Miliard w szczepionce

Miliard w szczepionce

„Gdybym wiedziała o skutkach ubocznych, nigdy nie pozwoliłabym córce zaszczepić się przeciwko rakowi szyjki macicy. Dziś byłaby ze mną, mogłabym ją przytulić” – żaliła się miesiąc temu w telewizji CBS Amerykanka Emily Tarsell. Jej 21-letnia córka Christina zmarła nagle trzy tygodnie po wzięciu ostatniej, trzeciej dawki szczepionki przeciwko wirusowi HPV.
To dwudziesty dziewiąty przypadek śmierci na krótko po wzięciu szczepionki, zgłoszony amerykańskim władzom. W Polsce szczepionkę przeciwko wirusowi HPV, który może być przyczyną nowotworu szyjki macicy, przyjęło już 50 tys. dziewczynek – na ogół w ramach opłaconych przez samorządy akcji szczepień. Jej producent, amerykański koncern farmaceutyczny Merck, sugeruje polskiemu rządowi, aby budżet opłacił szczepienia wszystkim nastolatkom. Gra toczy się o ogromne pieniądze. Urzędy ds. kontroli bezpieczeństwa leków w USA i UE wydały oświadczenia, że silgard (handlowa nazwa szczepionki w  Polsce; w USA sprzedawana jest pod marką gardasil) jest bezpieczny. Nie ma dowodów, że zgony w USA zostały spowodowane przez szczepienia. Przedstawiciele Mercka podkreślają, że zaszczepiono już kilkanaście milionów osób i przy tak dużej populacji zawsze zdarzają się przypadki niewyjaśnionych zgonów. To, że nastąpiły one po wzięciu szczepionki, ma  być tylko wynikiem zbiegu okoliczności. Hiszpańskie Ministerstwo Zdrowia wstrzymało jednak aplikowanie jednej serii silgardu (o numerze NH52670), po tym jak dwie 14-letnie dziewczynki, które się nie znały i nigdy nie  spotkały, po przyjęciu szczepionki 4 i 6 lutego straciły przytomność i  wpadły w konwulsje. Ich stan jest stabilny. Resort zezwolił więc na  kontynuowanie szczepień. W lutym amerykańskie Narodowe Centrum Informacji o Szczepionkach (National Vaccine Information Center), istniejąca od 27 lat prywatna instytucja monitorująca bezpieczeństwo szczepionek, wydało raport, w którym porównano liczbę przypadków zgłaszanych pogorszeń stanu zdrowia w krótkim czasie po wzięciu silgardu oraz innej szczepionki. Z analizy wynika, że zanotowano 33 razy więcej zgłoszeń zakrzepicy i 15 razy więcej przypadków udaru mózgu. Urzędnicy nadzorujący rynek leków podważają jednak wnioski tego raportu. To tylko przykłady wątpliwości, jakie budzi silgard.

„W ciągu zaledwie dwóch lat rak szyjki macicy z mało znanej choroby, charakterystycznej prawie wyłącznie dla krajów Trzeciego Świata, stał się ?najmodniejszą? chorobą w USA i Europie Zachodniej" – napisał 20 sierpnia 2008 r. „The New York Times". „Merck lobbował praktycznie każdą wpływową osobę, organizacje kobiece, polityków. Wywołał panikę wśród ludzi. Sprawił, że byli przekonani, iż muszą jak najszybciej zaszczepić swoje dzieci, bo za chwilę będzie za późno” –  stwierdziła prof. Diane Harper z Dartmouth Medical School w wywiadzie dla tej gazety. Harper była jedną z osób prowadzących badania kliniczne silgardu, a w latach 2006-2007 odpowiadała za program walki z rakiem szyjki macicy w Światowej Organizacji Zdrowia. Silgard został zatwierdzony przez amerykański Urząd ds. Kontroli Żywności Leków (Food and Drug Administration) zaledwie sześć miesięcy po  złożeniu wniosku przez Mercka. Kilka tygodni później Centrum Kontroli i  Zapobiegania Chorobom (Centers for Disease Control and Prevention) zarekomendowało silgard do powszechnego stosowania u dziewczynek. Jak zauważyła Harper, większość szczepionek czeka trzy lata na taką zgodę. Przed zezwoleniem na szczepienie całej populacji odczekuje się nawet 5-10 lat. „W takim okresie dowiadujemy się więcej o skutkach ubocznych. Wcześniej szczepionkę powinni dostać tylko ci, którzy zdają sobie sprawę z większego ryzyka i są w stanie je zaakceptować” – powiedziała Harper. Merckowi bardzo zależało na szybkim zaszczepieniu jak największej liczby osób. W momencie wprowadzenia na rynek jego szczepionka przeciwko HPV była jedyną tego rodzaju. Koncern zdawał sobie sprawę, że prędzej czy  później rywale opracują własne szczepionki i rozpocznie się walka o  rynek, co wymusi konieczność obniżenia cen, czyli zmniejszenia zysków. Już pod koniec 2007 r. do sprzedaży dopuszczono cervarix brytyjskiej firmy GlaxoSmithKline (w Polsce zaszczepiono nim około 10 tys. osób), ale szczepionka ta zapewnia mniejszą ochronę niż silgard. Trzy dawki silgardu kosztują około 1400 zł, co oznacza, że jest to jedna z  najdroższych szczepionek w historii. Europejskie Towarzystwo Ginekologiczne twierdzi, że powinna kosztować około 700 zł. Merrill Goozner, były szef działu ekonomicznego „The Chicago Tribune”, w  książce „Pigułka za 800 milionów dolarów” wskazuje, że największe amerykańskie koncerny farmaceutyczne na badania przeznaczają 14,1 proc. przychodów, a na reklamę – 30,8 proc. Przy tak wysokiej marży na  silgardzie Merck ma mnóstwo pieniędzy na promocję leku. I robi wszystko, by zdobyć rynek, zanim pojawi się poważna konkurencja.

Aby zdać sobie sprawę, jak gigantyczną pracę PR-owską wykonał Merck, trzeba wiedzieć, że jeszcze do niedawna rak szyjki macicy w ogóle nie  był uważany za problem w krajach rozwiniętych. Wyeliminowano go przez wprowadzenie regularnych badań cytologicznych dla kobiet (nawet te, które się zaszczepiły, i tak muszą się badać, bo – jak twierdzi Merck – szczepionka jest skuteczna w 70 proc.). Na przykład w Finlandii śmiertelność z powodu raka szyjki macicy wynosi kilkanaście osób rocznie i są to prawie wyłącznie kobiety, które nie chodziły regularnie na  badania. Regularna cytologia pozwala wykryć prawie wszystkie nieprawidłowe zmiany macicy, które następnie są usuwane m.in. za pomocą lasera. Przekształcenie się takich tworów w komórki rakowe trwa nawet 10 lat. Dlatego jest to jeden z niewielu nowotworów, który jest uleczalny prawie w 100 proc. Krótko mówiąc, w Europie Zachodniej problem nie istnieje nie dlatego, że kobiety się tam szczepią, tylko dlatego, że się regularnie badają. W Polsce w broszurach „promujących profilaktykę raka szyjki macicy" o  tym się nie informuje. Na pierwszym planie wybija się informację, że rak szyjki macicy to druga największa przyczyna śmiertelności wśród kobiet na świecie. Tyle że za tę statystykę odpowiadają kraje wschodniego wybrzeża Afryki i zachodniego wybrzeża Ameryki Południowej, gdzie albo nie ma w ogóle opieki medycznej, albo kobiety z niej nie korzystają. Nawet w Polsce, gdzie rak szyjki macicy uwa- żany jest za relatywnie duży problem (regularnie cytologię robi tylko 15 proc. kobiet; w unii – 85 proc.), takie przypadki stanowią jedynie 3 proc. wszystkich nowotworów. Rocznie diagnozuje się w Polsce 130 tys. nowych przypadków nowotworów, z czego 4 tys. to rak szyjki macicy. O  tym, że kampanie informujące o tym nowotworze to w istocie zakamuflowana reklama szczepionek, świadczy choćby to, że na raka prostaty zapada i  umiera w Polsce dwa razy więcej osób niż na raka szyjki macicy, a  problem nie jest nawet w niewielkiej części tak nagłośniony.

W Ameryce zarzuty wobec szczepionki i jej producenta podnosiły m.in. dzienniki „The New York Times", „The Wall Street Journal", telewizje CNN, CBS i NBC. W polskich mediach jest inaczej. Na  przykład w „Dzienniku” z 18 marca 2009 r. prof. Marek Sikorski mówi tak: „W Unii Europejskiej na raka zapadają tylko trzy na 100 tys. kobiet, u  nas – nadal 16 na 100 tys. (…) Tylko szczepienia mogą pomóc”. Przedstawiony jest jako „ginekolog z Akademii Świętokrzyskiej”, tymczasem jest on także wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Profilaktyki Zakażeń HPV (PTPZHPV), które na swojej stronie internetowej informuje, że jego „partnerem” jest firma MSD Polska, czyli polska filia Mercka, producenta silgardu (firma ta ma na swojej stronie internetowej link do strony towarzystwa). Na pytanie „Wprost”, co  oznacza takie „partnerstwo”, rzecznik MSD Polska Karol Poznański wyjaśnia, że firma przekazuje pieniądze na przykład na kongresy organizowane przez towarzystwo oraz finansuje wydawany przez nie  biuletyn „Monitor HPV”. Ustaliliśmy też, że prezes PTPZHPV prof. Sławomir Majewski 16-17 maja 2008 r. wygłosił w Poznaniu na konferencji „Profilaktyka pierwotna i wtórna – diagnostyka i leczenie raka szyjki macicy” wykład na temat silgardu, sponsorowany przez MSD Polska. Firma odmówiła ujawnienia kwoty honorarium, ale w USA koncern płacił lekarzom po 4500 USD za 50-minutowe wykłady na temat szczepionki (rekordziści zarobili w ten sposób kilkaset tysięcy dolarów). Daje do myślenia, że  towarzystwo powstało w październiku 2005 r., a więc zaledwie kilka miesięcy przed dopuszczeniem silgardu do sprzedaży.

Skuteczność silgardu w walce z rakiem nie jest tak oczywista, jak twierdzą przedstawiciele producenta. „Nie ma żadnego naukowego dowodu na  to, że szczepionka zapobiega rakowi" –  napisał prof. Carlos Alvarez-Dardet, ekspert ds. szczepień z  hiszpańskiego Uniwersytetu Alicante w dzienniku „El Pais". Pod jego apelem o wstrzymanie finansowanych z budżetu szczepień na raka szyjki macicy podpisało się 7 tys. hiszpańskich lekarzy. Od momentu zakażenia się wirusem HPV do pojawienia się nowotworu mija nawet 10 lat. Tymczasem gardasil testowano 5 lat, a cervairx – 6,5 roku. W tak krótkim czasie producenci tych szczepionek udowodnili jedynie, że zmniejszają one liczbę tzw. dysplazji, czyli zmian w komórkach, które mogą – ale nie muszą – przekształcić się w nowotworowe. Nawet gdyby szczepionki działały tak, jak twierdzą ich producenci, to i tak pierwsze efekty tego będą widoczne za wiele lat. Szczepione są bowiem kilkunastoletnie dziewczynki (wirus HPV przenoszony jest drogą płciową, więc zabezpiecza się dziewczynki przed rozpoczęciem przez nie współżycia seksualnego). Tymczasem większość przypadków raka szyjki macicy występuje u dużo starszych kobiet. Z tego powodu oraz ze względu na wysoki koszt szczepionki w listopadzie 2008 r. z finansowania z budżetu szczepień przeciwko HPV wycofała się Irlandia. Nad podobnym posunięciem debatuje się dziś Niemczech. W ulotce reklamowej silgardu Merck przyznaje, że nie wiadomo, jak długo będzie trwała ochrona gwarantowana przez szczepionkę. U niektórych dziewczynek w testach klinicznych ochrona kończyła się już po trzech latach. Może się więc okazać, że oprócz trzech standardowych dawek będzie im potrzebna co najmniej jeszcze jedna, a to oznacza kolejne grube pieniądze.

Sfinansowanie szczepień tylko jednego rocznika dziewczynek w wieku szkolnym kosztowałoby 400 mln zł. Na  wszystkie obowiązkowe szczepionki w Polsce wydaje się rocznie 65 mln zł. Cały Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych ma do dyspozycji nie więcej niż 300 mln zł rocznie. Jak podaje Merck, w 2008 r. sprzedaż silgardu spadła o 16 proc. Jeszcze w grudniu 2008 r. koncern przewidywał, że w 2009 r. sprzeda szczepionkę za 1,4-1,6 mld USD. W  lutym obniżył prognozę do 1,1-1,3 mld USD. Nic dziwnego, że ostro walczy o polski rynek. Gdy 18 marca minister zdrowia Ewa Kopacz oświadczyła, że  ze względu na zbyt wysoki koszt nie będzie możliwe sfinansowanie takiego programu szczepień, na jej głowę posypały się gromy. W mediach przedstawiano ją jako nieczułą na los biednych kobiet zagrożonych straszliwą chorobą gnębiącą świat. Tymczasem ostrożność w tej sprawie jest jak najbardziej wskazana. Na pewno po to, by uchronić pieniądze podatników, a być może także ich zdrowie. 

Pieniądze i medycyna

Marek Twardowski Wiceminister zdrowia

Nie ma gwarancji, że szczepionka przeciwko wirusowi HPV powodującemu raka szyjki macicy jest tak skuteczna, jak twierdzą koncerny farmaceutyczne. Jeżeli za 30 lat się okaże, że się pomyliły, to nikt nie  zwróci podatnikom dziesiątków miliardów złotych. A nawet jeżeli szczepionki byłyby tak skuteczne, jak twierdzą koncerny, to ciągle są one stanowczo za drogie. Za te same pieniądze można pomóc znacznie większej liczbie obywateli. A raka szyjki macicy można uniknąć, regularnie poddając się badaniom cytologicznym.

Karol Poznański Rzecznik prasowy MSD Polska

Urzędy kontroli bezpieczeństwa leków z  USA i UE oraz Międzynarodowa Organizacja Zdrowia (WHO) podkreślały bezpieczeństwo szczepionek przeciwko powodującemu m.in. raka szyjki macicy wirusowi HPV oraz płynące z tych szczepień korzyści. Nasza firma od czterech lat wspiera kampanię „Chronię życie przed rakiem szyjki macicy". Nie możemy ujawniać, ile pieniędzy wydaliśmy na tę kampanię. Informacje te dotyczą bowiem naszych partnerów. Część z nich objęta jest także tajemnicą handlową. Wszelkie nasze działania prowadzone są w  Polsce zgodnie z obowiązującym prawem.

Okładka tygodnika WPROST: 14/2009
Więcej możesz przeczytać w 14/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 10
  • mamaHania   IP
    Jeśli ktoś się boi raka to powinien zacząć się zdrowo odżywiać i zapewnić sobie dietę bogatą w amigdalinę, bo to brak amigdaliny w ograniźmie powoduje raka. A artykuł bardzo słusznie wspomina, że szczepionki to biznes i tu nie chodzi o zdrowie. Ja się nie zgadzam na fundowanie szczepień z kasy państwa, bo szczepienia to kłamstwo i propaganda, którą jesteśmy karmieni od 100 lat, co potwierdził w roku 1985 dr Albert Sabin, wynalazca doustnej szczepionki na polio. Powiedział, ze wieloletnie badania wykazały, że szczepienia są nieskuteczne.
    • kolaborantka   IP
      Taki cel, bo do niektórych rodziców przemawiają tylko reklamy, nie wiedzą co to NOP i że szczepiąc skazują swoje dziecko na szereg przewlekłych cywilizacyjnych chorób wcześniej, niż w wieku dojrzałym...
      • Nadzieja   IP
        CZy pisząc ten artykuł pomyślał Pan o tych 4 tysiącach kobiet które słyszą diagnozę:\"ma Pani raka...\" albo o tych które są obciążone genetycznie i nawet 20 % więcej szans na to, że nie zachorują sa dla nich bezcenne? Moim zdaniem farmakologia nie jest dziedziną do szukania \"afer\", poza tym jeżeli ktoś decyduje sie na szczepionke przeciw HPV to nie kupuje jej w supermarkecie i zaszczepia się w domu, tylko konsultuje swój wybór z lekarzem, a ten na pewno nie działa pod wpływem koncernu amerykańskiego, tylko dla dobra pacjentki.
        Jestem przed szczepionką i gdybym poważnie potraktowała ten artykuł to może bym zrezygnowała, dzieczyny... To nie jest kwestia komercji, to kwestia Waszego życia!
        • Kasia   IP
          Jestem po drugiej dawce tej szczepionki. Po pierwszej nie mialam żadnych objawów, natomiast po drugiej cała spuchłam, mialam problemy z przełykaniem i oddychaniem, gorączkę, omdlenia... Objawy utrzymywaly się przez ok. 2 tyg. Natomiast po paru miesiącach spowrotem wrócily. Nie zamierzam brać trzeciej dawki...
          • AnnaNenca@web.de   IP
            Panski artykul jest porazajacy.Wszystko przeciw,glownie
            wstep.Wiadomo,ze prawie wszedzie i wszystkim chodzi o pie-
            niadze.Mam jednak nadzieje,ze te szczepionke nie wynalez-
            li ludzie zapatrzeni tylko w \"kase\" i nie tylko tacy ja
            propaguja.Nie jestem slepo zapatrzona w nowosci,do wielu
            rzeczy podchodze sceptycznie,do sprawy szczepienia dziew-
            czynek rowniez.Moje corki,po konsultacji z lekarzem,zdecy-
            dowaly,ze sie zaszczepia.Po Panskim artykule starsza cor-
            ka pyta:\"mamo,czy moze byc tak,ze ja tez umre?\"
            Taki byl cel Panskiego artykulu?

            Spis treści tygodnika Wprost nr 14/2009 (1369)

            • Poczta 29 mar 2009, 20:00 Ostatnia artystka Sprawili mi państwo dużą niespodziankę i przyjemność, wybierając na człowieka tygodnia Katarzynę Nosowską („Ostatnia artystka", nr 13). Pamiętam, że pierwsze płyty zespołu Hey były dla mnie bardzo ważne... 4
            • Na stronie - Nasz morderca 2 29 mar 2009, 20:00 „Są takie rzeczy w niebie i na ziemi, o których się nie śniło filozofom” – powiada Hamlet do Horacja. Przypomi- nam dramat Szekspira, bo jego okropną parodię serwuje się nam od kilku miesięcy w związku z głośnym wypadkiem. 5
            • Polska mafia sądowa 29 mar 2009, 20:00 Josef Fritzl przed austriackim sądem został skazany na dożywocie po czterodniowym procesie. W Polsce podejrzany o pedofilię psycholog Andrzej Samson spędził wprawdzie kilka lat w areszcie, ale umarł jako niewinny. Bo polskie młyny sądowe mielą wolniej niż kościelne. 6
            • SKANER 29 mar 2009, 20:00 12
            • Grunt, że zna rosyjski 29 mar 2009, 20:00 Wbrew ogólnonarodowemu podnieceniu Włodzimierz Cimoszewicz ma niewielkie szanse na stanowisko sekretarza generalnego Rady Europy. Zarówno chadecy, jak i socjaliści patrzą na tę kandydaturę niechętnie, bo mają już swoich kandydatów.... 12
            • Legia, biało-czerwoni! 29 mar 2009, 20:00 Stowarzyszenie Byłych Żołnierzy i Przyjaciół Legii Cudzoziemskiej walczy o abolicję dla byłych legionistów – dowiedział się „Wprost". Dziś służba w obcej armii – a więc i w legii – jest zabroniona.... 12
            • Pytania niepolityczne - Skok w bok 29 mar 2009, 20:00 Rozmowa z Andrzejem Szejną, eurodeputowanym SLD 14
            • Polityczne plecy 29 mar 2009, 20:00 Tylko 7 proc. właścicieli lub menedżerów polskich firm porzuciłoby swoją pracę dla kariery politycznej. Jednocześnie zdają sobie sprawę, że robiąc biznes, warto mieć polityczne plecy. Nie są może konieczne, by uruchomić... 14
            • Plus ujemny - Kicz prawny 29 mar 2009, 20:00 Nie bierz życia na serio – i tak nie wyjdziesz z niego żywy. To jedyne optymistyczne przesłanie, które jest ciągle aktualne w czasie kryzysu ekonomicznego. Jak to zwykle bywa, nieszczęścia chodzą parami i jednemu kryzysowi towarzyszy inny kryzys – umysłowy. Ten... 16
            • Przegląd prasy zagranicznej 29 mar 2009, 20:00 Narodowy egzamin Jest coś, co niepokoi w planach ratunkowych administracji [Obamy]. Założenie, że ludzie podejmują lepsze decyzje za publiczne pieniądze. Historia daje wiele dowodów, że jest odwrotnie. Ludzie, którym powierza się... 22
            • Puls gospodarki 29 mar 2009, 20:00 Unia do usług Dyrektywę usługową ułatwiającą zarejestrowanym w unii firmom świadczenie usług na obszarze całej wspólnoty państwa Unii Europejskiej powinny wprowadzić w życie do 27 grudnia 2009 r. Według komisarza ds. rynku... 24
            • Zapytaj wprost - Sikorski ma 40 procent szans 29 mar 2009, 20:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Jerzy Buzek. Szef rządu (1997-2001), który wprowadził cztery reformy: emerytalną, zdrowia, administracji i oświaty. Od 2004 r. eurodeputowany z listy PO. Trzy lata temu został Eurodeputowanym Roku w... 26
            • Grupa trzymająca cukier 29 mar 2009, 20:00 Będziemy musieli importować cukier. Własnego nie wystarczy nam na zaspokojenie potrzeb polskich producentów żywności i konsumentów. Cukier w sklepach już błyskawicznie drożeje, a wkrótce pójdą w górę ceny całej gotowej żywności, do której cukier jest dodawany. To efekt reformy... 28
            • Certyfikat sukcesu 29 mar 2009, 20:00 Polacy są mistrzami w podnoszeniu kwalifikacji. W 2009 r. studia podyplomowe ukończy niemal 200 tys. osób. Coraz częściej płaci za ich kształcenie Unia Europejska. A dodatkowy dyplom to gwarancja wyższych zarobków. 32
            • Ryba po polsku - Analfabeci analfabetom 29 mar 2009, 20:00 Uczestniczyłem niedawno w spotkaniu sporej grupy zacnych osób, podczas którego zabrał głos młody człowiek urodzony w 1984 r. Powiedział, że my tu, starcy, rozprawiamy o PRL, stanie wojennym , „okrągłym stole”, odwołujemy się do II Rzeczypospolitej, a dla niego to... 34
            • Koniec druku? 29 mar 2009, 20:00 Rok temu magnat medialny Rupert Murdoch uruchomił w podlondyńskim Broxbourne wartą ponad miliard dolarów, największą i najnowocześniejszą drukarnię na świecie. Inwestycję powszechnie traktuje się jako wyznanie wiary w słowo drukowane. Dwanaście maszyn drukarskich na... 36
            • Mistrz kierownicy ucieka 29 mar 2009, 20:00 Robert Kubica ucieka. Przed fotografami, dziennikarzami, kolegami kierowcami namawiającymi go do imprezowania. Wielu ekspertów od wyścigów twierdzi, że w tym sezonie ucieknie także rywalom na torze i zdobędzie mistrzostwo Formuły 1. Jeśli tak się stanie, świętować będzie cała... 44
            • Eurobomba 29 mar 2009, 20:00 Jeśli ktoś myśli, że do dzisiejszego kryzysu ekonomicznego doszło przez chciwość bankierów, wiarę inwestorów w nieskończony wzrost cen nieruchomości i umiłowanie społeczeństw do lekkomyślnego życia na kredyt, jest naiwny. To były tylko detonatory. 48
            • Miliard w szczepionce 29 mar 2009, 20:00 „Gdybym wiedziała o skutkach ubocznych, nigdy nie pozwoliłabym córce zaszczepić się przeciwko rakowi szyjki macicy. Dziś byłaby ze mną, mogłabym ją przytulić” – żaliła się miesiąc temu w telewizji CBS Amerykanka Emily Tarsell. Jej 21-letnia córka Christina... 50
            • Głos z Ameryki - Skandal Obamy 29 mar 2009, 20:00 Grupa ubezpieczeniowa AIG otrzymała 30 mld USD pomocy publicznej i przeszła pod kontrolę państwa. Jednocześnie wypłaciła 165 mln USD premii i nagród swoim menedżerom, m.in. tym zajmującym się ryzykownymi instrumentami finansowymi. Ta sprawa dowodzi, że rząd w Waszyngtonie... 59
            • Dobry lider nie jest manipulatorem 29 mar 2009, 20:00 Rozmowa z Danielem Golemanem, psychologiem z Uniwersytetu Rutgersa, autorem książek „Inteligencja emocjonalna” i „Inteligencja społeczna”. 60
            • Podstępny mięsak 29 mar 2009, 20:00 Dla wielu osób spadek wagi ciała to powód do zadowolenia. Tymczasem chudnięcie może być pierwszym sygnałem choroby nowotworowej. Przekonała się o tym Marta Kwiecińska z Krakowa, która zachorowała na mięsaka, wyjątkowo rzadki, ale też wyjątkowo groźny nowotwór. 62
            • Zakochany w córce 29 mar 2009, 20:00 Z moich badań wynika, że intymny kontakt z ojcem miało 2-3 proc. Polek. To nie jest mało! Zachowania kazirodcze to nie tylko stosunki, ale także na przykład intymne pieszczoty. Większość przypadków kazirodztwa nie jest ujawniana. 65
            • Pigułka na kalorie 29 mar 2009, 20:00 Nowy lek na odchudzanie? Pracują nad nim duńscy naukowcy z NeuroSearch. Nie ma tylko pewności, czy tesofensina, jak nazwano nowy specyfik, nie podzieli losu rimonabantu, leku, który niedawno wycofano ze sprzedaży z powodu skutków ubocznych, które wywoływał. 66
            • Szkot zwany Kolumbem 29 mar 2009, 20:00 Wiemy już, kim był Krzysztof Kolumb. Tak przynajmniej twierdzi Alfonso Ensenat de Villalonga w książce „Cristóbal Colón. Orígenes, formación y primeros viajes” (Krzysztof Kolumb. Pochodzenie, wykształcenie i pierwsze podróże). Inżynier i historyk samouk po latach... 68
            • James Bond owad 29 mar 2009, 20:00 Pszczoła superszpieg? Pentagon chce wykorzystywać do podsłuchu owady wyposażone tak, by można było nimi sterować. Drepczący po ścianie owad nie wzbudza bowiem podejrzeń. 70
            • Know-how 29 mar 2009, 20:00 SZCZYPTA ENERGII W F1Bolidy startujące w rozpoczynającym się właśnie sezonie wyścigów Formuły 1 są wyposażane w systemy odzyskiwania energii kinetycznej podczas hamowania (KERS). Duża część energii, która dotychczas była tracona w... 72
            • Człowiek gadżet 29 mar 2009, 20:00 Plazma czy LCD Kupmy telewizor plazmowy, jeśli zależy nam na ekranie powyżej 37 cali. Plazma najwierniej odwzorowuje dynamiczny ruch, obraz jest wyraźny nawet, gdy spoglądamy na ekran pod kątem ponad 170 stopni. Pod tym względem dorównują... 73
            • Skrzypce dla NATO 29 mar 2009, 20:00 Natowski spektakl zaplanowano z detalami: Merkel i Sarkozy ze Schefferem pośrodku, Sarkozy z Obamą w Strasburgu, Obama z Merkel na przechadzce po Heidelbergu… W świat mają pójść obrazki transatlantyckiej idylli. U boku USA Francja i Niemcy jako symbol zgody odwiecznych... 74
            • Polskie orły 29 mar 2009, 20:00 „Dla nich nie ma nic niemożliwego”– komplementował Polaków Napoleon Bonaparte. Wygłoszona przed dwoma wiekami opinia cesarza Francuzów wciąż jest aktualna. Najlepszym na to dowodem są biografie ludzi o polskich korzeniach, którzy zdobyli najważniejsze... 76
            • Europa i reszta - Czeski kryminał 29 mar 2009, 20:00 W naszym środkowoeuropejskim regionie jest coraz weselej. Jak to w byłym baraku obozu socjalistycznego. Polska uważana była dotychczas za najweselszą część tego obozu. Okazuje się, że palmę pierwszeństwa przejęli Czesi, czemu nie można się dziwić. Wszak to oni dali nam... 79
            • Historyk niepokorny 29 mar 2009, 20:00 „Nie ma żadnej historii, są tylko historycy” – zaczynam wspomnienie o przyjacielu tą gorzką maksymą Oscara Wilde’a. Paweł lubił tę przewrotną sentencję rozwijać na bagnistym gruncie polskiej historii. 80
            • Zakupy szczęścia 29 mar 2009, 20:00 „Pieniądze szczęścia nie dają. Dopiero zakupy” – Marilyn Monroe wiedziała, co mówi. W kultowym filmie „Mężczyźni wolą blondynki” zaśpiewała hymn materialistek „Diamonds Are a Girl’s Best Friend”, twórczo rozwinięty następnie... 82
            • Aatak klasyki 29 mar 2009, 20:00 Jeszcze kilkanaście lat temu klasyczne koncerty gwiazd należały u nas do rzadkości. Melomani miesiącami czekali na nie, a potem z namiętnością wspominali. Obecnie sytuacja znormalniała, a najbliższe dwa tygodnie można mierzyć miarą londyńską czy berlińską. 84
            • RECENZJE 29 mar 2009, 20:00 W latach 70. Amerykanie zrobili dwa filmy biograficzne o swoich generałach z czasów II wojny: hagiograficznego i nudnego "McArthura" oraz genialnego, nagrodzonego 7 Oscarami "Pattona"Patton, wielki generał, zgodnie z... 86
            • WPROST NA WEEKEND 29 mar 2009, 20:00 KONCERTY Bob Dylan „Nikt nie śpiewa Dylana tak jak Dylan" – najważniejszy poeta w dziejach rocka promuje nowy album „Together Through Life". | 4.04, ZENITH MUNICH, MONACHIUM, GODZ. 20.00; BILETY The Subways Brytyjskie... 95
            • Fryzjer filozof 29 mar 2009, 20:00 Najpierw ubierali i czesali gwiazdy. Dziś sami zaliczają się do grona celebrytów i nie muszą się już podpierać znanymi nazwiskami. Bo bycie specjalistą od wizerunku gwarantuje popularność. 96
            • Kawior o smaku czekolady 29 mar 2009, 20:00 Oliwki w kapsułkach, pierożki ravioli, ale bez ciasta... Brzmi to jak literatura science fiction. Tymczasem do realnej restauracji z takim menu trzeba się zapisywać z półrocznym wyprzedzeniem. Bo kuchnia molekularna to dziś szczyt snobizmu. 98
            • Galeria Wprost 29 mar 2009, 20:00 Wszystko zieloneFlagowy kolor wiosny w tym roku zaanektowała także moda. A ponieważ jest coraz bardziej „wszystko mająca" – nie ogranicza się do odcieni garderoby. Zieleni się dosłownie wszystko. Bo moda jest wszędzie.... 100
            • Wenecja, polski sen uroczy 29 mar 2009, 20:00 W jaki sposób można jeszcze odkryć Wenecję? Może powinno się spojrzeć na miasto oczami polskich pisarzy. Unikniemy wtedy przewodnikowej sztampy, wpisując się w tradycję grand tour, czyli podróży kształcących. 102
            • Na wariackich papierach 29 mar 2009, 20:00 Fiat nie cierpi, kiedy ten samochód jest nazywany fiatem. Abarth 500 ma z normalną „pięćsetką” niewiele wspólnego. Jest przestronny jak pudełko po zapałkach, krzykliwy niczym parada miłości i zwariowany bardziej niż skecze Monty Pythona. Dlatego nie każdy go zrozumie. 104
            • Kino samochodowe 29 mar 2009, 20:00 Amerykanina Richarda Hollings-heada tak denerwowały ciasne fotele kina w New Jersey, że postanowił stworzyć mu konkurencję. 106
            • Inteligencja w mięśniach 29 mar 2009, 20:00 Czasy, kiedy wśród piłkarzy, lekkoatletów czy narciarzy dominowali zawodnicy z wykształceniem podstawowym bądź „niepełnym średnim”, odeszły do lamusa. 108
            • Skibą w mur - Gra gitara! 29 mar 2009, 20:00 Stare powiedzonko „gra gitara” oznacza, że wszystko jest w porządku. Tłumaczę to tylko dlatego, że teraz jest urodzaj nowych powiedzonek i te stare mogą być dla wielu niezrozumiałe. 111
            • Z życia koalicji 29 mar 2009, 20:00 Jedne misiaki mają wszystko po znajomości, inne muszą się zdrowo napocić i naharować, żeby wygrać przetarg – taki to ten świat niesprawiedliwy. Nasze odkrycie, sól ziemi ostrołęckiej, Andrzej Kania (Partia Miłości, rzecz... 112
            • Z życia opozycji 29 mar 2009, 20:00 PO chce podkraść PEACE Grażynę Gęsicką! Premierowi Tuskowi marzy się, by ta zacna dziewoja zasiadła w jego rządzie i – jak kiedyś – zarządzała unijną kasą. Te sensacyjne wieści ogłosił prezes PEACE Jarosław... 113
            • Nie tylko dla kobiet - Na korcie z młotkowym 29 mar 2009, 20:00 Europa ma problem z Václavem Klausem. Co może pomóc znaleźć wspólny język z eurosceptykiem? Tenis. 114

            ZKDP - Nakład kontrolowany