Wschód biznesu

Wschód biznesu

50 najbogatszych ludzi Europy Środkowej i Wschodniej

W tegorocznym rankingu "Wprost" przedstawiamy 50 najbogatszych ludzi Europy Środkowej i Wschodniej, których majątki warte są łącznie 73,1 mld USD, czyli ponaddwukrotnie więcej, niż wynoszą roczne wydatki polskiego budżetu. Dominują Rosjanie - aż 31 z 50 najbogatszych na naszej liście to obywatele Rosji! Z jednej strony, ich naftowe i surowcowe imperia urosły dzięki zwyżce cen ropy. Z drugiej, zawsze były większe, niż przypuszczano, tyle że dziś częściej ich prawdziwe rozmiary są ujawniane. Fortuny tzw. nowych Ruskich czy ukraińskich baronów przemysłu ciężkiego (pięciu z nich jest na liście) mnożą się najszybciej, ale też - jak wskazuje wojna wydana przez Kreml oligarchom - najszybciej mogą upaść.
Dwóch Bułgarów wśród najbogatszych mieszkańców Europy Środkowej i Wschodniej!" - pisały na pierwszych stronach bułgarskie dzienniki w październiku 2002 r., tuż po opublikowaniu przez "Wprost" listy 25 najzamożniejszych mieszkańców naszego regionu (pierwszego tego typu rankingu). "Chciałbym, żeby to była prawda. Głównym kryterium wyceny majątku jest rynek, więc jeśli ktoś za posiadane przeze mnie aktywa zapłaci 1,7 mld USD, przyznam tygodnikowi 'Wprost' rację" - tłumaczył dziennikarzom Renat Achmetow, najbogatszy obywatel Ukrainy. Pozostający wcześniej w cieniu oligarcha pierwszy raz publicznie przyznał, że to on kontroluje 90 proc. akcji kompanii System Capital Management, największej na Ukrainie grupy kapitałowej. Aby wyjaśnić pochodzenie majątku Achmetowa i dwu innych Ukraińców (Wiktora Pinczuka i Wiktora Medwedczuka), którzy znaleźli się w ubiegłym roku na naszej liście, w Kijowie powołano specjalną komisję złożoną z pracowników aparatu skarbowego.
W tegorocznym rankingu "Wprost" przedstawiamy już 50 najbogatszych ludzi Europy Środkowej i Wschodniej, których majątki warte są łącznie 73,1 mld USD, czyli ponaddwukrotnie więcej, niż wynoszą roczne wydatki polskiego budżetu. Dominują Rosjanie - aż 31 z 50 najbogatszych na naszej liście to obywatele Rosji! Z jednej strony, ich naftowe i surowcowe imperia urosły dzięki zwyżce cen ropy. Z drugiej, zawsze były większe, niż przypuszczano, tyle że dziś częściej ich prawdziwe rozmiary są ujawniane. Fortuny tzw. nowych Ruskich czy ukraińskich baronów przemysłu ciężkiego (pięciu z nich jest na liście) mnożą się najszybciej, ale też - jak wskazuje wojna wydana przez Kreml oligarchom - najszybciej mogą upaść.

Bat Putina
"Zobaczymy, jak Rosja na tym wyjdzie" - stwierdził Michaił Chodorkowski po powrocie z podróży do USA, gdzie spotkał m.in. szefa Microsoftu Billa Gatesa i rozmawiał z lordem Jacobem Rothschildem, członkiem słynnej rodziny bankierów. Tak najbogatszy na naszej liście Rosjanin (8,3 mld USD), główny udziałowiec Grupy Menatep i potężnego koncernu naftowego Jukos, skomentował nalot funkcjonariuszy milicji na siedzibę Jukosu i aresztowanie Płatona Lebiediewa (26. na naszej liście), swego głównego wspólnika, oskarżonego o bezprawne przejęcie dziewięć lat temu należących do skarbu państwa akcji firmy Apatit. Sam Chodorkowski był przesłuchiwany.
Kreml zmusił do emigracji Borysa Bieriezowskiego, pozbawił gazowych fortun ludzi Gazpromu - Wiktora Czernomyrdina i Rema Wiachiriewa. Władimir Gusinski, były magnat medialny, wrócił do Rosji z wygnania (mieszka w podmoskiewskim Szigasowie), ale okupił to utratą znacznej części majątku. Wedle pogłosek, następny cios Putin zada Romanowi Abramowiczowi (2. miejsce, majątek o wartości 7,5 mld USD).
Rosyjscy magnaci bronią się, wprowadzając do swych imperiów zachodnich akcjonariuszy, których Kreml raczej nie odważy się ruszyć. Abramowicz przekazał swe aktywa brytyjskiemu Millhouse Capital, Chodorkowski sprzedaje udziały Jukosu na giełdzie, a jego bank Menatep mogą przejąć Rothschildowie (profilaktycznie wywiózł też rodzinę do USA). Wojna, którą wydał im Putin, pokazuje, jak wrażliwe na naciski państwa są ich majątki, zbudowane w początkach lat 90. dzięki rabunkowej prywatyzacji gigantów przemysłu energetycznego i górniczego. Jeszcze dwa miesiące temu analitycy z londyńskiego City twierdzili, że do 17 Rosjan uwzględnionych na liście najbogatszych "Forbesa" w 2004 r. amerykański magazyn będzie musiał dopisać kolejnych 10. Główny wskaźnik giełdy rosyjskiej (RTS) miał wzrosnąć w 2003 r. z 400 pkt do 600 pkt. Tymczasem atak prokuratury na Jukos obniżył jego kurs na giełdzie o 15 proc. Zarazem okazuje się jednak, że bez pieniędzy i kontaktów bogaczy Rosja żyć nie może. Zagraniczni inwestorzy na wieść o nagonce na Chodorkowskiego zaczęli wycofywać pieniądze z Rosji i nawet premier Michaił Kasjanow zaczął przebąkiwać, że akcję przeciw magnatowi należy zakończyć, bo przyniesie ona straty całej gospodarce.

Anioł Kuczma
"Nad wszystkim czuwa gospodarz domu, nie da on krzywdy zrobić nikomu" - taki panegiryk w serialu Stanisława Barei recytował na cześć despotycznego dozorcy Stanisława Anioła mieszkaniec bloku przy Alternatywy 4. Podobnie nad ukraińskimi oligarchami "czuwa" prezydent Leonid Kuczma. Ma swoich faworytów, ale dba, by wśród magnatów została zachowana równowaga. Na Ukrainie - jak w Rosji - największe majątki powstały dzięki udziałowi w prywatyzacjach kombinatów metalowych i koncernów wydobywczych. Prywatyzacja odbywa się tu w specyficzny sposób: przedsiębiorstwo nie tyle zmienia właściciela, ile dyrektora lub prezesa, formalnie pozostając w rękach państwa. Z rąk do rąk przechodzą nie tylko fabryki, ale i całe okręgi przemysłowe. W ostatnich 12 miesiącach Wiktor Medwedczuk, szef administracji Kuczmy (50. miejsce na liście), próbował na przykład odebrać byłemu wspólnikowi, Konstantinowi Grigoriszynowi, wszystkie zakłady energetyczne, które ten "zabrał", opuszczając tzw. klan socjaldemokratów. W rezultacie wojny z użyciem państwowej milicji i prokuratury Grigoriszyn wylądował za kratkami. Do klanu Medwedczuka powróciła jednak tylko część aktywów. Pozostałe zdążyli przejąć rosyjscy "towarzysze broni" ukraińskiego oligarchy.

Polowanie na miliardera
Najbogatszym Serbem jest Milan Janković, bardziej znany jako Filip Zepter, właściciel koncernu Zepter Int. (bezpośrednia sprzedaż sprzętu kuchennego), wartego 20 mld USD. Nie znalazł się jednak w naszym rankingu, gdyż na stałe mieszka w Monte Carlo, w przeciwieństwie do Milana Panicia (16. miejsce), który czas dzieli między swoje wille i firmy w Kalifornii i Serbii. Na liście "Wprost" nie zmieścił się najbogatszy Bośniak - Momc�ilo Mandić - który majątek szacowany na 150 mln USD zbił podczas wojny, finansując m.in. paramilitarne bojówki Ratko Mladicia. Po zabójstwie premiera Serbii Zorana Djindjicia Mandić został aresztowany i do tej pory nie odzyskał wolności. W rankingu nie pojawił się też Luka Rajić, chorwacki "król mleka", właściciel koncernu spożywczego Lura (220 mln USD).
Biznesem na Bałkanach często rządzą jeszcze bandyckie prawa. W Bułgarii interesy prowadzi się w atmosferze gangsterskich porachunków z Chicago z lat 30. Ubiegłoroczna lista "Wprost" podobno bardzo zdenerwowała Iliję Pawłowa, właściciela MG Holdingu (najbogatszy Bułgar był na 8. miejscu). Szybko zmienił jednak zdanie - uznał naszą publikację za niezłą reklamę. 7 marca 2003 r. został zastrzelony przez snajpera przed wejściem do siedziby swojej firmy w Sofii. Tego samego dnia próbowano zabić przedsiębiorcę budowlanego Sewdalina Stratijewa, partnera Pawłowa w interesach (kilka tygodni później zmarł po zabiegu odsysania tłuszczu).

Cisza i spokój
Życie i interesy najbogatszych obywateli państw grupy wyszehradzkiej (Polski, Czech, Węgier i Słowacji) oraz republik bałtyckich - Litwy, Łotwy i Estonii - na tle ich konkurentów z byłego ZSRR lub Jugosławii i Bułgarii wydają się wręcz nudne i sielskie. Tylko uchodzący za najbogatszego w swym kraju Słowak Jozef Majski (majątek szacowany na 200 mln USD) ma kłopoty z prawem. Przebywał w areszcie oskarżony o współtworzenie piramidy finansowej, która oszukała 200 tys. osób. 18 czerwca 2003 r. sędzia zwolnił go do domu, dziewięć dni później specjalna jednostka policji znów go aresztowała (próbował wpływać na zeznania świadków). Ten sam sędzia zwolnił go jednak z uwagi na... zły stan zdrowia.
Wśród pięćdziesięciu najbogatszych Europy Środkowej i Wschodniej jest tylko czterech Polaków i dwóch Czechów. Najbogatszy Polak Jan Kulczyk, mimo że w porównaniu z poprzednim rokiem pomnożył majątek o 400 mln USD, musiał oddać miejsce na podium Rosjaninowi Michaiłowi Fridmanowi.
Najbogatszemu Węgrowi Gaborowi Varszegi, właścicielowi wielobranżowego holdingu Foteks, zabrakło 20 mln USD, by się znaleźć na liście "Wprost" (wartość jego majątku szacuje się na 280 mln USD). W przeciwieństwie do Rosjan krezusi z Polski, Czech czy Węgier są coraz mniej zależni od interesów z państwem i prowadzą biznes wedle najlepszych wzorów z Zachodu. Ich majątki są znacznie mniejsze, pamiętajmy jednak, że wedle rosyjskiego, jak na ironię, porzekadła: tisze jediesz, dalsze budiesz.

Jan Piński
Krzysztof Trębski


Pełny ranking 50 najbogatszych ludzi Europy Środkowej i Wschodniej

Najbogatsi w swoich krajach

Rosja
Michaił Chodorkowski
8,3 mld USD


Polska
Jan Kulczyk
3,3 mld USD


Ukraina
Renat Achmetow
1,9 mld USD


Czechy
Petr Kellner
0,55 mld USD


Węgry
Gabor Varszegi
0,28 mld USD


Słowacja
Jozef Majski
0,2 mld USD


Rumunia
Iosif Constantin Dragan
0,9 mld USD


Bułgaria
Wasił Bożkow
0,5 mld USD


Serbia i Czarnogóra
Milan PaniĆ
1,2 mld USD


Chorwacja
Luka Rajic
0,2 mld USD


Estonia
Aadu Luukas
0,2 mld USD


Litwa
Bronislovas Lubys
0,15 mld USD


Łotwa
Walery Kargin i Wiktor Krasowicki
po 0,2 mld USD
Okładka tygodnika WPROST: 32/2003
Więcej możesz przeczytać w 32/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 32/2003 (1080)

  • Wprost od czytelników 10 sie 2003, 1:00 Logika alkoholika Jestem redaktorem naczelnym kwartalnika "Trzeźwość". Autorce artykułu "Logika alkoholika" (nr 28) należą się podziękowania za zainteresowanie problemem terapii alkoholików, a raczej jej brakiem.... 3
  • Na stronie - Cała władza w ręce matołów 10 sie 2003, 1:00 Im gorzej coś jest oceniane, tym dłużej trwa i tym lepiej się ma 3
  • Peryskop 10 sie 2003, 1:00 Pilecki w "Rzeczpospolitej" Redutą dowodzoną przez słynnego rotmistrza Witolda Pileckiego był podczas powstania warszawskiego gmach stojący przy pl. Starynkiewicza (na rogu Alej Jerozolimskich). Obecnie mieści się tam siedziba... 6
  • Dossier 10 sie 2003, 1:00 Józef OLEKSY poseł SLD "Ja, jak mam mocny stres, to jem więcej. Ale ostatnie wypadki w SLD nie mają żadnego przełożenia na moją wagę. Mam wiele ważnych spraw na głowie i nie będę zmieniał wagi z powodu jakichś... 6
  • Poczta 10 sie 2003, 1:00 Przebudzenie bestii W artykule "Przebudzenie bestii" (nr 28) Andrzej Talaga wysunął tezę, że podczas I wojny światowej Niemcy przywrócili do życia ideę dżihadu. Teza ta jest błędna. Świętą wojnę w XIX wieku... 9
  • Kadry 10 sie 2003, 1:00 9
  • M&M 10 sie 2003, 1:00  Ostatnie wakacje polityków Sejm ma urlop. Ostatni. Bo kraj tak się zmienia, Że za rok to już będzie przepustka. Z więzienia. 10
  • Playback 10 sie 2003, 1:00 10
  • Winiecki do RPP 10 sie 2003, 1:00 "W polskim życiu publicznym obserwuję coraz więcej przejawów ekonomii nonsensu" - pisał dwa miesiące temu w swoim felietonie we "Wprost" współpracujący z nami od lat prof. Jan Winiecki, główny ekonomista banku WestLB. 10
  • Z życia koalicji 10 sie 2003, 1:00 Ciężkie czasy nadejdą dla województwa świętokrzyskiego. Henryk Długosz zrezygnował z kierowania tamtejszym SLD. Osierocone struktury są zdezorientowane, ale wierzą w niewinność swego niedawnego przewodniczącego. Na lewicy... 12
  • Z życia opozycji 10 sie 2003, 1:00 Najpierw sejmowa komisja z radością przegłosowała, że sąd może aresztować Stanisława Łyżwińskiego z Samoobrony, a wynikom głosowania towarzyszyły wiwaty, że wreszcie nie będą musieli Łyżwińskiego oglądać. Ale potem się... 13
  • Fotoplastykon 10 sie 2003, 1:00 14
  • Prywatna służba zdrowia 10 sie 2003, 1:00 Już milion Polaków korzysta z abonamentowych usług medycznych prywatnych firm 16
  • Mafia FOZZ 10 sie 2003, 1:00 Z pieniędzy FOZZ powstały dziesiątki firm wyspecjalizowanych w grabieży majątku skarbu państwa 21
  • Salami Lewicy Demokratycznej 10 sie 2003, 1:00 Samooczyszczanie SLD może się okazać transfuzją, podczas której chory zostaje zainfekowany wirusem HIV 24
  • Korkociąg Samoobrony 10 sie 2003, 1:00 Samoobronie grozi los KPN: kolejne rozłamy prowadzące do unicestwienia 26
  • Wyrób mlekopodobny 10 sie 2003, 1:00 Akcja "Pij mleko!" to fikcja, bo w Polsce nie ma świeżego, pełnowartościowego mleka. 28
  • Nałęcz - Miotła Herkulesa 10 sie 2003, 1:00 Komisje śledcze nie zastąpią instytucji demokratycznego państwa 31
  • Zawracanie gitary - Fortel Janika 10 sie 2003, 1:00 Minister Janik korupcji się nie kłaniał, ale uchwycił ją w swoje ręce 31
  • Giełda i wektory 10 sie 2003, 1:00 Hossa Świat Dywidendy z obniżki Udziałowcy 500 największych amerykańskich spółek giełdowych mogą otrzymać w przyszłym roku dywidendy wyższe od tegorocznych prawie o 10 mld USD - ocenia agencja Bloomberg. Wszystko dzięki decyzji... 32
  • Wschód biznesu 10 sie 2003, 1:00 50 najbogatszych ludzi Europy Środkowej i Wschodniej 34
  • Wschód biznesu - pełny ranking 50 10 sie 2003, 1:00 1. Michaił CHODORKOWSKI Rosja 8,3 mld USD Lat 39. Zaczynał w końcu lat 80. od handlu komputerami. W 1988 r. był współzałożycielem Innowacyjnego Banku Postępu Naukowo-Technicznego, przemianowanego później na Menatep... 35
  • Samosąd gospodarczy 10 sie 2003, 1:00 Własny wymiar sprawiedliwości tworzą przedsiębiorcy 46
  • Prezydenckie cięcie 10 sie 2003, 1:00 Bush, jeśli chce wygrać, musi błyskawicznie obniżyć podatki 48
  • Załatwione odmownie - wartości retro 10 sie 2003, 1:00 Intelektualna impotencja zmusza lewicę do odkurzania ideologicznych ramotek 50
  • Supersam 10 sie 2003, 1:00 Bezbolesna depilacja Jednoczesne usuwanie mniejszej ilości włosów zmniejsza ból przy depilacji - wykazały testy przeprowadzone przez specjalistów firmy Braun. W depilatorach EverSoft zwiększono więc liczbę... 52
  • Szwabem w kacapa 10 sie 2003, 1:00 Narodowe stereotypy więcej mówią o nas samych niż o innych! 54
  • Polskie kolonie 10 sie 2003, 1:00 Kilkanaście miejscowości we Włoszech, Austrii, na Węgrzech i Słowacji żyje niemal wyłącznie z gości z Polski 58
  • Geniusz basketu 10 sie 2003, 1:00 Maciej Lampe ma szansę stać się za kilka lat najlepszym białym koszykarzem świata - przewidują eksperci 60
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta 10 sie 2003, 1:00 Drogi Robercie! Siedzimy sobie na tarasie wiejskiego pensjonatu w Badowie Górnym pod Mszczonowem i podziwiamy krajobraz mazowiecki, zajadając jagodzianki, które dowieźli właśnie przyjaciele z Warszawy. Ach, cóż to za jagodzianki! 62
  • Ekran osobisty - Czarownica Alicja 10 sie 2003, 1:00 Alicja Resich-Modlińska pojawiła się niczym potwór z Loch Ness, by urozmaicić swoją obecnością sezon ogórkowy 63
  • Terror to ja 10 sie 2003, 1:00 Czego od Jewno Azefa mógł się nauczyć Feliks Dzierżyński 64
  • Know-how 10 sie 2003, 1:00 Koniec z bezpłodnością Ćwierć wieku po narodzinach pierwszego dziecka z probówki naukowcy zebrani na konferencji w Londynie ogłosili, że niedługo problemy z niepłodnością przestaną istnieć. Według Alana Trounsona z Monash... 67
  • Zmartwychwstanie mózgu 10 sie 2003, 1:00 Jak odróżnić człowieka żywego od umarłego? 68
  • Legiony bakterii 10 sie 2003, 1:00 Legionelloza nam raczej nie grozi, malaria i denga - tak 72
  • Brytyjczycy, czyli Celtowie 10 sie 2003, 1:00 Genetycy korygują historię Anglii! 74
  • Bez granic 10 sie 2003, 1:00 Polowanie na zbrodniarzy Kiedy trzynaście lat temu nieznany inżynier agronom Alberto Fujimori wygrał wybory prezydenckie w ogarniętym kryzysem gospodarczym i politycznym Peru, nikt się nie spodziewał, że jego rządy staną się tylko... 76
  • Obrona konieczna 10 sie 2003, 1:00 Czy odpowiedzialny przywódca mógł ignorować zagrożenie stwarzane przez Irak? 78
  • Międzynarodowy Trybunał Komiczny 10 sie 2003, 1:00 Blair, Kwaśniewski, Miller i Aznar na ławie oskarżonych? 83
  • Eksplozja kompleksów 10 sie 2003, 1:00 Radykalizm wyznawców Allaha jest gniewną odpowiedzią na słabość świata islamu 85
  • Drang nach Westen 10 sie 2003, 1:00 Czy Polacy uratują byłą NRD przed wymarciem? 87
  • Czysty seks 10 sie 2003, 1:00 Władze liberalnej Nevady na gwałt potrzebują pieniędzy 88
  • Cytat dyplomatyczny - Lektura na hamak 10 sie 2003, 1:00 Włączenie się do europejskiego krwiobiegu to szansa, byśmy znów mogli marzyć o suwerenności 89
  • Menu 10 sie 2003, 1:00 Świat Seks z Barysznikowem "Najwyższy czas zrobić coś, czego moje dzieci nie mogą oglądać" - tak Michaił Barysznikow, jeden z najwybitniejszych współczesnych tancerzy, tłumaczy swój udział w serialu komediowym... 90
  • Mister America 10 sie 2003, 1:00 Arnold Schwarzenegger to rzadki przykład połączenia siły mięśni, rozumu, sprytu i aktorskiego talentu 92
  • Odchody sztuki 10 sie 2003, 1:00 Skazujący wyrok gdańskiego sądu to niezasłużony zaszczyt dla Doroty Nieznalskiej 96
  • Kino Tomasza Raczka 10 sie 2003, 1:00 Terminator 3. Bunt maszyn - *** Reżyseria: Jonathan Mostow W rolach głównych: Arnold Schwarzenegger, Nick Stahl, Claire Danes, Kristianna Loken USA 2003 Arnold Schwarzenegger wraca w "Terminatorze 3" jako ikona twórczego... 97
  • Mniej niż zero 10 sie 2003, 1:00 Światowy sukces polskich muzyków jest równie prawdopodobny jak pojawienie się drugiego Małysza 98
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 10 sie 2003, 1:00 KILLING JOKE - *** Panowie nazywają się Zabójczy Żart i wykonują muzykę ciężką i raptowną jak radzieckie perfumy. Legenda punkowego grania powraca po ośmiu latach spoczynku i przygniata nas nawałnicą ołowianej muzy spod znaku... 99
  • Co-media - ...lub czasopism 10 sie 2003, 1:00 Gdyby nie komisja śledcza badająca sprawę afery Rywina, głównym tematem lata byłyby sinice w Zatoce Gdańskiej. Komisja złapała po pół roku, o co poszło, i już Czarzasty śmieje się rzadziej 100
  • System idiotele - Niesportowy wykrywacz 10 sie 2003, 1:00 No i mamy wreszcie spektakularny sukces w polskiej piłce nożnej 100
  • Organ Ludu 10 sie 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 32 (45) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 4 sierpnia 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Prodi to cienki Bolek Lew Rywin szefem Komisji Europejskiej? Powszechne oburzenie na salonach politycznych... 101
  • Skibą w mur - Chłopaki do paki 10 sie 2003, 1:00 Jedni udają orgazm, drudzy udają się na zakupy, a spora część parlamentarzystów i aktywistów SLD udaje się do więzienia 102

ZKDP - Nakład kontrolowany