Czy wiesz, co jesz?

Czy wiesz, co jesz?

Zamiast masła, sera i szynki sprzedawane są produkty masłopodobne, seropodobne i szynkopodobne
Parówki cielęce nie zawierają nawet grama cielęciny. Masło ekstra składa się z oleju palmowego, chleb jest wypiekany z mąki pszennej lub żytniej, ale nieukwaszonej. Wędliny składają się z mięsa i wody, a niektóre nawet z wody z mięsem. „Naturalny" miód powstaje ze skoncentrowanego słodkiego syropu, którym pszczelarze karmią pszczoły przez cały rok (teoretycznie mogą to robić tylko zimą). Wiele sprzedawanych w Polsce wyrobów spożywczych to „mleko prosto od krowy", „majonez babuni’ czy „szynka domowa", ale tylko z nazwy. W PRL zamiast czekolady były wyroby czekoladopodobne, a teraz zamiast masła, sera i szynki są produkty masłopodobne, seropodobne i szynkopodobne.To, czego konsument oczekuje, może znacznie odbiegać od tego, co otrzymuje. Inspekcja handlowa podczas kontroli przeprowadzonej pod koniec 2007 r. odkryła, że to, co sprzedawano jako „ćwiartkę kurczaka" było jedynie nogą kurczaka, „polędwica drobiowa z warzywami" okazała się „blokiem drobiowym homogenizowanym", a „pasztet z indyka" był zrobiony z „oddzielonego mechanicznie mięsa z kury".

Bicz na oszustów
Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Nowe przepisy mają zdyscyplinować producentów artykułów spożywczych wprowadzających klientów w błąd. Za fałszowanie wyrobów producenci będą płacili kary w wysokości nawet 10 proc. swojego rocznego przychodu. Nie będzie się można bezkarnie uchylać od kontroli inspektorów jakości, co dotychczas działo się nagminnie. Czy to coś zmieni?
Wszystko zależy od tego, jak precyzyjna i restrykcyjna będzie nowa ustawa, przed którą broni się żywnościowe lobby. Nowelizacja przewiduje, że kontrolerzy będą mogli podać do publicznej wiadomości firmy, które działają nieuczciwie. Byłaby to najskuteczniejsza kara, bo oszustom groziłyby znaczne straty, a nawet bankructwo. – W ten sposób można by wyeliminować z rynku nieuczciwych producentów – mówi Mieczysław Leśniak, zastępca wojewódzkiego inspektora Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Warszawie. A jest ich naprawdę wielu.
Jakość aż 13 proc. skontrolowanych w 2007 r. wyrobów była niezgodna z przepisami i deklaracją producenta – podaje Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Najczęściej kwestionowano jakość ryb i przetworów rybnych (35 proc. skontrolowanych produktów), serów topionych (30 proc.), napojów bezalkoholowych (26 proc.), przetworów zbożowych (21 proc.), fermentowanych napojów winiarskich (19 proc.) i makaronów (18 proc.). Prawie 20 proc. dostępnego na rynku mięsa pochodzi z nielegalnej produkcji. Wkrótce może być jeszcze gorzej, bo coraz bardziej drożeją produkty rolne. Nawet tłuszcze stają się towarem na wagę złota. Słoniny nie można już kupić za mniej niż 6 zł za kilogram. W podobnej cenie jest oferowana szynka z kością.

Krynica ze studni
Podrabianie żywności jest nie tylko polską specjalnością. W Wielkiej Brytanii fałszuje się 10 proc. produktów spożywczych, szczególnie drogich i ekskluzywnych – wynika z badań Food Standards Agency. Do niedawna najczęściej podrabiany był pochodzący z Indii ryż basmati, uważany za odmianę najbardziej szlachetną. Gdy wprowadzono badania DNA, okazało się, że aż 60 proc. produktów sprzedawanych jako basmati zawiera znacznie tańszy ryż innego typu. Składniki niezgodne z recepturą zawierają szynka parmeńska i grecka oliwa z oliwek. Łosoś może się częściowo składać ze znacznie tańszego mięsa pstrąga tęczowego. Kurczaki sprzedawane w supermarketach zawierają nawet w 55 proc. wody.
Żywność jest fałszowana od czasu, gdy zaczęto ją produkować. W starożytności barwiono i aromatyzowano wino. W czasach Pliniusza do ziaren pieprzu dodawano jagody jałowca. W XIX wieku zaczęto fałszować wszystkie artykuły spożywcze. Aby zagęścić śmietanę, dodawano do niej mąkę albo kredę. Masło produkowano z margaryny, nawet tej uzyskiwanej z tłuszczu padłych zwierząt. W kawiarniach i herbaciarniach montowano w zlewach specjalne sitka, w których zbierano fusy. Po wysuszeniu aromatyzowano je i sprzedawano jako herbatę kaukaską lub batumską o „niepowtarzalnym aromacie".
W garkuchniach podawano koninę, o czym klienci oczywiście nie wiedzieli. Jako koniaki sprzedawano mieszaninę rumu, wina, karmelu i tzw. esencji koniakowej. Marmoladę wytwarzano z pulpy jabłkowej, a kwas chlebowy uzyskiwano z kwasu winnego. Podrabiano nawet wodę. Mineralna w syfonach pochodziła z „krynicy", czyli ze studni, a czasem nawet wprost z Wisły. Pod tym względem akurat nic się nie zmieniło, bo nadal się zdarza, że jako wodę mineralną sprzedaje się zwykłą kranówkę.

Mleko bez krowy
W PRL przedłużano termin przydatności mleka do spożycia, dodając do niego proszek do prania, a żeby nie skwaśniało – dodawano sodę. Dziś producenci żywności, chcąc oferować jak najniższe ceny, stosują różne, często nieuczciwe zabiegi. Robią tak, bo czują się bezkarni. Mleko i kefir są przygotowywane z proszku, a do produkcji taniego keczupu zamiast koncentratu pomidorowego używa się trzy razy mniej stężonego przecieru pomidorowego (standardowo ketchup składa się w 60 proc. z koncentratu). Reszta to tzw. zagęszczacz (mieszanka wody ze skrobią) i cukier. Aby obniżyć koszt produkcji wędlin, parówek, kaszanki i pasztetów, dodaje się do nich tzw. MOM, czyli mieszaninę zmielonych kości, chrząstek, szpiku kostnego i ścięgien.
Dawniej z kilograma mięsa pośladkowego otrzymywano 70-80 dag wędlin, dziś – 1,3 kg, a niektóre firmy są w stanie uzyskać z tego nawet 2 kg szynki. Takie cuda uzyskuje się dzięki wstrzykiwaniu do mięsa tzw. solanki – mieszanki soli, azotanów i azotynów, „sklejanych" preparatami soi, skrobi i wyciągu z alg morskich, żeby nie wyciekły. To dlatego najtańsza szynka kosztuje około 13 zł zamiast 30 zł. Oprócz rożnych „uszlachetniających" dodatków zawiera 20 proc. tłuszczu. Jeszcze więcej tłuszczu mają „chude" parówki – aż 30 proc. Z etykiety kiełbasy studenckiej (Zakłady Mięsne Mazury) wynika, że tylko 33 proc. jej masy stanowi mięso wołowe. Na pozostałe 2/3 składają się tłuszcz wieprzowy, woda, skórki wieprzowe, sól, skrobia ziemniaczana, proszek serwatkowy, ekstrakty przypraw naturalnych.
Zawyżana jest waga produktów, a ich skład podawany na etykietach opakowań jest niezgodny z faktyczną zawartością. Źle oznakowany jest co trzeci artykuł spożywczy – wynika z kontroli przeprowadzonej przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Prowadzą makarony i przetwory mięsne. Aż 66 proc. badanych produktów tego typu było źle oznakowanych. W wypadku ryb było to 55 proc., octu – 53 proc., fermentowanych napojów winiarskich – 48 proc., a pieczywa – 45 proc. Na przykład w „dorszu w galarecie" kontrolerzy znaleźli mięso z czarniaka, w konserwie „węgorz morski" zamiast węgorza był pałasz, a w „paluszkach krabowych" znajdował się jedynie dodatek „ekstraktu z kraba".

Konsument w malinach
Nowa ustawa nie wyeliminuje oszustów, jeśli konsumenci nie zaczną zwracać bacznej uwagi na to, co kupują. Bardziej godne zaufania są produkty wytwarzane przez małe, lokalne przedsiębiorstwa. – Kontrole jakości wskazują, że mali producenci nie fałszują żywności w takim stopniu, by mogła stwarzać jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia konsumentów – mówi Stanisław Kowalczyk, zastępca Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Duże firmy czują się bardziej bezkarne, a do licznych oszustw i fałszerstw skłaniają ich większe możliwości finansowe i dobrze zorganizowana, potężna obsługa prawna.
Należy uważać na tanie produkty. Zwykle razem z niską ceną klient otrzymuje bardzo niską jakość. Warto dokładne sprawdzić znajdujące się na etykiecie informacje o składzie produktów i zwracać uwagę na cenę w przeliczeniu na wagę wyrobu. Czasami może się okazać zaskakująco wysoka.
W supermarkecie nie ma co szukać soków „wyciskanych ze świeżych owoców". Te sprzedawane w kartonach są wytwarzane z pulpy z podsuszonych owoców. Sok malinowy Herbapolu (Owocowa Spiżarnia) ma jedynie smak, barwę i zapach malin. Jego główna zawartość to zagęszczone soki z aronii i czarnej marchwi. Producent uważa, że nie jest to wpuszczanie klienta w maliny. W podobny sposób powstaje coraz więcej artykułów spożywczych, bo konsumentów nie obchodzą kulisy procesu produkcyjnego.

Szynka bezmięsna
Karmin, najbardziej popularny barwnik spożywczy, jest otrzymywany z odwłoków insektów (Dactylopius coccus Costa) zbieranych w Peru i na Wyspach Kanaryjskich, które po wysuszeniu są mielone na proszek. Do wyprodukowania pół kilograma karminu potrzeba 70 tys. insektów. Dodaje się go do jogurtów, lizaków, cukierków czy owocowego nadzienia do ciast.
Ekolodzy wyliczają, że przeciętny konsument w ciągu roku zjada 2 kg konserwantów i ulepszaczy żywności. Masowa produkcja żywności nie byłaby jednak możliwa bez stosowania dodatków chemicznych. Producenci dodają do wędlin błonnik pszenny i białko sojowe. Dzięki temu „szynki" są soczyste, czyli zgodne z wymogami klientów, a także odpowiednio twarde i elastyczne, by nie „ciekły". Do konserwacji wędlin nikt nie wymyślił lepszego środka niż azotyny. To one nadają wędlinom lubiany przez konsumentów czerwony kolor. Poprawiają też smak, przedłużają trwałość i chronią przed jadem kiełbasianym. Mają tylko tę wadę, że są podejrzewane o działanie rakotwórcze. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) rozważała wprowadzenie zakazu stosowania azotynów w przemyśle mięsnym. Nie ma ich jednak czym zastąpić. Nie ma też potrzeby. Zawartość azotynów w wędlinach jest minimalna – liczona w miligramach na kilogram produktu.
– Dziś można już wyprodukować szynkę bez grama mięsa – mówi Krzysztof Wierzbicki, prezes firmy Agnex, dystrybutora dodatków do żywności, konserwantów, barwników i przypraw. Taka szynka już niedługo znajdzie się w sprzedaży, prawdopodobnie jako dodatek do pizzy. Smacznego!


Chemia żywności

W przemyśle spożywczym stosuje się ponad 500 chemicznych dodatków. W tabeli podajemy nazwy niektórych z nich, ich symbole, produkty, do których są dodawane, zastosowanie i wywoływane przez nie skutki uboczne.

Kwas benzoesowy i benzoesany (syntetyczne)

E210-213
Soki, przetwory owocowe, napoje gazowane, konserwy, ocet, płyny do płukania jamy ustnej
Stabilizuje kolor, przedłuża trwałość, hamuje rozwój drożdży i pleśni
wywołują Duszności u astmatyków, nasilenie alergii u alergików

Związki siarki
E220-228 (dwutlenek siarki)
E221 (siarczyn sodu)
E222 (dwusiarczyn sodu)
E223 (pirosiarczan sodu)
E224 (dwusiarczyn potasu)
E225 (siarczyn potasu)
E228 (wodorosiarczyn potasu)
Suszone owoce i warzywa, produkty puszkowane, piwo, pieczywo, wino, herbata, ocet, żelatyna, sosy, dżemy, galaretki, orzechy, owoce kandyzowane, zupy w proszku
Przeciwutleniające, zapobiegają zmianie koloru warzyw i owoców, hamują wzrost bakterii podczas wyrobu win
Rozkładają witaminę B w produktach, wywołują takie reakcje jak E210-213, a ponadto bóle brzucha, podrażnienie gardła, wstrząs anafilaktyczny

Bifenyl
E230-233
Skórki owoców
Dozwolony tylko do zabezpieczania skórek owoców cytrusowych przed rozwojem pleśni i grzybów
Zakłóca czynności skóry, u alergików może wywołać alergię kontaktową

Nizyna – antybiotyk (na opakowaniach się jej nie ujawnia)
E234
Przetwory mleczne i mięsne, w Polsce dodawany do serków topionych
Konserwuje, zabija kilka gatunków bakterii
W Polsce wciąż stosowany, ale w Europie Zachodniej rezygnuje się z dodawania antybiotyków do żywności

Pochodne kwasu mrówkowego
E236-238
Ryby wędzone i surowe soki owocowe
Zabezpiecza przed niektórymi bakteriami i grzybami
Nieszkodliwe

Kwas octowy i sole tego kwasu
E260-263
Przetwory rybne, grzyby w occie
Poprawia smak, chroni przed zepsuciem, zakwaszając produkt
Nieszkodliwe, z wyjątkiem E261 zabronionego dla osób z chorymi nerkami

Kwas mlekowy (przeciwutleniacz)
E270
Margaryny, mleko, śmietany, salami
Konserwuje, wytwarza kwaśne środowisko, przedłużając okres przydatności produktów do spożycia
U dorosłych Nieszkodliwe

Propioniany
E280-283
Produkty mączne, wypieki
Chronią przed zepsuciem, mogą zmieniać zapach i smak produktów wywołują migreny. Badania na zwierzętach wykazały, że powodują raka żołądka

Dwutlenek węgla
E290
Wina, napoje gazowane, słodycze
Konserwuje, przedłuża świeżość wód, chroni przed zepsuciem, zakwaszając produkt
Może nasilać działanie alkoholu

Kwas askorbinowy (wit. C) i jego sole
E300-304
słodycze, przetwory z owoców i warzyw, piwo, mięsa peklowane
Przeciwutleniające, stabilizuje kolor
Może przyspieszać tworzenie się w nerkach kamieni szczawianowych, jest najzdrowszym i najdroższym konserwantem

Azotyny i azotany
E249 (azotyn potasu)
E250 (azotyn sodu)
E251 (azotan sodu)
E252 (azotan potasu)
Mięso i jego przetwory, warzywa
Chroni przed bakterią Clostridium botulinum i wytwarzanym przez nią jadem kiełbasianym.
powodują Bóle i zawroty głowy, duszności. Wywołują rozkład białek w którego wyniku mogą powstać rakotwórcze nitrozaminy. Zabronione w produktach dla małych dzieci. Odradzane jest grillowanie produktów z tymi dodatkami

Butylowane: hydroksyanizol i hydroksytoluen
BHA (E320), BHT (E321)
Biszkopty, kostki rosołowe, smalec, tłuszcze cukiernicze, gumy do żucia
Chronią przed jełczeniem podnoszą poziom lipidów i cholesterolu we krwi, aktywują enzymy wątroby rozkładające witaminę D, przy alergiach powodują rozpadliny skóry. Zakazane dla małych dzieci

Barwniki żółte
E100-110
E103 i E105 są zabronione;
E102 to witamina B2
Przyprawy, koncentraty, margaryny, sosy, esencje
Mała szkodliwość dla zdrowia, niewielka toksyczność

Barwniki czerwone
E120-127, E121
E125-126 są zabronione
Dżemy, marmolady, ryby, słodycze, wina, wiśnie kandyzowane
Niektóre wywołują alergie, mogą wpływać na odkładanie się kamieni w nerkach lub działać rakotwórczo

Barwniki niebieskie
E131-133
Cukierki, drażetki, lekarstwa
Nieszkodliwe

Barwniki zielone
E140-144
Groszek konserwowy, słodycze
Nieszkodliwe


Manna z wędliny
Konsument może wybierać spośród 20 rodzajów wędlin, które prawie w ogóle nie różnią się w smaku - mówi dr Ryszard Tuz z Katedry Hodowli Trzody Chlewnej Akademii Rolniczej w Krakowie. Niektóre mielonki wieprzowe jedynie w 13 proc. składają się z mięsa wieprzowego, a większość ich zawartości stanowią białka sojowe, kasza manna, woda, tłuszcz wieprzowy oraz mięso i chrząstki drobiowe. Większość zakładów przetwórczych prowadzi także "niszową produkcję" wędlin lepszej jakości, ale ich cena jest znacznie wyższa - 40-50 zł za kilogram.

Glazurowane ryby
Ryby są pokrywane warstwą lodu chroniącą je przed wysychaniem podczas transportu i przechowywania. Stanowi ona do dwudziestu kilku procent ich masy, a nie powinna przekraczać 10 proc.
Cena za kilogram takiej "glazurowanej ryby" często obejmuje także zamrożoną wraz z nią wodę. Niektórzy producenci konserw zwiększają ilość wody kosztem zawartych w puszce ryb. W sardynkach konserwowych podczas kontroli inspekcji handlowej stwierdzono 18 proc. wody (nie powinno jej być więcej niż 8 proc.).

Wino marki wino
Nagminnie podrabiane są markowe trunki, takie jak Scotch whisky, Bacardi, Armaniac, Metaxa i Stock, do których dolewana jest zwykła wódka.
Francuskie koniaki fałszowane są dodatkiem ekstraktów dębowych i waniliowych oraz karmelu. Wino podrabia się przez dosładzanie, dokwaszanie, dodawanie glicerolu, glikolu oraz substancji barwiących i smakowych.



Okładka tygodnika WPROST: 36/2008
Więcej możesz przeczytać w 36/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 4
  • kowalk IP
    Właśnie ukazała się książka Czy wiesz co jesz. Po przeczytaniu można osiwieć :) polecam oto link http://www.bookinista.pl/index.php/home/shop.product_details/92/flypage.tpl/29674
    • Gość IP
      W PRL chemii nie dodawano, gdyż chemikalia były droższe od produktów rolnych.
      • Miętoń Sylweriusz IP
        \"W PRL przedłużano termin przydatności mleka do spożycia, dodając do niego proszek do prania...\" - oczywiście autor zapomniał dodać, że proszek do mleka dodawał chłopek-roztropek a nie państwo! Ot, tak skrót albo manipulacja, aby obrzydzić dodatkowo PRL.

        Spis treści tygodnika Wprost nr 36/2008 (1341)

        • Wprost od czytelników 31 sie 2008, 22:00 Masakra filmem animowanym Chciałbym wyrazić sprzeciw wobec zdania z pierwszego akapitu artykułu „Masakra filmem animowanym" (nr 34). Autorzy piszą o bohaterze współczesnych seriali animowanych: „To może być idol twoich... 3
        • Na stronie - Tajny rząd RP 31 sie 2008, 22:00 Czy Polska Anno Domini 2008 na pewno jest w pełni suwerenna? 3
        • Skaner 31 sie 2008, 22:00 8
        • Bohaterowie afery aneksowej u Komorowskiego 31 sie 2008, 22:00 WSI i polityk 8
        • Ambasador Rosji do redaktora „Wprost” 31 sie 2008, 22:00 Listy 9
        • „Solidarność” na bruku 31 sie 2008, 22:00 Polityka 9
        • Dossier 31 sie 2008, 22:00 „Tym razem »spieprzaj, dziadu« powiedział przywódcom Rosji"Joanna Senyszyn w swoim blogu o prezydencie Kaczyńskim w Tbilisi„Nasi żołnierze nie mają syndromu Nangar Khel. Mają syndrom poznańskiej... 10
        • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Walczę z nadwagą 31 sie 2008, 22:00 Rozmowa z Cezarym Tomczykiem, posłem PO, miłośnikiem sztuk walki 10
        • Ludzie 31 sie 2008, 22:00  Soyka w policji Komendanta policji w filmie Doroty Kędzierzawskiej „Jutro będzie lepiej" zagra Stanisław Soyka. Premiera dramatu psychologicznego z aktorskim debiutem muzyka planowana jest na 2009 rok. (MROG)  Salon gier braci... 11
        • Gwiazdy na gazie 31 sie 2008, 22:00 Obyczaje 11
        • Wicemiss prezydent 31 sie 2008, 22:00 Wybory w USA 12
        • Kary za brak świadectw 31 sie 2008, 22:00 Budownictwo 12
        • Izba pamięci nuncjusza 31 sie 2008, 22:00 Obyczaje 12
        • Rząd do pomocy 31 sie 2008, 22:00 Katastrofy 12
        • Niegrzeczne style 31 sie 2008, 22:00 Telewizja 14
        • Śmierć to za mało 31 sie 2008, 22:00 Kino 14
        • Zapytaj wprost - Sylwia Gruchała 31 sie 2008, 22:00 Czas podziękować działaczom! 15
        • Poczta 31 sie 2008, 22:00 Policja Billa Gatesa Laptopy i aparaty cyfrowe, gadżety i Złote Blachy dostają nadgorliwcy, którzy wyjątkowo zasłużą się dla sprawy i utrudnią życie zwykłym ludziom, np. zabiorą studentowi komputer podczas sesji lub przed... 16
        • Playback 31 sie 2008, 22:00 Minister sportu Mirosław Drzewiecki i wicepremier Grzegorz Schetyna 16
        • Wprost przeciwnie - Okopy grajdołu 31 sie 2008, 22:00 Strach i kompleksy wyniesione z PRL nadal rzutują na politykę zagraniczną III RP 18
        • Z życia koalicji 31 sie 2008, 22:00 A to dobre! Minister sportu Drzewiecki (ten, co rano kupuje ogórki kwaszone w spożywczaku) ogłosił krucjatę przeciwko nadużywającym alkoholu działaczom. Skłoniła go do tego przygoda wiceprezesa od lekkiej atletyki, który przysnął w... 20
        • Z życia opozycji 31 sie 2008, 22:00 Hurra! Notowania komuszków spadły do 5 procent! Wnet ogłoszono, że to kara za konszachty Napieralskiego z prezydentem Kaczyńskim. Naszym zdaniem, to elektorat gejowski odpłynął od SLD po klęsce Wojtka Olejniczaka. Może zresztą uczynił... 21
        • Doktor Garlicki & Mister Łapówka 31 sie 2008, 22:00 Świetny fachowiec, ale nieuczciwy 22
        • Polscy gladiatorzy 31 sie 2008, 22:00 Lech Kaczyński jest jak John McCain, a Donald Tusk jak Barack Obama 28
        • Kłamstwo podręcznikowe 31 sie 2008, 22:00 Podręczniki powinni pisać najlepsi uczeni, a nie anonimowi wyrobnicy edukacji 30
        • Postać tygodnia - Grzegorz Schetyna 31 sie 2008, 22:00 Gracz 36
        • Wprost z blogu 31 sie 2008, 22:00 PolitykaMedia o GruzjiMarek Miller www.em-jak-media.blogspot.comNie będzie to wpis ani prorosyjski, ani progruziński. Bardziej zastanawia mnie, czy aby media nie powtórzyły zachowania Kremla. Rosja czekała na pretekst, jakim była akcja... 37
        • Trójka bez sternika 31 sie 2008, 22:00 38
        • Wielki skok 31 sie 2008, 22:00 Wszyscy chcą się pożywić na naszych emeryturachRząd robi skok na nasze pieniądze zgromadzone w otwartych funduszach emerytalnych (w lipcu było to prawie 140 mld zł). Gabinet Donalda Tuska przyjął projekt ustawy o funduszach dożywotnich... 38
        • Czarni pracusie 31 sie 2008, 22:00 Likwidacja szarej strefy pracy zwiększy liczbę bezrobotnych o pół miliona  Polak pracujący w szarej strefie jest ponad dwa razy bardziej wydajny od pracującego legalnie. Taki wniosek można wysnuć z raportu przygotowanego na zlecenie... 38
        • Test strachu 31 sie 2008, 22:00 Brukselski szczyt UE powinien dać Kremlowi czytelny sygnał, że jest już inaczej Poniedziałkowy nadzwyczajny szczyt UE w Brukseli pod żadnym względem nie powinien być spotkaniem typowym. Uznanie niepodległości Abchazji i Osetii... 38
        • Ryba po polsku - Balon na cokole 31 sie 2008, 22:00 Giną odchody intelektualne naszych największych, a mogłyby być nawozem pod przyszłą oziminę szczęścia 39
        • Giełda 31 sie 2008, 22:00 40
        • 20 procent ostrzeżenia 31 sie 2008, 22:00 Hasła ostrzegające przed szkodliwością spożywania alkoholu, podobne do tych zamieszczonych na opakowaniach papierosów, mają się pojawić na butelkach z wódką, winem i piwem już w 2009 r. Według rozporządzenia ministra zdrowia, będą... 40
        • Eurospekulanci za kraty 31 sie 2008, 22:00 Dziesięcioma latami w więzieniu zagroził słowacki rząd przedsiębiorcom, którzy „w sposób nieuzasadniony" podwyższą ceny produktów i usług przy okazji wprowadzania euro. To atak na prawa gospodarki rynkowej i prawo do... 40
        • Kościelna benzyna 31 sie 2008, 22:00 Stowarzyszenie kościołów na południu Niemiec założyło stację benzynową, aby pomóc rodzinom nienadążającym za wzrostem cen. Sprzedaje ono benzynę o 10 proc. taniej niż komercyjne stacje. Organizacja jest zarejestrowana jako non... 40
        • Pożeracze marek 31 sie 2008, 22:00 Giełdowa spółka Sfinks, właściciel sieci restauracji Sphinx (ma też 11 restauracji Chłopskie Jadło oraz trzy Wook), może zostać wchłonięta przez AmRest – właściciela restauracji KFC, Pizza Hut, Burger King i Starbucks w Polsce.... 40
        • Wesele oszczędne 31 sie 2008, 22:00 Przeciętny koszt wesela na Wyspach Brytyjskich wynosi 20 tys. funtów. Jednak para nowożeńców z Devon wyznaczyła nowe standardy – na ślub wydała 480 funtów. Odette Fenwick kupiła suknię ślubną na eBay za 52 funty, a Chris May... 40
        • Nie wychylać się 31 sie 2008, 22:00 Siedź cicho, rób swoje, nie wtrącaj się. Tylko 13 proc. pracowników polskich firm twierdzi, że są nagradzani za innowacyjne pomysły, przyczyniające się do poprawy efektywności działania firmy. W badaniu przeprowadzonym przez The... 40
        • Twierdza Rosja 31 sie 2008, 22:00 Rosja jest nadal praktycznie zamknięta dla cywilizowanego świata 42
        • Handlowa wojna podjazdowa 31 sie 2008, 22:00 Polska nie powinna się obawiać wojny handlowej z Rosją, bo taka wojna trwa już od lat 44
        • Nauka zdzierania 31 sie 2008, 22:00 Polski system szkolenia kierowców wyprodukował wielką armię pasożytów 48
        • Szklane miasta 31 sie 2008, 22:00 Prywatne firmy budują w Polsce nowe miasta 50
        • Barbarzyńca w winnicy 31 sie 2008, 22:00 Jankes Robert Parker rzucił na kolana bufonów z Bordeaux 54
        • 2x2=4 Bracia Czesi 31 sie 2008, 22:00 Nasi południowi sąsiedzi lepiej od nas rozwiązują problemy polityczne i gospodarcze 56
        • Know-how 31 sie 2008, 22:00 58
        • Odważni nie ściągają 31 sie 2008, 22:00 Uczniowie, którzy otrzymali w teście badającym odwagę i empatię najwyższe wyniki, rzadziej niż inni ściągają podczas egzaminów. Uczciwi uzyskali też najlepsze wyniki w teście szczerości przeprowadzonym przez badaczy z Ohio State... 58
        • Noga słoniowa 31 sie 2008, 22:00 Wbrew powszechnymym przekonaniom nogi słonia nie są sztywne jak słupy. Stawy biodrowe, kolanowe, łokciowe działają u tych zwierząt równie sprawnie jak u koni – twierdzi dr John Hutchinson z Royal Veterinary College w Londynie. Kiedy... 58
        • Truskawkowe banany 31 sie 2008, 22:00 Wkrótce będzie można uprawiać banany o zapachu truskawek i arbuzy z aromatem cytryny – zapowiadają amerykańscy biochemicy z Texas Medical School. Naukowcom udało się już zmienić ilość enzymów odpowiedzialnych za zapach owoców... 58
        • Mdłości na córkę 31 sie 2008, 22:00 Jeśli kobieta w ciąży odczuwa poranne mdłości, prawdopodobnie urodzi córkę. Tę ludową prawdę potwierdzono naukowo. Epidemiolodzy z University of Washington porównali przypadki 2110 kobiet, które w pierwszym trymestrze ciąży były... 58
        • Nie dla idiotów 31 sie 2008, 22:00 Czy zdrowy rozsądek to towar deficytowy? Takie wrażenie można odnieść po lekturze książki „Nagrody Darwina". Na polski rynek trafiła czwarta edycja tej książki, tak jak poprzednie pełna z pozoru zabawnych historii, które w... 58
        • Podglądanie wulkanów 31 sie 2008, 22:00 Najgłębsze podmorskie wulkany świata chcą zbadać brytyjscy naukowcy z Narodowego Centrum Oceanografii (National Oceanography Centre). Zrobią to za pomocą nowego bezzałogowego robota podwodnego. Jedna z wulkanicznych szczelin znajduje się... 58
        • Czy wiesz, co jesz? 31 sie 2008, 22:00 Zamiast masła, sera i szynki sprzedawane są produkty masłopodobne, seropodobne i szynkopodobne 60
        • Gimnastyka mózgu 31 sie 2008, 22:00 Wyższy poziom inteligencji można wytrenować 68
        • Waleczne serca 31 sie 2008, 22:00 Mrówki są znacznie okrutniejsze od ludzi 72
        • Księżniczka w Książnicach 31 sie 2008, 22:00 Archeolodzy odkryli najstarszy na polskich ziemiach grób z okresu neolitu 74
        • Rzeźnia wieluńska 31 sie 2008, 22:00 Wieluń był pierwszym miastem, w którym podczas II wojny światowej zbombardowano szpital i kościoły 76
        • Górna półka - Gen odwagi 31 sie 2008, 22:00 Czy można przeżyć siedem postrzałów i dwadzieścia osiem ran od odłamków i uderzeń bagnetem? Tylu obrażeń lekarze doliczyli się w maju 1968 r. na ciele sierżanta armii amerykańskiej Roya Benavideza. Doznał ich w trakcie... 79
        • Bez granic 31 sie 2008, 22:00 80
        • Książka - Kontynent kamikadze 31 sie 2008, 22:00  Odpowiedzialność za wzrost islamskiego ekstremizmu w dużej mierze ponoszą kraje zachodnie – twierdzi w swojej książce Magdi Allam, zastępca redaktora naczelnego włoskiego dziennika „Corriere della Sera". Poszukuje w... 80
        • Niż opiumowy 31 sie 2008, 22:00 Po raz pierwszy od lat spada produkcja opium w Afganistanie, który od dawna postrzegany jest jako jego główny dostawca na cały świat. Jak wynika z prognoz opublikowanych w raporcie ekspertów ONZ, tegoroczna produkcja słomy makowej ma... 80
        • Angela wpływowa 31 sie 2008, 22:00 Niemiecka kanclerz Angela Merkel po raz trzeci została uznana przez magazyn „Forbes" za najbardziej wpływową kobietę świata. „Forbes" docenił panią kanclerz przede wszystkim za konsekwencję we wprowadzaniu reform,... 80
        • Rozśpiewany Berlusconi 31 sie 2008, 22:00 Włoski premier Silvio Berlusconi nawet na wakacjach nie próżnuje. Podczas urlopu w prywatnej rezydencji na Sardynii Berlusconi wspólnie ze swoim ulubionym gitarzystą Mariano Apicellą nagrał płytę z pieśniami neapolitańskimi. Kompakt z... 80
        • Cytat tygodnia 31 sie 2008, 22:00 „Żywność jest ostatnią bronią, której używają Amerykanie i Brytyjczycy, żeby mnie obalić" Robert Mugabe, prezydent Zimbabwe, obarczający Zachód winą za inflację i kryzys gospodarczy w Zimbabwe 80
        • Schizofrenia w NATO 31 sie 2008, 22:00 Zachód stoi przed najpoważniejszą próbą jedności od zakończenia zimnej wojny 82
        • Rosyjska Republika Weimarska 31 sie 2008, 22:00 Moskwa wywróciła szachownicę, na której z powodzeniem toczyła swoją partię 86
        • Borys Szalony 31 sie 2008, 22:00 Ekscentryczny burmistrz Londynu jest ostatnim bastionem politycznej uczciwości 88
        • Zatoka bojarów 31 sie 2008, 22:00 Francuzi poznają siłę rosyjskich pieniędzy 92
        • Pasaż 31 sie 2008, 22:00   94
        • Futro i koronki 31 sie 2008, 22:00 Szarość to ulubiony kolor projektantów na jesień 2008 – pojawia się m.in. u Versace i Oscara de la Renty. Na wybiegach króluje też czerń – postawił na nią m.in. Alexander McQueen, którego kolekcja, pełna pięknych,... 94
        • Dwie role Kate Moss 31 sie 2008, 22:00 Roberto Cavalli twierdzi, że Kate Moss jest koszmarną projektantką – nie zostawił suchej nitki na jej kolekcji dla marki TopShop. Musi ją jednak uważać za dobrą modelkę – Brytyjka została twarzą Just Cavalli. W najnowszej... 94
        • Powrót do przeszłości 31 sie 2008, 22:00 Vintage to słowo kluczowe w wypadku jesienno-zimowej kolekcji Max & Co. Projektanci garściami czerpali z mody z przeszłości, a rozrzut mieli niezły – od lat 30. po 90. Najważniejszą rolę w kolekcji odgrywają materiały (wełny,... 94
        • Siostry Cruz na czasie 31 sie 2008, 22:00 To już trzecia kolekcja ubrań zaprojektowana przez Penélope i Mónicę Cruz dla Mango. Ich najnowsze pomysły na modę w większości wpasowują się w tegoroczne trendy – kolorystycznie dominują czerń i szarość, nie zabrakło futer i... 94
        • Czuła dedykacja 31 sie 2008, 22:00 Najnowsza kolekcja Hexeline to „zbiór najcenniejszych cytatów ze złotych lat mody" – od małej czarnej Chanel poprzez garnitur Marleny Dietrich po smoking Yves’a Saint-Laurenta. YSL zainspirował markę najsilniej –... 94
        • Laser 31 sie 2008, 22:00 98
        • Wydarzenie tygodnia: Mistrz o mistrzach 31 sie 2008, 22:00 Ta książka może wpłynąć na myśl całego pokolenia – prorokował „The Times" w 1950 r. znaczenie dzieła Ernsta Gombricha. Nie przewidział, że „O sztuce" stanie się książką, która nie straci na aktualności... 98
        • Jesienne premiery książkowe 31 sie 2008, 22:00 Literatura faktu Jeśli ktoś chce wiedzieć, za co Wolter nienawidził Żydów i dlaczego ci mimo wszystko traktowali go pobłażliwie, dwutomowa „Historia antysemityzmu" Leona Poliakova (Universitas) da odpowiedź na to i wiele innych... 98
        • Z dala od zgiełku 31 sie 2008, 22:00 Idea slow food przyjmuje się w muzeach 100
        • Władza urody 31 sie 2008, 22:00 Najpiękniejsze i najlepiej ubrane kobiety światowej polityki 104
        • Malarz niepokoju 31 sie 2008, 22:00 Nawet najbardziej uzdolniony artysta bez klasycznej edukacji jest wewnętrznie pusty – mówi Vincent Desiderio 108
        • Fabryka frustratek 31 sie 2008, 22:00 Bycie wokalistką staje się dziś synonimem bycia bezrobotną 110
        • Wencel gordyjski - Duszożerne robaki 31 sie 2008, 22:00 Słowiański alkoholik nie udaje, jak jego zachodni kuzyni, że chce się dobrze bawić 112
        • UEorgan Ludu 31 sie 2008, 22:00 Obywatel olał drugą Irlandię * Premier wystraszył talibów, prezydent załatwi Ruskich? * Gej Władzio nie miał szans 113
        • Krótko po wolsku - Twarze i potwarze 31 sie 2008, 22:00 Do niedawna utrata twarzy była czymś nieodwracalnym. Ofiary rozległych poparzeń kryły się po domach, bandażowały oblicze albo nosiły maskę, jak upiór w operze. Obecnie pojawił się ratunek – przeszczep. Początkowo przeszczepiano... 113
        • Skibą w mur - Rekordy z tej ziemi 31 sie 2008, 22:00 W Polsce rekord dziwnych min należy do Anny Fotygi, a rekord kumoterstwa do Waldemara Pawlaka 114

        ZKDP - Nakład kontrolowany