wegańskiej mody samo wykluczenie związków ze zwierzętami najczęściej nie wystarcza. Ubrania, które wybierają, muszą być produkowane etycznie i dobrze by było, by ich twórcom przyświecała idea zero waste. A wszystko powinno odbywać się w duchu uwielbienia dla minimalizmu.

Po drugiej stronie lustra

– Przerażające jest to, że produkujemy rocznie 62 mln ton ubrań, z czego prawie 60 proc. wyląduje na śmietniku. Sektor tekstylny uznawany jest za drugiego największego truciciela na Ziemi. Substancje używane np. przy produkcji skór naturalnychi syntetycznych w dużej mierze są toksyczne. Wpływają destrukcyjnie zarówno na środowisko, jak i na nasze zdrowie. Nie do wszystkich trafiają argumenty środowiskowe i zdrowotne, więc warto mówić też o tym, że obecne marnotrawienie surowców i niepoddawanie ich recyklingowi powoduje również ogromne straty ekonomiczne – mówi Szpicmacher. Areta Szpura w 2012 r. założyła markę odzieżową Local Heroes. Ubrania z polskim logo, które współtworzyła, nosili Rihanna, Justin Bieber i Miley Cyrus.

Dziś mówi, że siedziała w branży modowej, nie zdając sobie sprawy z tego, jak jest szkodliwa. – Uświadomiłam sobie, że poświęcałam życie na wpychanie ludziom produktów, których nie dość, że nie potrzebują, to jeszcze są dla nich szkodliwe. Nakłaniałam do kupowania rzeczy słabej jakości – wspomina. Zaznacza, że dziś jej perspektywa jest inna. – Wkurzam się, gdy myślę o tym, jak zapracowani, smutni, zmęczeni ludzie rekompensują sobie braki lub nagradzają się albo poprawiają sobie humor, kupując ubrania. Kupują dużo rzeczy kiepskiej jakości, wpadają w ten sposób w pułapkę i muszą wciąż kupować ich więcej. Nie mówi się o tym, jakie to może mieć konsekwencje nie tylko dla przyrody, ale też dla naszego zdrowia. Rzadko można czytać o uczuleniach, z którymi borykają się pracownicy popularnych sieciówek czy ich klienci sięgający po naszpikowane chemią ubrania. Nie mówi się o tym, że aby wyprodukować jeden T-shirt, potrzeba 3 tys. litrów wody. To teraz przemnóżmy 3 tys. przez liczbę koszulek, które mamy w szafie. I zadajmy sobie pytanie, ile osób na świecie ma utrudniony dostęp do wody pitnej – apeluje. Polacy tworzący skórę z jabłek nawet ten aspekt chcą mieć pod kontrolą. Zapewniają, że troszczą się o to, by zoptymalizować sam proces produkcji, wykorzystują technologię m.in. odzysku wody. Nie chcą, by sam proces generował kolejne odpady produkcyjne. Tworzona przez nich skóra będzie wykorzystywana do galanterii i akcesoriów. W przyszłości będzie mogło powstawać z niej także obuwie. Potem być może także meble, tapicerka samochodowa. Zależy im, by skóra z jabłek była tańsza od skóry naturalnej, a droższa od syntetycznej. Chodzi o to, by przeciętny konsument był w stanie za nią zapłacić.

Stop okrucieństwu

Moda na weganizm opanowuje świat. Kilka tygodni temu gwiazdorskie małżeństwo zza oceanu – Beyoncé i Jay-Z – ogłosiło konkurs. By wygrać dożywotni karnet na ich koncerty, wystarczyło zostać weganinem i zarejestrować się w specjalnym programie przez nich promowanym, który pozwala laikom przejść na zieloną stronę mocy. – Takie gwiazdy, jak Beyoncé właśnie czy Stella McCartney, mają wielki wpływ na ekologiczny styl życia. Nawet aktorka Jane Birkin zabroniła marce Hermès produkowania kultowej torby, nazwanej od jej nazwiska, ze skóry krokodyla – mówi „Wprost” Dorota Wróblewska, autorka książek o modzie. Stella McCartney, wspomniana przez Wróblewską, czyli brytyjska projektantka mody, weganka, która od lat wspiera działania m.in. PETA, międzynarodowej organizacji walczącej o prawa zwierząt, we wrześniu 2018 r. pokazała coś, co do niedawna trudno było sobie wyobrazić.

Stworzyła specjalną edycję kultowych adidasów z linii Stan Smith, które w całości wykonane były z wegańskiej skóry, zszyte syntetycznymi lub organicznymi nićmi i klejone wegańskim klejem. – Jednym z największych komplementów jest dla mnie to, gdy ludzie wchodzą i kupują moją torebkę lub parę butów ze sztucznej skóry, kompletnie nie zdając sobie z tego sprawy – mówiła Stella McCartney dwa lata temu w wywiadzie dla „Vogue’a”. O tym, że coraz więcej projektantów i gwiazd mówi o weganizmie nie tylko na talerzu, najlepiej świadczy inicjatywa z Los Angeles. Na początku lutego w tamtejszym Muzeum Historii Naturalnej odbył się pierwszy wegański tydzień mody. Choć same pokazy mody wegańskiej nie są niczym nowym. Od kilku lat wydarzenia z cyklu cruelty-free, czyli z języka angielskiego „wolne od okrucieństwa”, co odnosi się bezpośrednio do traktowania zwierząt, oglądać można także na europejskich wybiegach. Dorota Wróblewska wróży sukcesy wegańskim pokazom mody czy całym tygodniom, pod warunkiem że pozostaną wierne wegańskiej ideologii. Ale ekspertka zwraca uwagę na jeszcze jeden aspekt nowej mody: – Weganizm łączy się z rezygnacją z noszenia skórzanych ubrań, ale też np. z używania kosmetyków testowanych na zwierzętach. Weganizm to początek ekorewolucji, która nie tylko ma wspierać ochronę środowiska, ale także może się okazać przyszłością światowej branży modowej i dobrym biznesem.

Ananas, bambus i ziemniak

O tym, jak dobrym, próbują się przekonywać kolejni przedsiębiorcy. Na rynku coraz więcej marek chwali się kosmetykami w 100 proc. wegańskimi. Działają salony fryzjerskie dla wegan, których wegańskość definiuje korzystanie właśnie z wegańskich kosmetyków. Kolejne firmy na rynek wypuszczają choćby wegańskie ubrania, akcesoria czy buty. Okazuje się, że skóra ekologiczna to niejedyny materiał, z którego takie buty można zrobić. Dziś króluje Pinatex, czyli materiał uzyskiwany z liści ananasa, albo przetworzone butelki PET. Oprócz nich można wykorzystywać len, konopie, korek czy naturalną gumę. Firma Brave GentleMan, chwalącą się tym, że była pierwszą marką na świecie produkującą wegańskie ubrania dla mężczyzn, wykorzystuje bambus do tworzenia luksusowych garniturów.

O tym, jaka może być mnogość zastosowań naturalnych produktów czy odpadów powstałych w wyniku ich przetwórstwa, świadczyć może fakt, że gdańscy naukowcy opracowali właśnie biodegradowalny materiał z kukurydzy i mąki ziemniaczanej, który posłuży do produkcji jednorazowych sztućców. Tworzywo podobno jest tak trwałe jak plastik, z którego zalewem na całym świecie się dziś walczy. Także do Polaków tworzących skórę z jabłek zgłosił się największy producent frytek w Polsce z pytaniem, czy są w stanie jakoś zagospodarować jego odpady. Na horyzoncie widać więc pojedyncze inicjatywy, ale wciąż stanowią one niszę. Dlatego że, jak twierdzą znawcy branży, w Polsce wciąż trudno jest przekonywać inwestorów do rozwiązań z nurtu ekologicznego czy zrównoważonego.

Mniej za więcej

Ekoaktywistka Areta Szpura mówi, że obserwuje, jak zmienia się świadomość klientów, tyle że jej obserwacje dotyczą Warszawy, dużych miast i ludzi, z którymi najczęściej się spotyka, czyli dzielących jej światopogląd. Jej zdaniem tak samo, jak było ze zdrowym jedzeniem, weganizmem jako sposobem żywienia czy walką z zalewającym nas plastikiem, która rozpoczęła się w 2018 r., tak i świadome kupowanie ubrań powoli wejdzie nam w krew. – Na razie ciężko jednak to zainteresowanie przenieść do życia, bo dostęp do wegańskich ubrań czy gadżetów wciąż jest ograniczony. Jesteśmy w fazie zajawki, ale nie możemy iść do sklepu i kupić – mówi. Rzeczywiście, w Polsce wegańskie ubrania można znaleźć głównie w internecie. W Warszawie działa kilka sklepów, w których stacjonarnie można nabyć buty wege albo bluzy. Problemem mogą być także ich ceny. Na buty kosztujące 500 zł nie każdy może sobie pozwolić. Chyba że równolegle do weganizmu rozwijałaby się idea minimalizmu i konsumenci zamiast zakupów robionych w sieciówkach i kompulsywnego kupowania ubrań, woleliby, stawiając na jakość, kupować mniej. – Wiem, jak wielka jest w nas potrzeba posiadania. Ciężko nie chcieć mieć nowych ciuchów, jesteśmy przesiąknięci konsumpcyjnym podejściem do życia. Ale zawsze można zdobywać ubrania, nie wspierając nieetycznej branży – mówi Szpura.

Z drugiej ręki

Jej zdaniem warto też się zastanowić nad tym, czy zawsze moda wegańska idzie w parze z modą etyczną. – Wegańska skóra z jednej strony może być świetną odpowiedzią na skórę naturalną, tyle że gdyby do skóry naturalnej podejść jak do odpadu powstającego w procesie produkcji mięsa, czy nie warto byłoby tej skóry wykorzystać? I jak rozwiązać problem rzeczy powstających np. z butelek plastikowych, których życie będzie krótsze niż życie skórzanej kurtki, a poza tym czy noszenie plastiku jest zdrowe? – zastanawia się. Ostrzega też przed ślepym podążaniem za modą i pozbywaniem się na siłę rzeczy, które nie są wegańskie.

– Wyrzucanie na śmietnik starych ubrań byłoby wtedy szczytem hipokryzji – mówi. Ona sama za najbardziej ekologiczną opcję uznaje niekupowanie nowych ubrań. Uważa, że powinniśmy wykorzystywać to, co już zostało wyprodukowane, co można znaleźć w second-handach, butikach vintage, co zalega nam w szafach i można to twórczo przerobić. – Sama po ubrania sięgam tylko do swojej własnej szafy, czasem chowam część z nich, by później wyjąć i cieszyć się jak z nowych. Gdy chcę coś kupić, chodzę do miejsc, w których można sprzedać swoje ubrania i kupić czyjeś, albo organizuję wymianki, żeby ubrania krążyły – zaznacza. Szpura zauważa, że nawet do wegańskiej mody trzeba podchodzić odpowiedzialnie. – Gdybyśmy wszyscy chcieli się przerzucić na skóry z ananasa, zabrakłoby ananasów na świecie – dodaje. Dla Katarzyny Szpicmacher najważniejsze jest to, by nurt wegański zastąpił to, co jest na rynku, a nie spotęgował liczbę rzeczy, którymi się otaczamy. Dorocie Wróblewskiej marzy się zaś, by i polskie gwiazdy, wzorem tych zza oceanu, zaczęły promować ideę slow fashion i zwracały uwagę na to, w co się ubierają, bo na razie na ściankach króluje próżne i raczej nieekologiczne podejście do życia.

Okładka tygodnika WPROST: 9/2019
Więcej możesz przeczytać w 9/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 9/2019 (1875)

  • My, obywatele 24 lut 2019, 20:00 Podobno po rozstaniu każdy rok związku odchorowuje się przez miesiąc, zanim dojdzie się do siebie. Z czasem spędzonym w socjalizmie jest gorzej. Bo jeśli rozmawiamy w 2019 r., to albo mówimy o dzieciństwie, zatem trauma, albo o... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 24 lut 2019, 20:00 BRAK DEMENTI ZE STRONY DONALDA TUSKA w sprawie inicjatywy 4 czerwca mocno zdenerwował Grzegorza Schetynę. Zresztą nie ma co się dziwić szefowi Platformy Obywatelskiej, bo na spotkaniu w Kijowie szef Rady Europejskiej miał obiecać... 6
  • Obraz tygodnia 24 lut 2019, 20:00 500 tys. zł to podobno najniższa stawka, za jaką Cezary Żak gotów jest wystąpić w nowym sezonie serialu „Ranczo” Przegrany Kazimierz Marcinkiewicz – jeśli były premier w ciągu 30 dni nie spłaci zaległych alimentów (wg byłej... 10
  • Info radar 24 lut 2019, 20:00 Kwieciński wiceprezesem EBI? Minister inwestycji i rozwoju może za kilka miesięcy zostać wiceprezesem Europejskiego Banku Inwestycyjnego – dowiedział się „Wprost”. Jerzy Kwieciński może być kolejnym ministrem, który po eurowyborach... 12
  • Randka w ciemno na deskach teatru 24 lut 2019, 20:00 Rozmowa z Antonim Pawlickim, aktorem 14
  • Mój przyjaciel geniusz 24 lut 2019, 20:00 Rozmowa z Joanną Przetakiewicz, projektantką mody, przyjaciółką zmarłego Karla Lagerfelda 15
  • Niech stoi 24 lut 2019, 20:00 Lewo PERFEKCYJNA ROBOTA! TRZECH MĘŻCZYZN SPRAWNIE, BEZ SZKÓD, A DO TEGO Z PEŁNĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ ZA SKUTKI, troskliwie położyło na ziemię pomnik ks. Jankowskiego. Cel był społeczny, motywacje moralne. Żadnego chuligaństwa, żadnej... 16
  • Pokochałam niewłaściwego faceta 24 lut 2019, 20:00 Film Patryka Vegi godzi w moje dobre imię i jest zagrożeniem dla mojego bezpieczeństwa finansowego – mówi Monika Banasiak, była żona „Słowika”, autorka książek o kobietach mafii. 19
  • Imperium Zbigniewa Ziobry 24 lut 2019, 20:00 Ma swoich sędziów, prokuratorów, radnych, ludzi w spółkach Skarbu Państwa. Minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro, lider Solidarnej Polski, przez trzy lata rządów Zjednoczonej Prawicy zbudował polityczne imperium. 24
  • Wojna europejska 24 lut 2019, 20:00 PiS jako pierwszy pokazał swoje lokomotywy do Brukseli. Znane nazwiska, z Beatą Szydło i Joachimem Brudzińskim na czele, mają zmobilizować elektorat i nie dopuścić do zwycięstwa kandydatów Koalicji Europejskiej. 28
  • Czy aktorom wolno rządzić? 24 lut 2019, 20:00 Na pięć tygodni przed wyborami prezydenckimi na Ukrainie, w tych względnie wiarygodnych sondażach prowadzi Włodzimierz Żeleński (czy raczej Wołodymyr Zełenski). Nieznacznie wyprzedził on ostatnio dwójkę dobrze znanych protagonistów... 31
  • Ruch wokół Tuska to za mało 24 lut 2019, 20:00 Potrzebna jest odnowa wartości prodemokratycznych w naszym kraju. Będę kibicował każdej tego typu inicjatywie – zapowiada Jacek Sutryk, prezydent Wrocławia. 32
  • Starość 24 lut 2019, 20:00 Za chwilę obudzimy się z ręką w nocniku. Nie ma w Polsce żadnej polityki państwa wobec starych ludzi, nie ma systemu wsparcia rodzin opiekujących się staruszkami, nie ma oddziałów geriatrycznych, nie ma asystentów rodzinnych, nie ma... 35
  • Szkoła na polu minowym 24 lut 2019, 20:00 Gdy edukacja wkracza w sprawy światopoglądowe, zaczynają się protesty rodziców. A uczyć trzeba. 37
  • Wakacje z campami 24 lut 2019, 20:00 Małżeństwo z Piaseczna stworzyło ogólnopolską sieć campów – ośrodków wypoczynkowych dla dzieci i młodzieży. Mają swoją receptę na biznes. 40
  • Hossa Bessa 24 lut 2019, 20:00 Przekop niezgody 10 tys. drzew wyciętych w pięć dni. W zeszłym tygodniu ruszył przekop Mierzei Wiślanej i już wywołał skrajne emocje u lokalnych władz. Cieszy się Robert Zieliński, wójt gminy Sztutowo, który już zamierza postawić... 44
  • Przeciąć pętlę zadłużenia 24 lut 2019, 20:00 Minister Ziobro przyszykował bat na lichwiarzy. Może zaboleć. 45
  • Piekło po izraelsku 24 lut 2019, 20:00 Izraelska polityka jest podobna do polskiej, z tą różnicą, że tam jest wszystko bardziej. W toczącej się właśnie kampanii wyborczej wymachiwanie cepem polskiego antysemityzmu każdemu się tam przydaje. 47
  • Narody wybrane 24 lut 2019, 20:00 KS. MICHAŁ ZALEWSKI SJ Na co się jeszcze obrażać w ojczyźnie przeobrażonych i poobrażanych?” – śpiewał kiedyś Jacek Kaczmarski. Problem to nie byle jaki, bo choć lista wzajemnych krzywd i uraz w narodzie długa, to jednak... 51
  • Wartości, które są jak powietrze 24 lut 2019, 20:00 Wielu z was może się zastanawiać, co tutaj robię, ale wydaje mi się, że najlepsze odpowiedzi są proste. Tygodnik „Wprost” jest miejscem, w którym od zawsze powinienem być i tutaj pisać. 52
  • Liczy się nie tylko zysk 24 lut 2019, 20:00 Duże polskie przedsiębiorstwa już zrozumiały, że społeczna odpowiedzialność biznesu to nie wizerunkowa fanaberia, ale biznesowa konieczność. Teraz dołączają do nich mniejsze firmy. 54
  • Tylko najlepsi są wystarczająco dobrzy 24 lut 2019, 20:00 Kąpiel w płatkach róży, postacie z kreskówek namawiające do zdrowej diety, klocki z trzciny cukrowej. To przykłady praktyk społecznej odpowiedzialności biznesu firm, które są w tym najlepsze. 58
  • PKP Intercity inwestuje w ekologię 24 lut 2019, 20:00 Pociągi stanowią jeden z najbardziej ekologicznych środków komunikacji, dlatego są transportem przyszłości. PKP Intercity deklaruje kolejne inwestycje w proekologiczne rozwiązania. 63
  • Prospołeczna Enea 24 lut 2019, 20:00 Stypendia dla młodzieży, zajęcia sportowe, nauka udzielania pierwszej pomocy – to tylko mała część działań Grupy Enea w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu. 64
  • Energetyczny gigant bliżej lokalnych społeczności 24 lut 2019, 20:00 Tysiąc młodych piłkarzy rywalizujących o energetyczny puchar, energetycy czytający bajki chorym dzieciom, pracownicy malujący dziecięce sale w szpitalach – to tylko wybrane inicjatywy TAURONU w ostatnich miesiącach. 66
  • Kiedy brakuje tchu 24 lut 2019, 20:00 Sześć milionów Polaków cierpi na przewlekłe choroby płuc, a 23 tys. umiera rocznie z powodu raka tego narządu. Sytuację pogarszają palenie i najgorszy w Europie smog. 68
  • Płuca jak plastry miodu 24 lut 2019, 20:00 Przy tej chorobie płuca przypominają plastry miodu. Tylko szybka diagnoza i podjęcie leczenia mogą sprawić, że proces włóknienia zostanie spowolniony, a chory będzie żył dłużej. 70
  • Zniweluj stres 24 lut 2019, 20:00 Żyjemy w permanentnym stresie, który negatywnie wpływa na nasze zdrowie. Podpowiadamy, jak sobie z nim radzić. 72
  • Białko do zadań specjalnych 24 lut 2019, 20:00 W ciele każdego z nas znajduje się kolagen. Problem w tym, że z wiekiem jest go coraz mniej. Efekt? Zmarszczki, bóle stawów, osłabienie kości. A można temu zapobiec. 74
  • Od akcji do źrebięcia, czyli alfabet jeździecki 24 lut 2019, 20:00 Jak odróżnić konie kare, gniade, kasztanowate od srokatych? Aby spotkać źrebaka, należy pojechać do stadniny czy stada? Żeby nie zginąć w gąszczu jeździeckiej nomenklatury, najlepiej rozpocząć od małego słowniczka pojęć hippicznych. 76
  • Oscary na miarę nowej generacji 24 lut 2019, 20:00 W nocy z niedzieli na poniedziałek po raz 91. rozdano Oscary. Niegdyś były one barometrem panujących w Ameryce nastrojów i wskazywały kinu kierunek. Dzisiaj próbują nadążyć za zmieniającym się światem. 79
  • Miłość i udręczenie 24 lut 2019, 20:00 Lena Frankiewicz, reżyserka nowej adaptacji „Jak być kochaną”, odnalazła w prozie Kazimierza Brandysa współczesne dylematy. 84
  • Dekoratorzy PRL 24 lut 2019, 20:00 Wybitne, abstrakcyjne mozaiki Hanny i Gabriela „Gabra” Rechowiczów, socmodernistyczny budynek Cepelii albo warszawski Dworzec Centralny. Wolne od bagażu minionej epoki młode pokolenie odkrywa na nowo zapomniane dzieła polskiej nowoczesności. 86
  • Kulturalna trzynastka 24 lut 2019, 20:00 Agnieszka Grochowska AKTORKA TEATRALNA I FILMOWA. W KWIETNIU NA DUŻYM EKRANIE ZOBACZYMY JĄ W FILMIE „TEEN SPIRIT” 1. Kulturalnie potrafię... Tańczyć, śpiewać. Niekulturalnie też. 2. Którym bohaterem z literatury chciałabyś być i... 89
  • Wydarzenie 24 lut 2019, 20:00 Wiwisekcja wygodnego życia Sztuka współczesna lubuje się w trudnych tematach. Artyści – koniecznie z określeniem „zaangażowani” – często opowiadają o przemocy, wojnach, głodzie, cierpieniu. A przecież to nie są ich problemy.... 90
  • Film 24 lut 2019, 20:00 Pod przykrywką To fenomenalny dokument. Talal Derki, autor mocnego „Powrotu do Homs”, przez dwa lata obserwował codzienność syryjskich dżihadystów. Wiedząc, że demaskacja grozi mu śmiercią, udawał sympatyka bojowników. Stworzył... 91
  • Muzyka 24 lut 2019, 20:00 Skuteczny trening Patent wydaje się prosty – wyraźnie zaznaczony riff okraszony powtarzalnymi refrenami. Ale wszystko inne już takie oczywiste nie jest: zabawy harmoniami w dwugłosach, instrumentarium kojarzone z folkiem. I niebanalne... 92
  • Książka 24 lut 2019, 20:00 Nie ma się z czego cieszyć José Saramago, „Rozterki śmierci”, Dom Wydawniczy Rebis W „ Rozterkach śmierci”, powieści zmarłego w 2010 r. portugalskiego noblisty José Saramago, w pewnym państwie – nazywając to najkrócej –... 93
  • Kalejdoskop 24 lut 2019, 20:00 Czarny humor Jessica Williams i Phoebe Robinson za oceanem zyskały popularność jako autorki kontrowersyjnego podcastu „2 Dope Queens”. Na sukces zapracowały opowieściami o ym, dlaczego czarne nastolatki nie mogą znaleźć stanika w... 94
  • Jak chomik został modelem 24 lut 2019, 20:00 To, że Kim Dzong Un jest uważany w Korei Północnej za bożyszcze, uważam za największe osiągnięcie propagandy tego kraju Kim Dzong Il w swoich najgorszych ujęciach przypominał starą Édith Piaf po wyjściu od fryzjera, gdzie... 95
  • Na obcasach z ananasa 24 lut 2019, 20:00 Noszenie wegańskich ubrań ma być czymś więcej niż ukłonem w stronę zwierząt. Staje się manifestem ludzi, którym zależy na ekologii, etycznym przemyśle odzieżowym i przyszłości naszej planety. 98
  • Co mnie inspiruje mówi Marta Manowska 24 lut 2019, 20:00 Grzegorz Miecugow pięknie prowadził rozmowy, chciałabym się zbliżyć do jego mistrzostwa 102
  • Polska na talerzu 24 lut 2019, 20:00 Proziaki i moskole, przewodnik dla cepra. Tymi plackami zajadają się górale. 104
  • Jak mówić, by nas słuchano 24 lut 2019, 20:00 RADZI Sławomir Matczak, trener wystąpień publicznych 105
  • Zrób sobie… Kosiniaka-Kamysza 24 lut 2019, 20:00 Ten prezes PSL to ani krowy nie wydoi, ani gumiaków nie wzuje. I jak tu z Pana zrobić polewkę, Panie Ładny? 106

ZKDP - Nakład kontrolowany