Klucz amerykański

Klucz amerykański

Kiedy Europa na dźwięk słowa "globalizacja" blednie, twarz Ameryki rozjaśnia się w szerokim uśmiechu Upadają General Motors, Ford, linie lotnicze Delta, czyli ikony amerykańskiej gospodarki, a Ameryka ciągle góruje nad resztą świata, przede wszystkim nad "starą" Europą. Paradoks? Nie, amerykańska gospodarka ciągle działa lepiej niż gospodarki jej konkurentów. Świadczy o tym wiele wskaźników.
Po pierwsze, gołym okiem widać, że obywatele USA mają wyższe dochody od Europejczyków. Czasami może się oczywiście zdarzyć, że wyjątkowe osłabienie dolara wobec euro na chwilę pogrubia portfele mieszkańców strefy euro, ale statystyka nie pozostawia wątpliwości: po wyeliminowaniu wahań wynikających ze zmian kursów i różnic cen okazuje się, że PKB na mieszkańca jest w USA o prawie 30 proc. wyższy.
Po drugie, dochody Amerykanów są nie tylko wyższe, ale również szybciej rosną od dochodów Niemców lub Francuzów. Podczas gdy PKB "starej" unii wzrosło w ostatnich siedmiu latach o 16 proc. (a więc przeciętnie rocznie zwiększało się o nieco ponad 2 proc.), wartość produkcji amerykańskiej wzrosła o 25 proc. (rocznie o ponad 3 proc.). Słowem, już są bogatsi - a do tego wyraźnie szybciej się rozwijają i zwiększają dystans dzielący ich od zachodniej Europy.
Po trzecie, nie dość że Amerykanie są bogatsi, a ich produkcja szybciej rośnie - to jeszcze na dokładkę nie muszą się obawiać o pracę! A ściślej rzecz biorąc, pracę mogą dość łatwo stracić, ale równie łatwo znajdują kolejną, nową. Bezrobocie w głównych krajach kontynentalnej Europy wynosi mniej więcej 10 proc., a w USA - tylko 5,5 proc. Oznacza to, że bezrobocia właściwie nie ma - pracy nie mogą znaleźć ludzie znajdujący się poza marginesem społeczeństwa, nie mający żadnego wykształcenia, często "dziedziczący" status bezrobotnego. Każdy normalny, w miarę wykształcony pracownik bez kłopotu znajduje jednak kogoś, kto chce go zatrudnić - czego nie da się powiedzieć o Francuzie i Niemcu. No i po czwarte, gołym okiem widać, jak znakomicie firmy amerykańskie radzą sobie w świecie Internetu, nowych technologii i globalizacji.



Delokalizacja po amerykańsku
Kiedy Francuzi próbują beznadziejnych strajków skierowanych przeciwko "delokalizacji produkcji" (czyli przenoszeniu jej tam, gdzie wykonać ją można taniej), firmy z Kalifornii czy Nowego Jorku bez cienia wahania przenoszą swoją produkcję tam, gdzie tylko to się opłaca: do Meksyku, Chin czy Indii. To, co dla Europejczyków jest zagrożeniem, dla Amerykanów jest przede wszystkim szansą biznesową. Dwa lata temu centra usług księgowych zlokalizowane w Indiach wypełniły kilkanaście tysięcy amerykańskich zeznań podatkowych; szacuje się, że w zeszłym roku liczba ta wzrosła już do pół miliona, a na ten rok przewiduje się ponad milion. A przy tym jakimś dziwnym zbiegiem okoliczności to, że gospodarka amerykańska na wyścigi "delokalizuje produkcję", wcale nie powoduje, że pracy brakuje dla Amerykanów. Z jednej strony powstają nowe miejsca pracy, z wyższą wydajnością pracy i dochodem na zatrudnionego od poprzednich, z drugiej strony zamożniejsi konsumenci dostają tańsze towary i usługi.

Lśniąca twarz Ameryki
Kiedy ekonomiści zastanawiają się nad przyczynami amerykańskich sukcesów, wskazują zazwyczaj przede wszystkim na mechanizmy, które ułatwiają rozwój przedsiębiorczości i podejmowanie ryzyka. Generalnie okazuje się więc, że Amerykanie są lepiej wykształceni od swoich zachodnioeuropejskich rywali. Można do woli śmiać się z tego, że amerykański maturzysta nie umie wskazać na mapie świata Francji. Trzeba jednak zauważyć, że odsetek Amerykanów z wyższym wykształceniem jest znacznie wyższy niż Europejczyków, a amerykańskie uniwersytety na głowę biją resztę świata w rankingach jakości badań i nauczania. W porównaniu z nimi najbardziej nawet szacowne uczelnie naszego kontynentu to tylko skromne, niedofinansowane instytucje niezdolne do utrzymania najlepszych naukowców i toczące stale beznadziejną walkę o państwowe dotacje.
Drugim czynnikiem, który jeszcze silniej przekłada się na amerykańskie sukcesy, jest znacznie sprawniejsze funkcjonowanie rynku. Kiedy Europejczycy bronili swoich monopoli w dziedzinie telekomunikacji, transportu czy energii, masowo subsydiowali przestarzałe huty i kopalnie (oczywiście z obawy przed strajkami) i strzegli swoich rynków finansowych przed nadmierną konkurencją - w USA panowała krwawa konkurencyjna walka, w której wyniku na rynku pozostawały tylko firmy najlepsze, a jakość i szybkość dostarczania usług zdumiewała gości ze Starego Kontynentu (pamiętam swoje zdumienie kilka lat temu, kiedy - słownie - jednego dnia otworzyłem konto bankowe, znalazłem i wynająłem mieszkanie w Waszyngtonie oraz zamówiłem - z dostawą na dzień następny - komplet mebli oraz podłączenie telefonu).
Trzecią tajemnicą amerykańskiego cudu jest klimat dla przedsiębiorczości. W kraju, którego dumą jest legenda o pucybucie, założenie własnego biznesu jest tak proste jak kupienie porannej gazety. Do tego dochodzi sprawny urząd, minimalnie zbiurokratyzowany (choć oczywiście potrafi być bezlitosny, kiedy ktoś chce nadużyć jego zaufania), oraz niskie podatki - niskie, bowiem państwo amerykańskie nie bierze na siebie obowiązku dostarczania swoim obywatelom ani darmowej opieki medycznej (poza bazową), ani szczodrych emerytur, ani hojnej opieki społecznej.

Ciemna twarz Ameryki
Gospodarka amerykańska ma, oczywiście, również ciemniejsze strony. I nie chodzi wcale o nierówności dochodowe (większe niż w Europie), ani o brutalność reguł gry na amerykańskim rynku. Można je lubić albo nie, ale trzeba docenić, że przekładają się na wysokie (i rosnące) dochody oraz na miejsca pracy. Liberalny model amerykańskiego rozwoju ma swoje społeczne konsekwencje, ale ekonomiści rzadko kiedy podważają jego sprawność i efektywność.
Najbogatszy kraj globu od niemal ćwierć wieku żyje jednak na kredyt. A kredytu tego udziela mu biedniejsza reszta świata, kupując amerykańskie papiery skarbowe, gromadząc dolary w rezerwach swoich banków oraz inwestując w amerykańskie przedsiębiorstwa. Istota problemu polega na tym, że każda gospodarka do rozwoju potrzebuje inwestycji. Można je sfinansować, albo samemu oszczędzając kapitał, albo pożyczając go zza granicy. Jeśli kraj wydaje więcej, niż zarabia, musi zapożyczać się u innych. Największym paradoksem współczesnego świata jest to, że najbogatsi na świecie amerykańscy konsumenci, zamiast oszczędzać, są po uszy zadłużeni. Amerykańskie gospodarstwa domowe kupują na kredyt wszystko: domy, samochody, wakacje, meble. W rezultacie tego łączna kwota kredytów jest mniej więcej równa depozytom, co oznacza, że per saldo Amerykanie niemal w ogóle nie oszczędzają. Dochodzi do tego rozrzutny i zadłużony rząd (deficyt rządu USA sięga 4,5 proc. PKB!). W wyniku tego Stany Zjednoczone co roku pożyczają na światowych rynkach setki miliardów dolarów (w ubiegłym roku było to prawie 0,5 bln USD, czyli ponad 5 proc. amerykańskiego PKB!) - w gruncie rzeczy po to, aby móc się nadal rozwijać.
I rozwijają się. Cieszą się wzrostem gospodarczym, a rozwiązanie ewentualnych kłopotów zostawiają na później.
Okładka tygodnika WPROST: 22/2005
Więcej możesz przeczytać w 22/2005 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2005 (1174)

  • Na stronie - Klub Anonimowych Euroholików 5 cze 2005 Na szczęście dziesiątki milionów Europejczyków ciąż opierają się dilerom eurokonstytucji Jeśli tym samym lekiem, którym będzie można leczyć z alkoholizmu, nikotynizmu i narkomanii (vide: "Wyłącznik nałogów"), da się leczyć także z euroholizmu, a zwłaszcza z jego najcięższej... 3
  • Skaner 5 cze 2005 WSZYSCY LUDZIE BRACHMAŃSKIEGO Andrzej Brachmański, zdymisjonowany w ubiegłym tygodniu wiceminister spraw wewnętrznych, narzeka, że "polityka można zabić gazetą". Zapewne były wiceminister wiedział, o czym mówi, bo... 8
  • Dossier 5 cze 2005 Donald Tusk lider PO W Polsce ciągle rządzą ci, dla których mówienie nieprawdy jest normą Program I Polskiego Radia Adam Rotfeld minister spraw zagranicznych Naród pozbawiony elit jest tłumem, motłochem, a nie... 9
  • Sawka 5 cze 2005 10
  • Playback 5 cze 2005 12
  • Nałęcz - Śmiertelna rozgrywka 5 cze 2005 LPR i PiS w walce o wyborców strzelają do siebie z najcięższej artylerii Zaostrza się wojna między LPR i PiS. Zaczęło się od złośliwości prawionych sobie przez Romana Giertycha i braci Kaczyńskich. Dzisiaj obie strony strzelają z najcięższej artylerii. "Liga Polskich Rodzin... 14
  • Okiem barbarzyńcy - Cimoszewicz i etos 5 cze 2005 Stowarzyszenie Ordynacka jest ostentacyjnym wcieleniem patologii III RP, podnoszonych z dumą do rangi cnoty Zjazd Ordynackiej wystąpił z supliką do Włodzimierza Cimoszewicza, by ten pochylił się nad ludem (lewicy) i zgodził się kandydować na stanowisko prezydenckie. Nadziejo... 15
  • Z życia koalicji 5 cze 2005 Józef Oleksy się wycofał. Człowiek, który gotów był objąć wszelkie możliwe stanowiska, zrezygnował ze wszystkich funkcji i zaszczytów i podobno chce zostać pustelnikiem. I pomyśleć, że faceta nie wykończyli... 16
  • Z życia opozycji 5 cze 2005 Wielki comeback Macieja Płażyńskiego! PSL zamierza zbudować wokół Płażyńskiego "szeroki blok chadecki", a samego pana Macieja wystawić na prezydenta. Zaiste, znakomicie świadczy to o talentach strategicznych... 17
  • Fotoplastykon 5 cze 2005 18
  • Centralne Biuro Ślepe 5 cze 2005 Popełniono podwójne zabójstwo: zadano cios wolnej prasie ujawniającej afery oraz najbardziej skutecznej w walce z przestępczością instytucji państwa - CBŚ W nocy pod dom podjeżdża samochód z wyłączonymi światłami. Pasażerowie wysiadają i zaczajają się na tyłach posesji. Jeden... 20
  • Ostatnia nadzieja czerwonych 5 cze 2005 SLD jest tak wykrwawiony, że sierżanci muszą pełnić funkcje generałów Gdyby trzy lata temu ktoś powiedział, że trzeciorzędne postacie będą walczyć o najwyższe stanowiska w Sojuszu Lewicy Demokratycznej, zostałby uznany za wariata. Bo Marek Dyduch, Jacek Piechota czy Wojciech... 24
  • Prawda kłamstw 5 cze 2005 Jak wiedza z teczek bezpieki zmieni historię PRL? Spuścizna po komunistycznym aparacie bezpieczeństwa jest pierwszorzędnym źródłem wiedzy o Polsce Ludowej. Można tak stwierdzić wbrew opiniom wielu publicystów,... 28
  • Wałęsa przeciw Wałęsie 5 cze 2005 Nie do przecenienia jest wkład Lecha Wałęsy w obalenie systemu, który łamał charaktery i wymuszał zło Nikt nie zaszkodził wizerunkowi Lecha Wałęsy tak bardzo jak on sam. Wraz z wieloma innymi bohaterami naszej walki z komunizmem po odniesieniu zwycięstwa zrobił dużo, by je... 36
  • Kwaśniepaństwo 5 cze 2005 Zjednoczenie Obrońców Kwaśniewskich "Niebo błękitne nade mną, prawo moralne we mnie" - zapewniał niedawno w telewizyjnej Jedynce Aleksander Kwaśniewski. A Jolanta Kwaśniewska w każdej publicznej wypowiedzi dowodzi, że to także jej życiowa maksyma. Ale tak naprawdę to kpina ze... 38
  • Piłka skopana 5 cze 2005 Korupcja w polskim futbolu jest normą co najmniej od 40 lat 40
  • Giełda 5 cze 2005 Hossa Świat Bankofon Irlandzki Northern Bank jest pierwszym na świecie bankiem, który zaadaptował bankomaty - na razie dwa - do potrzeb niewidomych i niedowidzących. Maszyny są wyposażone w specjalne przystawki i gniazdka słuchawek.... 44
  • Ropociąg do wolności 5 cze 2005 Amerykanie ograli Rosjan w Azji Moskwa poniosła jedną z największych powojennych porażek - w ubiegłą środę uruchomiono w Sangachal pod Baku azerski odcinek pierwszego wielkiego rurociągu, całkowicie niezależnego od Rosji. "Morze Kaspijskie zostało odkorkowane" - mówili obecni... 46
  • Krzywa linia prosta 5 cze 2005 Prawdziwy podatek liniowy uwolniłby nas od horroru wypełniania PIT-ów Międzynarodowy Fundusz Walutowy udowodnił, że nie jest krową, która nie zmienia poglądów - na początku maja pochwalił pomysł wprowadzenia w Polsce podatku liniowego. Szkoda, że nie zrobił tego jedenaście... 50
  • Klucz amerykański 5 cze 2005 Kiedy Europa na dźwięk słowa "globalizacja" blednie, twarz Ameryki rozjaśnia się w szerokim uśmiechu Upadają General Motors, Ford, linie lotnicze Delta, czyli ikony amerykańskiej gospodarki, a Ameryka ciągle góruje nad resztą świata, przede wszystkim nad "starą" Europą.... 54
  • Grzmocąca pięść 5 cze 2005 Kirk Kerkorian, czyli ostatnia nadzieja General Motors Właściciel połowy kasyn w Las Vegas i jeden z największych udziałowców koncernu DaimlerChrysler co kilka lat trafia na czołówki światowych gazet, choć unika rozgłosu. To jeden z najbogatszych ludzi świata, 87-letni Kirk... 58
  • Załatwione odmownie - Nieoczekiwana zmiana miejsc 5 cze 2005 Polska nie przypomina gospodarczego tygrysa, ale wyliniałego kota dachowca Właśnie tak - "Trading Places" - był zatytułowany jeden z amerykańskich filmów. Tymczasem zupełnie niepostrzeżenie nie w filmie, a w życiu, dokonała się prawie nie zauważona zmiana miejsc między Polską... 60
  • Supersam 5 cze 2005 62
  • Coupe dla romantyków 5 cze 2005 Cayman S został stworzony z myślą o tych dwojgu, którzy pragną wspólnie ukraść księżyc. Jeśli do plaży jest 100 m, znajdą się tam w okamgnieniu (5,4 s do setki). Jeśli ona wymyśli wypad na zakupy np. z Poznania do Berlina, to... 62
  • Wyluzuj! 5 cze 2005 Polscy projektanci mody zyskują międzynarodowych mecenasów. Po współpracy Macieja Zienia z firmą Samsung i Gosi Baczyńskiej z producentem ekskluzywnego koniaku Remy Martin duet projektantów Paprocki & Brzozowski zyskał jako sponsora... 62
  • Prysznic z porzeczką 5 cze 2005 Aromaterapia coraz częściej stosowana jest we współczesnej kosmetologii. Naukowo dowiedzione działanie zapachów na skórę i ciało wykorzystują już nie tylko gabinety odnowy biologicznej, ale i koncerny kosmetyczne. Zawarte w żelu pod... 62
  • Wanna leniucha 5 cze 2005 O 20 proc. wzrasta każdego roku sprzedaż urządzeń z funkcją hydromasażu. W najnowszej ofercie Pool-Spa, lidera wśród producentów takich akcesoriów, znalazła się dwuosobowa asymetryczna wanna narożna Aquamarina. Jej kształt utrzymany... 62
  • Dzieci sukcesu 5 cze 2005 Siedem powodów, dla których warto mieć liczne potomstwo Narzekasz na brak pieniędzy, jesteś biedny - zainwestuj w dzieci" - przekonywał Francuzów Charles de Gaulle. Większość finansowych imperiów nigdy by nie powstała, gdyby nie wielodzietne rodziny. Archie Campbell,... 64
  • Wakacyjny uniwersytet globalny 5 cze 2005 Już w 80 krajach mogą pracować polscy studenci podczas wakacji Fryzjer psów w kanadyjskiej prowincji Manitoba, asystent głównego informatyka w Islandii czy pilot wycieczek na Sri Lance to niektóre z około 200 tys. ofert pracy, jakie czekają w tym roku na polskich studentów.... 72
  • Niewinni zbrodniarze 5 cze 2005 Wymazywanie pamięci o Holocauście stało się obecnie centralnym nurtem niemieckiej kultury Były ambasador Izraela w Polsce, profesor na Uniwersytecie Warszawskim i w Instytucie Izraelsko-Polskim na uniwersytecie w Tel Awiwie, przewodniczący Knesetu (1992-1996), delegat Knesetu... 76
  • Know-how 5 cze 2005 Jak ptak z małpą Dzioborożce (Bucorvus caffer) i koczkodany diana (Cercopithecus diana diana) ostrzegają się przed drapieżnikami. Zoolodzy z University of St Andrews zauważyli, że ptaki natychmiast reagują na ostrzeżenia małp przed... 78
  • Wyłącznik nałogów 5 cze 2005 Jednym lekiem będzie można leczyć uzależnienia od alkoholu, papierosów i narkotyków Whitney Houston musiała się poddać terapii odwykowej z powodu nadużywania alkoholu, marihuany i leków uspokajających. Pete Doherty, wyrzucony za narkotykowe ekscesy z brytyjskiego zespołu... 80
  • Naukowa baśń 5 cze 2005 Centrum Nauki Kopernik stanie w Warszawie nad tunelem Wisłostrady Eksploratorium w San Francisco co roku odwiedza pół miliona osób, oglądając 400 wystaw urządzonych na 10 tys. m2. Większości eksponatów nie tylko można, ale wręcz trzeba dotykać - ich interaktywność pozwala na... 84
  • Pałac Romulusa 5 cze 2005 Legenda o założeniu Rzymu nie jest jedynie mitem? W Villa di Piazza Armerina na Sycylii prof. Andrea Carandini, archeolog z Uniwersytetu La Sapienza, odnalazł mozaiki przedstawiające dziewczęta odziane w najstarsze na świecie bikini. Jeszcze większym jego odkryciem jest... 86
  • Bez granic 5 cze 2005 Ciemno wszędzie... To jeszcze nie zaciemnienie wojenne i nie atak terrorystów. Największa od lat awaria w rosyjskim systemie energetycznym doprowadziła do chao-su i paraliżu komunikacyjnego. Stanęły 43 pociągi metra na sześciu... 90
  • Trik brukselski 5 cze 2005 Traktat konstytucyjny to gra w eurokrętacza Jeżeli referendum w sprawie traktatu konstytucyjnego zostanie przegrane, to należy je powtarzać aż do osiągnięcia pożądanego wyniku - oznajmił w przystępie rozpaczy premier Luksemburga Jean-Claude Juncker. Zacytowana wypowiedź... 92
  • Kryzys na żądanie 5 cze 2005 Wprowadzenie w życie traktatu konstytucyjnego oznacza faktyczny koniec NATO "Europa i Ameryka znów są razem" - ogłosił po spotkaniu przywódców UE i prezydenta Busha przewodniczący Komisji Europejskiej. Rzeczywiście, reelekcja Busha pozbawiła przywódców Francji i Niemiec... 96
  • Poprawni niepoprawni 5 cze 2005 Amsterdam ucieka przed Brukselą Wszystko przez kraje ze wschodu Europy! - Holendrzy nie mają wątpliwości, dlaczego Glennis Grace, ich reprezentantka w konkursie Eurowizji, nie zdołała wejść do finału. 71 proc. jej rodaków uznało, że piosenkarka odpadła w wyniku spisku państw,... 98
  • Trzecia droga donikąd 5 cze 2005 Schroederowi w roli kanclerza nic się nie udało Gerhardowi Schroederowi przydałaby się wojna - zauważył złośliwie jeden z niemieckich komentatorów. Zapowiedź interwencji USA w Iraku była dla kanclerza przed poprzednimi wyborami... 100
  • Menu 5 cze 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Państwo w strachu Najnowsza powieść Michaela Crichtona "Państwo strachu" fabułę ma dość marną, postacie papierowe, ale pomysł - jak zwykle - doskonały. Już nie dinozaury ani nanoprocesory, ale ekologia... 102
  • Dziesiąte "hau" 5 cze 2005 Młodym polskim kabareciarzom nie chce się uczyć i pracować Dwaj myśliwi polowali na zające. Jeden się potknął, przewrócił i stracił przytomność. Drugi przez telefon komórkowy zawiadomił pogotowie. - Kolega upadł, chyba nie żyje, co mam robić? - spytał. - Najpierw niech się... 104
  • Terminator biznesu 5 cze 2005 Big Boss zastępuje Big Brothera Jesteś zatrudniona" (you are hired) - usłyszała 26-letnia Kendra Todd od amerykańskiego miliardera Donalda Trumpa. Teraz będzie zarządzała renowacją jego posiadłości w Palm Beach na Florydzie i zarobi 250 tys. dolarów rocznie. Kendra jest... 108
  • Leonardo z Gdańska 5 cze 2005 Twarze polskich polityków będą mieli apostołowie na malowanym obrazie "Ostatnia wieczerza" Macieja Świeszewskiego Polską sztuką współczesną rządzą lewacy. To dlatego zamiast sztuki mamy performance, happeningi,... 110
  • Ueorgan Ludu 5 cze 2005 Raport Amnesty International Prześladowanie polskich mniejszości Amnesty International ogłosiła raport na temat łamania praw człowieka. Nasz kraj został tam wymieniony obok Białorusi i Kuby Na Kubie F. Castro w ostatnim czasie zasłynął... 113
  • Skibą w mur - Sipa sypie 5 cze 2005 Okazuje się, że za komuny ciężko było nawet blondynkom śpiewającym słodkie piosenki Urszula Sipińska, zwana Sipą, gwiazda piosenki z czasów PRL, napisała wspomnieniową książkę "Hodowcy lalek". W tego typu... 114

ZKDP - Nakład kontrolowany