Rzeź świnek skarbonek

Rzeź świnek skarbonek

Fotografia ilustracyjna
Fotografia ilustracyjna / Źródło: Fotolia / Sondem
Rozmowa z dziećmi o pieniądzach to w polskich domach takie tabu jak rozmowa o seksie. Skoro rodzice się wstydzą, finansów zaczęły uczyć banki, bo przy okazji mogą zarobić nawet na trzynastolatkach.

Ile kieszonkowego od rodziców dostaje co miesiąc polskie dziecko? 10, 20, 30 zł? Według ostatnich badań GUS średnie kieszonkowe wynosi w Polsce dokładnie 18,72 zł miesięcznie. Może i mało, ale to prawie czterokrotnie więcej niż w 2000 r., kiedy dzieci dostawały od rodziców średnio 5 zł na miesiąc. Dane GUS są jednak nieprecyzyjne, bo wkładają do jednego worka wszystkie gospodarstwa domowe. Również te, w których dzieci żadnego kieszonkowego nie dostają. Według ostatnich badań banku BGŻ Optima prawie połowa polskich rodziców daje swoim pociechom jakieś pieniądze. Średnio 61 zł miesięcznie.

W Warszawie dziecko może dostać nawet 200 zł. Badanie BGŻ ma jednak jedną wadę. Było robione w 2016 r., kiedy dopiero startował rządowy program 500+. Dzisiaj dzieci mogą dostawać miesięcznie jeszcze więcej. Ponadto Polacy nie poruszają z dziećmi tematu finansów. Według badań banku Santander sprzed paru tygodni mniej niż połowa polskich rodziców dzieci w wieku 5-14 lat rozmawia z nimi o oszczędzaniu. Jak już pojawi się temat pieniędzy, to z reguły wtedy, gdy dziecko dostaje nowy rower, komputer albo inny drogi sprzęt. Na tej małej wiedzy dzieci o finansach i ich puchnącym kieszonkowym postanowiły skorzystać więc banki. W Polsce zaczął się boom na konta dla nastolatków. Banki kuszą najmłodszych bajeranckimi kartami płatniczymi, pieniędzmi za piątki na świadectwie i kieszonkowym ekstra. Ale czy w ten sposób polskie dzieci nauczą się oszczędzać?

Profity, bajery, kasa ekstra

Jeszcze nie tak dawno praktycznie wszystkie kampanie reklamowe dużych banków były skierowane do dorosłych. W spotach ciągle pojawiali się się albo Marek Kondrat, albo Agata Kulesza, którzy, umówmy się, idolami nastolatków raczej nie są. Dzisiaj praktycznie wszystkie banki mają w ofercie konto dla dzieci od 13. roku życia, czyli od momentu, gdy młody obywatel zyskuje ograniczoną zdolność do czynności prawnych. W reklamach zaczęli występować youtuberzy, np. Blowek, którego kanał obserwuje ponad 4 mln ludzi. Rok temu zaczął promować konto dla nastolatków mBanku.

Miesiąc temu ruszyła kampania reklamowa Credit Agricole z idolem nastolatek, piosenkarzem Dawidem Podsiadłą. MC Silk, nazywany najszybszym raperem w Polsce, od paru tygodni nie wychodzi z telewizora, reklamując równie szybkie przelewy Blikiem. Banki zaczęły wielkie kuszenie najmłodszych klientów. W PKO BP mogą płacić breloczkiem w kształcie misia albo kolorową naklejką, w których ukryty jest czip zastępujący tradycyjną kartę.

W mBanku jest karta, ale młody klient może sobie ją sam zaprojektować. Na przykład umieścić na niej własne selfie. W Pekao SA dostaje się 100 zł za założenie młodzieżowego konta. Takich pokus jest więcej. Młodzi nie tylko nie płacą za prowadzenie rachunku i korzystanie z karty, ale także inkasują pieniądze ekstra od banku – nawet 25 zł miesięcznie – za płacenie kartą, Blikiem i telefonem. Do tego mogą też załapać się na zniżki do kina, rabaty w sklepach czy zwrot części wydanej kwoty przy transakcji kartą. A były też banki, które płaciły uczniom za dobre stopnie. Co ciekawe, najmniej ważne w tym wszystkim okazuje się oprocentowanie rachunku. Doktor Mirosław Sołtysiak z Zakładu Finansów, Bankowości i Rachunkowości Politechniki Rzeszowskiej zbadał czynniki decydujące o wyborze rachunku bankowego przez młodych. Wynik? Młodych najbardziej interesuje dostęp do bankowości internetowej (dzisiaj już raczej mobilnej). A najmniej właśnie oprocentowanie rachunku. Doktor Sołtysiak tłumaczy, że wynika to zapewne z niskich kwot, którymi operują młodzi.

Dla nich oprocentowanie rzędu pół czy trzech procent jest i tak nieodczuwalne. Dlatego banki, żeby ich przyciągnąć, koncentrują się właśnie na bajerach i tym, jak prezentują się w sieci. Nic dziwnego, skoro z kwietniowego raportu NASK wynika, że polski nastolatek siedzi w internecie cztery godziny dziennie! Do tego młodzi klienci są dla banku najmniej uciążliwi i najbardziej lojalni, co potwierdziły już trzy lata temu badania porównywarki finansowej Comperia przy współudziale Związku Banków Polskich. „Walka banków o nowych klientów z grupy najmłodszych nie dziwi. Ten bank, który przekona takiego wchodzącego dopiero na bankowy rynek klienta do siebie, może w długiej perspektywie liczyć na jego lojalność” – komentował współorganizator badania Karol Wilczko. Wszystko to powoduje, że bank może budować swoją pozycję i świadomość marki w głowie klienta od jego najmłodszych lat. Po prostu go sobie wychować. A później namówić go na kartę kredytową, potem na pożyczkę na pierwsze auto i kredyt na pierwsze mieszkanie.

Pieniądze jak seks

Tylko czy zakładanie już 13-letniemu dziecku konta w banku to dobry pomysł? Wydawanie pieniędzy przecież jeszcze nigdy nie było tak łatwe. Płacimy zbliżeniowo, smartfonem, Blikiem i nie czuć, że portfel robi się lżejszy. Zdaniem Patrycji Krzanowskiej, współautorki książki o finansach dla najmłodszych „Świat pieniądza”, nie ma sensu czekać z zakładaniem konta. W dobie odchodzenia od obrotu gotówkowego korzystanie z internetowych kont i kart płatniczych staje się czymś całkowicie naturalnym. Podobnie nie ma sensu odraczać nauki oszczędzania i inwestowania, bo młody i chłonny umysł szybko przyswoi sobie finansową wiedzę.

– Wystarczy zobaczyć, jak to wygląda w Stanach, gdzie już małe dzieci imają się różnych zajęć, jak sprzedawanie lemoniady przed domem, żeby zarobić swoje pierwsze pieniądze. U nas niestety pokutuje podejście, że dzieci w wieku wczesnoszkolnym pieniędzy nie rozumieją, choć to nieprawda, o czym wielokrotnie się przekonałam w trakcie zajęć z najmłodszymi w szkołach w Krośnie, gdzie prowadzimy pilotażowy program z zakresu edukacji finansowej – opowiada Patrycja Krzanowska, prywatnie córka Jerzego Krzanowskiego, jednego z najbogatszych Polaków i twórcy imperium meblarskiego Grupy Nowy Styl z Krosna. To przekonanie, że dzieciom trudno zrozumieć, w jaki sposób światem rządzi pieniądz, skutkuje tym, że w co drugim polskim domu w ogóle się o tym nie rozmawia. – Pieniądze bywają tematem tabu. Odczuwamy silne emocje związane z finansami, np. niepokój o to, czy wystarczy do pierwszego. Dlatego intuicyjnie staramy się chronić dzieci przed takimi rzeczami, co wcale nie jest dobre, bo one widzą te emocje i zaczynają się w nich doszukiwać czegoś więcej – tłumaczy dr Agata Trzcińska, psycholog ekonomii z UW.

Kieszonkowe – tak czy nie?

Polskie podejście do edukacji finansowej dzieci jest zupełnie inne od tego amerykańskiego, dlatego pomysł otwarcia konta nastolatkowi z pewności pochwaliłby David Owen, amerykański dziennikarz „The New Yorkera” i autor książki „Bank Taty. Jak nauczyć dziecko odpowiedzialności finansowej”. Owen, który wiedzę na temat finansów zdobył przede wszystkim od swojego ojca brokera, jest zwolennikiem teorii, że należy pozwolić dziecku samodzielnie zarządzać swoimi pieniędzmi. Bo wprawdzie dzieci dużo się o nich uczą, obserwując nasze zachowania, ale mogą się nauczyć jeszcze więcej, jeśli pozwolimy im podejmować próby i popełniać błędy.

Dlatego tak ważne jest, aby nie musiały pytać o zgodę ani szczegółowo się tłumaczyć, zanim coś kupią za własne pieniądze. O ile, oczywiście, wcześniej ustalimy z nimi listę rzeczy niedozwolonych, które zagrażają zdrowiu i życiu czy są po prostu niezgodne z prawem. Jak więc uczyć dzieci mądrego korzystania z pieniędzy? Krzanowska mówi, że pomoże w tym regularne kieszonkowe, dzięki któremu dziecko zdobędzie umiejętność zarządzania swoimi oszczędnościami i planowania wydatków od najmłodszych lat. Część rodziców obawia się jednak, że regularne dawanie określonych kwot wykształci w dziecku postawę roszczeniową w stylu: „Mamo, dzisiaj poniedziałek, poproszę pięć złotych”. Krzanowska nie widzi jednak takiego zagrożenia: – Czym to się różni od tego, że rodzice dają ubrania, zabawki albo jedzenie? Moim zdaniem to to samo. Możemy dziecku dać kieszonkowe i pozwolić, aby samo kupiło sobie ubrania pod nadzorem rodziców i nauczyło się, jak mądrze wydawać pieniądze.

Można też pójść do sklepu i kupić mu, co zechce, tylko że wtedy raczej na pewno nie nauczy się mądrego gospodarowania pieniędzmi. Z kolei David Owen zwraca uwagę na to, że wielu rodziców traktuje należące do dzieci pieniądze jak swoje, przez co chcą nadmiernie kontrolować to, na co są przeznaczane. „Czy bylibyście zachwyceni, gdyby szef nadzorował sposób wydawania pieniędzy, które od niego otrzymaliście? Wyobrażacie sobie szefa mówiącego: «Kowalski, dlaczego zarezerwowałeś pobyt w tak drogim pensjonacie? Nie możesz spędzić wakacji w parku i zaoszczędzić na coś konkretnego?». A przecież kiedy dziecko samo odpowiada za swoje wydatki, zaczyna się zastanawiać, czy faktycznie chce coś kupić. Nie myśli już tylko o tym, jak przekonać rodziców, żeby dali na to pieniądze” – pisze. Tym bardziej że większość dzieci ma silnie rozwinięte poczucie własności, dzięki czemu pieniądze, które do nich należą i którymi mogą swobodnie dysponować, dość wolno zmieniają właściciela na sprzedawcę słodyczy czy zabawek „Made in China”. Zupełnie inaczej niż w przypadku pieniędzy, które dzieci od nas wyciągną. Te – jak pisze Owen – rozchodzą się z prędkością światła.

Okładka tygodnika WPROST: 19/2019
Więcej możesz przeczytać w 19/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2019 (1884)

  • Budujmy okrągłe stoły 5 maj 2019, 20:00 O problemie silosowości w organizacjach napisano wiele, i nie były to peany. Ogranicza efektywność, innowacyjność, utrudnia funkcjonowanie – zamykanie się w granicach działów, departamentów, bywa zmorą firm, oraz – co gorsza –... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 5 maj 2019, 20:00 POLITYCY PIS MARTWIĄ SIĘ KAMPANIĄ BILLBOARDOWĄ KOALICJI EUROPEJSKIEJ pod hasłem: „Uwaga! Ucieka do Brukseli”. Na plakatach są m.in. BEATA SZYDŁO z hasłem: „Niech opowie o milionach dla swoich” czy ANNA ZALEWSKA z hasłem „Niech... 6
  • Obraz tygodnia 5 maj 2019, 20:00 1 mln zł warte jest ferrari, którym porusza się Ewa Chodakowska z mężem. Ćwiczenia fizyczne i motywowanie do nich innych się opłaca 30 tys. zł próbował wyłudzić lokalny działacz PiS od firmy remontującej kościół w Dąbrowie... 9
  • Info radar 5 maj 2019, 20:00 Powrót Tyrmanda Leopold Tyrmand (1920-1985) Rok 2020 będzie rokiem Leopolda Tyrmanda – zadecydował Sejm. Posłowie jednomyślnie postanowili uhonorować kultowego pisarza, którego utwory powstałe w latach 50. i 60. wciąż cieszą się... 10
  • Rozczarowany bojownik 5 maj 2019, 20:00 W młodości uwiodło go marzenie o sprawiedliwej Polsce, w średnim wieku badał historię, która jest nauczycielką życia, w ostatnich latach gorzko komentował polityczny bałagan. Teraz już go nie ma – odszedł kolejny mądry człowiek. Robi się pusto. 12
  • Nie tylko Judasz 5 maj 2019, 20:00 Proszę porównać pastwienie się nad kukłą Judasza w Pruchniku z praktykami palenia kukieł polityków. To jest szersze zjawisko niż antysemityzm w pseudoreligijnych rytuałach – mówi prof. Magdalena Zowczak, antropolog z UW. 14
  • Mój czas nie minął 5 maj 2019, 20:00 Rozmowa z wokalistką Haliną Frąckowiak 15
  • Polański skarży Akademię Filmową 5 maj 2019, 20:00 Czy reżyser słusznie domaga się od Amerykanów przywrócenia członkostwa? 16
  • Zaczynamy marsz po władzę 5 maj 2019, 20:00 Idą niełatwe czasy, ciepła woda w kranie z całą pewnością nie wystarczy. Nadchodzi czas brania byka za rogi – mówi Rafał Trzaskowski, prezydent Warszawy. 19
  • Nie dotykać Notre Dame! 5 maj 2019, 20:00 Pożar katedry Notre Dame stał się we Francji okazją do ciekawej przedwyborczej kontrowersji. Sprowokował ją Emmanuel Macron, mówiąc w telewizyjnym orędziu: „Odbudujemy Notre Dame jeszcze piękniejszą, niż była”. Słowa prezydenta... 23
  • Donald, Polskę zbaw! 5 maj 2019, 20:00 Jeśli Donald Tusk chce znaleźć receptę na bolączki Polaków, musi na nowo przemyśleć swoje podejście do liberalizmu. 24
  • Wygram z rakiem 5 maj 2019, 20:00 Czeka mnie ważna walka, być może najważniejsza w życiu, ale wierzę, że wygram z rakiem – mówi Janina Ochojska, szefowa Polskiej Akcji Humanitarnej. 27
  • Krajobraz po strajku 5 maj 2019, 20:00 Twarda rozprawa rządu ze strajkującymi nauczycielami nie wpłynęła negatywnie na poparcie dla Zjednoczonej Prawicy – PiS wciąż utrzymuje kilkupunktową przewagę nad Koalicją Europejską. 30
  • Ambasador z problemami 5 maj 2019, 20:00 PiS ma kłopot z obsadą funkcji ambasadora Polski w NATO. To z punktu widzenia bezpieczeństwa Polski najważniejsza placówka dyplomatyczna. Tymczasem Tomasz Szatkowski, kandydat na to stanowisko, wywołuje opory w samym obozie władzy. 32
  • Krajobraz wielkanocny 5 maj 2019, 20:00 W 1991 r. kolega z redakcji przyparł mnie do muru. Dosłownie. Byłam poczatkującą reporterką w Radiu „S” w Poznaniu. Przy okazji Wielkanocy zrobiłam wywiad z antropologiem kultury na temat mitów związanych z początkiem wiosny,... 34
  • Dzieci, które nie chcą żyć 5 maj 2019, 20:00 Nie wiadomo, dlaczego coraz więcej nastolatków, a nawet dzieci w Polsce, próbuje się zabić. Nikt tego nie bada, a psychiatria dziecięca jest w zaniku. 36
  • Łukasz Szumowski dla „Wprost”: Będą miliardy na zdrowie 5 maj 2019, 20:00 – Już widać efekty wzrostu nakładów na zdrowie, a program 500 plus odbije się pozytywnie na długości życia. To będzie pokolenie, które dzięki poprawie warunków socjoekonomicznych będzie zdrowsze – mówi prof. Łukasz Szumowski, minister zdrowia w rozmowie z „Wprost”. 40
  • VIP w podróży 5 maj 2019, 20:00 Przejazd taksówką z punktu A do punktu B? To proste. A jeśli klienci potrzebują czegoś więcej, Wawa Taxi, która stawia na elastyczność, dopasuje się do ich potrzeb. 43
  • Rzeź świnek skarbonek 5 maj 2019, 20:00 Rozmowa z dziećmi o pieniądzach to w polskich domach takie tabu jak rozmowa o seksie. Skoro rodzice się wstydzą, finansów zaczęły uczyć banki, bo przy okazji mogą zarobić nawet na trzynastolatkach. 52
  • Hossa Bessa 5 maj 2019, 20:00 Elektryk ze Stuttgartu Model Taycan będzie pierwszym w pełni elektrycznym samochodem z koncernu Porsche. Silnik o mocy 600 KM, przyspieszenie do setki w 3,5 sekundy i zasięg ok. 500 km. Koncern ze Stuttgartu obiecuje, że w kwadrans baterię... 55
  • W poszukiwaniu strefy zrzutu 5 maj 2019, 20:00 Absolwenci owianego legendą wydziału studiów ekonomicznych skrzyknęli się po latach, aby podzielić się swoją wiedzą i doświadczeniem. 56
  • Pawilon do zadań specjalnych 5 maj 2019, 20:00 Designerski i mobilny pawilon ekspozycyjny sprawdzi się tam, gdzie trzeba zaprezentować markę w wyjątkowy sposób z wykorzystaniem innowacyjnych rozwiązań. 58
  • Wielka nadzieja Ukrainy 5 maj 2019, 20:00 Ukraińcy na wschodzie, blisko linii frontu z Rosją, pokładają wielkie nadzieje w nowym prezydencie. Telewizyjny komik bez politycznego doświadczenia ma na razie program tak niejasny, że każdy może go sobie przykroić do własnych oczekiwań. 60
  • Nacjonaliści nie dają profitu politycznego 5 maj 2019, 20:00 Wynik wyborów na Ukrainie to przykład pokazujący, że oparcie się o środowiska nacjonalistyczne prowadzi na polityczne manowce – mówi Marcin Przydacz, polski wiceminister spraw zagranicznych. 64
  • Kampania last minute 5 maj 2019, 20:00 Brytyjskie eurowybory mogą osłabić pozycję chadeków w nowym Parlamencie Europejskim, a przy okazji poważnie przemeblować Pałac Westminsterski. 66
  • Promujemy bezpieczną jazdę 5 maj 2019, 20:00 Chcemy poprawić sytuację na polskich drogach, bo statystyki są alarmujące – mówi Maciej Tórz, prezes zarządu Rentis SA. 69
  • Naturalne metody walki z migreną 5 maj 2019, 20:00 Chociaż na migreny cierpi niewielu z nas, stanowią poważny problem, ponieważ leczenie tego konkretnego bólu głowy jest trudne. 70
  • Polska nie jest pępkiem świata 5 maj 2019, 20:00 Dzisiaj już się nie da mówić o Polsce bez mówienia o świecie, taka Polska jest fatamorganą – mówi Olga Tokarczuk, pisarka nominowana do nagrody Bookera.. 72
  • Moja muzyka rośnie ze mną 5 maj 2019, 20:00 Posiadanie dzieci sprawia, że człowiek zadaje sobie pytanie, w jakim świecie one będą żyły. Niezależnie od tego, jak widzi aktualną sytuację, zaczyna myśleć, że może zasługujemy na trochę mądrzejszą politykę – mówi Bartosz „Fisz” Waglewski. 76
  • Czas zawiedzionych nadziei 5 maj 2019, 20:00 Zamknięcie się na inny świat, kulturę, wrażliwość, wyobraźnię jest po prostu głupie – mówi Krystyna Janda. Rolą w „Słodkim końcu dnia” wybitna aktorka wraca do kina. 80
  • Wydarzenie 5 maj 2019, 20:00 Coś się kończy… „AVENGERS: KONIEC GRY”, reż. Anthony Russo, Joe Russo, Disney W filmie „Avengers: Wojna bez granic” łotr Thanos pstryknięciem palców unicestwił połowę życia we wszechświecie. Zdziesiątkowani superbohaterowie... 83
  • Film 5 maj 2019, 20:00 Powrót Krystyny Jandy Jacek Borcuch dołącza do grona reżyserów, którzy obserwują współczesność oczami innych artystów. Jego bohaterka swoje już osiągnęła. Sławę, pieniądze, Nagrodę Nobla. Teraz poetka Maria Linde chce tylko w... 84
  • Muzyka 5 maj 2019, 20:00 Parada Beyoncé To było wydarzenie w amerykańskiej muzyce. Po przerwie Beyoncé powróciła w 2018 r. na najistotniejszy dla tamtejszej popkultury festiwal Coachella. Przygotowała się starannie, stylizując koncert na paradę studencką, i... 85
  • Kalejdoskop 5 maj 2019, 20:00 Zła miłość The Act” zaczyna się jak „Wielkie kłamstewka” – wyją policyjne syreny, mundurowi przesłuchują świadków, a w łóżku leży pokłute ciało. Różnica jest taka, że od razu dowiadujemy się, że należy do Dee Dee... 87
  • Z Dziennika 5 maj 2019, 20:00 Dzwonek do drzwi. Kurde. Kto dziś odwiedza kogoś w domu? Taki dzwonek to nie może wróżyć nic dobrego... Też macie uczulenie na niezapowiedziane dzwonki do drzwi o dziwnych porach? Patrzę przez judasza: nasza kochana policja. Jak zwykle... 88
  • Bawmy się designem 5 maj 2019, 20:00 Żeby lepiej mieszkać, trzeba toczyć walkę nie tyle z biedą, co z przyzwyczajeniami – mówi Dorota Szelągowska, projektantka wnętrz. 90
  • Podhale zbudowało moją hardość 5 maj 2019, 20:00 Inspirujący dla mnie, paradoksalnie, jest stres. Trema, jakiś wypadek, ściany, od których się odbijam – z tego czerpię. Nie zapominam jednak brać inspiracji także z tego, co wokół: frajdy, radości i uśmiechu innych. 94
  • Czop-czop chlubą PRL-u 5 maj 2019, 20:00 Paprykarzem szczecińskim zajadano się na wycieczkach pracowniczych, w akademikach, a polskie rodziny smarowały nim w „rybne” piątki kanapki do pracy. 96
  • Jak odpowiedzialnie adoptować psa 5 maj 2019, 20:00 Kupowanie żywej istoty to przejaw bezsensownego snobizmu. Dużo lepszym pomysłem jest adopcja. 97
  • Zrób sobie Zełenskiego 5 maj 2019, 20:00 Sposób na karierę polityczną na Ukrainie: zagrać prezydenta w serialu (kampanię wyborczą mamy z głowy), a naród zagłosuje zgodnie ze scenariuszem. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany