Podręcznikowa zapaść

Podręcznikowa zapaść

W szkołach może zabraknąć nawet 100 tys. podręczników. Lawinowo wzrosła liczba dzieci, które uczęszczają na dodatkowe kursy języka obcego. W wielu klasach, zamiast z rządowego elementarza, po cichu uczy się z książek profesjonalnych wydawców. To efekty reformy podręcznikowej Joanny Kluzik-Rostkowskiej.

W tym roku szkolnym za podręczniki dla uczniów klas czwartych szkół podstawowych i pierwszej gimnazjum zapłaciło państwo. Ministerstwo Edukacji Narodowej określiło, że za komplet książek szkolnych dla ucznia gimnazjum zapłaci maksymalnie 250 zł, a dla tych kształcących się w szkole podstawowej 140 zł. Na pomoce edukacyjne, np. komplet ćwiczeń, każdemu uczniowi należy się dodatkowe 25 zł.


Szkoły kupiły podręczniki. Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Edukacji nie można w nich pisać ani rysować, bo mają służyć kolejnym trzem rocznikom. W nadchodzącym roku szkolnym rząd sfinansuje zakup podręczników dla klas piątych szkół podstawowych i drugich gimnazjów. W jeszcze kolejnym klasom szóstym podstawówek i trzecim gimnazjalnym. Procedura zamówień i dostarczania podręczników odbywa się pod koniec roku szkolnego i w trakcie wakacji. Reformatorzy nie wzięli pod uwagę sytuacji, w której podręcznik skończy się w trakcie roku szkolnego i do dalszej nauki potrzebny jest już kolejny. I nie chodzi o jednostkowe, wyjątkowe sytuacje.

UCZNIOWIE BEZ KSIĄŻEK

Marcin Wojtyński z wydawnictwa Nowa Era nie pozostawia złudzeń. – W tej chwili mamy zamówienia ze szkół na ok. 30 tys. podręczników, które powinny trafić tam natychmiast – mówi. Nowa Era to jedno z kilku wydawnictw dostarczających uczniom podręczniki, ale według szacunków wszystkich wydawców szkoły w najbliższych dniach będą potrzebowały ok. 100 tys. nowych podręczników. W innym przypadku na trzy miesiące przed końcem roku szkolnego uczniowie zostaną bez książek. Jak to możliwe? Polska szkoła opiera się na trzyletnich cyklach kształcenia (klasa I-III i IV-VI szkoły podstawowej i później trzyletnie gimnazjum oraz liceum). Do tego modelu zostały przygotowane podręczniki. Na przykład książka do nauczania fizyki w gimnazjum ma trzy części (dla klasy I, II i III), czyli w dużym uproszczeniu każda z nich zawiera 33 proc. treści, jakie uczeń powinien przerobić w ramach całego cyklu kształcenia w gimnazjum. Taki podział nie koresponduje jednak z liczbą godzin przewidzianą przez podstawę programową na nauczanie poszczególnych przedmiotów. W przypadku wspomnianej już fizyki w gimnazjum jest to 130 godzin. Rok szkolny to od 32 do 36 tygodni, dlatego najczęściej uczniowie w jednej klasie mają dwie godziny fizyki tygodniowo, w dwóch pozostałych po godzinie, czyli w jednym roku przerabiają 50 proc. materiału, a w dwóch pozostałych po 25 proc.

PIENIĘDZY NIE MA, DYSCYPLINA NIE POZWALA

Do tej pory problemu nie było. Gdy podręcznik się kończył w trakcie roku szkolnego, rodzic po prostu wcześniej kupował kolejny, który i tak musiałby kupić. Od tego roku szkolnego to się zmieniło, szkoła nie może już wymagać od rodziców, by sami kupowali dzieciom książki szkolne, bo robi to teraz za nich państwo. Okazuje się, że plan pracy wielu szkół podwojoną liczbę godzin nauki przedmiotów założył w pierwszej klasie. Chodzi o takie przedmioty, jak np. chemia, fizyka, biologia czy geografia w gimnazjum czy historia w szkole podstawowej. Teraz, na wiele tygodni przed końcem roku szkolnego, podręczniki przeznaczone do klasy pierwszej już się kończą.

I tu pojawia się problem. Szkoła nie może kupić nowych, bo nie ma na to jeszcze pieniędzy. Biorąc pod uwagę ubiegłoroczny harmonogram wypłaty dotacji, teoretycznie rozpoczną się w maju. Do szkół najwcześniej dotrą w czerwcu, bo najpierw z resortu finansów wędrują na konta wojewodów, potem na konta poszczególnych gmin, miast czy wsi, a dopiero potem na konta szkół. Szkoły nie mogą wziąć tych podręczników na kredyt, bo zabrania tego ustawa o dyscyplinie finansów publicznych, która nie zezwala jednostkom samorządowym na zawieranie umów, jeżeli nie mają zabezpieczonych środków na ich realizację.

Oto fragment dyskusji z nauczycielskiego forum: „Jak radzę sobie z problemem podręczników? W drugim półroczu kl. I potrzebujemy dwa podręczniki już do kl. II. Nie mamy funduszy na zakup, rodzice nie mogą ich kupić, a uczniowie uczą się bez podręcznika” – pyta Eleonora. „Mam tak z biologii jednego z wydawnictw. Mają dosłać drugą część podręcznika w ciągu dwóch tygodni, za którą zapłacę dopiero, jak już dotację dostanę. Problem tylko taki, że dziś mam iluś tam uczniów, a może być tak, że część nie uzyska promocji i de facto będzie mniej w klasie drugiej. Tu liczę się, że będę potem korygował zamówienie, z dotacji zapłacę tyle, ile będzie uczniów w klasie drugiej, a za te ponad zapłacę z własnej kasy” – pisze Jacek. „Według mnie nie możemy teraz składać zamówienia, a zapłacić po otrzymaniu dotacji – dyscyplina finansów, brak zabezpieczenia środków. Jestem niestety w podobnej sytuacji – z dwóch przedmiotów” – dodaje Sońka.

MNIEJ TREŚCI

Z naszych informacji wynika, że wydawcy zwracali uwagę na ten problem MEN na początku lutego. Do tej pory nie otrzymali odpowiedzi. – Są dwa rozwiązania tej sytuacji. Albo rząd uruchomi dotację podręcznikową wcześniej, albo pozwoli samorządom zawierać umowy na zakup podręczników, mimo że nie mają zabezpieczonych na to środków – mówi „Wprost” Jarosław Matuszewski, szef Sekcji Wydawców Edukacyjnych Polskiej Izby Książki. To jest jednak działanie doraźne, a potrzebne jest systemowe. Sytuacja powtórzy się w przyszłym roku, w przypadku tych szkół, które wtedy będą realizowały zwiększoną liczbę godzin nauczania.

Ilościowe problemy pojawią się także w przypadku podręczników do nauki języka obcego, który najczęściej nauczany jest w grupach podzielonych ze względu na poziom zaawansowania. Zamówione obecnie książki zostały dostosowane do umiejętności językowych tego konkretnego rocznika uczniów. W kolejnym może być więcej uczniów uzdolnionych językowo lub słabszych, a to oznacza, że liczba podręczników przystosowanych do danego poziomu nauczania nie będzie korespondować z liczbą uczniów.

Nauczycieli o wiele bardziej niepokoi niższa jakość materiałów edukacyjnych, które otrzymali po reformie. Wydawcy musieli się bowiem z jednej strony dostosować do ministerialnych wymagań odnośnie podręczników, usuwając z nich te elementy, które uczeń mógł samodzielnie zapisać. W przypadku najmłodszych dzieci chodziło także o możliwość rysowania, zakreślania czy wydzierania poszczególnych części książki. Z drugiej strony, ograniczenia finansowe, jakie państwo nałożyło na zakup pomocy edukacyjnych, zmusiły wydawców do ograniczenia objętości, a co za tym idzie zawartości merytorycznej ćwiczeń. Jacek Popko z wydawnictwa Pearson, zajmującego się m.in. podręcznikami do języków obcych, potwierdza, że w przypadku niektórych materiałów ćwiczeniowych treści ograniczono nawet o 70 proc. Nauczyciele o reformie podręcznikowej oficjalnie nie chcą się wypowiadać. Barbara, anglistka z kilkunastoletnim stażem pracy w jednym z warszawskich zespołów szkół: – Korzystamy z tego samego tytułu, co przed reformą. Wcześniej ćwiczenia kosztowały 50 zł, teraz ok. 20, jest w nich o połowę mniej zadań, zniknęły rozdziały powtórkowe i podsumowania – mówi. Jeszcze słabiej wygląda to w najmłodszych klasach szkół podstawowych, gdzie do tej pory nauka języka polegała na zarysowywaniu, wydzieraniu czy wklejaniu elementów do podręcznika. Teraz uczniowie już tego nie mogą robić, bo z książki mają korzystać w sumie trzy roczniki uczniów. Na efekty długo nie trzeba było czekać.

BOOM NA SZKOŁY JĘZYKOWE

Oblężenie przeżywają prywatne szkoły językowe. Jacek Członkowski, prezes Stowarzyszenia na Rzecz Jakości w Nauczaniu Języków Obcych – PASE przyznaje, że w tym roku szkolnym skokowo wzrosła liczba słuchaczy tego typu placówek. – Mają one ok. 20 proc. uczniów więcej i to głównie tych najmłodszych – mówi. PASE w tej chwili prowadzi badania, z czego wynikał tegoroczny wzrost. – Wydaje nam się to dziwne. Podejrzewamy, że chodzi m.in. o reformę podręcznikową. Myślę, że rodzice odnotowali różnicę w materiałach dydaktycznych, które otrzymały ich dzieci – mówi prezes.

Na obniżenie dostępności materiałów edukacyjnych, a w konsekwencji na możliwość obniżenia się jakości kształcenia uwagę zwróciła także Najwyższa Izba Kontroli. W raporcie z końca grudnia minionego roku „Dostępność podręczników szkolnych” można przeczytać: „W nowym systemie zaopatrzenia uczniów w podręczniki szkolne oraz inne materiały edukacyjne i ćwiczeniowe wysokość środków przeznaczona na ten cel najprawdopodobniej nie pozwoli na pokrycie kosztów takiej „obudowy” [chodzi o materiały wspomagające realizację podstawy programowej –red.]. Najwyższa Izba Kontroli zwraca uwagę, że spadek dostępności dodatkowych materiałów dydaktycznych dla nauczycieli – spowodowany nagłą zmianą systemu – stwarza ryzyko okresowego obniżenia się jakości procesu dydaktycznego”.

NAUCZYCIELE KONTRA ELEMENTARZ

Raport NIK rozprawia się też z rządowym elementarzem, z którego obecnie obowiązkowo uczą się pierwszo- i drugoklasiści, a od września tego roku zaczną trzecioklasiści. Inspektorzy Izby w ramach kontroli przeprowadzili również ankietę wśród blisko 7 tys. nauczycieli pracujących z rządowym podręcznikiem. 78 proc. ankietowanych stwierdziło, że wprowadzenie tej publikacji do szkół wymusiło zmianę sposobu ich pracy, co trzeci z nich uważa, że była to zmiana istotna. Pedagodzy niezbyt pochlebnie wypowiadają się na temat elementarza. Z raportu Izby: „NIK zwraca uwagę, że znacznie więcej odpowiedzi nauczycieli było skoncentrowanych wokół negatywnych elementów »Naszego elementarza«”. Badani nauczyciele najczęściej zwracali uwagę na: złą jakość wykonania i niską trwałość, nieodpowiednie tempo i kolejność wprowadzania liter, małą ilość treści matematycznych, trudne, obszerne teksty do czytania, brak tekstów literackich i wierszy.

NIK w raporcie zwraca też uwagę, że recenzenci rządowego podręcznika, przygotowując swoje opinie, nie otrzymali jego koncepcji merytorycznej, co niektórym z nich „utrudniło rzetelną ocenę poprawnościmerytorycznej podręcznika, a w szczególności zweryfikowanie jego jakości”. Recenzenci zostali jednak sowicie wynagrodzeni przez MEN za swoją pracę. Średnio za jedną recenzję, a przygotowano ich 29, otrzymali przeszło 4 tys. zł. To nawet dziesięciokrotnie więcej niż wytyczne resortu edukacji, zgodnie z którymi recenzent powinien otrzymać wynagrodzenie w przedziale od 400 do 2 tys. zł. Co więcej, niektórzy z recenzentów opiniujących I część elementarza zostali współautorami kolejnych jego części. O komentarz do raportu NIK poprosiliśmy Joannę Kluzik-Rostkowską, byłą minister edukacji odpowiedzialną za reformę podręcznikową, a obecnie posłankę Platformy Obywatelskiej. Nie odpowiedziała jednak na naszą prośbę.

CICHE ZAKUPY

Z naszych informacji wynika, że w wielu szkołach rodzice najmłodszych uczniów kupują podręczniki od profesjonalnych wydawców, by ich dzieci uczyły się z innych materiałów niż rządowy elementarz. Zgodnie z prawem szkoła nie może tego wymagać od rodzica – jeżeli nauczyciel zdecyduje się na inny podręcznik niż rządowy, jego zakup musi sfinansować samorząd. Sytuacja z minionego tygodnia z jednej z warszawskich podstawówek. Mówi Grzegorz, ojciec pierwszoklasistki: – Na zebraniu usłyszeliśmy, że został przerobiony już cały materiał z elementarza. Rodzice zdecydowali, że sami kupią jedno z profesjonalnych wydawnictw dla pierwszaków, z którego będzie kontynuowana nauka. Absurd polega na tym, że wszystko to odbywa się w tajemnicy.

W nieoficjalnych rozmowach wydawcy przyznają, że każdego roku wciąż sprzedają tysiące egzemplarzy podręczników, które z rynku miał wyprzeć darmowy rządowy elementarz. Co na to MEN? Dowiedzieliśmy się, że w maju zostaną zaproponowane zmiany w reformie podręcznikowej. Największe mają objąć edukację wczesnoszkolną, czyli klasy I-III. Od 2017 r. najprawdopodobniej obok „Naszego elementarza”, pojawią się inne wydawnictwa, z których będą mogli korzystać uczniowie i nauczyciele. – W Ministerstwie Edukacji panuje powszechna opinia, że rządowe wydawnictwo jest fatalnej jakości – mówi nam jeden z wysokich rangą urzędników MEN. �

©� WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE

Okładka tygodnika WPROST: 9/2016
Więcej możesz przeczytać w 9/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 9/2016 (1726)

  • Piramida emerytalna 28 lut 2016, 20:00 Nie wiem, jak to się stało, ale gdzieś po drodze lewica podprowadziła nam słowo sprawiedliwość. Konsekwentnie wciska je obok słów – zasiłek, socjal, zapomoga, i każe nam wierzyć, że jedno z drugim jest nierozłączne. Zbitka... 3
  • SKANER 28 lut 2016, 20:00 OBAWY Solidarność nieustępliwa Związkowcy nie pozwolą rządowi zrezygnować z obniżenia wieku emerytalnego ani podwyższenia kwoty wolnej od podatku. Bez względu na stan budżetu. W ciągu pięciu lat na emerytury i renty w budżecie ZUS... 6
  • ZDARZYŁO SIĘ JUTRO 28 lut 2016, 20:00 Roast Wałęsy, Kiszczak bohaterem, a koń, jaki jest, każdy widzi na przykładzie Olbrychskiego. 10
  • Upadłe autorytety III RP 28 lut 2016, 20:00 Obrona czci Lecha Wałęsy w pełnej krasie pokazuje obłudę elit, które od blisko 30 lat uzurpują sobie prawo do wyznaczania w Polsce standardów. Dla nich nie jest ważna prawda, ale mit, który zresztą sami stworzyli. Jakby nie zauważyli, że ich świat runął, zanim Kiszczak... 14
  • WAŁĘSA WIELBIONY I NIENAWIDZONY 28 lut 2016, 20:00 Lech Wałęsa od ponad ćwierćwiecza budzi skrajne emocje. Zmieniały się one w zależności od roli, jaką odgrywał w życiu politycznym były przywódca Solidarności. Ci, którzy dziś go bronią, ostro go atakowali. Adam Michnik, redaktor... 18
  • Cielec – historia z trzema morałami 28 lut 2016, 20:00 Na początku lat 90. kilku moich kolegów pracowało w BBN, przy kancelarii prezydenta Wałęsy. Z tego czasu wywodzi się używana przez nich w odniesieniu do swojego pryncypała „ksywka” – Cielec. To przezwisko wydaje mi się... 19
  • Polska mogła być lepsza 28 lut 2016, 20:00 Nie zwracano uwagi na masy ludzkie, które były zagubione, traciły pracę, żyły w ubóstwie i zapomnieniu. Tak postępowały elity, które na tę elitarność nie zasłużyły. Wypromowały siebie i dobrze żyły bez poczucia, że społeczeństwu, w którym wyrosły, też należy się zysk z... 20
  • Szafa Jaruzelskiego 28 lut 2016, 20:00 Wojciech Jaruzelski przechowywał w domu archiwalne dokumenty wojskowe – wynika z ustaleń „Wprost”. Osobiście usuwał też kompromitujące go dokumenty ze swojej osobistej teczki w kwietniu 1990 r. „Szafa Kiszczaka” nie była więc jedyna. 23
  • Inwigilacja pod przykrywką 28 lut 2016, 20:00 „Wprost” dotarł do nowych faktów w sprawie policyjnej specgrupy, która inwigilowała dziennikarzy piszących o aferze podsłuchowej. Rozpracowywani byli także wytypowani oficerowie policji, Straży Granicznej, BOR i agenci CBA. Nielegalną operację prowadzono pod... 24
  • Jaka polityka prorodzinna 28 lut 2016, 20:00 Śledząc relacje niektórych mediów, można dojść do wniosku, że od kilku miesięcy żyjemy w totalitaryzmie. Nie pozostaje nam zatem nic innego, jak konspiracja i męczeńska walka o utraconą demokrację. Trochę nie współgra to jednak z... 27
  • Baza w Redzikowie. Strach i nadzieja 28 lut 2016, 20:00 Budowa amerykańskiej instalacji pod Słupskiem nabiera rozpędu. Rozstrzygane są ostatnie przetargi. Czy region pomorski na niej skorzysta, czy raczej supertajna baza odstraszy inwestorów? 28
  • Lider bez poglądów 28 lut 2016, 20:00 Ryszard Petru, który chce stać się partyjnym skrzydłem KOD, sam trzyma partię w że laznym uścisku. Tworzy formację, w której o wszystkim decyduje jednoosobowo. 30
  • Platformę trzeba wykończyć 28 lut 2016, 20:00 Petru jest na poziomie Palikota. Nawet nie jest w politycznym przedszkolu. Umiejscawiałbym go w żłobku. Długa droga przed nim. Czy ją przejdzie? Śmiem wątpić – mówi „Wprost” dr Wojciech Jabłoński, politolog z Uniwersytetu Warszawskiego. 31
  • Legalna praca dla przybyszów ze Wschodu 28 lut 2016, 20:00 Żeby utrzymać rozwój gospodarczy i zapewnić wypłaty dla emerytów, Polska będzie musiała przyjąć 5 mln Ukraińców – twierdzą eksperci Związku Przedsiębiorców i Pracodawców. Jak na razie robimy wszystko, by przybyszom ze Wschodu utrudnić życie. 34
  • Podręcznikowa zapaść 28 lut 2016, 20:00 W szkołach może zabraknąć nawet 100 tys. podręczników. Lawinowo wzrosła liczba dzieci, które uczęszczają na dodatkowe kursy języka obcego. W wielu klasach, zamiast z rządowego elementarza, po cichu uczy się z książek profesjonalnych wydawców. To efekty reformy podręcznikowej... 38
  • Franczyza lepsza od lokaty 28 lut 2016, 20:00 Kiedy zyski z lokat bankowych są bardzo niskie, a indeksy giełdowe spadają, alternatywą tradycyjnego oszczędzania staje się własna firma. Sięgnięcie po sprawdzone pomysły zwiększa szanse na zyski. 42
  • Recepta na biznes 28 lut 2016, 20:00 Własny biznes to marzenie wielu osób. Co zrobić, aby odnieść sukces? Można wykorzystać doświadczenie innych – nawiązać współpracę w ramach franczyzy. 47
  • Umowa zobowiązuje 28 lut 2016, 20:00 Choć reguły dyktuje franczyzodawca, franczyzobiorca powinien uważać, czy takie kwestie, jak ustalanie cen, wyłączność terytorialna, czy zakaz konkurencji nie naruszają jego interesów. 48
  • Niemiecka szalupa ratunkowa 28 lut 2016, 20:00 Połączenie giełdy w Londynie z Deutsche Börse – czyżby pierwszy efekt Brexitu? 50
  • Pułapka średniego dochodu 28 lut 2016, 20:00 Z pułapką średniego dochodu jest jak z ciążą, wiadomo dopiero po fakcie. Polska wpadła w nią w 2008 r., gdy globalny kryzys finansowy spowolnił również polską gospodarkę, obnażając problemy mikroekonomiczne. Firma Deloitte... 51
  • HOSSA BESSA 28 lut 2016, 20:00 Fuzja czy chaos Będzie połączenie spółek paliwowych i gazowych? Jeszcze kilka tygodni temu taki scenariusz był rozważany: w sprawie wielkiej fuzji Orlenu, Lotosu, PGNiG miały się toczyć „działania analityczne”. Jeszcze w... 52
  • Drogą do rozwoju jest wolność 28 lut 2016, 20:00 MEC. ROBERT NOGACKI – jeden z najlepszych ekspertów w zakresie bezprawia urzędniczego – ocenia wydarzenia przez pryzmat interesów klientów swojej kancelarii. 53
  • Unii pękają szwy 28 lut 2016, 20:00 Politykę imigracyjną zastąpił paniczny wyścig – kto szybciej zamknie swoje granice. Państwa na własną rękę zabezpieczają się przed nową falą migracyjną i wszystkie ręka w rękę zdają się topić Grecję. Ostatnią nadzieją, buforem Europy jest dziś Turcja. 54
  • Imigrantów przyjmiemy bez pośpiechu 28 lut 2016, 20:00 Relokacja imigrantów z Grecji i Włoch do Polski nadal stoi pod znakiem zapytania. Pewne jest jedno – jeżeli przyjmiemy pierwszych uchodźców, to stanie się to nieprędko. W tym roku ma trafić do naszego kraju zaledwie 400 osób. 56
  • Kijowski taniec na krawędzi 28 lut 2016, 20:00 Ukraińskie elity nie wyciągnęły wniosków z porażki sił demokratycznych po pomarańczowej rewolucji – mówi w rozmowie z „Wprost” Witalij Portnikow. 57
  • Licencja na zabijanie 28 lut 2016, 20:00 Zabójstwa na polityczne zlecenie nie zakończyły się wraz z zimną wojną. Służby wielu państw nadal likwidują wrogów w tajnych akcjach, zmienia się jedynie uzasadnienie „koniecznych działań”. 58
  • Polska od kuchni 28 lut 2016, 20:00 Po upadku komunizmu trzeba było ogłosić rewolucję kuchenną. Przywrócić ludziom wiarę w siebie, polską kuchnię, polskie smaki, polskie produkty. Nie zrobiliśmy tego, dziś musimy naprawiać – mówi Magda Gessler, restauratorka, od sześciu lat autorka programu „Kuchenne... 60
  • Nie nagram sekstaśmy 28 lut 2016, 20:00 Działy marketingu i promocji produkują skandale, aby podbić sprzedaż. To największa zmiana na rynku, jaka zaszła, gdy zajmowałam się dziećmi. Ale moje skandale są naprawdę beznadziejne – mówi Ania Dąbrowska, gwiazda muzyki pop, która wraca z nową płytą po czterech latach... 64
  • Damsko-męska komedia 28 lut 2016, 20:00 W męskim kinie wystarczy wysadzić coś w powietrze i faceci są zadowoleni. Z kobietami nie jest już tak łatwo... Trzeba im zaproponować coś bardziej wyrafinowanego. Ale filmy o kobietach i dla kobiet też przynoszą zyski – mówi Judd Apatow, amerykański król komedii,... 66
  • Kolor Oscara 28 lut 2016, 20:00 W tym roku wyścig o Oscary zdecydowanie wygrali zwolennicy poprawności politycznej, których wpływy w amerykańskiej pop kulturze wciąż rosną. 68
  • Narodowe pospolite ruszenie 28 lut 2016, 20:00 Żołnierze wyklęci to nie były jakieś opryszki, jak przedstawiała ich propaganda PRL. Patologie, które się zdarzały, były marginesem w działalności pierwszego i największego masowego ruchu oporu Polaków przeciwko komunistycznej dyktaturze do czasu powstania Solidarności - mówi... 71
  • Szpieg z amanta 28 lut 2016, 20:00 Uwaga, widzowie serialu „Bodo”. Mamy dla was fatalną wiadomość: cała historia zakończy się śmiercią tytułowego bohatera. 74
  • Kalejdoskop kulturalny 28 lut 2016, 20:00 KSIĄŻKI Mariusz Cieślik Żadnej dyplomacji ANDRZEJ HORUBAŁA PRZEZ LATA PRACOWAŁ DLA TELEWIZJI – ze stratą dla polskiej publicystyki. Gdy wrócił do pisania, stał się jednym z najciekawszych komentatorów kultury. O czym przekonuje... 77
  • Serce masz tylko jedno 28 lut 2016, 20:00 Co roku 100 tys. Polaków dostaje zawału serca. Poznaj sposoby na to, by nie stać się jednym z nich. 82
  • Profilaktyka po zawale 28 lut 2016, 20:00 Lepiej zapobiegać niż leczyć, to oczywiste. Ale jak już człowiek zachoruje, to jeśli chce się nadal cieszyć życiem, powinien zacząć wreszcie o siebie dbać. 84
  • Ciśnienie na życie 28 lut 2016, 20:00 Serce statystycznego Polaka jest średnio o sześć lat starsze od niego samego – wynika z badań przeprowadzonych w ramach kampanii społecznej „Ciśnienie na życie”. 86
  • Kiedy krew trzeba rozrzedzać 28 lut 2016, 20:00 Zmiany zakrzepowo-zatorowe, z powodu których umiera w Europie dwukrotnie więcej osób niż na nowotwory piersi, prostaty i AIDS łącznie, są najpoważniejszym powikłaniem migotania przedsionków. Pacjenci z takimi zmianami wymagają terapii lekami przeciwkrzepliwymi. 87
  • Pompa w ruch! 28 lut 2016, 20:00 Jeśli chodzi o leczenie ostrego zawału, polska medycyna znajduje się dziś w światowej czołówce. Pesymistyczna wiadomość jest taka, że co szósty Polak umiera w ciągu roku po zawale. Lekarze mówią zgodnie: by to zmienić, potrzebna jest rehabilitacja. 88
  • Zimnem na serce 28 lut 2016, 20:00 Zastosowanie hipotermii – obniżenie temperatury ciała pacjenta po zatrzymaniu krążenia, zwiększa jego szansę na przeżycie i powrót do zdrowia o blisko 50 proc. 90
  • Czy ryba jest zdrowa? 28 lut 2016, 20:00 Od dziecka wkładano nam do głów: jedz ryby, będziesz zdrowy. To prawda, jednak nie do końca. 91
  • Francuzi w obronie polskiej pamięci 28 lut 2016, 20:00 Tę informację można by właściwie uznać za zabawną. Oto pięćdziesięciu francuskich naukowców w wysłanym do polskiego prezydenta liście apeluje, by nie odbierać orderu Janowi Tomaszowi Grossowi. Ich zdaniem to wybitny polski historyk,... 92
  • Rozpędzić smog nad Wrocławiem 28 lut 2016, 20:00 Do miast, które chcą ograniczyć szkodliwe pyły w powietrzu, dołączyła stolica Dolnego Śląska. 94
  • Nici urody 28 lut 2016, 20:00 Nici poprawiają napięcie skóry, działają biostymulująco i są niezastąpionym narzędziem do korekty opadania tkanek – mówi dr Mariusz Kaczorowski 96
  • Nordlys - laser przyszłości 28 lut 2016, 20:00 Najskuteczniejszy laser do leczenia zmian naczyniowych DR N. MED. MAGDALENA ŁO- PUSZYŃSKA, dermatolog, certyfikowany lekarz medycyny estetycznej, właściciel Gabinetu Kosmetyki Lekarskiej Bella, który istnieje już 20 lat. Większość... 97
  • Nowoczesna ginekologia 28 lut 2016, 20:00 Ginekologia estetyczna umożliwia kobietom poprawę jakości życia i zwiększenie poczucia atrakcyjności seksualnej w oczach partnera – mówi dr n med. Mirosław Szlachcic, specjalista ginekolog endokrynolog 98
  • Twoja droga do piękna 28 lut 2016, 20:00 Klinika medycyny estetycznej Medbeauty stworzona przez dr. Andrzeja Kępę to miejsce, w którym najnowocześniejsze technologie uzupełnione są przez profesjonalizm i doświadczenie pracujących tu lekarzy. 100
  • Operacja na męskim ego 28 lut 2016, 20:00 Powiększenie penisa to operacja, o której mężczyźni nie rozmawiają. Dopiero po zabiegu, którego efekt jest natychmiastowy, widać, jak wielkim było to dla nich ciężarem – mówi dr n med. Ahmed Elsaftawy, specjalista chirurgii ogólnej i ręki 102
  • Urodę masz we krwi 28 lut 2016, 20:00 Osocze bogatopłytkowe umożliwia odmłodzenie skóry –poprawę jej struktury, napięcia i nawilżenia – pisze dr n. med. Ewa Szpringer z Centrum Dermatologii i Laseroterapii Laser-Medic w Lublinie 104
  • Włosy całkiem jak własne 28 lut 2016, 20:00 Naturalny wygląd i brak ograniczeń w życiu codziennym to zalety niechirurgicznych implantów włosów typu PHP MEDICAL, o których pisze dr Barbara Parda-Głomska. 104
  • Stomatologia XXI wieku 28 lut 2016, 20:00 O niewidocznych aparatach ortodontycznych, ultrakrótkich implantach i zastosowaniu ozonu, laserów i fibryny bogatopłytkowej w stomatologii mówi dr Marek Dobosz z kliniki Bonelli Dental. 105

ZKDP - Nakład kontrolowany