Prawda kłamstw

Prawda kłamstw

Jak wiedza z teczek bezpieki zmieni historię PRL?

Spuścizna po komunistycznym aparacie bezpieczeństwa jest pierwszorzędnym źródłem wiedzy o Polsce Ludowej. Można tak stwierdzić wbrew opiniom wielu publicystów, polityków, a nawet duchownych, którzy nieustannie przekonują, że teczki bezpieki mają taką samą wartość źródłowo-poznawczą w odniesieniu do Polski i Polaków jak "Protokoły mędrców Syjonu" w odniesieniu do Żydów. Bez teczek bezpieki nie da się prawdziwie opisać dziejów PRL. Wystarczy sięgnąć po jakiekolwiek dokumenty wytworzone przez aparat bezpieczeństwa PRL, by lepiej zrozumieć, czym była Polska Ludowa i kim byli jej budowniczowie.
Już w sierpniu 1948 r. gen. Mieczysław Moczar zdradził tajemnicę Polski Ludowej, mówiąc wprost: "Związek Radziecki jest nie tylko naszym sojusznikiem - to jest powiedzenie dla narodu. Dla nas, partyjniaków, ZSRR jest naszą Ojczyzną, a granice nasze nie jestem w stanie dziś określić, dziś są za Berlinem, a jutro będą na Gibraltarze". I właśnie w tych słowach zawiera się cała prawda o PRL, a dokumenty zgromadzone w IPN jeszcze dobitniej tę prawdę unaoczniają.

Prawda o utrwalaczach władzy ludowej
Dostęp do takich źródeł jak akta bezpieki umożliwia podjęcie rzetelnych badań nad okresem PRL na podstawie dokumentów, a nie - jak to było dotychczas - na podstawie komunistycznej propagandy, spekulacji, wspomnień, przecieków czy osobistych doświadczeń byłych członków PZPR. Teczki bezpieki dają przede wszystkim możliwość weryfikacji wielu utartych czy wręcz zmitologizowanych opinii i faktów. Większość dotychczasowych studiów (powstałych przed 2000 r.) należy uznać za niepełne, niewystarczające, zdezaktualizowane lub po prostu niewiarygodne.
Bez zaglądania do teczek nie poznalibyśmy rozmiarów tzw. drugiej konspiracji czy skali mordów sądowych. Dzięki dokumentacji przejętej przez IPN wiemy, że w okresie "umacniania władzy ludowej" ponad 5 tys. osób skazano na karę śmierci (ponad połowa wyroków została wykonana). Lista straconych, zmarłych w więzieniach i w aresztach śledczych w latach 1944-1956 obejmuje ponad 9 tys. nazwisk. Poznanie przestępczej działalności bezpieki (tworzenie tzw. komand śmierci, porwania, morderstwa, pobicia etc.) to bodaj najbardziej wymierny skutek otwarcia teczek.

Prawda o "Solidarności"
Dobrym przykładem wpływu informacji z teczek na weryfikację i pogłębienie naszej wiedzy o PRL mogą być dzieje "Solidarności". Akta bezpieki okazały się wręcz niezbędnym źródłem w odtwarzaniu wewnętrznych dziejów "Solidarności" (organizacji struktur, strategii negocjacyjnej w latach 1980-1981, tworzenia struktur podziemnych w stanie wojennym, sporów ideowych, koncepcji walki, kwestii porozumienia z władzami etc.). Również polityka władz PRL wobec związku w latach 1980-1981 i 1981-1989 stała się dla nas bardziej przejrzysta i zrozumiała (sposoby zwalczania "Solidarności", metody rozpracowania operacyjnego przez SB, dezintegracja wewnętrzna, przygotowania do stanu wojennego, infiltracja, warianty porozumienia w 1989 r.).
Paradoksalnie, dokumentacja SB to również źródło wiedzy o obliczu socjologicznym i statystycznym "Solidarności". Przykładem mogą być pionierskie analizy domorosłych socjologów z SB na temat dynamiki przyrostu członków związku, poziomu ich wykształcenia, pochodzenia społecznego, członkostwa w PZPR, SD i ZSL, konfliktów z prawem, deklarowanych poglądów (np. stosunku do KOR), obsady personalnej poszczególnych branż i ogniw związkowych czy wreszcie liczebności i uplasowania agentury (w różnych ogniwach związkowych działało ponad 1800 tajnych współpracowników).

Prawda o ucieczce Bujaka
Wiadomo już, że niektóre wydarzenia uważane dotychczas za najbardziej bohaterskie karty z okresu walki z komunizmem, trzeba opisać na nowo. Przykładem może być słynna ucieczka Zbigniewa Bujaka po zatrzymaniu przez bezpiekę 2 marca 1983 r. Łukasz Kamiński, historyk IPN, dotarł do dokumentów bezpieki, z których wynika, że ucieczka Bujaka była w rzeczywistości "elementem większej operacji Departamentu II", która miała doprowadzić do "wyeliminowania Aleksandra Małachowskiego z roli głównego ideologa związku i wprowadzenia na to miejsce własnego źródła informacji". Niedawno otrzymaliśmy pośrednie potwierdzenie tego, co można wyczytać z dokumentów SB na temat "sprytu" Bujaka. W dziennikach byłego premiera Mieczysława F. Rakowskiego (pod datą 5 listopada 1984 r.) znalazł się taki zapisek: "Informacja od Urbana. Resort spraw wewnętrznych wie, gdzie jest Bujak, ale nie zdejmuje go, ponieważ służy za kanał do przerzucania naszych agentów. Nie wiem, jak to robią, ale tak właśnie mi powiedział".

Prawda o bohaterach i kanaliach
Teczki bezpieki pomagają głównie w obalaniu mitów. Prawda o PRL bywa brutalna dla udawanych bohaterów, którzy po latach okazali się współpracownikami SB. Dziś wiemy, że odgrywali oni kluczową rolę we wszystkich jej działaniach. Potwierdza to wypowiedź jednego z szefów SB gen. Adama Krzysztoporskiego, który podczas narady resortowej pod koniec lat 70. powiedział, że prawie 70 proc. "informacji o zagrożeniach pochodzi z naszych osobowych źródeł informacji". Nie było w PRL grupy społecznej i środowiska rozpracowywanego przez SB, gdzie nie byłoby agenta. Ujawnienie agentury SB i przeszłości agenturalnej osób z pierwszych stron gazet wywołuje zresztą największe kontrowersje. Obrona przed zarzutem o współpracę z SB przybiera często rozpaczliwe formy, by się odwołać tylko do przykładu Lecha Wałęsy, publicznie błagającego Wojciecha Jaruzelskiego o wystawienie mu świadectwa moralności. Desperacja Wałęsy jest również spowodowana działalnością IPN. Warto przypomnieć, że kiedy w 2001 r. ukazało się w Polsce słynne archiwum Mitrochina, opisujące zasoby archiwalne KGB, w którym znalazły się dość jednoznaczne opinie na temat przeszłości przywódcy "Solidarności", Wałęsa nie protestował. W archiwum Mitrochina jest mowa o tym, że z archiwów KGB ma wynikać, iż jedną z form nacisku na Wałęsę w okresie internowania było przypominanie mu, że w przeszłości współpracował z SB, że "pobierał pieniądze i dostarczał informacji". Gen. Czesław Kiszczak miał kiedyś poinformować KGB, że Wałęsę skonfrontowano nawet z "jednym z jego byłych oficerów prowadzących SB i rozmowa została nagrana".

Kim był agent Bolek?
Na początku tego roku sprawa tajnego współpracownika o pseudonimie Bolek powróciła ze zdwojoną siłą za sprawą fragmentu mojej książki "Oczami bezpieki". Na dwóch stronach omówiłem odnalezione w gdańskim IPN dokumenty dotyczące agenta Bolka, pracownika wydziału W-4 Stoczni Gdańskiej im. Lenina, aktywnego uczestnika rewolty grudniowej 1970 r. i członka rady zakładowej. Są to zarówno notatki funkcjonariuszy SB, jak i dwa donosy agenturalne TW Bolka (przepisane na maszynie). W swojej książce nie rozstrzygam, kto był Bolkiem, choć muszę przyznać, że dane biograficzne i pracownicze TW Bolka są zbieżne z życiorysem Lecha Wałęsy.
Z dokumentów bezpieki wynika, że TW Bolek był wykorzystywany w rozpracowaniu Józefa Szylera - pochodzącego ze Śląska elektryka z wydziału W-4 Stoczni Gdańskiej, którego SB zakwalifikowała do "najaktywniejszych z inspiratorów do inicjowania przerw w pracy i wystąpień". Pierwszy z donosów Bolka (z 17 kwietnia 1971 r.) dotyczy próby ponownego podpalenia gmachu KW PZPR w Gdańsku w styczniu 1971 r. oraz nastrojów wśród załogi stoczni po wystąpieniu Edwarda Gierka na plenum KC PZPR. Drugi donos (z 27 kwietnia 1971 r.) traktuje o nastrojach wśród stoczniowców po masakrze grudniowej i dyskusjach na temat sposobów uczczenia pamięci poległych kolegów. W obu donosach TW Bolek dość dokładnie opisuje sytuację w stoczni, a do najbardziej nieprzejednanych ("agresywnych") zalicza Jana Jasińskiego i Henryka Jagielskiego, którego denuncjuje SB, informując, iż 1 maja 1971 r. zamierza on rzucić pod trybunę honorową czerwoną flagę. Donosy TW Bolka są szczegółowe i robią wrażenie szczerej współpracy z oficerem prowadzącym.

Norweskie dossier Bolka
Kilka "niewinnych" stron z mojej książki na temat Bolka wywołało histeryczną reakcję Lecha Wałęsy. Rozpoczął on internetową krucjatę przeciw wszystkim, którzy wracają do tej sprawy. Wreszcie złożył wniosek do prokuratury powszechnej o zbadanie stawianych mu zarzutów. Mając w kieszeni wyrok Sądu Lustracyjnego z 2000 r., wystąpił również do IPN o status pokrzywdzonego.
Niemal we wszystkich wypowiedziach byłego prezydenta przewijał się motyw przewodni: według niego, sprawa Bolka to efekt bezpardonowej walki bezpieki z przywódcą "Solidarności", której elementem było spreparowanie materiałów agenturalnych. Prawda jest o wiele bardziej skomplikowana. Otwarcie zachowanych archiwów bezpieki daje możliwość przynajmniej częściowego jej wyjaśnienia. Istotnie, w 1982 r. w związku ze zgłoszeniem kandydatury Wałęsy do pokojowej Nagrody Nobla bezpieka przeprowadziła akcję mającą zdyskredytować przywódcę "Solidarności" w oczach członków Komitetu Noblowskiego. W ramach kilku operacji specjalnych (m.in. "Sąd", "Zadra" i "Ambasador") SB przekazała członkom komitetu materiały kompromitujące Wałęsę jako agenta o pseudonimie Bolek. Jednak z dostępnych dziś źródeł bezpieki wynika, iż w jakiejś części fikcyjna teczka Bolka zawierała też materiały autentyczne. W aktach Biura Studiów i Analiz MSW, które prowadziło operacje przeciw Wałęsie, jest mowa o tym, że chodzi o "przedłużenie współpracy o minimum dziesięć lat" i "kontynuację przerwanej uprzednio współpracy z resortem". Sprawa wymaga dalszych badań. Już teraz trzeba jednak dokonać rozróżnienia między autentycznymi materiałami z początku lat 70. a tymi, które preparowano w MSW w 1982 r. Natomiast z faktu istnienia tajemnego planu zdyskredytowania Wałęsy w stanie wojennym przez wytworzenie i upublicznienie fikcyjnej dokumentacji nie można wyprowadzać wniosku, że wszystkie materiały na jego temat są "ubecką fałszywką".

Nieszczera spowiedź Maleszki
Bodaj jedynym konfidentem bezpieki, który przyznał się do współpracy, był publicysta "Gazety Wyborczej" Lesław Maleszka. Jego publiczna spowiedź na łamach "Gazety" okazała się jednak nieszczera. Donosy Maleszki, kryjącego się pod pseudonimami Return, Tomek czy Ketman, są porażające. Ich cynizm, drobiazgowość i szkodliwość zadają kłam opowieściom tych, którzy agentów bezpieki zaliczają do ofiar systemu. Czytałem setki lub nawet tysiące donosów agenturalnych, ale jeden z nich - właśnie Maleszki - zrobił na mnie wyjątkowe wrażenie. W raporcie z 31 sierpnia 1977 r. Return napisał, w jaki sposób można powstrzymać antykomunistyczną działalność. Niespełna rok przed pobiciem Henryka Wujca i Macieja Kuronia podczas wykładu Jacka Kuronia w jego mieszkaniu Maleszka podsuwa bezpiece pomysł rozbijania niezależnych spotkań i dyskusji m.in. przez nasyłanie bojówek. Radzi, żeby "tworzyć kilkuosobowe grupy aktywistów SZSP, ostro włączające się w każdą dyskusję publiczną, która mogłaby prowadzić do zamętu (należy rozbijać wszystkie wiece, niszczyć rozwieszone teksty przez dopisywanie na nich humorystyczno-dyskredytujących komentarzy itd.)".

Teczkowa lekcja historii
Akta SB są dla badacza nieporównywalną z niczym rewelacją. Trzeba też wyraźnie powiedzieć, że ich lektura stwarza możliwość dotknięcia często spraw jeszcze gorących, czasem nawet nie zakończonych, wyjaśniających genezę i patologie III Rzeczypospolitej. Stąd też funkcjonowanie IPN i prace historyków zaczęły budzić społeczne zainteresowanie, a więc również i emocje. Sypią się gromy, nagany, pouczenia ze strony "ludzi światłych", ale to wszystko jest nieważne wobec wzrostu zainteresowania zwykłych ludzi własną historią. Dzięki nim akta bezpieki stały się społeczną własnością. Coraz więcej osób składa wnioski o status pokrzywdzonego w IPN, a konferencje naukowe i wystawy o PRL wyszły poza naukowo-sekciarski świat. Dzięki pionowi edukacyjnemu IPN prawda o PRL weszła do szkół i uniwersytetów (często wbrew kadrze nauczycielskiej). Ludzie kojarzeni z IPN stali się bohaterami mediów, a ich opinie są często uznawane za niepodważalne. W tym tkwią również niebezpieczeństwa, z których trzeba sobie zdawać sprawę (uwikłanie w polityczne gry, pokusa sensacyjności, pospieszność ocen itp.).

Teczki jawności
Walka o jawność i szeroką dostępność akt bezpieki jest jednym z elementów polskiej bitwy o pamięć. Przerażenie zbrodniarzy, zajadłość ze strony betonu PZPR i funkcjonariuszy UB/SB oraz presja ze strony części klasy politycznej, by ograniczyć wolność badawczą, zamknąć archiwa i zredukować personel IPN, powinny się stać impulsem do przyspieszenia procesu jawności i do nowelizacji ustawy o IPN. Po przeprowadzeniu koniecznych zmian prawnych IPN może się stać ważnym ośrodkiem odbudowy samoświadomości Polaków.
To prawda, że w archiwach IPN ukryte są pokłady ludzkiej hańby, ale znajdziemy tam jeszcze większe obszary polskiej wielkości. Zapisy o terrorze i zniewoleniu są jednocześnie zapisami o potędze polskiego ducha narodowego, który ostatecznie odniósł zwycięstwo nad totalitaryzmem nazistowskim i komunistycznym. Wszystko, co polskie, miało być gorsze. Wszystko, co własne, podlegało represji. Wszystko, co niezależne, było nielegalne. Dlatego konieczne jest szerokie otwarcie wciąż częściowo tajnych archiwów IPN. Niech Polacy poznają własną historię i odzyskają poczucie własnej wartości.
Okładka tygodnika WPROST: 22/2005
Więcej możesz przeczytać w 22/2005 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 5
  • youtube.com/zryw21   IP
    Zapomnieliście dodać, że ludzie Bieruta zabiliby Moczara gdyby tego nie powiedział, albo zamknęliby go i tym samym usunęli 100% z polityki. Dzięki temu, że powiedział to co powiedział, mógł później doprowadzić do stworzenia NARODOWEGO KOMUNIZMU, wraz z Władysławem Gomułką.
    • Terwir   IP
      Szukam faceta,który zrobi ze mną wywiad rzekę na temat Mieczysława Moczara.Chodzi o książkę.Pracowałem blisko niego i często z nim rozmawiałem.To był mąż stanu co nie lubił Rosji.Zupełnie inny niż o nim piszą Warto dla historii napisać o nim prawdę.
      • wolszczan@o2.pl   IP
        Bojar? opamiętaj sie .. czemu nie huzar?ojj Ty to juz ,,krzyż Pański poniesiesz,,
        • BOJAR   IP
          M M mial otwarty umysl i byl madrym czlowiekiem lecz wy teraz nie potrafiliscie i nie potraficie go zrozumiec

          Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2005 (1174)

          • Na stronie - Klub Anonimowych Euroholików 5 cze 2005 Na szczęście dziesiątki milionów Europejczyków ciąż opierają się dilerom eurokonstytucji Jeśli tym samym lekiem, którym będzie można leczyć z alkoholizmu, nikotynizmu i narkomanii (vide: "Wyłącznik nałogów"), da się leczyć także z euroholizmu, a zwłaszcza z jego najcięższej... 3
          • Skaner 5 cze 2005 WSZYSCY LUDZIE BRACHMAŃSKIEGO Andrzej Brachmański, zdymisjonowany w ubiegłym tygodniu wiceminister spraw wewnętrznych, narzeka, że "polityka można zabić gazetą". Zapewne były wiceminister wiedział, o czym mówi, bo... 8
          • Dossier 5 cze 2005 Donald Tusk lider PO W Polsce ciągle rządzą ci, dla których mówienie nieprawdy jest normą Program I Polskiego Radia Adam Rotfeld minister spraw zagranicznych Naród pozbawiony elit jest tłumem, motłochem, a nie... 9
          • Sawka 5 cze 2005 10
          • Playback 5 cze 2005 12
          • Nałęcz - Śmiertelna rozgrywka 5 cze 2005 LPR i PiS w walce o wyborców strzelają do siebie z najcięższej artylerii Zaostrza się wojna między LPR i PiS. Zaczęło się od złośliwości prawionych sobie przez Romana Giertycha i braci Kaczyńskich. Dzisiaj obie strony strzelają z najcięższej artylerii. "Liga Polskich Rodzin... 14
          • Okiem barbarzyńcy - Cimoszewicz i etos 5 cze 2005 Stowarzyszenie Ordynacka jest ostentacyjnym wcieleniem patologii III RP, podnoszonych z dumą do rangi cnoty Zjazd Ordynackiej wystąpił z supliką do Włodzimierza Cimoszewicza, by ten pochylił się nad ludem (lewicy) i zgodził się kandydować na stanowisko prezydenckie. Nadziejo... 15
          • Z życia koalicji 5 cze 2005 Józef Oleksy się wycofał. Człowiek, który gotów był objąć wszelkie możliwe stanowiska, zrezygnował ze wszystkich funkcji i zaszczytów i podobno chce zostać pustelnikiem. I pomyśleć, że faceta nie wykończyli... 16
          • Z życia opozycji 5 cze 2005 Wielki comeback Macieja Płażyńskiego! PSL zamierza zbudować wokół Płażyńskiego "szeroki blok chadecki", a samego pana Macieja wystawić na prezydenta. Zaiste, znakomicie świadczy to o talentach strategicznych... 17
          • Fotoplastykon 5 cze 2005 18
          • Centralne Biuro Ślepe 5 cze 2005 Popełniono podwójne zabójstwo: zadano cios wolnej prasie ujawniającej afery oraz najbardziej skutecznej w walce z przestępczością instytucji państwa - CBŚ W nocy pod dom podjeżdża samochód z wyłączonymi światłami. Pasażerowie wysiadają i zaczajają się na tyłach posesji. Jeden... 20
          • Ostatnia nadzieja czerwonych 5 cze 2005 SLD jest tak wykrwawiony, że sierżanci muszą pełnić funkcje generałów Gdyby trzy lata temu ktoś powiedział, że trzeciorzędne postacie będą walczyć o najwyższe stanowiska w Sojuszu Lewicy Demokratycznej, zostałby uznany za wariata. Bo Marek Dyduch, Jacek Piechota czy Wojciech... 24
          • Prawda kłamstw 5 cze 2005 Jak wiedza z teczek bezpieki zmieni historię PRL? Spuścizna po komunistycznym aparacie bezpieczeństwa jest pierwszorzędnym źródłem wiedzy o Polsce Ludowej. Można tak stwierdzić wbrew opiniom wielu publicystów,... 28
          • Wałęsa przeciw Wałęsie 5 cze 2005 Nie do przecenienia jest wkład Lecha Wałęsy w obalenie systemu, który łamał charaktery i wymuszał zło Nikt nie zaszkodził wizerunkowi Lecha Wałęsy tak bardzo jak on sam. Wraz z wieloma innymi bohaterami naszej walki z komunizmem po odniesieniu zwycięstwa zrobił dużo, by je... 36
          • Kwaśniepaństwo 5 cze 2005 Zjednoczenie Obrońców Kwaśniewskich "Niebo błękitne nade mną, prawo moralne we mnie" - zapewniał niedawno w telewizyjnej Jedynce Aleksander Kwaśniewski. A Jolanta Kwaśniewska w każdej publicznej wypowiedzi dowodzi, że to także jej życiowa maksyma. Ale tak naprawdę to kpina ze... 38
          • Piłka skopana 5 cze 2005 Korupcja w polskim futbolu jest normą co najmniej od 40 lat 40
          • Giełda 5 cze 2005 Hossa Świat Bankofon Irlandzki Northern Bank jest pierwszym na świecie bankiem, który zaadaptował bankomaty - na razie dwa - do potrzeb niewidomych i niedowidzących. Maszyny są wyposażone w specjalne przystawki i gniazdka słuchawek.... 44
          • Ropociąg do wolności 5 cze 2005 Amerykanie ograli Rosjan w Azji Moskwa poniosła jedną z największych powojennych porażek - w ubiegłą środę uruchomiono w Sangachal pod Baku azerski odcinek pierwszego wielkiego rurociągu, całkowicie niezależnego od Rosji. "Morze Kaspijskie zostało odkorkowane" - mówili obecni... 46
          • Krzywa linia prosta 5 cze 2005 Prawdziwy podatek liniowy uwolniłby nas od horroru wypełniania PIT-ów Międzynarodowy Fundusz Walutowy udowodnił, że nie jest krową, która nie zmienia poglądów - na początku maja pochwalił pomysł wprowadzenia w Polsce podatku liniowego. Szkoda, że nie zrobił tego jedenaście... 50
          • Klucz amerykański 5 cze 2005 Kiedy Europa na dźwięk słowa "globalizacja" blednie, twarz Ameryki rozjaśnia się w szerokim uśmiechu Upadają General Motors, Ford, linie lotnicze Delta, czyli ikony amerykańskiej gospodarki, a Ameryka ciągle góruje nad resztą świata, przede wszystkim nad "starą" Europą.... 54
          • Grzmocąca pięść 5 cze 2005 Kirk Kerkorian, czyli ostatnia nadzieja General Motors Właściciel połowy kasyn w Las Vegas i jeden z największych udziałowców koncernu DaimlerChrysler co kilka lat trafia na czołówki światowych gazet, choć unika rozgłosu. To jeden z najbogatszych ludzi świata, 87-letni Kirk... 58
          • Załatwione odmownie - Nieoczekiwana zmiana miejsc 5 cze 2005 Polska nie przypomina gospodarczego tygrysa, ale wyliniałego kota dachowca Właśnie tak - "Trading Places" - był zatytułowany jeden z amerykańskich filmów. Tymczasem zupełnie niepostrzeżenie nie w filmie, a w życiu, dokonała się prawie nie zauważona zmiana miejsc między Polską... 60
          • Supersam 5 cze 2005 62
          • Coupe dla romantyków 5 cze 2005 Cayman S został stworzony z myślą o tych dwojgu, którzy pragną wspólnie ukraść księżyc. Jeśli do plaży jest 100 m, znajdą się tam w okamgnieniu (5,4 s do setki). Jeśli ona wymyśli wypad na zakupy np. z Poznania do Berlina, to... 62
          • Wyluzuj! 5 cze 2005 Polscy projektanci mody zyskują międzynarodowych mecenasów. Po współpracy Macieja Zienia z firmą Samsung i Gosi Baczyńskiej z producentem ekskluzywnego koniaku Remy Martin duet projektantów Paprocki & Brzozowski zyskał jako sponsora... 62
          • Prysznic z porzeczką 5 cze 2005 Aromaterapia coraz częściej stosowana jest we współczesnej kosmetologii. Naukowo dowiedzione działanie zapachów na skórę i ciało wykorzystują już nie tylko gabinety odnowy biologicznej, ale i koncerny kosmetyczne. Zawarte w żelu pod... 62
          • Wanna leniucha 5 cze 2005 O 20 proc. wzrasta każdego roku sprzedaż urządzeń z funkcją hydromasażu. W najnowszej ofercie Pool-Spa, lidera wśród producentów takich akcesoriów, znalazła się dwuosobowa asymetryczna wanna narożna Aquamarina. Jej kształt utrzymany... 62
          • Dzieci sukcesu 5 cze 2005 Siedem powodów, dla których warto mieć liczne potomstwo Narzekasz na brak pieniędzy, jesteś biedny - zainwestuj w dzieci" - przekonywał Francuzów Charles de Gaulle. Większość finansowych imperiów nigdy by nie powstała, gdyby nie wielodzietne rodziny. Archie Campbell,... 64
          • Wakacyjny uniwersytet globalny 5 cze 2005 Już w 80 krajach mogą pracować polscy studenci podczas wakacji Fryzjer psów w kanadyjskiej prowincji Manitoba, asystent głównego informatyka w Islandii czy pilot wycieczek na Sri Lance to niektóre z około 200 tys. ofert pracy, jakie czekają w tym roku na polskich studentów.... 72
          • Niewinni zbrodniarze 5 cze 2005 Wymazywanie pamięci o Holocauście stało się obecnie centralnym nurtem niemieckiej kultury Były ambasador Izraela w Polsce, profesor na Uniwersytecie Warszawskim i w Instytucie Izraelsko-Polskim na uniwersytecie w Tel Awiwie, przewodniczący Knesetu (1992-1996), delegat Knesetu... 76
          • Know-how 5 cze 2005 Jak ptak z małpą Dzioborożce (Bucorvus caffer) i koczkodany diana (Cercopithecus diana diana) ostrzegają się przed drapieżnikami. Zoolodzy z University of St Andrews zauważyli, że ptaki natychmiast reagują na ostrzeżenia małp przed... 78
          • Wyłącznik nałogów 5 cze 2005 Jednym lekiem będzie można leczyć uzależnienia od alkoholu, papierosów i narkotyków Whitney Houston musiała się poddać terapii odwykowej z powodu nadużywania alkoholu, marihuany i leków uspokajających. Pete Doherty, wyrzucony za narkotykowe ekscesy z brytyjskiego zespołu... 80
          • Naukowa baśń 5 cze 2005 Centrum Nauki Kopernik stanie w Warszawie nad tunelem Wisłostrady Eksploratorium w San Francisco co roku odwiedza pół miliona osób, oglądając 400 wystaw urządzonych na 10 tys. m2. Większości eksponatów nie tylko można, ale wręcz trzeba dotykać - ich interaktywność pozwala na... 84
          • Pałac Romulusa 5 cze 2005 Legenda o założeniu Rzymu nie jest jedynie mitem? W Villa di Piazza Armerina na Sycylii prof. Andrea Carandini, archeolog z Uniwersytetu La Sapienza, odnalazł mozaiki przedstawiające dziewczęta odziane w najstarsze na świecie bikini. Jeszcze większym jego odkryciem jest... 86
          • Bez granic 5 cze 2005 Ciemno wszędzie... To jeszcze nie zaciemnienie wojenne i nie atak terrorystów. Największa od lat awaria w rosyjskim systemie energetycznym doprowadziła do chao-su i paraliżu komunikacyjnego. Stanęły 43 pociągi metra na sześciu... 90
          • Trik brukselski 5 cze 2005 Traktat konstytucyjny to gra w eurokrętacza Jeżeli referendum w sprawie traktatu konstytucyjnego zostanie przegrane, to należy je powtarzać aż do osiągnięcia pożądanego wyniku - oznajmił w przystępie rozpaczy premier Luksemburga Jean-Claude Juncker. Zacytowana wypowiedź... 92
          • Kryzys na żądanie 5 cze 2005 Wprowadzenie w życie traktatu konstytucyjnego oznacza faktyczny koniec NATO "Europa i Ameryka znów są razem" - ogłosił po spotkaniu przywódców UE i prezydenta Busha przewodniczący Komisji Europejskiej. Rzeczywiście, reelekcja Busha pozbawiła przywódców Francji i Niemiec... 96
          • Poprawni niepoprawni 5 cze 2005 Amsterdam ucieka przed Brukselą Wszystko przez kraje ze wschodu Europy! - Holendrzy nie mają wątpliwości, dlaczego Glennis Grace, ich reprezentantka w konkursie Eurowizji, nie zdołała wejść do finału. 71 proc. jej rodaków uznało, że piosenkarka odpadła w wyniku spisku państw,... 98
          • Trzecia droga donikąd 5 cze 2005 Schroederowi w roli kanclerza nic się nie udało Gerhardowi Schroederowi przydałaby się wojna - zauważył złośliwie jeden z niemieckich komentatorów. Zapowiedź interwencji USA w Iraku była dla kanclerza przed poprzednimi wyborami... 100
          • Menu 5 cze 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Państwo w strachu Najnowsza powieść Michaela Crichtona "Państwo strachu" fabułę ma dość marną, postacie papierowe, ale pomysł - jak zwykle - doskonały. Już nie dinozaury ani nanoprocesory, ale ekologia... 102
          • Dziesiąte "hau" 5 cze 2005 Młodym polskim kabareciarzom nie chce się uczyć i pracować Dwaj myśliwi polowali na zające. Jeden się potknął, przewrócił i stracił przytomność. Drugi przez telefon komórkowy zawiadomił pogotowie. - Kolega upadł, chyba nie żyje, co mam robić? - spytał. - Najpierw niech się... 104
          • Terminator biznesu 5 cze 2005 Big Boss zastępuje Big Brothera Jesteś zatrudniona" (you are hired) - usłyszała 26-letnia Kendra Todd od amerykańskiego miliardera Donalda Trumpa. Teraz będzie zarządzała renowacją jego posiadłości w Palm Beach na Florydzie i zarobi 250 tys. dolarów rocznie. Kendra jest... 108
          • Leonardo z Gdańska 5 cze 2005 Twarze polskich polityków będą mieli apostołowie na malowanym obrazie "Ostatnia wieczerza" Macieja Świeszewskiego Polską sztuką współczesną rządzą lewacy. To dlatego zamiast sztuki mamy performance, happeningi,... 110
          • Ueorgan Ludu 5 cze 2005 Raport Amnesty International Prześladowanie polskich mniejszości Amnesty International ogłosiła raport na temat łamania praw człowieka. Nasz kraj został tam wymieniony obok Białorusi i Kuby Na Kubie F. Castro w ostatnim czasie zasłynął... 113
          • Skibą w mur - Sipa sypie 5 cze 2005 Okazuje się, że za komuny ciężko było nawet blondynkom śpiewającym słodkie piosenki Urszula Sipińska, zwana Sipą, gwiazda piosenki z czasów PRL, napisała wspomnieniową książkę "Hodowcy lalek". W tego typu... 114

          ZKDP - Nakład kontrolowany