Trzecią drogą do pierwszej

Trzecią drogą do pierwszej

Dodano:   /  Zmieniono: 
Współczesna lewica woli, by związki zawodowe były słabe i nie wtrącały się do polityki W Wielkiej Brytanii, Niemczech, Hiszpanii oraz w większości krajów skandynawskich socjaldemokracja nadal zachowuje siłę polityczną, a reprezentujące ją partie przez wiele lat utrzymują się przy władzy. Mniejszym poparciem cieszą się socjaldemokraci we Włoszech i Francji. W Australii, która pod względem kultury politycznej jest podobna do swej dawnej metropolii, co pewien czas laburzyści dochodzą do władzy i rządzą krajem.
W krajach byłego obozu komunistycznego - w Polsce, Czechach i Bułgarii, na Słowacji i Węgrzech - partie socjaldemokratyczne mimo swej przeszłości komunistycznej wróciły do władzy w demokratycznych wyborach. Zmieniły postulaty ideologiczne, kierownictwo i podłączyły się do politycznej kultury demokratycznej. Taką metamorfozę można było zaobserwować w Polsce, gdzie w latach 1993 i 2001 władzę przejął SLD - za każdym razem na cztery lata. Taka władza socjaldemokratyczna zarówno swoim charakterem, jak i tradycją polityczną różni się jednak od modelu socjaldemokracji w zachodniej Europie.
Socjaldemokraci rządzili w Izraelu przez 30 lat (1948-1977; Mapai, potem Maarach). Mieli bezprecedensową większość i dominowali w polityce i gospodarce. Lewica przewodziła Iszuwowi (ludność żydowska w Palestynie) jeszcze przed założeniem państwa, od lat 30. XX wieku. Zmiana rządów nastąpiła w 1977 r., gdy prawica doszła do władzy. Od tego czasu zmieniały się rządy prawicowe i lewicowe oraz unii narodowej. Prawica (Likud) rządziła krajem w ostatnich trzech dekadach dłużej niż lewica (Maarach) i stała się siłą dominującą.

Równość zdetronizowana
Czy istnieje całkowite i uniwersalne wytłumaczenie zdolności przetrwania, jaką ma socjaldemokracja? Wątpię. W zasadzie można dojść do dosyć absurdalnego wniosku, że stopień poparcia dla socjaldemokracji wcale nie odzwierciedla wcielenia w życie postulatów egalitefraternite. Partie centrum i ugrupowania prawicowe już dawno częściowo zaakceptowały ideę państwa socjalnego (welfare state). Jednocześnie partie socjaldemokratyczne (SPD w Niemczech, socjaliści w Hiszpanii i Labour Party) wyraziły zgodę na politykę prywatyzacji i globalizacji - co w ich języku nazywa się "trzecią drogą". Teorie rozwoju gospodarki Giddensa w Wielkiej Brytanii i Becka w Niemczech mogą służyć lewicy, centrum i umiarkowanej prawicy. Jest to wielkie zwycięstwo socjaldemokracji parlamentarnej, chociaż jednocześnie jest to zwycięstwo umiarkowanego kapitalizmu. Co więcej, współczesna lewica woli, by związki zawodowe były słabe i nie wtrącały się do polityki. W tym sensie konserwatystka Margaret Thatcher wykonała całą czarną robotę za laburzystę Tony`ego Blaira. W niektórych krajach prawicowe związki zawodowe są silniejsze od związków o zabarwieniu lewicowym. Z drugiej strony, w Izraelu słabość związków zawodowych (Histadrut) poważnie uderza w całą lewicę, zwłaszcza w partię laburzystowską.

Charyzmatyczny przywódca
Dziś sukcesy socjaldemokracji zależą od innych czynników - np. charyzmatycznego przywództwa, które potrafi zbudować wieloetniczną platformę polityczną (najlepiej to zrobił Francois Mitterrand we Francji) lub zyskać wybitną pozycję międzynarodową (Tony Blair). Dzięki Blairowi laburzyści wygrali niedawne wybory w Wielkiej Brytanii. Paradoks polega na tym, że bez niego przegraliby, ale jednocześnie to właśnie krytyka osoby premiera spowodowała utratę części głosów przez Partię Pracy. O zwycięstwie zadecydował dobry stan brytyjskiej gospodarki.
Przyczyną sukcesu socjaldemokracji izraelskiej w latach 1935-1977 było przede wszystkim to, że Mapai, budując państwo, miała poparcie całego narodu, całego spektrum politycznego i społecznego. Potrafił to osiągnąć założyciel państwa
- Dawid Ben Gurion, rodem z Płońska.
Więcej możesz przeczytać w 20/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 20/2005 (1172)

  • Na stronie - Kłamstwo bez barier 22 maj 2005 Porozumienie bez barier było najwyższym stadium systemu bez barier, na którym zbudowano III RP Błądzi, kto pyta. Kto nie pyta, ten ma instynkt samozachowawczy, a więc żyje. Żyjący według tej prostej zasady homo sovieticus przeżył chwile wzruszeń w miniony poniedziałek,... 3
  • Wprost od czytelników 22 maj 2005 Zmartwychwstanie Marszałka Z zainteresowaniem przeczytałem artykuł "Zmartwychwstanie Marszałka" (nr 19). Niestety, nie udało się autorowi uniknąć powielania pewnego stereotypu. Pisze on m.in.: "Na trasie przejazdu pociągu... 3
  • Skaner 22 maj 2005 Wydawca tygodnika „Wprost" – Agencja Wydawniczo Reklamowa WPROST Sp. z o. o. przeprasza Panią Jagnę Marczułajtis za opublikowanie z naruszeniem zasad rzetelności i uczciwości dziennikarskiej, nieprawdziwych i naruszających... 6
  • Dossier 22 maj 2005 Jeżeli o coś można mieć pretensje do Putina, to o to, że zostaliśmy wymienieni po przecinku Program III Polskiego Radia ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI prezydent RP Jeśli sami nie będziemy mówić o stratach Polski w II wojnie światoweji... 7
  • Sawka 22 maj 2005 8
  • Playback 22 maj 2005 11
  • Poczta 22 maj 2005 ZAKLINANIE MOWY Od kilku lat pracuję z ludźmi, którym z racji wykonywanych zawodów zależy na tym, by nie mieć wad wymowy. Największe problemy to niesłyszalne końcówki wyrazów, "zlane" zbitki... 11
  • Nałęcz - Rugowanie z panteonu 22 maj 2005 Prawica zachowuje się jak tatarski czambuł. Postanowiła nawet wyciąć marszałka Piłsudskiego Sejm nie upamiętnił okolicznościową uchwałą 70. rocznicy śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego (12 maja). To zaniechanie jest znamienne, zwłaszcza jeśli się pamięta, jak hojnie... 12
  • Okiem barbarzyńcy - Nie ma się czemu dziwić 22 maj 2005 Tyrania prawdy to straszna rzecz. Nic dziwnego, że tak wielu próbuje ją zdetronizować Generał Jaruzelski, pytany przez rosyjską agencję Nowosti o "okupację Białorusi i Ukrainy przez Polskę w 1920 r. i egzekucję dziesiątek tysięcy żołnierzy Armii Czerwonej", zadumał się nad... 13
  • Z życia koalicji 22 maj 2005 CO POCZĄĆ Z BELKĄ? - głowi się SLD. Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta, tym bardziej że Belka począł już z Władysławem Frasyniukiem Partię Demokratyczną. Zmachał się przy tym tak, że aż wióry leciały. NIESZCZĘSNY... 14
  • Z życia opozycji 22 maj 2005 DWIE WIADOMOŚCI DLA LECHA KACZYŃSKIEGO. Zacznijmy od dobrej: zgodnie z naszymi przewidywaniami sprzed miesięcy prezydent Warszawy będzie musiał stanąć przed komisją śledczą do spraw PZU. Gdzie tu wiadomość dobra? Ano głównym... 15
  • Fotoplastykon 22 maj 2005 16
  • Kwaśniewska bez barier 22 maj 2005 Potrafiła rzucić w pokojówkę źle ułożonymi kwiatami z wazonu czy zwymyślać sprzątaczkę, gdy znalazła na dywanie sierść psa. Nazywali ją "Mama Afryka". Była "Matką Narodu", żywą legendą, żoną jeszcze większej legendy. Winnie Mandela była symbolem walki z apartheidem, ikoną... 18
  • Lista Kwaśniewskiej 22 maj 2005 Artur Kawalec, baron paliwowej mafii, finansował fundację Porozumienie bez Barier Czy fundacja Porozumienie bez Barier zamieściła wreszcie listę swoich sponsorów w Internecie? - pytała Monika Olejnik prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego. Ten odpowiedział: - Oczywiście, że... 24
  • Rachunek za wyzwolenie 22 maj 2005 Ponad 150 mld dolarów jest nam winna Rosja za "wyzwolenie i wolność", o których 9 maja mówił Władimir Putin Wyzwoleniem Europy i bitwą o Berlin Armia Czerwona postawiła zwycięską kropkę w wojnie" - mówił prezydent Rosji Władimir Putin 9 maja na placu Czerwonym. "Nasz naród... 26
  • Odmienne stany świadomości 22 maj 2005 W Sejmie brakowało odważnego, który by krzyknął, że wariactwo jest wariactwem, a nie ekstrawagancją Posłowie tak się przyzwyczaili do Zbigniewa Nowaka i trzymanego przezeń plakatu z napisem "Raport Nowaka", że przestali go zauważać. Stojący przy mównicy parlamentarzysta... 30
  • Uniwersytet Europa 22 maj 2005 Najbardziej o polskich studentów zabiegają uczelnie w Szkocji, Anglii, Niemczech i Szwecji To wy zdecydujecie o naszej przyszłości", "Dziękujemy za to, że chcecie u nas studiować". Takie hasła witają polskich studentów na uniwersytetach w Szkocji, Anglii, Walii czy Szwecji.... 32
  • Giełda 22 maj 2005 Hossa Świat Budżetowy prezent Aż o 21,7 mld dolarów australijskich zmniejszą się obciążenia podatkowe Australijczyków w najbliższych czterech latach. Dodatkowo 16 mld dolarów zostanie wydanych na dofinansowanie... 40
  • Kwiatki Lotosu 22 maj 2005 Rząd Belki chce sprzedać giełdowym ciułaczom udziały... w aferze paliwowej Wskutek niezrozumiałego przeoczenia w nazwie sejmowej komisji śledczej do spraw PKN Orlen zabrakło drugiego członu. Komisja śledcza powinna się bowiem zająć także koncernem paliwowym Grupa Lotos. W... 42
  • Dzieci Wilczka 22 maj 2005 Do przejęcia władzy w polskim biznesie szykuje się pokolenie `90 Kiedy przed 15 laty Maciej Adamkiewicz, prezes i właściciel najszybciej rozwijającej się polskiej firmy farmaceutycznej Adamed (wraz z żoną jest 20. na naszej liście 100 najbogatszych Polaków), przejmował od... 46
  • Załatwione odmownie - Móżdżek ekologiczny 22 maj 2005 Od dwóch stuleci spada cena surowców względem produktów przetworzonych Istnieją zjawiska cykliczne, takie jak przypływy i odpływy. Są one wywoływane prawami natury. Znacznie trudniej zrozumieć jednak zjawiska ze sfery psychospołecznej, takie jak przypływy głupoty. Kiedyś... 58
  • Supersam 22 maj 2005 60
  • Kolory Europy 22 maj 2005 Rok po wejściu Polski do Unii Europejskiej Teresa Rosati postanowiła ująć w swojej najnowszej kolekcji "Wszystkie kolory Europy" regionalizmy występujące w sztuce i kulturze Starego Kontynentu. W gmachu Teatru Wielkiego w Warszawie... 60
  • Zapachy fusion 22 maj 2005 Styl fusion, czyli łączenie aromatów z różnych regionów świata, z kuchni przenosi się do łazienki. Pozornie niepasujące do siebie zapachy przypraw i roślin z kilku kontynentów połączono ostatnio w nowej wodzie toaletowej Hugo Bossa -... 60
  • Miejskie aygo 22 maj 2005 Toyotę aygo sprzątnęli nam sprzed nosa Czesi. Autko niby niezbyt duże (3405 mm długości i 1615 mm szerokości), ale okazało się łakomym kąskiem. Inwestycję Toyoty w Czechach wstępnie oszacowano na 1 mld euro. W założeniach każdego... 60
  • Antyrodzice 22 maj 2005 Dla homorodziców dziecko jest rodzajem gadżetu, a czasem ubezpieczeniem od samotności W komedii "Klatka dla ptaków" z Robinem Williamsem konserwatywny polityk zachwyca się stadłem gejów. Jeden z nich jest właścicielem nocnego klubu, drugi - drug queen. Zachwycony polityk... 62
  • Labirynt pamięci 22 maj 2005 To nie miał być przyjemny pomnik, tak jak pamięć o Zagładzie nie ma w sobie niczego przyjemnego Pomnik jest zbyt abstrakcyjny i nie zawiera odniesień do winy Niemców za wymordowanie milionów europejskich Żydów. Zamiast tego pokazuje naród ofiar, przemienionych w 2711... 66
  • Gry uliczne 22 maj 2005 8 maja w Monachium, 60 lat po wojnie, rzeczywistość znowu przegoniła sztukę, a polityka wygrała z estetyką Film dokumentalny powinien być odzwierciedleniem historii świata i Europy - tej wcześniejszej i teraźniejszej". Tak mówił Christian Ude, burmistrz Monachium, podczas... 70
  • Stasi i SB - przyjaciółki dwie 22 maj 2005 Płk SB Hipolit Starszak, wydawca "Nie", przy pomocy Stasi zwalczał ruch oazowy Służba Bezpieczeństwa razem ze Stasi niszczyła katolicki Ruch Światło-Życie. Dotarliśmy do dokumentów, które dowodzą, że podczas stanu wojennego konfiskowano nieruchomości należące do ruchu,... 72
  • Know-how 22 maj 2005 Pszczeli kompas Tańczące pszczoły wskazują innym pszczołom drogę do pokarmu, ale robią to niezbyt dokładnie - ustalili entomolodzy. Choć to odkrycie w 1973 r. przyniosło Nagrodę Nobla Karlowi von Frischowi, potem zostało... 76
  • Dieta stulatków 22 maj 2005 Jedzenie mięsa skraca życie o 17 lat! Tłoczona na zimno oliwa z oliwek, nazywana przez Homera złotym płynem, była uważana w starożytnej Grecji za lekarstwo. Południowoamerykańscy Majowie już w 600 r. p.n.e. przypisywali właściwości magiczne naparowi z kakao (o nazwie... 78
  • Polacy na mękach 22 maj 2005 Każdy chory uskarżający się na silny ból może przestać cierpieć Wszystko, co ludzkość dotychczas wymyśliła, wzięło się z dążenia do zaspokojenia najgłębszych potrzeb i uśmierzenia bólu - twierdził Albert Einstein. Mimo to ból jest nadal zjawiskiem powszechnym. Z badań Pentora... 80
  • Bez granic 22 maj 2005 Kibic aseksualny Izba Reprezentantów Teksasu uchwaliła ustawę zakazującą dopingowania drużyn sportowych przez cheerleaderki, które robiły to w wyzywający sposób. Dziewczęta zagrzewają drużyny do walki, wykonując... 83
  • Francuska awangarda 22 maj 2005 Odrzucenie konstytucji nie będzie oznaczało upadku Europy Referendum konstytucyjne we Francji będzie dotyczyło nie tyle samej konstytucji, ile kondycji politycznej Francuzów. Przeciwnicy projektu konstytucji dla Unii Europejskiej nie odpowiadają na pytanie, które się im... 84
  • Gaszenie latarni demokracji 22 maj 2005 Rosja jest V kolumną w instytucjach europejskich Rada Europy, od kiedy rządy w Rosji objął Władimir Putin, zaczęła się stawać narzędziem w rękach Kremla. - Moskwa wykorzystuje swoje wpływy w innych krajach, głównie w Niemczech i Francji, i manipulując radą, używa jej do... 86
  • Śladem Chrystusa 22 maj 2005 Polska zyska nowego patrona - po Świętym Wojciechu Świętego Karola Benedykt XVI rozpoczął proces beatyfikacyjny naszego papieża. Czy uległ presji placu skandującego "Santo subito"? Chyba nie potrzebował. Był w końcu jednym z najbliższych współpracowników, ba, przyjaciół Jana... 88
  • Arabska wiosna ludów 22 maj 2005 Bush niczym tsunami wstrząsnął Bliskim Wschodem, zmiatając tyranów i przynosząc wolność Na Bliskim Wschodzie nie ma już miejsca dla dyktatorów. Gdy amerykańskie wojska wymiotły z Iraku reżim Saddama Husajna, na pozostałych autorytarnych przywódców padł blady strach przed... 90
  • Trzecią drogą do pierwszej 22 maj 2005 Współczesna lewica woli, by związki zawodowe były słabe i nie wtrącały się do polityki W Wielkiej Brytanii, Niemczech, Hiszpanii oraz w większości krajów skandynawskich socjaldemokracja nadal zachowuje siłę polityczną, a reprezentujące ją partie przez wiele lat utrzymują się... 93
  • Menu 22 maj 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Futurologia stosowana Po latach chudych, kiedy głównie czytano fantasy, wraca moda na kryminały i powieści z gatunku political fiction. Znany scenarzysta filmowy Maciej Karpiński napisał powieść o Polsce pod... 94
  • Hollywood w Cannes 22 maj 2005 Cannes jest modelowym przykładem kulturalnego darwinizmu, który tak zwalczają polscy filmowcy W ubiegłym roku przyznali mu Złotą Palmę, w tym roku najchętniej udawaliby, że go wcale nie znają. Organizatorzy tegorocznego festiwalu w Cannes doszli do wniosku, że rok temu... 96
  • Gwiezdne wojny wydawców 22 maj 2005 Pisarzy milionerów jest dziś zaledwie kilkunastu na świecie Kiedy spotykają się bankierzy, rozmawia się o sztuce. Kiedy spotykają się artyści, rozmawia się o pieniądzach" - mawiał Oscar Wilde. W tej mierze nic się nie zmieniło, szczególnie w branży literackiej. Wydawcy walczą... 100
  • Zemsta Lucasa 22 maj 2005 "Zemsta Sithów" ma przebić "Matriksa braci Wachowskich i "Władcę pierścieni" Petera Jacksona Czy można zrobić pasjonujący film, gdy widz dokładnie wie, jak się historia rozpocznie i jak skończy? Udało się to George`owi Lucasowi w ostatniej części "Gwiezdnych wojen". Mało... 102
  • Ueorgan Ludu 22 maj 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 20 (135) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 16 maja 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza POSTULUJEMY: Dla Marii Szyszkowskiej DWA NOBLE Na... 104
  • Skibą w mur - Szarik szczeka po niemiecku 22 maj 2005 Janek Kos naprawdę nazywał się Johann i był dezerterem z Wehrmachtu Od niepamiętnych czasów po wygranej bitwie, wojnie czy nawet po zwykłym mordobiciu wódz i jego kumple odbierali defiladę zwycięskich wojsk. Co robili z nią po odebraniu - cholera wie. Pewnie oddawali na złom... 106