Klucz amerykański

Klucz amerykański

Dodano:   /  Zmieniono: 
Kiedy Europa na dźwięk słowa "globalizacja" blednie, twarz Ameryki rozjaśnia się w szerokim uśmiechu Upadają General Motors, Ford, linie lotnicze Delta, czyli ikony amerykańskiej gospodarki, a Ameryka ciągle góruje nad resztą świata, przede wszystkim nad "starą" Europą. Paradoks? Nie, amerykańska gospodarka ciągle działa lepiej niż gospodarki jej konkurentów. Świadczy o tym wiele wskaźników.
Po pierwsze, gołym okiem widać, że obywatele USA mają wyższe dochody od Europejczyków. Czasami może się oczywiście zdarzyć, że wyjątkowe osłabienie dolara wobec euro na chwilę pogrubia portfele mieszkańców strefy euro, ale statystyka nie pozostawia wątpliwości: po wyeliminowaniu wahań wynikających ze zmian kursów i różnic cen okazuje się, że PKB na mieszkańca jest w USA o prawie 30 proc. wyższy.
Po drugie, dochody Amerykanów są nie tylko wyższe, ale również szybciej rosną od dochodów Niemców lub Francuzów. Podczas gdy PKB "starej" unii wzrosło w ostatnich siedmiu latach o 16 proc. (a więc przeciętnie rocznie zwiększało się o nieco ponad 2 proc.), wartość produkcji amerykańskiej wzrosła o 25 proc. (rocznie o ponad 3 proc.). Słowem, już są bogatsi - a do tego wyraźnie szybciej się rozwijają i zwiększają dystans dzielący ich od zachodniej Europy.
Po trzecie, nie dość że Amerykanie są bogatsi, a ich produkcja szybciej rośnie - to jeszcze na dokładkę nie muszą się obawiać o pracę! A ściślej rzecz biorąc, pracę mogą dość łatwo stracić, ale równie łatwo znajdują kolejną, nową. Bezrobocie w głównych krajach kontynentalnej Europy wynosi mniej więcej 10 proc., a w USA - tylko 5,5 proc. Oznacza to, że bezrobocia właściwie nie ma - pracy nie mogą znaleźć ludzie znajdujący się poza marginesem społeczeństwa, nie mający żadnego wykształcenia, często "dziedziczący" status bezrobotnego. Każdy normalny, w miarę wykształcony pracownik bez kłopotu znajduje jednak kogoś, kto chce go zatrudnić - czego nie da się powiedzieć o Francuzie i Niemcu. No i po czwarte, gołym okiem widać, jak znakomicie firmy amerykańskie radzą sobie w świecie Internetu, nowych technologii i globalizacji.



Delokalizacja po amerykańsku
Kiedy Francuzi próbują beznadziejnych strajków skierowanych przeciwko "delokalizacji produkcji" (czyli przenoszeniu jej tam, gdzie wykonać ją można taniej), firmy z Kalifornii czy Nowego Jorku bez cienia wahania przenoszą swoją produkcję tam, gdzie tylko to się opłaca: do Meksyku, Chin czy Indii. To, co dla Europejczyków jest zagrożeniem, dla Amerykanów jest przede wszystkim szansą biznesową. Dwa lata temu centra usług księgowych zlokalizowane w Indiach wypełniły kilkanaście tysięcy amerykańskich zeznań podatkowych; szacuje się, że w zeszłym roku liczba ta wzrosła już do pół miliona, a na ten rok przewiduje się ponad milion. A przy tym jakimś dziwnym zbiegiem okoliczności to, że gospodarka amerykańska na wyścigi "delokalizuje produkcję", wcale nie powoduje, że pracy brakuje dla Amerykanów. Z jednej strony powstają nowe miejsca pracy, z wyższą wydajnością pracy i dochodem na zatrudnionego od poprzednich, z drugiej strony zamożniejsi konsumenci dostają tańsze towary i usługi.

Lśniąca twarz Ameryki
Kiedy ekonomiści zastanawiają się nad przyczynami amerykańskich sukcesów, wskazują zazwyczaj przede wszystkim na mechanizmy, które ułatwiają rozwój przedsiębiorczości i podejmowanie ryzyka. Generalnie okazuje się więc, że Amerykanie są lepiej wykształceni od swoich zachodnioeuropejskich rywali. Można do woli śmiać się z tego, że amerykański maturzysta nie umie wskazać na mapie świata Francji. Trzeba jednak zauważyć, że odsetek Amerykanów z wyższym wykształceniem jest znacznie wyższy niż Europejczyków, a amerykańskie uniwersytety na głowę biją resztę świata w rankingach jakości badań i nauczania. W porównaniu z nimi najbardziej nawet szacowne uczelnie naszego kontynentu to tylko skromne, niedofinansowane instytucje niezdolne do utrzymania najlepszych naukowców i toczące stale beznadziejną walkę o państwowe dotacje.
Drugim czynnikiem, który jeszcze silniej przekłada się na amerykańskie sukcesy, jest znacznie sprawniejsze funkcjonowanie rynku. Kiedy Europejczycy bronili swoich monopoli w dziedzinie telekomunikacji, transportu czy energii, masowo subsydiowali przestarzałe huty i kopalnie (oczywiście z obawy przed strajkami) i strzegli swoich rynków finansowych przed nadmierną konkurencją - w USA panowała krwawa konkurencyjna walka, w której wyniku na rynku pozostawały tylko firmy najlepsze, a jakość i szybkość dostarczania usług zdumiewała gości ze Starego Kontynentu (pamiętam swoje zdumienie kilka lat temu, kiedy - słownie - jednego dnia otworzyłem konto bankowe, znalazłem i wynająłem mieszkanie w Waszyngtonie oraz zamówiłem - z dostawą na dzień następny - komplet mebli oraz podłączenie telefonu).
Trzecią tajemnicą amerykańskiego cudu jest klimat dla przedsiębiorczości. W kraju, którego dumą jest legenda o pucybucie, założenie własnego biznesu jest tak proste jak kupienie porannej gazety. Do tego dochodzi sprawny urząd, minimalnie zbiurokratyzowany (choć oczywiście potrafi być bezlitosny, kiedy ktoś chce nadużyć jego zaufania), oraz niskie podatki - niskie, bowiem państwo amerykańskie nie bierze na siebie obowiązku dostarczania swoim obywatelom ani darmowej opieki medycznej (poza bazową), ani szczodrych emerytur, ani hojnej opieki społecznej.

Ciemna twarz Ameryki
Gospodarka amerykańska ma, oczywiście, również ciemniejsze strony. I nie chodzi wcale o nierówności dochodowe (większe niż w Europie), ani o brutalność reguł gry na amerykańskim rynku. Można je lubić albo nie, ale trzeba docenić, że przekładają się na wysokie (i rosnące) dochody oraz na miejsca pracy. Liberalny model amerykańskiego rozwoju ma swoje społeczne konsekwencje, ale ekonomiści rzadko kiedy podważają jego sprawność i efektywność.
Najbogatszy kraj globu od niemal ćwierć wieku żyje jednak na kredyt. A kredytu tego udziela mu biedniejsza reszta świata, kupując amerykańskie papiery skarbowe, gromadząc dolary w rezerwach swoich banków oraz inwestując w amerykańskie przedsiębiorstwa. Istota problemu polega na tym, że każda gospodarka do rozwoju potrzebuje inwestycji. Można je sfinansować, albo samemu oszczędzając kapitał, albo pożyczając go zza granicy. Jeśli kraj wydaje więcej, niż zarabia, musi zapożyczać się u innych. Największym paradoksem współczesnego świata jest to, że najbogatsi na świecie amerykańscy konsumenci, zamiast oszczędzać, są po uszy zadłużeni. Amerykańskie gospodarstwa domowe kupują na kredyt wszystko: domy, samochody, wakacje, meble. W rezultacie tego łączna kwota kredytów jest mniej więcej równa depozytom, co oznacza, że per saldo Amerykanie niemal w ogóle nie oszczędzają. Dochodzi do tego rozrzutny i zadłużony rząd (deficyt rządu USA sięga 4,5 proc. PKB!). W wyniku tego Stany Zjednoczone co roku pożyczają na światowych rynkach setki miliardów dolarów (w ubiegłym roku było to prawie 0,5 bln USD, czyli ponad 5 proc. amerykańskiego PKB!) - w gruncie rzeczy po to, aby móc się nadal rozwijać.
I rozwijają się. Cieszą się wzrostem gospodarczym, a rozwiązanie ewentualnych kłopotów zostawiają na później.
Więcej możesz przeczytać w 22/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2005 (1174)

  • Na stronie - Klub Anonimowych Euroholików5 cze 2005Na szczęście dziesiątki milionów Europejczyków ciąż opierają się dilerom eurokonstytucji Jeśli tym samym lekiem, którym będzie można leczyć z alkoholizmu, nikotynizmu i narkomanii (vide: "Wyłącznik nałogów"), da się leczyć także z euroholizmu, a...3
  • Skaner5 cze 2005WSZYSCY LUDZIE BRACHMAŃSKIEGO Andrzej Brachmański, zdymisjonowany w ubiegłym tygodniu wiceminister spraw wewnętrznych, narzeka, że "polityka można zabić gazetą". Zapewne były wiceminister wiedział, o czym mówi, bo...8
  • Dossier5 cze 2005Donald Tusk lider PO W Polsce ciągle rządzą ci, dla których mówienie nieprawdy jest normą Program I Polskiego Radia Adam Rotfeld minister spraw zagranicznych Naród pozbawiony elit jest tłumem, motłochem, a nie...9
  • Sawka5 cze 200510
  • Playback5 cze 200512
  • Nałęcz - Śmiertelna rozgrywka5 cze 2005LPR i PiS w walce o wyborców strzelają do siebie z najcięższej artylerii Zaostrza się wojna między LPR i PiS. Zaczęło się od złośliwości prawionych sobie przez Romana Giertycha i braci Kaczyńskich. Dzisiaj obie strony strzelają z najcięższej...14
  • Okiem barbarzyńcy - Cimoszewicz i etos5 cze 2005Stowarzyszenie Ordynacka jest ostentacyjnym wcieleniem patologii III RP, podnoszonych z dumą do rangi cnoty Zjazd Ordynackiej wystąpił z supliką do Włodzimierza Cimoszewicza, by ten pochylił się nad ludem (lewicy) i zgodził się kandydować na...15
  • Z życia koalicji5 cze 2005Józef Oleksy się wycofał. Człowiek, który gotów był objąć wszelkie możliwe stanowiska, zrezygnował ze wszystkich funkcji i zaszczytów i podobno chce zostać pustelnikiem. I pomyśleć, że faceta nie wykończyli...16
  • Z życia opozycji5 cze 2005Wielki comeback Macieja Płażyńskiego! PSL zamierza zbudować wokół Płażyńskiego "szeroki blok chadecki", a samego pana Macieja wystawić na prezydenta. Zaiste, znakomicie świadczy to o talentach strategicznych...17
  • Fotoplastykon5 cze 200518
  • Centralne Biuro Ślepe5 cze 2005Popełniono podwójne zabójstwo: zadano cios wolnej prasie ujawniającej afery oraz najbardziej skutecznej w walce z przestępczością instytucji państwa - CBŚ W nocy pod dom podjeżdża samochód z wyłączonymi światłami. Pasażerowie wysiadają i...20
  • Ostatnia nadzieja czerwonych5 cze 2005SLD jest tak wykrwawiony, że sierżanci muszą pełnić funkcje generałów Gdyby trzy lata temu ktoś powiedział, że trzeciorzędne postacie będą walczyć o najwyższe stanowiska w Sojuszu Lewicy Demokratycznej, zostałby uznany za wariata. Bo Marek...24
  • Prawda kłamstw5 cze 2005Jak wiedza z teczek bezpieki zmieni historię PRL? Spuścizna po komunistycznym aparacie bezpieczeństwa jest pierwszorzędnym źródłem wiedzy o Polsce Ludowej. Można tak stwierdzić wbrew opiniom wielu publicystów,...28
  • Wałęsa przeciw Wałęsie5 cze 2005Nie do przecenienia jest wkład Lecha Wałęsy w obalenie systemu, który łamał charaktery i wymuszał zło Nikt nie zaszkodził wizerunkowi Lecha Wałęsy tak bardzo jak on sam. Wraz z wieloma innymi bohaterami naszej walki z komunizmem po odniesieniu...36
  • Kwaśniepaństwo5 cze 2005Zjednoczenie Obrońców Kwaśniewskich "Niebo błękitne nade mną, prawo moralne we mnie" - zapewniał niedawno w telewizyjnej Jedynce Aleksander Kwaśniewski. A Jolanta Kwaśniewska w każdej publicznej wypowiedzi dowodzi, że to także jej życiowa...38
  • Piłka skopana5 cze 2005Korupcja w polskim futbolu jest normą co najmniej od 40 lat40
  • Giełda5 cze 2005Hossa Świat Bankofon Irlandzki Northern Bank jest pierwszym na świecie bankiem, który zaadaptował bankomaty - na razie dwa - do potrzeb niewidomych i niedowidzących. Maszyny są wyposażone w specjalne przystawki i gniazdka słuchawek....44
  • Ropociąg do wolności5 cze 2005Amerykanie ograli Rosjan w Azji Moskwa poniosła jedną z największych powojennych porażek - w ubiegłą środę uruchomiono w Sangachal pod Baku azerski odcinek pierwszego wielkiego rurociągu, całkowicie niezależnego od Rosji. "Morze Kaspijskie...46
  • Krzywa linia prosta5 cze 2005Prawdziwy podatek liniowy uwolniłby nas od horroru wypełniania PIT-ów Międzynarodowy Fundusz Walutowy udowodnił, że nie jest krową, która nie zmienia poglądów - na początku maja pochwalił pomysł wprowadzenia w Polsce podatku liniowego. Szkoda, że...50
  • Klucz amerykański5 cze 2005Kiedy Europa na dźwięk słowa "globalizacja" blednie, twarz Ameryki rozjaśnia się w szerokim uśmiechu Upadają General Motors, Ford, linie lotnicze Delta, czyli ikony amerykańskiej gospodarki, a Ameryka ciągle góruje nad resztą świata, przede...54
  • Grzmocąca pięść5 cze 2005Kirk Kerkorian, czyli ostatnia nadzieja General Motors Właściciel połowy kasyn w Las Vegas i jeden z największych udziałowców koncernu DaimlerChrysler co kilka lat trafia na czołówki światowych gazet, choć unika rozgłosu. To jeden z najbogatszych...58
  • Załatwione odmownie - Nieoczekiwana zmiana miejsc5 cze 2005Polska nie przypomina gospodarczego tygrysa, ale wyliniałego kota dachowca Właśnie tak - "Trading Places" - był zatytułowany jeden z amerykańskich filmów. Tymczasem zupełnie niepostrzeżenie nie w filmie, a w życiu, dokonała się prawie nie...60
  • Supersam5 cze 200562
  • Coupe dla romantyków5 cze 2005Cayman S został stworzony z myślą o tych dwojgu, którzy pragną wspólnie ukraść księżyc. Jeśli do plaży jest 100 m, znajdą się tam w okamgnieniu (5,4 s do setki). Jeśli ona wymyśli wypad na zakupy np. z Poznania do Berlina, to...62
  • Wyluzuj!5 cze 2005Polscy projektanci mody zyskują międzynarodowych mecenasów. Po współpracy Macieja Zienia z firmą Samsung i Gosi Baczyńskiej z producentem ekskluzywnego koniaku Remy Martin duet projektantów Paprocki & Brzozowski zyskał jako sponsora...62
  • Prysznic z porzeczką5 cze 2005Aromaterapia coraz częściej stosowana jest we współczesnej kosmetologii. Naukowo dowiedzione działanie zapachów na skórę i ciało wykorzystują już nie tylko gabinety odnowy biologicznej, ale i koncerny kosmetyczne. Zawarte w żelu pod...62
  • Wanna leniucha5 cze 2005O 20 proc. wzrasta każdego roku sprzedaż urządzeń z funkcją hydromasażu. W najnowszej ofercie Pool-Spa, lidera wśród producentów takich akcesoriów, znalazła się dwuosobowa asymetryczna wanna narożna Aquamarina. Jej kształt utrzymany...62
  • Dzieci sukcesu5 cze 2005Siedem powodów, dla których warto mieć liczne potomstwo Narzekasz na brak pieniędzy, jesteś biedny - zainwestuj w dzieci" - przekonywał Francuzów Charles de Gaulle. Większość finansowych imperiów nigdy by nie powstała, gdyby nie wielodzietne...64
  • Wakacyjny uniwersytet globalny5 cze 2005Już w 80 krajach mogą pracować polscy studenci podczas wakacji Fryzjer psów w kanadyjskiej prowincji Manitoba, asystent głównego informatyka w Islandii czy pilot wycieczek na Sri Lance to niektóre z około 200 tys. ofert pracy, jakie czekają w tym...72
  • Niewinni zbrodniarze5 cze 2005Wymazywanie pamięci o Holocauście stało się obecnie centralnym nurtem niemieckiej kultury Były ambasador Izraela w Polsce, profesor na Uniwersytecie Warszawskim i w Instytucie Izraelsko-Polskim na uniwersytecie w Tel Awiwie, przewodniczący Knesetu...76
  • Know-how5 cze 2005Jak ptak z małpą Dzioborożce (Bucorvus caffer) i koczkodany diana (Cercopithecus diana diana) ostrzegają się przed drapieżnikami. Zoolodzy z University of St Andrews zauważyli, że ptaki natychmiast reagują na ostrzeżenia małp przed...78
  • Wyłącznik nałogów5 cze 2005Jednym lekiem będzie można leczyć uzależnienia od alkoholu, papierosów i narkotyków Whitney Houston musiała się poddać terapii odwykowej z powodu nadużywania alkoholu, marihuany i leków uspokajających. Pete Doherty, wyrzucony za narkotykowe...80
  • Naukowa baśń5 cze 2005Centrum Nauki Kopernik stanie w Warszawie nad tunelem Wisłostrady Eksploratorium w San Francisco co roku odwiedza pół miliona osób, oglądając 400 wystaw urządzonych na 10 tys. m2. Większości eksponatów nie tylko można, ale wręcz trzeba dotykać -...84
  • Pałac Romulusa5 cze 2005Legenda o założeniu Rzymu nie jest jedynie mitem? W Villa di Piazza Armerina na Sycylii prof. Andrea Carandini, archeolog z Uniwersytetu La Sapienza, odnalazł mozaiki przedstawiające dziewczęta odziane w najstarsze na świecie bikini. Jeszcze...86
  • Bez granic5 cze 2005Ciemno wszędzie... To jeszcze nie zaciemnienie wojenne i nie atak terrorystów. Największa od lat awaria w rosyjskim systemie energetycznym doprowadziła do chao-su i paraliżu komunikacyjnego. Stanęły 43 pociągi metra na sześciu...90
  • Trik brukselski5 cze 2005Traktat konstytucyjny to gra w eurokrętacza Jeżeli referendum w sprawie traktatu konstytucyjnego zostanie przegrane, to należy je powtarzać aż do osiągnięcia pożądanego wyniku - oznajmił w przystępie rozpaczy premier Luksemburga Jean-Claude...92
  • Kryzys na żądanie5 cze 2005Wprowadzenie w życie traktatu konstytucyjnego oznacza faktyczny koniec NATO "Europa i Ameryka znów są razem" - ogłosił po spotkaniu przywódców UE i prezydenta Busha przewodniczący Komisji Europejskiej. Rzeczywiście, reelekcja Busha pozbawiła...96
  • Poprawni niepoprawni5 cze 2005Amsterdam ucieka przed Brukselą Wszystko przez kraje ze wschodu Europy! - Holendrzy nie mają wątpliwości, dlaczego Glennis Grace, ich reprezentantka w konkursie Eurowizji, nie zdołała wejść do finału. 71 proc. jej rodaków uznało, że piosenkarka...98
  • Trzecia droga donikąd5 cze 2005Schroederowi w roli kanclerza nic się nie udało Gerhardowi Schroederowi przydałaby się wojna - zauważył złośliwie jeden z niemieckich komentatorów. Zapowiedź interwencji USA w Iraku była dla kanclerza przed poprzednimi wyborami...100
  • Menu5 cze 2005KRÓTKO PO WOLSKU Państwo w strachu Najnowsza powieść Michaela Crichtona "Państwo strachu" fabułę ma dość marną, postacie papierowe, ale pomysł - jak zwykle - doskonały. Już nie dinozaury ani nanoprocesory, ale ekologia...102
  • Dziesiąte "hau"5 cze 2005Młodym polskim kabareciarzom nie chce się uczyć i pracować Dwaj myśliwi polowali na zające. Jeden się potknął, przewrócił i stracił przytomność. Drugi przez telefon komórkowy zawiadomił pogotowie. - Kolega upadł, chyba nie żyje, co mam robić? -...104
  • Terminator biznesu5 cze 2005Big Boss zastępuje Big Brothera Jesteś zatrudniona" (you are hired) - usłyszała 26-letnia Kendra Todd od amerykańskiego miliardera Donalda Trumpa. Teraz będzie zarządzała renowacją jego posiadłości w Palm Beach na Florydzie i zarobi 250 tys....108
  • Leonardo z Gdańska5 cze 2005Twarze polskich polityków będą mieli apostołowie na malowanym obrazie "Ostatnia wieczerza" Macieja Świeszewskiego Polską sztuką współczesną rządzą lewacy. To dlatego zamiast sztuki mamy performance, happeningi,...110
  • Ueorgan Ludu5 cze 2005Raport Amnesty International Prześladowanie polskich mniejszości Amnesty International ogłosiła raport na temat łamania praw człowieka. Nasz kraj został tam wymieniony obok Białorusi i Kuby Na Kubie F. Castro w ostatnim czasie zasłynął...113
  • Skibą w mur - Sipa sypie5 cze 2005Okazuje się, że za komuny ciężko było nawet blondynkom śpiewającym słodkie piosenki Urszula Sipińska, zwana Sipą, gwiazda piosenki z czasów PRL, napisała wspomnieniową książkę "Hodowcy lalek". W tego typu...114