Historyk niepokorny

Historyk niepokorny

Dodano:   /  Zmieniono: 3
„Nie ma żadnej historii, są tylko historycy” – zaczynam wspomnienie o przyjacielu tą gorzką maksymą Oscara Wilde’a. Paweł lubił tę przewrotną sentencję rozwijać na bagnistym gruncie polskiej historii.

W istocie jest tak – tłumaczył – że „Hubalów" było kilkunastu. Ale tylko jeden miał szczęście trafić na pióro wielkiego historyka. I tylko tego pamiętamy. Tym samym – tłumaczył – takie będą Rzeczypospolite, jacy są i będą ich historycy, bo moralność narodów zależy głównie od talentów i prawości ich historyków i nauczycieli. Był historykiem niepospolitym. Gdyby amerykańskim zwyczajem przeprowadzano w Polsce rankingi popularności zawodowej, w kategorii historia bez wątpliwości wygrałby prof. Paweł Wieczorkie- wicz. Na co dzień obecny w dziesiątkach programów radiowych i telewizyjnych.

Na co dzień komentujący historyczne rocznice w najważniejszych polskich programach informacyjnych i najważniejszych polskich tytułach prasowych. Na co dzień obecny w swej obrazoburczej publicystyce komentowanej w całej Polsce. Wieczorkiewicz głoszący, że cały bohaterski wrzesień ’39 był politycznym błędem i że właściwsze było z punktu widzenia interesów Polski szukanie wówczas porozumienia z Niemcami. Wieczorkiewicz wzywający do postawienia przed sąd historii zbrodniczych przywódców i dowódców powstania warszawskiego. Wieczorkiewicz kwestionujący krwawy sens bitwy o Monte Cassino i odsądzający od czci i wiary zwycięskiego generała Andersa, nazywający marszałka Śmigłego głupkiem, a wielkiego Sikorskiego zdrajcą. Wieczorkiewicz głośno ubolewający nad polską głupotą polityczną, która nie pozwoliła nam zrodzić w latach wojny polskiego Petaina czy Horthy’ego, co ocaliłoby miliony polskich istnień. – Co się stało z Pawłem? – pytali ludzie, którzy go nie rozumieli. Przecież wszystko miało być inaczej. Przecież on, najzdolniejszy uczeń prof. Ludwika Bazylowa, najwybitniejszy dzisiaj w Polsce znawca Rosji i Związku Sowieckiego, miał tylko napisać wielką historię Rosji. Tego od niego oczekiwano. To prawda, napisał świetną rozprawę: „Stalin i generalicja sowiecka", napisał „ Sprawę Tuchaczewskiego”, pomnikowy „ Łańcuch śmierci” o czystkach w Armii Czerwonej, a nawet podjął próbę syntezy politycznych dziejów Polski w latach 1935-1945. Napisał kilka pozycji marynistycznych. Ale nie napisał wielkiej historii Rosji. Co więc się stało z Pawłem? Ci, którzy go znali, o nic nie musieli pytać. To dla przyjaciół było oczywiste.

Paweł Wieczorkiewicz któregoś dnia zrozumiał, że w naszym polskim, postkomunistycznym świecie pierwszym zadaniem historyka jest przywrócić Polakom utraconą zdolność myślenia historycznego, zagubioną umiejętność prawdziwego sporu i dysputy. Któregoś dnia poczuł na twarzy wiatr historii, oddech milionów ludzi, którzy go oglądali w „Rewizji nadzwyczajnej" czy słuchali w audycjach radiowych. Któregoś dnia usłyszał pytania, które rzadko dobiegają do uszu historyków akademickich i zaczął szukać odpowiedzi. Tylko ci, którzy go nie znali i nie wiedzieli, że jest synem legendarnej „Natalii” – tej od Wacława Bojarskiego („O Natalio, o Natalio, bez pamięci cię uwielbia nasz batalion”), mogli uwierzyć w jego awersję do Polski podziemnej, i tylko ci, którzy nie wiedzieli, ilu Wieczorkiewiczów walczyło w powstaniu, mogło uwierzyć w jego obojętność dla tego rozdziału narodowej historii. Ci, którzy go znali, doskonale rozumieli sens jego intelektualnych prowokacji i doskonale znali gorzką cenę, jaką płacił za próby reanimowania w Polsce umiejętności myślenia politycznego.

Po programie „Rewizja nadzwyczajna” poświęconym postaci gen. Władysława Andersa tylko za przypomnienie słynnych słów Sosnkowskiego do Andersa („biały pióropusz się panu śni”) brytyjska Polonia zrezygnowała czy, prawdę mówiąc, wypowiedziała prof. Wieczorkiewiczowi wcześniejsze zaproszenie na wykłady. To się zdarzyło w Polsce w XXI wieku. Czy można w to uwierzyć? W tej samej Polsce grupa wybitnych historyków, sami profesorowie, by wydać ranking 100 postaci, które miały największy wpływ na dzieje Polski, ukryła swoje nazwiska pod pseudonimami. Nazwisko Konrad w tym zestawie należało do Pawła Wieczorkie- wicza. Ukrywał współautorstwo wielkiego bestsellera lat 90., bo przecież był tym, który miał kiedyś napisać wielką historię Rosji. A w naszym, kukiełkowym, napuszonym, bizantyjskim świecie nauki pozycja taka jak ranking byłaby kompromitacją. Podobnie jak myślenie w kategoriach historii alternatywnej. Głośne myślenie – co by było gdyby. Co by było, gdyby Piłsudski żył w 1939 r.? Co by było, gdyby gen. Jaruzelski nie ogłosił stanu wojennego? „Dylematy historii. Nos Kleopatry, czyli co by było, gdyby…” – ta książka współautorstwa prof. Wieczorkiewicza nigdy nie zostanie wymieniona w jego spuściźnie naukowej, bo nikt w Polsce do dzisiaj nie rozumie, że uprawianie historii kontrfaktycznej wymaga naprawdę ogromnej wiedzy i naprawdę żywej inteligencji. Rozumieli to młodzi historycy i studenci historii oblegający wykłady i zajęcia Pawła Wieczorkiewicza, walczący o miejsce na jego seminariach magisterskich czy doktorskich. I dzisiaj, i po latach z dumą mówić będą, że są ze szkoły historycznej prof. Pawła Wieczorkiewicza, który być może nie zdążył napisać wielkiej historii Rosji, ale zdążył i ich, swych uczniów, i tysiące Polaków nauczyć nie tylko miłości do historii, ale także niepodległego, uczciwego, odważnego jej uprawiania. To prawda. Nie ma historii, są tylko historycy. Prof. Paweł Wieczorkiewicz zalicza się do tych najważniejszych i największych.

Więcej możesz przeczytać w 14/2009 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 3

Spis treści tygodnika Wprost nr 14/2009 (1369)

  • Poczta29 mar 2009, 20:00Ostatnia artystka Sprawili mi państwo dużą niespodziankę i przyjemność, wybierając na człowieka tygodnia Katarzynę Nosowską („Ostatnia artystka", nr 13). Pamiętam, że pierwsze płyty zespołu Hey były dla mnie bardzo ważne...4
  • Na stronie - Nasz morderca 229 mar 2009, 20:00„Są takie rzeczy w niebie i na ziemi, o których się nie śniło filozofom” – powiada Hamlet do Horacja. Przypomi- nam dramat Szekspira, bo jego okropną parodię serwuje się nam od kilku miesięcy w związku z głośnym wypadkiem.5
  • Polska mafia sądowa29 mar 2009, 20:00Josef Fritzl przed austriackim sądem został skazany na dożywocie po czterodniowym procesie. W Polsce podejrzany o pedofilię psycholog Andrzej Samson spędził wprawdzie kilka lat w areszcie, ale umarł jako niewinny. Bo polskie młyny sądowe mielą...6
  • SKANER29 mar 2009, 20:0012
  • Grunt, że zna rosyjski29 mar 2009, 20:00Wbrew ogólnonarodowemu podnieceniu Włodzimierz Cimoszewicz ma niewielkie szanse na stanowisko sekretarza generalnego Rady Europy. Zarówno chadecy, jak i socjaliści patrzą na tę kandydaturę niechętnie, bo mają już swoich kandydatów....12
  • Legia, biało-czerwoni!29 mar 2009, 20:00Stowarzyszenie Byłych Żołnierzy i Przyjaciół Legii Cudzoziemskiej walczy o abolicję dla byłych legionistów – dowiedział się „Wprost". Dziś służba w obcej armii – a więc i w legii – jest zabroniona....12
  • Pytania niepolityczne - Skok w bok29 mar 2009, 20:00Rozmowa z Andrzejem Szejną, eurodeputowanym SLD14
  • Polityczne plecy29 mar 2009, 20:00Tylko 7 proc. właścicieli lub menedżerów polskich firm porzuciłoby swoją pracę dla kariery politycznej. Jednocześnie zdają sobie sprawę, że robiąc biznes, warto mieć polityczne plecy. Nie są może konieczne, by uruchomić...14
  • Plus ujemny - Kicz prawny29 mar 2009, 20:00Nie bierz życia na serio – i tak nie wyjdziesz z niego żywy. To jedyne optymistyczne przesłanie, które jest ciągle aktualne w czasie kryzysu ekonomicznego. Jak to zwykle bywa, nieszczęścia chodzą parami i jednemu kryzysowi towarzyszy inny...16
  • Przegląd prasy zagranicznej29 mar 2009, 20:00Narodowy egzamin Jest coś, co niepokoi w planach ratunkowych administracji [Obamy]. Założenie, że ludzie podejmują lepsze decyzje za publiczne pieniądze. Historia daje wiele dowodów, że jest odwrotnie. Ludzie, którym powierza się...22
  • Puls gospodarki29 mar 2009, 20:00Unia do usług Dyrektywę usługową ułatwiającą zarejestrowanym w unii firmom świadczenie usług na obszarze całej wspólnoty państwa Unii Europejskiej powinny wprowadzić w życie do 27 grudnia 2009 r. Według komisarza ds. rynku...24
  • Zapytaj wprost - Sikorski ma 40 procent szans29 mar 2009, 20:00Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Jerzy Buzek. Szef rządu (1997-2001), który wprowadził cztery reformy: emerytalną, zdrowia, administracji i oświaty. Od 2004 r. eurodeputowany z listy PO. Trzy lata temu...26
  • Grupa trzymająca cukier29 mar 2009, 20:00Będziemy musieli importować cukier. Własnego nie wystarczy nam na zaspokojenie potrzeb polskich producentów żywności i konsumentów. Cukier w sklepach już błyskawicznie drożeje, a wkrótce pójdą w górę ceny całej gotowej żywności, do której cukier...28
  • Certyfikat sukcesu29 mar 2009, 20:00Polacy są mistrzami w podnoszeniu kwalifikacji. W 2009 r. studia podyplomowe ukończy niemal 200 tys. osób. Coraz częściej płaci za ich kształcenie Unia Europejska. A dodatkowy dyplom to gwarancja wyższych zarobków.32
  • Ryba po polsku - Analfabeci analfabetom29 mar 2009, 20:00Uczestniczyłem niedawno w spotkaniu sporej grupy zacnych osób, podczas którego zabrał głos młody człowiek urodzony w 1984 r. Powiedział, że my tu, starcy, rozprawiamy o PRL, stanie wojennym , „okrągłym stole”, odwołujemy się do II...34
  • Koniec druku?29 mar 2009, 20:00Rok temu magnat medialny Rupert Murdoch uruchomił w podlondyńskim Broxbourne wartą ponad miliard dolarów, największą i najnowocześniejszą drukarnię na świecie. Inwestycję powszechnie traktuje się jako wyznanie wiary w słowo drukowane. Dwanaście...36
  • Mistrz kierownicy ucieka29 mar 2009, 20:00Robert Kubica ucieka. Przed fotografami, dziennikarzami, kolegami kierowcami namawiającymi go do imprezowania. Wielu ekspertów od wyścigów twierdzi, że w tym sezonie ucieknie także rywalom na torze i zdobędzie mistrzostwo Formuły 1. Jeśli tak się...44
  • Eurobomba29 mar 2009, 20:00Jeśli ktoś myśli, że do dzisiejszego kryzysu ekonomicznego doszło przez chciwość bankierów, wiarę inwestorów w nieskończony wzrost cen nieruchomości i umiłowanie społeczeństw do lekkomyślnego życia na kredyt, jest naiwny. To były tylko detonatory.48
  • 29 marca 200929 mar 2009, 20:0050
  • Głos z Ameryki - Skandal Obamy29 mar 2009, 20:00Grupa ubezpieczeniowa AIG otrzymała 30 mld USD pomocy publicznej i przeszła pod kontrolę państwa. Jednocześnie wypłaciła 165 mln USD premii i nagród swoim menedżerom, m.in. tym zajmującym się ryzykownymi instrumentami finansowymi. Ta sprawa...59
  • Dobry lider nie jest manipulatorem29 mar 2009, 20:00Rozmowa z Danielem Golemanem, psychologiem z Uniwersytetu Rutgersa, autorem książek „Inteligencja emocjonalna” i „Inteligencja społeczna”.60
  • Podstępny mięsak29 mar 2009, 20:00Dla wielu osób spadek wagi ciała to powód do zadowolenia. Tymczasem chudnięcie może być pierwszym sygnałem choroby nowotworowej. Przekonała się o tym Marta Kwiecińska z Krakowa, która zachorowała na mięsaka, wyjątkowo rzadki, ale też wyjątkowo...62
  • Zakochany w córce29 mar 2009, 20:00Z moich badań wynika, że intymny kontakt z ojcem miało 2-3 proc. Polek. To nie jest mało! Zachowania kazirodcze to nie tylko stosunki, ale także na przykład intymne pieszczoty. Większość przypadków kazirodztwa nie jest ujawniana.65
  • Pigułka na kalorie29 mar 2009, 20:00Nowy lek na odchudzanie? Pracują nad nim duńscy naukowcy z NeuroSearch. Nie ma tylko pewności, czy tesofensina, jak nazwano nowy specyfik, nie podzieli losu rimonabantu, leku, który niedawno wycofano ze sprzedaży z powodu skutków ubocznych, które...66
  • Szkot zwany Kolumbem29 mar 2009, 20:00Wiemy już, kim był Krzysztof Kolumb. Tak przynajmniej twierdzi Alfonso Ensenat de Villalonga w książce „Cristóbal Colón. Orígenes, formación y primeros viajes” (Krzysztof Kolumb. Pochodzenie, wykształcenie i pierwsze podróże). Inżynier...68
  • James Bond owad29 mar 2009, 20:00Pszczoła superszpieg? Pentagon chce wykorzystywać do podsłuchu owady wyposażone tak, by można było nimi sterować. Drepczący po ścianie owad nie wzbudza bowiem podejrzeń.70
  • Know-how29 mar 2009, 20:00SZCZYPTA ENERGII W F1Bolidy startujące w rozpoczynającym się właśnie sezonie wyścigów Formuły 1 są wyposażane w systemy odzyskiwania energii kinetycznej podczas hamowania (KERS). Duża część energii, która dotychczas była tracona w...72
  • Człowiek gadżet29 mar 2009, 20:00Plazma czy LCD Kupmy telewizor plazmowy, jeśli zależy nam na ekranie powyżej 37 cali. Plazma najwierniej odwzorowuje dynamiczny ruch, obraz jest wyraźny nawet, gdy spoglądamy na ekran pod kątem ponad 170 stopni. Pod tym względem dorównują...73
  • Skrzypce dla NATO29 mar 2009, 20:00Natowski spektakl zaplanowano z detalami: Merkel i Sarkozy ze Schefferem pośrodku, Sarkozy z Obamą w Strasburgu, Obama z Merkel na przechadzce po Heidelbergu… W świat mają pójść obrazki transatlantyckiej idylli. U boku USA Francja i Niemcy...74
  • Polskie orły29 mar 2009, 20:00„Dla nich nie ma nic niemożliwego”– komplementował Polaków Napoleon Bonaparte. Wygłoszona przed dwoma wiekami opinia cesarza Francuzów wciąż jest aktualna. Najlepszym na to dowodem są biografie ludzi o polskich korzeniach, którzy...76
  • Europa i reszta - Czeski kryminał29 mar 2009, 20:00W naszym środkowoeuropejskim regionie jest coraz weselej. Jak to w byłym baraku obozu socjalistycznego. Polska uważana była dotychczas za najweselszą część tego obozu. Okazuje się, że palmę pierwszeństwa przejęli Czesi, czemu nie można się dziwić....79
  • Historyk niepokorny29 mar 2009, 20:00„Nie ma żadnej historii, są tylko historycy” – zaczynam wspomnienie o przyjacielu tą gorzką maksymą Oscara Wilde’a. Paweł lubił tę przewrotną sentencję rozwijać na bagnistym gruncie polskiej historii.80
  • Zakupy szczęścia29 mar 2009, 20:00„Pieniądze szczęścia nie dają. Dopiero zakupy” – Marilyn Monroe wiedziała, co mówi. W kultowym filmie „Mężczyźni wolą blondynki” zaśpiewała hymn materialistek „Diamonds Are a Girl’s Best Friend”,...82
  • Aatak klasyki29 mar 2009, 20:00Jeszcze kilkanaście lat temu klasyczne koncerty gwiazd należały u nas do rzadkości. Melomani miesiącami czekali na nie, a potem z namiętnością wspominali. Obecnie sytuacja znormalniała, a najbliższe dwa tygodnie można mierzyć miarą londyńską czy...84
  • RECENZJE29 mar 2009, 20:00W latach 70. Amerykanie zrobili dwa filmy biograficzne o swoich generałach z czasów II wojny: hagiograficznego i nudnego "McArthura" oraz genialnego, nagrodzonego 7 Oscarami "Pattona"Patton, wielki generał, zgodnie z...86
  • WPROST NA WEEKEND29 mar 2009, 20:00KONCERTY Bob Dylan „Nikt nie śpiewa Dylana tak jak Dylan" – najważniejszy poeta w dziejach rocka promuje nowy album „Together Through Life". | 4.04, ZENITH MUNICH, MONACHIUM, GODZ. 20.00; BILETY The Subways Brytyjskie...95
  • Fryzjer filozof29 mar 2009, 20:00Najpierw ubierali i czesali gwiazdy. Dziś sami zaliczają się do grona celebrytów i nie muszą się już podpierać znanymi nazwiskami. Bo bycie specjalistą od wizerunku gwarantuje popularność.96
  • Kawior o smaku czekolady29 mar 2009, 20:00Oliwki w kapsułkach, pierożki ravioli, ale bez ciasta... Brzmi to jak literatura science fiction. Tymczasem do realnej restauracji z takim menu trzeba się zapisywać z półrocznym wyprzedzeniem. Bo kuchnia molekularna to dziś szczyt snobizmu.98
  • Galeria Wprost29 mar 2009, 20:00Wszystko zieloneFlagowy kolor wiosny w tym roku zaanektowała także moda. A ponieważ jest coraz bardziej „wszystko mająca" – nie ogranicza się do odcieni garderoby. Zieleni się dosłownie wszystko. Bo moda jest wszędzie....100
  • Wenecja, polski sen uroczy29 mar 2009, 20:00W jaki sposób można jeszcze odkryć Wenecję? Może powinno się spojrzeć na miasto oczami polskich pisarzy. Unikniemy wtedy przewodnikowej sztampy, wpisując się w tradycję grand tour, czyli podróży kształcących.102
  • Na wariackich papierach29 mar 2009, 20:00Fiat nie cierpi, kiedy ten samochód jest nazywany fiatem. Abarth 500 ma z normalną „pięćsetką” niewiele wspólnego. Jest przestronny jak pudełko po zapałkach, krzykliwy niczym parada miłości i zwariowany bardziej niż skecze Monty...104
  • Kino samochodowe29 mar 2009, 20:00Amerykanina Richarda Hollings-heada tak denerwowały ciasne fotele kina w New Jersey, że postanowił stworzyć mu konkurencję.106
  • Inteligencja w mięśniach29 mar 2009, 20:00Czasy, kiedy wśród piłkarzy, lekkoatletów czy narciarzy dominowali zawodnicy z wykształceniem podstawowym bądź „niepełnym średnim”, odeszły do lamusa.108
  • Skibą w mur - Gra gitara!29 mar 2009, 20:00Stare powiedzonko „gra gitara” oznacza, że wszystko jest w porządku. Tłumaczę to tylko dlatego, że teraz jest urodzaj nowych powiedzonek i te stare mogą być dla wielu niezrozumiałe.111
  • Z życia koalicji29 mar 2009, 20:00Jedne misiaki mają wszystko po znajomości, inne muszą się zdrowo napocić i naharować, żeby wygrać przetarg – taki to ten świat niesprawiedliwy. Nasze odkrycie, sól ziemi ostrołęckiej, Andrzej Kania (Partia Miłości, rzecz...112
  • Z życia opozycji29 mar 2009, 20:00PO chce podkraść PEACE Grażynę Gęsicką! Premierowi Tuskowi marzy się, by ta zacna dziewoja zasiadła w jego rządzie i – jak kiedyś – zarządzała unijną kasą. Te sensacyjne wieści ogłosił prezes PEACE Jarosław...113
  • Nie tylko dla kobiet - Na korcie z młotkowym29 mar 2009, 20:00Europa ma problem z Václavem Klausem. Co może pomóc znaleźć wspólny język z eurosceptykiem? Tenis.114