Dzieci, które nie chcą żyć

Dzieci, które nie chcą żyć

Depresja
Depresja / Źródło: Unsplash / Vladislav Muslakov
Nie wiadomo, dlaczego coraz więcej nastolatków, a nawet dzieci w Polsce, próbuje się zabić. Nikt tego nie bada, a psychiatria dziecięca jest w zaniku.

O samobójstwach trzeba umieć mówić – przestrzega Danuta Wieczorkiewicz, psycholożka, założycielka i prezeska Fundacji Zobacz… JESTEM. – Nie wolno informować publicznie o szczegółach próby samobójczej ani pisać o tym, przed czym samobójca chciał uciec. Takie szczegóły mogą być instrukcją dla innych. Wręcz zachętą, bo skoro ktoś ma takie myśli, pod wpływem przykładu może się odważyć je spełnić. Zwłaszcza jeśli w samobójcy odnajdzie podobieństwo do siebie.

Bez pożegnania

Dlatego nie napiszemy szczegółowo, kim byli i dlaczego odebrali sobie życie dwaj 17-letni bracia bliźniacy. Jeden wyskoczył z okna wysokiego piętra, kilka tygodni później drugi się powiesił. – To chyba bzdura, że samobójcy najpierw wołają o pomoc. Moi kumple o nic nie wołali, a byłem z nimi najbliżej. Dzień przed tragedią graliśmy na konsoli, śmialiśmy się jak zawsze – opowiada Kacper, przyjaciel bliźniaków. Naprawdę nie wie, dlaczego koledzy to zrobili. Przecież mieli zamożnych rodziców, elitarną szkołę, piękne dziewczyny i dobre oceny. – Ojciec trochę za bardzo ich żyłował, chciał, żeby przejęli po nim biznes, a oni się nie garnęli. Ale to chyba nie był powód. A może jednak był? – Kacper do dziś zachodzi w głowę. Nie może kolegom wybaczyć, że go zostawili, nie pożegnali się.

– W klasie mówili o nas święta trójca. Teraz jestem sam i, szczerze mówiąc, mnie też czasem odechciewa się żyć – wyznaje. Od pół roku bierze leki psychotropowe, chodzi do psychologa. Nie napiszemy też, kim była ani co czuła 16-latka, która po powrocie ze szkoły chciała po raz kolejny pociąć nadgarstki, aby ulżyć sobie i rozładować napięcie. Tym razem żyletka weszła za głęboko, rodzice znaleźli dziewczynę już martwą. A może to nie był wypadek? Może tym razem nie chodziło tylko o samookaleczenie? Nie napiszemy, dlaczego 15-latka pewnej nocy łyknęła wszystkie tabletki, jakie znalazła w domowej apteczce, łącznie z zapasem leków psychotropowych matki chorującej na depresję, a potem popiła je whisky. I dlaczego na koniec obudziła rodziców, aby ją ratowali. Choć na OIOM trafiła w stanie ciężkim, płukanie żołądka pomogło. Dziewczyna żyje, miesiąc spędziła w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, a teraz jest pod opieką lekarzy.

Moda na smutek

– Nasze pokolenie jest bardziej wrażliwe. Niby mamy wszystko, nie przeżyliśmy biedy ani komuny, nie pamiętamy octu na półkach, ale coś nas gryzie. Jakaś nieznośna lekkość bytu – mówi Amelia, która niedługo skończy 18 lat. Chłopak jej koleżanki zabił się, rzucając się pod metro, a jej przyjaciółka regularnie przypala sobie nadgarstki papierosem. – W gimnazjum też nie chciało mi się żyć. Cięłam się żyletką, raz łyknęłam leki. Dziś to wspominam jak absurd. Dlaczego to robiła? Sama nie wie. Chyba chciała na siebie zwrócić uwagę. A może to były tylko popisy? – Szukałam atencji jak większość nastolatków. Ale skoro ktoś jest gotów zrobić sobie krzywdę, by go zobaczono, to chyba już jest z nim duży problem, no nie? – zastanawia się. Poza tym zauważyła, że wśród jej rówieśników od kilku lat panuje moda na bycie smutnym: – Jest duży „hype” [moda, szum – red.] na zaburzenia psychiki.

Większość z nas zażywa SSRI [antydepresant – red.], o borderline i depresji rozmawiamy na każdej przerwie. Niby nikt nie chce być chory, ale skoro już jesteś, możesz się tym chwalić. Samobójstwo też nie jest tematem tabu. Każdy zna kogoś, kto podjął próbę. W Polsce wśród młodych ludzi, a nawet dzieci, z roku na rok rośnie liczba samobójstw, są one przyczyną co piątego zgonu nastolatka. Komenda Główna Policji w 2017 r. odnotowała aż 116 śmierci samobójczych wśród osób do 18. roku życia. Ta liczba może być zaniżona, bo zdarza się, że za przyczynę śmierci uznaje się zatrucie lub wypadek. A prób było znacznie więcej – według szacunków na jedno skuteczne samobójstwo przypada nawet 100 nieudanych. – Nie ma tygodnia, żebym nie usłyszała o próbie samobójczej czy samookaleczeniu w szkole córki czy wśród dzieci koleżanek – mówi samodzielna matka 17-latki. – To jest jak plaga, jak wirus, którym się można zarazić. Od trzech lat nie martwię się o nic innego, tylko o to, czy moja córka nie zrobi sobie krzywdy. Zwłaszcza że dziewczyna raz nastraszyła wszystkich nie na żarty. Po rozwodzie rodziców poinformowała szkołę, że zjadła silne leki.

Na dowód pokazała puste blistry. Szkoła zadzwoniła po pogotowie, ratownicy od razu zabrali nastolatkę na oddział psychiatryczny. We krwi jednak nic nie wykryto. Albo połknęła i zwymiotowała, albo nie połknęła wcale. – Do dziś się nie przyznała, jak było naprawdę – wspomina matka. Tak czy inaczej dziewczyna trafiła na obserwację psychiatryczną na oddziale zamkniętym. – Po dwóch tygodniach lekarz mi powiedział, żebym jak najszybciej zabrała córkę, bo jest zdrowa, a na oddziale żyje się jak w bańce: wszyscy naokoło skaczą, nie ma kary, nie ma szkoły, z niczym nie trzeba się mierzyć. Łatwo wsiąknąć w taką przerwę od życia – tłumaczy. Wciąż nie jest pewna, czy córka nie zrobi jakiejś głupoty. – Na przykład pod wpływem alkoholu lub narkotyków, a coraz częściej przychodzi do domu podpita. Pewnie to ja jestem winna. Ale co właściwie mogę zrobić? – pyta.

Noże we krwi

Polska jest na drugim miejscu w Europie, jeśli chodzi o liczbę samobójstw wśród nieletnich. Przed nami są tylko Niemcy, ale różnica wynika pewnie z tego, że zachodni sąsiedzi szczególnie skrupulatnie prowadzą statystyki. – Często rodzice nawet nie wiedzą o próbach samobójczych – mówi Lucyna Kicińska, koordynatorka telefonu zaufania z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. – Zdarza się na przykład, że dziecko w piątek po szkole nałyka się leków i obudzi się dopiero w sobotę wieczorem. Rodzice są wyrozumiali, w końcu po tygodniu ciężkiej pracy w szkole należy się odpoczynek. Albo dziecko nie wróci na noc z imprezy, a tak naprawdę będzie stało przy torach kolejowych, zastanawiając się, czy skoczyć. I dopiero nam przez telefon opowie, że podjęło nieudaną próbę śmierci.

Z najnowszego raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę wynika, że aż 7 proc. badanych nieletnich podjęło próbę samobójczą. Dziewczyny częściej niż chłopcy, aż co dziesiąta próbowała się zabić. – Kiedy publikowaliśmy poprzednie raporty, do 2015 r. włącznie okazywało się, że dzieciaki dzwoniły głównie z powodu problemów w relacjach rówieśniczych. W 2008 r., gdy ruszył nasz telefon 116 111, temat zdrowia psychicznego był dopiero na szóstym miejscu. Od 2016 r. zły stan emocjonalny stał się najczęściej poruszanym problemem – mówi Kicińska. – Życie odbierają sobie coraz młodsze dzieci. To prawdziwy horror.

A nawet gorzej, bo w filmie grozy nikt nie wpadłby na pomysł, aby pokazać 10-latka, który próbuje się udusić rajstopami siostry albo idzie na tory, odkłada tornister, zjada kanapkę, a potem rzuca się pod pociąg – mówi prof. Brunon Hołyst, kryminolog i suicydolog, który tym tematem zajmuje się od kilkudziesięciu lat. Najmłodszy samobójca, jakiego pamięta, miał dziewięć lat. Powiesił się na pasku. Zostawił list, że nie może patrzeć, jak tata bije mamę. Inny chłopiec, zaledwie rok starszy, podciął sobie żyły. Wcześniej w zeszycie rysował noże zanurzone we krwi, ale dorośli zobaczyli to dopiero po jego śmierci. Specjaliści szacują, że 70 proc. dzieciaków, które podjęły próbę samobójczą, ma później zdiagnozowaną chorobę psychiczną, najczęściej depresję, ale też stany lękowe, nerwice. Obliczają, że na depresję cierpi 1 do 2 proc. przedszkolaków i 4 do 8 proc. uczniów szkół podstawowych. W szkołach średnich ok. 20 proc. Jak to możliwe, że nawet najmłodsi chorują? – Każdy z nas ma w sobie czynniki chroniące i czynniki spustowe.

Chronią bliskie relacje z rodzicami, dziadkami, rówieśnikami, sport, zainteresowania, osobowość, dobre zdrowie, a nawet wiara, ale ta prawdziwa – tłumaczy Danuta Wieczorkiewicz. – Z kolei czynniki wyzwalające to choroba w rodzinie, rozwód, przemoc rówieśnicza, zaburzenia, niski status materialny rodziny. Im więcej mamy czynników chroniących, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że zachorujemy na depresję i podejmiemy próbę samobójczą. Psycholożka ma wśród podopiecznych wiele przykładów, że młodzi ludzie całymi latami proszą rodziców o pomoc. W odpowiedzi słyszą: „Jakie ty możesz mieć problemy? Weź się do nauki, w dupie ci się przewraca od dobrobytu”. – Jako społeczeństwo wciąż nie przerobiliśmy tematu depresji.

Zwłaszcza u dzieci jest ona tabu – mówi. Jej zdaniem wciąż pokutuje zimny wychów, a potrzeby dzieci nie są traktowane poważnie. Nie tylko zresztą przez rodziców. W Polsce od lat brakuje specjalistów i miejsc, gdzie dzieci i młodzież z zaburzeniami psychicznymi mogliby uzyskać pomoc. Mamy ok. 400 psychiatrów dziecięcych na cały kraj. Obłożenie dziecięcych oddziałów psychiatrycznych wynosi ponad 150 proc. Brakuje terapeutów, psychologów, wyspecjalizowanych pedagogów, brakuje łóżek w opiece całodobowej. W niektórych województwach nie ma żadnego oddziału psychiatrycznego dla dzieci. Od 1 kwietnia z powodu braku lekarzy został zamknięty ostatni taki oddział na Mazowszu, w szpitalu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. „To nie jest kwestia zarobków. Moi lekarze po prostu nie wytrzymali fizycznie i psychicznie. Wycena świadczeń z psychiatrii przez NFZ jest zbyt niska” – tłumaczył zamknięcie oddziału dyrektor szpitala Robert Krawczyk.

Powstrzymać falę

– To ostatni moment, musimy coś zrobić – apeluje prof. Hołyst. Dodaje, że Polskie Towarzystwo Suicydologiczne szuka rozwiązań. – Opracowujemy strategię systemową. Szczegółów jeszcze nie zdradzę, ale zastanawiamy się nad stworzeniem jednego lub lepiej kilku eksperymentalnych ośrodków psychologiczno-suicydologicznych, gdzie można by badać młodych po próbach samobójczych. Wtedy uzyskamy odpowiedź, jak pomóc młodzieży. Zdaniem Kicińskiej z FDDS nic się nie zmieni, jeśli nie wprowadzimy powszechnego systemu profilaktyki zdrowia psychicznego. – W przedszkolach i szkołach dzieci aż do osiągnięcia pełnoletności powinny mieć wsparcie psychologiczne i być edukowane, jak sobie radzić i gdzie szukać pomocy w sytuacjach kryzysowych – tłumaczy Kicińska.

Uważa, że szkolić trzeba też rodziców, i to już na etapie ciąży. – Rodzice nie dostrzegają roli więzi z dzieckiem już od wczesnego dzieciństwa. A przecież właśnie wtedy tworzy się poczucie bezpieczeństwa, poczucie własnej wartości, zaufanie i więzi rodzinne – mówi. Prawie 18-letnia Amelia nie wie, co jej i rówieśnikom mogłoby pomóc, aby żyło się lżej. Szczera rozmowa z rodzicami? Dziewczyna tylko się uśmiecha. – Łatwo powiedzieć. Niech uderzy się w pierś każdy dorosły, który umiał rozmawiać ze swoimi starymi. Szkolny psycholog? – Nigdy nie słyszałam, żeby komuś pomógł. W państwowej szkole wszyscy traktują dzieci podrzędnie, nie ma mowy o partnerstwie. Ograniczenie internetu też nic nie da: – Może parę lat temu ktoś przejmował się hejtem, teraz wiemy, żeby mieć na to wywalone.

Amelia ma właściwie pewną myśl, choć nawet jej samej wydaje się ona naiwna: – Może po prostu wy, dorośli, nam odpuśćcie? Przestańcie cisnąć i wymagać, żebyśmy szli waszym śladem. Przestańcie nazywać nas literkami X, Y czy Z i wieścić koniec ery myślących ludzi, tylko dlatego że wam się wydaje, że internet pożera nam mózgi. My naprawdę jesteśmy coś warci. Pomożecie nam, gdy to zobaczycie.

Okładka tygodnika WPROST: 19/2019
Więcej możesz przeczytać w 19/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2019 (1884)

  • Budujmy okrągłe stoły 5 maj 2019, 20:00 O problemie silosowości w organizacjach napisano wiele, i nie były to peany. Ogranicza efektywność, innowacyjność, utrudnia funkcjonowanie – zamykanie się w granicach działów, departamentów, bywa zmorą firm, oraz – co gorsza –... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 5 maj 2019, 20:00 POLITYCY PIS MARTWIĄ SIĘ KAMPANIĄ BILLBOARDOWĄ KOALICJI EUROPEJSKIEJ pod hasłem: „Uwaga! Ucieka do Brukseli”. Na plakatach są m.in. BEATA SZYDŁO z hasłem: „Niech opowie o milionach dla swoich” czy ANNA ZALEWSKA z hasłem „Niech... 6
  • Obraz tygodnia 5 maj 2019, 20:00 1 mln zł warte jest ferrari, którym porusza się Ewa Chodakowska z mężem. Ćwiczenia fizyczne i motywowanie do nich innych się opłaca 30 tys. zł próbował wyłudzić lokalny działacz PiS od firmy remontującej kościół w Dąbrowie... 9
  • Info radar 5 maj 2019, 20:00 Powrót Tyrmanda Leopold Tyrmand (1920-1985) Rok 2020 będzie rokiem Leopolda Tyrmanda – zadecydował Sejm. Posłowie jednomyślnie postanowili uhonorować kultowego pisarza, którego utwory powstałe w latach 50. i 60. wciąż cieszą się... 10
  • Rozczarowany bojownik 5 maj 2019, 20:00 W młodości uwiodło go marzenie o sprawiedliwej Polsce, w średnim wieku badał historię, która jest nauczycielką życia, w ostatnich latach gorzko komentował polityczny bałagan. Teraz już go nie ma – odszedł kolejny mądry człowiek. Robi się pusto. 12
  • Nie tylko Judasz 5 maj 2019, 20:00 Proszę porównać pastwienie się nad kukłą Judasza w Pruchniku z praktykami palenia kukieł polityków. To jest szersze zjawisko niż antysemityzm w pseudoreligijnych rytuałach – mówi prof. Magdalena Zowczak, antropolog z UW. 14
  • Mój czas nie minął 5 maj 2019, 20:00 Rozmowa z wokalistką Haliną Frąckowiak 15
  • Polański skarży Akademię Filmową 5 maj 2019, 20:00 Czy reżyser słusznie domaga się od Amerykanów przywrócenia członkostwa? 16
  • Zaczynamy marsz po władzę 5 maj 2019, 20:00 Idą niełatwe czasy, ciepła woda w kranie z całą pewnością nie wystarczy. Nadchodzi czas brania byka za rogi – mówi Rafał Trzaskowski, prezydent Warszawy. 19
  • Nie dotykać Notre Dame! 5 maj 2019, 20:00 Pożar katedry Notre Dame stał się we Francji okazją do ciekawej przedwyborczej kontrowersji. Sprowokował ją Emmanuel Macron, mówiąc w telewizyjnym orędziu: „Odbudujemy Notre Dame jeszcze piękniejszą, niż była”. Słowa prezydenta... 23
  • Donald, Polskę zbaw! 5 maj 2019, 20:00 Jeśli Donald Tusk chce znaleźć receptę na bolączki Polaków, musi na nowo przemyśleć swoje podejście do liberalizmu. 24
  • Wygram z rakiem 5 maj 2019, 20:00 Czeka mnie ważna walka, być może najważniejsza w życiu, ale wierzę, że wygram z rakiem – mówi Janina Ochojska, szefowa Polskiej Akcji Humanitarnej. 27
  • Krajobraz po strajku 5 maj 2019, 20:00 Twarda rozprawa rządu ze strajkującymi nauczycielami nie wpłynęła negatywnie na poparcie dla Zjednoczonej Prawicy – PiS wciąż utrzymuje kilkupunktową przewagę nad Koalicją Europejską. 30
  • Ambasador z problemami 5 maj 2019, 20:00 PiS ma kłopot z obsadą funkcji ambasadora Polski w NATO. To z punktu widzenia bezpieczeństwa Polski najważniejsza placówka dyplomatyczna. Tymczasem Tomasz Szatkowski, kandydat na to stanowisko, wywołuje opory w samym obozie władzy. 32
  • Krajobraz wielkanocny 5 maj 2019, 20:00 W 1991 r. kolega z redakcji przyparł mnie do muru. Dosłownie. Byłam poczatkującą reporterką w Radiu „S” w Poznaniu. Przy okazji Wielkanocy zrobiłam wywiad z antropologiem kultury na temat mitów związanych z początkiem wiosny,... 34
  • Dzieci, które nie chcą żyć 5 maj 2019, 20:00 Nie wiadomo, dlaczego coraz więcej nastolatków, a nawet dzieci w Polsce, próbuje się zabić. Nikt tego nie bada, a psychiatria dziecięca jest w zaniku. 36
  • Łukasz Szumowski dla „Wprost”: Będą miliardy na zdrowie 5 maj 2019, 20:00 – Już widać efekty wzrostu nakładów na zdrowie, a program 500 plus odbije się pozytywnie na długości życia. To będzie pokolenie, które dzięki poprawie warunków socjoekonomicznych będzie zdrowsze – mówi prof. Łukasz Szumowski, minister zdrowia w rozmowie z „Wprost”. 40
  • VIP w podróży 5 maj 2019, 20:00 Przejazd taksówką z punktu A do punktu B? To proste. A jeśli klienci potrzebują czegoś więcej, Wawa Taxi, która stawia na elastyczność, dopasuje się do ich potrzeb. 43
  • Rzeź świnek skarbonek 5 maj 2019, 20:00 Rozmowa z dziećmi o pieniądzach to w polskich domach takie tabu jak rozmowa o seksie. Skoro rodzice się wstydzą, finansów zaczęły uczyć banki, bo przy okazji mogą zarobić nawet na trzynastolatkach. 52
  • Hossa Bessa 5 maj 2019, 20:00 Elektryk ze Stuttgartu Model Taycan będzie pierwszym w pełni elektrycznym samochodem z koncernu Porsche. Silnik o mocy 600 KM, przyspieszenie do setki w 3,5 sekundy i zasięg ok. 500 km. Koncern ze Stuttgartu obiecuje, że w kwadrans baterię... 55
  • W poszukiwaniu strefy zrzutu 5 maj 2019, 20:00 Absolwenci owianego legendą wydziału studiów ekonomicznych skrzyknęli się po latach, aby podzielić się swoją wiedzą i doświadczeniem. 56
  • Pawilon do zadań specjalnych 5 maj 2019, 20:00 Designerski i mobilny pawilon ekspozycyjny sprawdzi się tam, gdzie trzeba zaprezentować markę w wyjątkowy sposób z wykorzystaniem innowacyjnych rozwiązań. 58
  • Wielka nadzieja Ukrainy 5 maj 2019, 20:00 Ukraińcy na wschodzie, blisko linii frontu z Rosją, pokładają wielkie nadzieje w nowym prezydencie. Telewizyjny komik bez politycznego doświadczenia ma na razie program tak niejasny, że każdy może go sobie przykroić do własnych oczekiwań. 60
  • Nacjonaliści nie dają profitu politycznego 5 maj 2019, 20:00 Wynik wyborów na Ukrainie to przykład pokazujący, że oparcie się o środowiska nacjonalistyczne prowadzi na polityczne manowce – mówi Marcin Przydacz, polski wiceminister spraw zagranicznych. 64
  • Kampania last minute 5 maj 2019, 20:00 Brytyjskie eurowybory mogą osłabić pozycję chadeków w nowym Parlamencie Europejskim, a przy okazji poważnie przemeblować Pałac Westminsterski. 66
  • Promujemy bezpieczną jazdę 5 maj 2019, 20:00 Chcemy poprawić sytuację na polskich drogach, bo statystyki są alarmujące – mówi Maciej Tórz, prezes zarządu Rentis SA. 69
  • Naturalne metody walki z migreną 5 maj 2019, 20:00 Chociaż na migreny cierpi niewielu z nas, stanowią poważny problem, ponieważ leczenie tego konkretnego bólu głowy jest trudne. 70
  • Polska nie jest pępkiem świata 5 maj 2019, 20:00 Dzisiaj już się nie da mówić o Polsce bez mówienia o świecie, taka Polska jest fatamorganą – mówi Olga Tokarczuk, pisarka nominowana do nagrody Bookera.. 72
  • Moja muzyka rośnie ze mną 5 maj 2019, 20:00 Posiadanie dzieci sprawia, że człowiek zadaje sobie pytanie, w jakim świecie one będą żyły. Niezależnie od tego, jak widzi aktualną sytuację, zaczyna myśleć, że może zasługujemy na trochę mądrzejszą politykę – mówi Bartosz „Fisz” Waglewski. 76
  • Czas zawiedzionych nadziei 5 maj 2019, 20:00 Zamknięcie się na inny świat, kulturę, wrażliwość, wyobraźnię jest po prostu głupie – mówi Krystyna Janda. Rolą w „Słodkim końcu dnia” wybitna aktorka wraca do kina. 80
  • Wydarzenie 5 maj 2019, 20:00 Coś się kończy… „AVENGERS: KONIEC GRY”, reż. Anthony Russo, Joe Russo, Disney W filmie „Avengers: Wojna bez granic” łotr Thanos pstryknięciem palców unicestwił połowę życia we wszechświecie. Zdziesiątkowani superbohaterowie... 83
  • Film 5 maj 2019, 20:00 Powrót Krystyny Jandy Jacek Borcuch dołącza do grona reżyserów, którzy obserwują współczesność oczami innych artystów. Jego bohaterka swoje już osiągnęła. Sławę, pieniądze, Nagrodę Nobla. Teraz poetka Maria Linde chce tylko w... 84
  • Muzyka 5 maj 2019, 20:00 Parada Beyoncé To było wydarzenie w amerykańskiej muzyce. Po przerwie Beyoncé powróciła w 2018 r. na najistotniejszy dla tamtejszej popkultury festiwal Coachella. Przygotowała się starannie, stylizując koncert na paradę studencką, i... 85
  • Kalejdoskop 5 maj 2019, 20:00 Zła miłość The Act” zaczyna się jak „Wielkie kłamstewka” – wyją policyjne syreny, mundurowi przesłuchują świadków, a w łóżku leży pokłute ciało. Różnica jest taka, że od razu dowiadujemy się, że należy do Dee Dee... 87
  • Z Dziennika 5 maj 2019, 20:00 Dzwonek do drzwi. Kurde. Kto dziś odwiedza kogoś w domu? Taki dzwonek to nie może wróżyć nic dobrego... Też macie uczulenie na niezapowiedziane dzwonki do drzwi o dziwnych porach? Patrzę przez judasza: nasza kochana policja. Jak zwykle... 88
  • Bawmy się designem 5 maj 2019, 20:00 Żeby lepiej mieszkać, trzeba toczyć walkę nie tyle z biedą, co z przyzwyczajeniami – mówi Dorota Szelągowska, projektantka wnętrz. 90
  • Podhale zbudowało moją hardość 5 maj 2019, 20:00 Inspirujący dla mnie, paradoksalnie, jest stres. Trema, jakiś wypadek, ściany, od których się odbijam – z tego czerpię. Nie zapominam jednak brać inspiracji także z tego, co wokół: frajdy, radości i uśmiechu innych. 94
  • Czop-czop chlubą PRL-u 5 maj 2019, 20:00 Paprykarzem szczecińskim zajadano się na wycieczkach pracowniczych, w akademikach, a polskie rodziny smarowały nim w „rybne” piątki kanapki do pracy. 96
  • Jak odpowiedzialnie adoptować psa 5 maj 2019, 20:00 Kupowanie żywej istoty to przejaw bezsensownego snobizmu. Dużo lepszym pomysłem jest adopcja. 97
  • Zrób sobie Zełenskiego 5 maj 2019, 20:00 Sposób na karierę polityczną na Ukrainie: zagrać prezydenta w serialu (kampanię wyborczą mamy z głowy), a naród zagłosuje zgodnie ze scenariuszem. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany