Ropociąg do wolności

Ropociąg do wolności

Amerykanie ograli Rosjan w Azji Moskwa poniosła jedną z największych powojennych porażek - w ubiegłą środę uruchomiono w Sangachal pod Baku azerski odcinek pierwszego wielkiego rurociągu, całkowicie niezależnego od Rosji. "Morze Kaspijskie zostało odkorkowane" - mówili obecni na uroczystości prezydenci Azerbejdżanu, Gruzji, Turcji i Kazachstanu. Uruchomienie ropociągu, a w przyszłym roku gazociągu, potem budowa wzdłuż niego kolei i autostrady, całkowicie zmienią układ sił w regionie.
Rejon kaspijski połączy się we wspólny z Zachodem system ekonomiczny, osłabiając dotychczasową pozycję Moskwy. Jednocześnie groźba "zakręcenia kurka", główny atut przetargowy Kremla od czasu upadku muru berlińskiego, przestanie spędzać sen z powiek europejskim i azjatyckim politykom.
W otwarciu rurociągu wzięli udział przedstawiciele piętnastu państw. W ostatniej chwili, by nie drażnić Putina, odwołała swój przyjazd Condoleezza Rice zastąpiona przez sekretarza ds. energii USA Samuela Bodmana, który do Baku przyjechał z Moskwy, gdzie usiłował przekonać, że BTC (ropociąg Baku - Tbilisi - Ceyhan) nie będzie dla Rosji zagrożeniem. Najwyraźniej mu się nie udało, bo Kreml zablokował w ostatniej chwili wyjazd na uroczystość swego przedstawiciela.

Europa zasysa Azję
Ropociąg BTC łączy złoża Morza Kaspijskiego (jedne z większych na świecie) z tureckim terminalem nad Morzem Śródziemnym. Kończą się prace nad odcinkiem tureckim, gruziński jest już niemal gotowy. Za kilka tygodni, jeśli wszystko pójdzie dobrze, zacznie się napełnianie ropą ogromnej, mierzącej 1765 km, rury. Potrzeba będzie na to 10 mln baryłek i prawie pół roku. Pierwsze europejskie tankowce "zassają" azerską ropę bezpośrednio na Morzu Śródziemnym w grudniu 2005 r. i będzie to data historyczna: Zachód zyska pierwszy nie kontrolowany przez Kreml dostęp do zasobów energetycznych Morza Kaspijskiego.
Czy świadoma zagrożeń Moskwa na to pozwoli? Nie ma wyboru. Nie należy jednak lekceważyć jej pragnienia zemsty: brytyjski "The Guardian" już pół roku temu donosił, że moskiewskie służby specjalne szkolą terrorystów, których zadaniem będzie wysadzanie odcinków BTC w Azerbejdżanie, Gruzji i tureckim Kurdystanie. Z Moskwy płyną też podobno pieniądze dla przeciwstawiających się nowemu rurociągowi partii w tych trzech krajach.

Naprawdę wielka gra
Decyzję o budowie BTC podjęto 11 lat temu podczas supertajnego spotkania w Stambule ówczesnego prezydenta Azerbejdżanu Gajdara Alijewa z szefami czołowych towarzystw naftowych świata. Powstało konsorcjum AIOC, którego zadaniem były budowa i eksploatacja rurociągu. Tajność oczywiście na nic się zdała: wiadomość o zebraniu natychmiast dotarła do Moskwy i dla uczestników spotkania zaczęła się droga przez mękę. Dość powiedzieć, że walka AIOC z Moskwą trwała osiem lat, a ukończona obecnie budowa - zaledwie trzy.
Głównymi udziałowcami AIOC są British Petroleum (25 proc.) i azerska kompania SOCAR (19 proc.). Ich zadaniem jest eksploatacja azerskich złóż podmorskich oraz leżących u wybrzeży półwyspu Apszeron. Plan budowy rurociągu nazwano wielką grą. Rurociąg BTC nie należał do tanich: 3,6 mld USD to niewiele mniej niż PKB Azerbejdżanu. Mimo niestabilności politycznej, mimo że wokół toczy się kilka wojen i mnóstwo konfliktów, mimo że trzeba się przebijać przez Kaukaz, przez uskok tektoniczny, powodujący raz po raz katastrofalne trzęsienia ziemi, Bank Światowy i EBOiR sfinansowały budowę ropociągu.

Piekło lub niebo
Postsowiecka Rosja bywa otwarta na wszelkiego rodzaju konfrontacje czy dyskusje; jedynym wyjątkiem są jej interesy naftowe. W ich obronie nie zawaha się przed niczym - ani przed zastraszeniem, ani skrytobójstwem, ani najazdem zbrojnym, ani inspirowaniem zamachów terrorystycznych. Po rozpadzie ZSRR, w 1992 r., Kreml z pewnym opóźnieniem zdał sobie sprawę, że musi dzielić swe największe złoża naftowe w rejonie Morza Kaspijskiego już nie tylko jak niegdyś z Iranem, ale także z Azerbejdżanem, Kazachstanem, Uzbekistanem i Turkmenistanem, które niekoniecznie nadal pragną być w pełni podporządkowane Moskwie. Po dwóch latach Borys Jelcyn podpisał złowrogi dekret "O zabezpieczeniu interesów Federacji Rosyjskiej w rejonie Morza Kaspijskiego".
Od tego czasu wydarzyło się w tamtym regionie wiele: nie kończąca się wojna w Czeczenii (przez którą przechodzi najważniejszy rurociąg - łączący Morze Kaspijskie z terminalem naftowym w Noworosyjsku nad Morzem Czarnym), działania partyzantki w Dagestanie, zamachy na życie byłego prezydenta Gruzji Eduarda Szewardnadzego (który zamierzał wybudować rurociąg Baku - Supsa, byleby tylko uniezależnić swój kraj od rosyjskiego kurka), dwie rewolty w tym kraju i rosyjska okupacja, zduszenie gospodarki azerskiej i turkmeńskiej - by liderom tych krajów wybić z głowy marzenia o własnych rurociągach itp.
Przeważnie skutkowało. Kazachstan uważał, by nie zadrażniać stosunków z Moskwą, i nawet nie próbował budować własnych rurociągów, przynajmniej na Zachód. Uzbecy siedzą na pokładach ropy, której nie mają jak wywieźć ze swojego kraju, jeśli nie za pośrednictwem Rosjan. Odizolowany przez Moskwę od szlaków transportowych i rynków zbytu Turkmenistan musiał sprzedać za bezcen złoża swego gazu Gazpromowi i dzisiaj jest niepodległy wyłącznie z nazwy.
Teraz Moskwa ma do wyboru dwie opcje: może sabotować BTC lub próbować transportować nim własną ropę na najbardziej pożądane zachodnie rynki zbytu.
Europejczycy (zwłaszcza Niemcy!) gotowi byli z rezygnacją przyjąć rosyjski monopol w dziedzinie energetycznej, Amerykanie nie. Interwencje amerykańskie w Afganistanie i Iraku są - zdaniem bardziej wnikliwych analityków międzynarodowych - świadectwem bezpośredniego zainteresowania Amerykanów tym strategicznym obszarem świata. Rozmieszczenie amerykańskich baz wojskowych w Azji Środkowej odpowiada wszak granicom złóż naftowych.

Coraz dłuższa rura
Zaskoczeniem była na środowej inauguracji BTC obecność kazachskiego prezydenta Nursułtana Nazarbajewa; jeszcze większym - podpisanie przezeń z szybkością nieznaną w międzynarodowej dyplomacji traktatu o dostarczaniu kazachskiej ropy (20 mln t rocznie) do terminalu BTC w Baku i natychmiastowym rozpoczęciu prac przy przedłużaniu tego rurociągu na wschód, do Aktau, przyczółka gigantycznych kazachskich pól naftowych w Tengiz, skąd w 2015 r. popłynie 150 mln ton ropy rocznie. Jedną z przyczyn takiego entuzjazmu było to, że Kazachstan i pozostałe państwa regionu nie bardzo wierzyły w powodzenie azersko-gruzińsko-tureckiego przedsięwzięcia. Drugą przyczyną było to, że Astana właśnie przegrała z Moskwą walkę o pozycję na rynku chińskim. Kazachstan dużo zainwestował w rozpoczęcie budowy gigantycznego (ma mieć 3000 km długości) rurociągu z Atasu do Duszanzi w rejonie Xinjiang. Nieporozumienia japońsko-chińskie i rosyjsko-japońskie spowodowały, że po październikowym spotkaniu Putina z Hu Jintao Moskwa zaoferowała Chinom duże (10 mln t w 2005 r., 15 mln t w 2006 r.) ilości syberyjskiej ropy po specjalnych cenach. Chiny straciły część zainteresowania ropą kazachską, a Astana stanęła wobec widma niemożności sprzedaży swojego "czarnego złota", którego wydobycie jest podstawą wszystkich planów gospodarczych klanu Nazarbajewów.
Są już pierwsze sygnały, że również Turkmenbasza Saparmurad Nijazow, podporządkowany Moskwie prezydent Turkmenistanu, zainteresował się transportem swojej ropy poprzez BTC na Zachód.

Kaspijski Orlen?
Kaspijska ropa należy do najtańszych na świecie, więc powinna się cieszyć sporym powodzeniem mimo dużego zasiarczenia. Dla Polski korzystne byłoby połączenie rurociągu Baku - Tbilisi - Ceyhan z rurociągiem Baku - Supsa na gruzińskim wybrzeżu Morza Czarnego. Stamtąd wszak już niedaleko do Odessy, a więc początku coraz bardziej realnego rurociągu Odessa - Brody - Płock - Schwedt. Lista zagranicznych wspólników do eksploatacji złóż pod Tengiz nie jest zamknięta i nasze Orlen czy Lotos mogłyby walczyć o udział w zyskach. I tak moglibyśmy się stać istotnym graczem na tej najważniejszej energetycznej szachownicy świata. A nie należy również zapominać, że kraje Azji Środkowej będą przeżywać w najbliższych dziesięcioleciach - również dzięki powstaniu BTC - boom gospodarczy. Już teraz wzrost gospodarczy Kazachstanu czy Azerbejdżanu jest imponujący. Kraje te będą potrzebowały towarów, usług i doradztwa. Warto powalczyć.
Okładka tygodnika WPROST: 22/2005
Więcej możesz przeczytać w 22/2005 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2005 (1174)

  • Na stronie - Klub Anonimowych Euroholików 5 cze 2005 Na szczęście dziesiątki milionów Europejczyków ciąż opierają się dilerom eurokonstytucji Jeśli tym samym lekiem, którym będzie można leczyć z alkoholizmu, nikotynizmu i narkomanii (vide: "Wyłącznik nałogów"), da się leczyć także z euroholizmu, a zwłaszcza z jego najcięższej... 3
  • Skaner 5 cze 2005 WSZYSCY LUDZIE BRACHMAŃSKIEGO Andrzej Brachmański, zdymisjonowany w ubiegłym tygodniu wiceminister spraw wewnętrznych, narzeka, że "polityka można zabić gazetą". Zapewne były wiceminister wiedział, o czym mówi, bo... 8
  • Dossier 5 cze 2005 Donald Tusk lider PO W Polsce ciągle rządzą ci, dla których mówienie nieprawdy jest normą Program I Polskiego Radia Adam Rotfeld minister spraw zagranicznych Naród pozbawiony elit jest tłumem, motłochem, a nie... 9
  • Sawka 5 cze 2005 10
  • Playback 5 cze 2005 12
  • Nałęcz - Śmiertelna rozgrywka 5 cze 2005 LPR i PiS w walce o wyborców strzelają do siebie z najcięższej artylerii Zaostrza się wojna między LPR i PiS. Zaczęło się od złośliwości prawionych sobie przez Romana Giertycha i braci Kaczyńskich. Dzisiaj obie strony strzelają z najcięższej artylerii. "Liga Polskich Rodzin... 14
  • Okiem barbarzyńcy - Cimoszewicz i etos 5 cze 2005 Stowarzyszenie Ordynacka jest ostentacyjnym wcieleniem patologii III RP, podnoszonych z dumą do rangi cnoty Zjazd Ordynackiej wystąpił z supliką do Włodzimierza Cimoszewicza, by ten pochylił się nad ludem (lewicy) i zgodził się kandydować na stanowisko prezydenckie. Nadziejo... 15
  • Z życia koalicji 5 cze 2005 Józef Oleksy się wycofał. Człowiek, który gotów był objąć wszelkie możliwe stanowiska, zrezygnował ze wszystkich funkcji i zaszczytów i podobno chce zostać pustelnikiem. I pomyśleć, że faceta nie wykończyli... 16
  • Z życia opozycji 5 cze 2005 Wielki comeback Macieja Płażyńskiego! PSL zamierza zbudować wokół Płażyńskiego "szeroki blok chadecki", a samego pana Macieja wystawić na prezydenta. Zaiste, znakomicie świadczy to o talentach strategicznych... 17
  • Fotoplastykon 5 cze 2005 18
  • Centralne Biuro Ślepe 5 cze 2005 Popełniono podwójne zabójstwo: zadano cios wolnej prasie ujawniającej afery oraz najbardziej skutecznej w walce z przestępczością instytucji państwa - CBŚ W nocy pod dom podjeżdża samochód z wyłączonymi światłami. Pasażerowie wysiadają i zaczajają się na tyłach posesji. Jeden... 20
  • Ostatnia nadzieja czerwonych 5 cze 2005 SLD jest tak wykrwawiony, że sierżanci muszą pełnić funkcje generałów Gdyby trzy lata temu ktoś powiedział, że trzeciorzędne postacie będą walczyć o najwyższe stanowiska w Sojuszu Lewicy Demokratycznej, zostałby uznany za wariata. Bo Marek Dyduch, Jacek Piechota czy Wojciech... 24
  • Prawda kłamstw 5 cze 2005 Jak wiedza z teczek bezpieki zmieni historię PRL? Spuścizna po komunistycznym aparacie bezpieczeństwa jest pierwszorzędnym źródłem wiedzy o Polsce Ludowej. Można tak stwierdzić wbrew opiniom wielu publicystów,... 28
  • Wałęsa przeciw Wałęsie 5 cze 2005 Nie do przecenienia jest wkład Lecha Wałęsy w obalenie systemu, który łamał charaktery i wymuszał zło Nikt nie zaszkodził wizerunkowi Lecha Wałęsy tak bardzo jak on sam. Wraz z wieloma innymi bohaterami naszej walki z komunizmem po odniesieniu zwycięstwa zrobił dużo, by je... 36
  • Kwaśniepaństwo 5 cze 2005 Zjednoczenie Obrońców Kwaśniewskich "Niebo błękitne nade mną, prawo moralne we mnie" - zapewniał niedawno w telewizyjnej Jedynce Aleksander Kwaśniewski. A Jolanta Kwaśniewska w każdej publicznej wypowiedzi dowodzi, że to także jej życiowa maksyma. Ale tak naprawdę to kpina ze... 38
  • Piłka skopana 5 cze 2005 Korupcja w polskim futbolu jest normą co najmniej od 40 lat 40
  • Giełda 5 cze 2005 Hossa Świat Bankofon Irlandzki Northern Bank jest pierwszym na świecie bankiem, który zaadaptował bankomaty - na razie dwa - do potrzeb niewidomych i niedowidzących. Maszyny są wyposażone w specjalne przystawki i gniazdka słuchawek.... 44
  • Ropociąg do wolności 5 cze 2005 Amerykanie ograli Rosjan w Azji Moskwa poniosła jedną z największych powojennych porażek - w ubiegłą środę uruchomiono w Sangachal pod Baku azerski odcinek pierwszego wielkiego rurociągu, całkowicie niezależnego od Rosji. "Morze Kaspijskie zostało odkorkowane" - mówili obecni... 46
  • Krzywa linia prosta 5 cze 2005 Prawdziwy podatek liniowy uwolniłby nas od horroru wypełniania PIT-ów Międzynarodowy Fundusz Walutowy udowodnił, że nie jest krową, która nie zmienia poglądów - na początku maja pochwalił pomysł wprowadzenia w Polsce podatku liniowego. Szkoda, że nie zrobił tego jedenaście... 50
  • Klucz amerykański 5 cze 2005 Kiedy Europa na dźwięk słowa "globalizacja" blednie, twarz Ameryki rozjaśnia się w szerokim uśmiechu Upadają General Motors, Ford, linie lotnicze Delta, czyli ikony amerykańskiej gospodarki, a Ameryka ciągle góruje nad resztą świata, przede wszystkim nad "starą" Europą.... 54
  • Grzmocąca pięść 5 cze 2005 Kirk Kerkorian, czyli ostatnia nadzieja General Motors Właściciel połowy kasyn w Las Vegas i jeden z największych udziałowców koncernu DaimlerChrysler co kilka lat trafia na czołówki światowych gazet, choć unika rozgłosu. To jeden z najbogatszych ludzi świata, 87-letni Kirk... 58
  • Załatwione odmownie - Nieoczekiwana zmiana miejsc 5 cze 2005 Polska nie przypomina gospodarczego tygrysa, ale wyliniałego kota dachowca Właśnie tak - "Trading Places" - był zatytułowany jeden z amerykańskich filmów. Tymczasem zupełnie niepostrzeżenie nie w filmie, a w życiu, dokonała się prawie nie zauważona zmiana miejsc między Polską... 60
  • Supersam 5 cze 2005 62
  • Coupe dla romantyków 5 cze 2005 Cayman S został stworzony z myślą o tych dwojgu, którzy pragną wspólnie ukraść księżyc. Jeśli do plaży jest 100 m, znajdą się tam w okamgnieniu (5,4 s do setki). Jeśli ona wymyśli wypad na zakupy np. z Poznania do Berlina, to... 62
  • Wyluzuj! 5 cze 2005 Polscy projektanci mody zyskują międzynarodowych mecenasów. Po współpracy Macieja Zienia z firmą Samsung i Gosi Baczyńskiej z producentem ekskluzywnego koniaku Remy Martin duet projektantów Paprocki & Brzozowski zyskał jako sponsora... 62
  • Prysznic z porzeczką 5 cze 2005 Aromaterapia coraz częściej stosowana jest we współczesnej kosmetologii. Naukowo dowiedzione działanie zapachów na skórę i ciało wykorzystują już nie tylko gabinety odnowy biologicznej, ale i koncerny kosmetyczne. Zawarte w żelu pod... 62
  • Wanna leniucha 5 cze 2005 O 20 proc. wzrasta każdego roku sprzedaż urządzeń z funkcją hydromasażu. W najnowszej ofercie Pool-Spa, lidera wśród producentów takich akcesoriów, znalazła się dwuosobowa asymetryczna wanna narożna Aquamarina. Jej kształt utrzymany... 62
  • Dzieci sukcesu 5 cze 2005 Siedem powodów, dla których warto mieć liczne potomstwo Narzekasz na brak pieniędzy, jesteś biedny - zainwestuj w dzieci" - przekonywał Francuzów Charles de Gaulle. Większość finansowych imperiów nigdy by nie powstała, gdyby nie wielodzietne rodziny. Archie Campbell,... 64
  • Wakacyjny uniwersytet globalny 5 cze 2005 Już w 80 krajach mogą pracować polscy studenci podczas wakacji Fryzjer psów w kanadyjskiej prowincji Manitoba, asystent głównego informatyka w Islandii czy pilot wycieczek na Sri Lance to niektóre z około 200 tys. ofert pracy, jakie czekają w tym roku na polskich studentów.... 72
  • Niewinni zbrodniarze 5 cze 2005 Wymazywanie pamięci o Holocauście stało się obecnie centralnym nurtem niemieckiej kultury Były ambasador Izraela w Polsce, profesor na Uniwersytecie Warszawskim i w Instytucie Izraelsko-Polskim na uniwersytecie w Tel Awiwie, przewodniczący Knesetu (1992-1996), delegat Knesetu... 76
  • Know-how 5 cze 2005 Jak ptak z małpą Dzioborożce (Bucorvus caffer) i koczkodany diana (Cercopithecus diana diana) ostrzegają się przed drapieżnikami. Zoolodzy z University of St Andrews zauważyli, że ptaki natychmiast reagują na ostrzeżenia małp przed... 78
  • Wyłącznik nałogów 5 cze 2005 Jednym lekiem będzie można leczyć uzależnienia od alkoholu, papierosów i narkotyków Whitney Houston musiała się poddać terapii odwykowej z powodu nadużywania alkoholu, marihuany i leków uspokajających. Pete Doherty, wyrzucony za narkotykowe ekscesy z brytyjskiego zespołu... 80
  • Naukowa baśń 5 cze 2005 Centrum Nauki Kopernik stanie w Warszawie nad tunelem Wisłostrady Eksploratorium w San Francisco co roku odwiedza pół miliona osób, oglądając 400 wystaw urządzonych na 10 tys. m2. Większości eksponatów nie tylko można, ale wręcz trzeba dotykać - ich interaktywność pozwala na... 84
  • Pałac Romulusa 5 cze 2005 Legenda o założeniu Rzymu nie jest jedynie mitem? W Villa di Piazza Armerina na Sycylii prof. Andrea Carandini, archeolog z Uniwersytetu La Sapienza, odnalazł mozaiki przedstawiające dziewczęta odziane w najstarsze na świecie bikini. Jeszcze większym jego odkryciem jest... 86
  • Bez granic 5 cze 2005 Ciemno wszędzie... To jeszcze nie zaciemnienie wojenne i nie atak terrorystów. Największa od lat awaria w rosyjskim systemie energetycznym doprowadziła do chao-su i paraliżu komunikacyjnego. Stanęły 43 pociągi metra na sześciu... 90
  • Trik brukselski 5 cze 2005 Traktat konstytucyjny to gra w eurokrętacza Jeżeli referendum w sprawie traktatu konstytucyjnego zostanie przegrane, to należy je powtarzać aż do osiągnięcia pożądanego wyniku - oznajmił w przystępie rozpaczy premier Luksemburga Jean-Claude Juncker. Zacytowana wypowiedź... 92
  • Kryzys na żądanie 5 cze 2005 Wprowadzenie w życie traktatu konstytucyjnego oznacza faktyczny koniec NATO "Europa i Ameryka znów są razem" - ogłosił po spotkaniu przywódców UE i prezydenta Busha przewodniczący Komisji Europejskiej. Rzeczywiście, reelekcja Busha pozbawiła przywódców Francji i Niemiec... 96
  • Poprawni niepoprawni 5 cze 2005 Amsterdam ucieka przed Brukselą Wszystko przez kraje ze wschodu Europy! - Holendrzy nie mają wątpliwości, dlaczego Glennis Grace, ich reprezentantka w konkursie Eurowizji, nie zdołała wejść do finału. 71 proc. jej rodaków uznało, że piosenkarka odpadła w wyniku spisku państw,... 98
  • Trzecia droga donikąd 5 cze 2005 Schroederowi w roli kanclerza nic się nie udało Gerhardowi Schroederowi przydałaby się wojna - zauważył złośliwie jeden z niemieckich komentatorów. Zapowiedź interwencji USA w Iraku była dla kanclerza przed poprzednimi wyborami... 100
  • Menu 5 cze 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Państwo w strachu Najnowsza powieść Michaela Crichtona "Państwo strachu" fabułę ma dość marną, postacie papierowe, ale pomysł - jak zwykle - doskonały. Już nie dinozaury ani nanoprocesory, ale ekologia... 102
  • Dziesiąte "hau" 5 cze 2005 Młodym polskim kabareciarzom nie chce się uczyć i pracować Dwaj myśliwi polowali na zające. Jeden się potknął, przewrócił i stracił przytomność. Drugi przez telefon komórkowy zawiadomił pogotowie. - Kolega upadł, chyba nie żyje, co mam robić? - spytał. - Najpierw niech się... 104
  • Terminator biznesu 5 cze 2005 Big Boss zastępuje Big Brothera Jesteś zatrudniona" (you are hired) - usłyszała 26-letnia Kendra Todd od amerykańskiego miliardera Donalda Trumpa. Teraz będzie zarządzała renowacją jego posiadłości w Palm Beach na Florydzie i zarobi 250 tys. dolarów rocznie. Kendra jest... 108
  • Leonardo z Gdańska 5 cze 2005 Twarze polskich polityków będą mieli apostołowie na malowanym obrazie "Ostatnia wieczerza" Macieja Świeszewskiego Polską sztuką współczesną rządzą lewacy. To dlatego zamiast sztuki mamy performance, happeningi,... 110
  • Ueorgan Ludu 5 cze 2005 Raport Amnesty International Prześladowanie polskich mniejszości Amnesty International ogłosiła raport na temat łamania praw człowieka. Nasz kraj został tam wymieniony obok Białorusi i Kuby Na Kubie F. Castro w ostatnim czasie zasłynął... 113
  • Skibą w mur - Sipa sypie 5 cze 2005 Okazuje się, że za komuny ciężko było nawet blondynkom śpiewającym słodkie piosenki Urszula Sipińska, zwana Sipą, gwiazda piosenki z czasów PRL, napisała wspomnieniową książkę "Hodowcy lalek". W tego typu... 114

ZKDP - Nakład kontrolowany