Strach w purpurze

Strach w purpurze

Nad częścią polskich biskupów zawisła realna groźba odwołania przez papieża Franciszka.

Wtorek tydzień temu, Pałac Arcybiskupów w Warszawie. Kard. Kazimierz Nycz i abp Henryk Hoser prezentują ideę Dziedzińca Dialogu, który w połowie października organizują wspólnie w stolicy Polski. Cykl debat z intelektualistami i ludźmi kultury ma być demonstracją nowoczesnego ducha w Kościele. – Potrzebna jest nam postawa bardzo otwarta, gotowa słuchać drugiego człowieka – mówi abp Hoser, jeden z gospodarzy przedsięwzięcia. Tuż po konferencji w popłochu ucieka przed dziennikarzem TVN 24 Krzysztofem Skórzyńskim. Najwyraźniej wie już, że stacja realizuje program o aferze pedofilskiej w kierowanej przez niego diecezji warszawskopraskiej. Reporterzy od tygodni usiłują zdobyć komentarz hierarchy. Bezskutecznie. Nazajutrz TVN 24 emituje jednak materiał o proboszczu z warszawskiego Tarchomina, który molestował seksualnie nastolatków. Episkopat natychmiast organizuje konferencję prasową, na której kanclerz warszawskopraski ks. Wojciech Lipka ma odeprzeć zarzuty, że kuria lekceważyła doniesienia o pedofilii. Każde słowo kanclerza pogrąża jednak abp. Hosera i władze diecezji. Sytuacja jest poważna. Zbigniew Nosowski, naczelny katolickiego miesięcznika „Więź”, mówi nawet, że konsekwencją konferencji powinno być odwołanie „co najmniej kanclerza” warszawskopraskiej kurii. Określenie „co najmniej” brzmi znacząco – bo powyżej kanclerza jest już tylko biskup. W dodatku dwa dni później papież Franciszek przyjmuje dymisję biskupa irlandzkiej diecezji Waterford Williama Lee. Bp Lee nie miał nic wspólnego z nadużyciami seksualnymi, „jedynie” zwlekał z powiadomieniem o sprawie organów ścigania.


Robi się naprawdę gorąco. – Biskup najwyraźniej zrozumiał, że z tym papieżem nie ma żartów – ocenia dr Paweł Borecki z Katedry Prawa Wyznaniowego UW. Dlatego nazajutrz Hoser ogłasza nowe otwarcie w sprawie pedofilii. Dymisjonuje kanclerza Lipkę. Udziela wywiadu TVP Info, w którym przeprasza za zaniedbania w sprawie wyjaśniania przypadków pedofilii. To jego pierwsza od wielu miesięcy rozmowa z mediami niekościelnymi. Wokół gmachu TVP na placu Powstańców Warszawy ustawiają się ekipy konkurencyjnych rozgłośni telewizyjnych i radiowych w nadziei, że może po programie uda im się zadać hierarsze pytanie. Na próżno: wcześniej biskup zażądał od telewizji, by w trakcie wizyty w jej gmachu zapewniono mu pełną izolację od innych mediów. Pracownicy TVP dwoją się więc i troją, by wypro- wadzić abp. Hosera z budynku w możliwie niezauważalny sposób. W końcu wpadają na pomysł, by Hoser zjechał windą do podziemnego garażu przeznaczonego dla kierownictwa TVP. Tam czeka już podstawiony samochód, który błyskawicznie odjeżdża pod kurię. Dziennikarze innych mediów nie mają szans na zadanie żadnego pytania. Tak się kończy bajka o otwarciu się abp. Hosera na media. – W tej chwili do kurii warszawskopraskiej nie można się nawet dodzwonić – mówi Wojciech Bojanowski, jeden z dziennikarzy TVN 24, który ujawnił sprawę ochraniania przez abp. Hosera księdza pedofila. Bojanowski od kilku tygodni bezskutecznie jeździ za arcybiskupem, by chwilę z nim porozmawiać.

Papierowy radykalizm

Zachowanie abp. Hosera to najlepsza ilustracja postawy polskiego Kościoła w sprawie nadużyć seksualnych w jego szeregach. Przyparci do muru biskupi organizują konferencje prasowe, zapowiadają politykę zera tolerancji dla przestępców seksualnych, potrafią nawet wypowiedzieć słowo „przepraszam”. To jednak raczej taktyka niż chęć głębokiej przemiany. – Episkopat poczuł nóż na gardle, są to więc reakcje wymuszone – ocenia dr Jarosław Makowski, publicysta i teolog, szef Instytutu Obywatelskiego. – Najbardziej zdumiewa to, że Kościół polski na wybuch skandali pedofilskich w ogóle nie był przygotowany. A przecież doświadczenie państw zachodnich mówiło jasno, że te sprawy prędzej czy później wyjdą na jaw. Pytanie nie brzmiało „czy”, tylko „kiedy” – mówi Makowski.

Nowe otwarcie biskupów w sprawie pedofilii trudno oddzielić od watykańskiego kontekstu. – Jeśli się weźmie pod uwagę to, że papież Franciszek odsuwa od kościelnych funkcji nie tylko księży dopuszczających się pedofilii, ale też tych, którzy ich chronili, myślę, że biskupi najzwyczajniej w świecie się wystraszyli – ocenia dr Paweł Borecki. Bo abp Hoser to niejedyny polski hierarcha, na którym zawisło podejrzenie o niedostateczną reakcję na nadużycia seksualne podległych mu księży. W 2001 r. do prokuratury wpłynęło zawiadomienie o tym, że proboszcz z Tylawy przez lata wykorzystywał dziewczynki. Jego zwierzchnik abp Józef Michalik (obecnie przewodniczący polskiego episkopatu) nie tylko nie reagował na te doniesienia, lecz także publicznie bronił oskarżonego duchownego. W 2008 r. media ujawniły, że ks. Andrzej D., dyrektor szczecińskiego Ogniska Św. Brata Alberta, przez kilkanaście lat miał molestować podopiecznych. Trzech kolejnych biskupów: Stanisław Stefanek, Marian

Przykucki i Zygmunt Kamiński, nie wyjaśniło sprawy. Ostatnio głośno jest też o sprawie skazanego za pedofilię ks. Zbigniewa R., który wykorzystywał 12-letniego Marcina K. Poszkodowany twierdzi, że o sprawie musieli wiedzieć dwaj kolejni ordynariusze diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej: Marian Gołębiewski i Kazimierz Nycz. Obaj hierarchowie zaprzeczają jednak, że doszły do nich jakiekolwiek sygnały dotyczące sprawy. Z kolei kilka dni temu prasa ujawniła, że w 2006 r. w archidiecezji wrocławskiej probostwo otrzymał skazany za pedofilię ks. Edward P. Decyzję musiał podjąć wspomniany abp Gołębiewski, który był wówczas miejscowym metropolitą. – Gdyby udowodniono, że któryś biskup świadomie ukrywał przypadki pedofilii wśród podległych mu księży albo nie reagował w wystarczający sposób na tego typu przypadki, mogłaby mu grozić kara ze strony Franciszka – nie ma wątpliwości Jarosław Makowski. – Jan Paweł II i Benedykt XVI stworzyli zasadę zera tolerancji dla pedofilów. Ale był to radykalizm jedynie w teorii, bo w praktyce nie zdołano tego zastosować. Nowy papież przenosi go z papieru do rzeczywistości – dodaje dr Makowski.

Wymuszony przełom

Tym bardziej że nawet za czasów poprzednich papieży tuszowanie pedofilii przerywało hierarchom karierę. W 2004 r. w podwiedeńskim seminarium w St. Pölten odkryto zbiory pornografii dziecięcej, co miejscowy bp Kurt Krenn nazwał „dziecinnym wybrykiem”. Po kilku miesiącach od wybuchu skandalu zrezygnował ze swojej funkcji, a seminarium zamknięto. W 2002 r. wyszło na jaw, że biskup irlandzkiej diecezji Ferns Brendan Comiskey nie reagował na sygnały o molestowaniu dzieci. – Dalsze pełnienie przeze mnie funkcji biskupa mogłoby być przeszkodą w procesie leczenia ran w parafii – oświadczył biskup, ogłaszając decyzję o rezygnacji. W niektórych krajach tacy hierarchowie mogą mieć nawet kłopoty prawne. W 2011 r. przed amerykańskim sądem stanął bp Robert Finn z diecezji Kansas City, oskarżony o to, że nie powiadomił władz stanowych o pedofilii jednego ze swoich podwładnych. Bp Finn potwierdził, że on i inni duchowni od miesięcy wiedzieli o „niepokojących” zdjęciach pedofilskich, które znaleziono na komputerze jednego z księży. Biskup wysłał duchownego na badania psychiatryczne i zabronił pracy z dziećmi, ale długo nie doniósł o problemie organom ścigania. Usłyszał wyrok w zawieszeniu i dwa lata nadzoru sądowego. W Polsce dotąd o odpowiedzialności biskupów w ogóle nie mówiono. – To się zmieniło, bo najwyraźniej musiało dojść do zmiany pokoleniowej w mediach – ocenia dr Paweł Borecki, który uważa, że to właśnie dziennikarze mają największe zasługi w ujawnianiu problemu.

Warto podkreślić, że dopiero w 2012 r. Benedykt XVI nakazał wszystkim episkopatom świata opracowanie wytycznych dotyczących reagowania na przypadki nadużyć seksualnych wśród kleru. Polski Kościół już je przygotował, ale Watykan jeszcze nie zatwierdził, więc formalnie dokument nie obowiązuje. Zgodnie z nim, jeśli zarzuty dotyczą niedalekiej przeszłości i wydają się prawdopodobne, księdza należy odsunąć od pracy z dziećmi lub zawiesić. O każdym przypadku należy natychmiast powiadomić Stolicę Apostolską. I choć zapisy nie są do końca precyzyjne, jedno jest pewne: nie należy czekać na prawomocny wyrok sądu. W przypadku proboszcza z Tarchomina tej zasady najwyraźniej nie zrozumiał ani abp Hoser, ani zdymisjonowany właśnie przez niego kanclerz Wojciech Lipka. Ten ostatni na pytanie dziennikarzy Tok FM o sposoby rozwiązywania przypadków pedofilii w jego diecezji kilka miesięcy temu odpisał arogancko: „TO NIE WASZA SPRAWA!”.

– Słowo „przepraszam” z ust biskupów powinno dziś paść nie tylko w stosunku do ofiar pedofilii, ale też dziennikarzy i publicystów, którzy w przeszłości zwracali uwagę na problem. To ich przez lata oskarżano, że walczą z Kościołem, choć tak naprawdę działali dla jego dobra – zauważa dr Makowski. Może to jednak wymagania zbyt wygórowane? Może warto się cieszyć chociażby z tego, że pedofilia w Kościele przestała być tematem tabu? Bo mimo wszystkich zastrzeżeń nie ma wątpliwości, że w sprawie wyjaśniania przypadków przestępstw seksualnych w Kościele następuje przełom. Przecież nawet abp Hoser, dymisjonując swojego kanclerza, uderzył się w piersi. Szkoda, że na razie nie w swoje. ■

Okładka tygodnika WPROST: 41/2013
Więcej możesz przeczytać w 41/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2013 (1598)

  • Psychuszki wracają 6 paź 2013, 20:00 Wkrótce kilkudziesięciu morderców i gwałcicieli znajdzie się na wolności. Przed laty zostali skazani na karę śmierci, ale na mocy amnestii z 1989 r. uniknęli stryczka. W takim medialnym klimacie strachu politycy postanowili coś z tym... 4
  • Skaner 6 paź 2013, 20:00 świat Szwajcarzy mają dość biedy Aktywiści z inicjatywy „Pokolenie z minimum społecznym” zebrali ponad 100 tys. podpisów pod projektem zakładającym, że każdy obywatel będzie otrzymywał od państwa bezwarunkowy zasiłek na... 6
  • Nie potrzebuję szalupy ratunkowej 6 paź 2013, 20:00 Bardzo się boję, że popełnimy błędy PJN. Nie abdykuję, ale wolę działać w szerszej kompanii. Dlatego wspieram inicjatywę Jarosława Gowina – mówi Paweł Kowal, szef ugrupowania Polska Jest Najważniejsza. 12
  • Zakazane książki 6 paź 2013, 20:00 Nie sposób napisać uczciwej biografii, jeśli opisywany bohater nie wyrazi na nią zgody. Właśnie przekonał się o tym Artur Domosławski. 16
  • Pan B. i nauka 6 paź 2013, 20:00 Prowadzenie auta ma negatywny wpływ na pracę jajników i układ kości miednicy” – oznajmił kilka dni temu saudyjski szejk Saleh al-Luhaydan, konsultant Stowarzyszenia Psychologicznego Zatoki Perskiej, a zaraz potem wyraził troskę... 21
  • Wszystko to kłamstwo 6 paź 2013, 20:00 Są gwiazdy, które słabo zdają egzamin jako ludzie - mówi Katarzyna Dowbor, która po 30 latach pracy w telewizji publicznej napisała książkę „Mężczyźni mojego życia”. 22
  • Chór cherubinków księdza Jacka 6 paź 2013, 20:00 Katecheta pedofil nie tylko wykorzystywał dzieci, lecz także je deprawował. 26
  • Łowca pedofilów 6 paź 2013, 20:00 Nie spocznę, póki pedofile będą w Kościele – Mówi Marek Waldemar Sułkowski, psycholog kliniczny leczący ofiary księży pedofilów. 32
  • Strach w purpurze 6 paź 2013, 20:00 Nad częścią polskich biskupów zawisła realna groźba odwołania przez papieża Franciszka. 34
  • Widmo krąży po Europie (i Białymstoku) 6 paź 2013, 20:00 Widmo gender. Ostrzega przed nim Kościół, rozwijając coraz agresywniej atak na rzekomą ideologię gender, czyli uderzając de facto w demokratyczny postulat równości. Do działań dołączył właśnie prezydent Białegostoku, bo po co komu... 38
  • Korporacja AK 6 paź 2013, 20:00 Armia Krajowa otrzymywała pieniądze od rządu RP w Londynie, a nawet od prezydenta USA. Jednak żołnierze polskiego podziemia najczęściej musieli samodzielnie finansować swoją działalność konspiracyjną. 40
  • Tanie domy samorządowców 6 paź 2013, 20:00 Oświadczenia majątkowe to fikcja. Cen nieruchomości, jakie podają samorządowcy, często nie ma na rynku – są zaniżone. Coraz częściej interesuje się tym CBA. 44
  • Biegaj z bankiem 6 paź 2013, 20:00 PKO Bank Polski poprzez program „Biegajmy razem” wspiera liczne imprezy biegowe, motywuje Polaków do zdrowego trybu życia i zachęca do pomagania innym. 46
  • Sprawa Angeliki Z. 6 paź 2013, 20:00 Histeria wokół córki aktorki Anny Samusionek trwa. Ale czy w tym szaleństwie ktokolwiek myśli jeszcze o małej Angelice? 48
  • Unia rozdaje na nowo 6 paź 2013, 20:00 W najbliższych latach dostaniemy z Brukseli aż 73 mld euro unijnego wsparcia. Na co je wydamy? O tym możesz zadecydować również ty. 50
  • High life na procentach 6 paź 2013, 20:00 Piękne, zadbane. Niczego im w życiu nie brakuje. Mimo to czują pustkę, którą zagłuszają alkoholem. Zawsze same i w ukryciu. Na zewnątrz są bez skazy. 54
  • Imperium nieczynne 6 paź 2013, 20:00 Choć rząd zamknięto dopiero tydzień temu, to paraliż władzy w USA trwa od miesięcy. Tłumaczymy – od A do Z – jak do tego doszło. 56
  • Brunatny świt 6 paź 2013, 20:00 Faszyści uzbrojeni w noże to po zapaści gospodarczej kolejna plaga trapiąca Grecję. Sytuacja w kraju przypomina grecką tragedię – wygranych jeszcze długo nie będzie. 60
  • Zakontraktowani na śmierć 6 paź 2013, 20:00 Imigranci bez wynagrodzenia budują lśniące stadiony, hotele i drogi. Padają przy tym jak muchy. Tak Katar przygotowuje się do Mundialu. 62
  • Wizjonerzy znad Wisły 6 paź 2013, 20:00 Polska przestała być tylko krajem wódki i kiełbasy. O nasze technologie biją się Nike, Deutsche Bahn i Coca-Cola. Poznajcie Polaków, którzy zadziwiają świat. 64
  • Rachunek za kanonizację 6 paź 2013, 20:00 Milion pielgrzymów, którzy przyjadą na kanonizację Jana Pawła II, to ratunek dla finansów państwa watykańskiego. 72
  • Miliarder ma problem 6 paź 2013, 20:00 Luksusowy, szybki i tani w użytkowaniu Model S produkcji Tesla Motors poszedł z dymem w wyniku banalnej stłuczki. Czy to koniec elektrycznej rewolucji? 74
  • Nieznośna lekkość próżni 6 paź 2013, 20:00 W filmie „Grawitacja” Sandra Bullock doświadcza kosmicznej udręki. Co się dzieje z człowiekiem w okołoziemskiej próżni? 76
  • Kto się śmieje, nie strzela 6 paź 2013, 20:00 „Polscy widzowie mają większe poczucie humoru niż twórcy” – mówi Juliusz Machulski. Do kin wchodzi „AmbaSSada” – komedia, w której reżyser zmienia losy świata. 78
  • Moizm z Kaszub 6 paź 2013, 20:00 Dzięki tej płycie inaczej spojrzałem na świat – mówi o swoim nowym, zaskakującym albumie Tomasz Makowiecki. 82
  • Kalejdoskop kulturalny 6 paź 2013, 20:00 Siła życia Sparaliżowany młody mężczyzna mruga powieką, wybierając w ten sposób kolejne wyrazy na planszach, które pokazuje mu matka. W wieku 25 lat pierwszy raz w życiu komunikuje się z otoczeniem. Słowa układają się w zdanie:... 84
  • Top 10- kultura 6 paź 2013, 20:00 Top 10 kino 1. „Turbo” reż. David Soren Imperial – Cinepix 2. „W imię…” reż. Małgośka Szumowska Kino Świat 3. „Czas na miłość” reż. Richard Curtis UIP 4. „Agenci” reż. Baltazar... 86
  • Szok przyszłości 6 paź 2013, 20:00 W średniowieczu analfabetą był człowiek niepiśmienny. Dziś jest nim ten, kto nie potrafi łowić ryb w oceanie informacji. Jeremy Gutsche ma wędkę dla każdego. 90
  • Trendy w biznesie 6 paź 2013, 20:00 Jak będą wyglądały praca przyszłości i przedsiębiorstwo 2.0? Do czego mogą służyć kamery w sklepach? Jak można skorzystać na WIFI - mówią eksperci Netii. 93
  • Biznes to Rozmowy 2013 6 paź 2013, 20:00 Czy technologia rządzi człowiekiem? Czy kryzys to szansa dla nowych firm? Jak na nim zarobić? Na te pytania starali się odpowiedzieć uczestnicy V kongresu Netii. 94
  • Technologia na co dzień 6 paź 2013, 20:00 Nowoczesne technologie zmieniają tryb naszego życia i kształtują nowe pokolenia. Pozwalają też zaoszczędzić naprawdę duże pieniądze. 96
  • Bomba tygodnia 6 paź 2013, 20:00 Niepolityczny Żmijewski Warszawa staje do boju referendalnego, obie strony politycznej barykady szukają zaufanych popleczników, bo nie ma to jak znana twarz popierająca polityka. Twarz oraz nazwisko. W medialnym galimatiasie ze zdumieniem... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany