Złodzieje pamięci

Złodzieje pamięci

Dodano:   /  Zmieniono: 
21 sierpniowych postulatów na plakacie wyborczym SLD dowodzi, jak sprawna bywa lewica w anektowaniu atrakcyjnej symboliki.

"Lewica jest Polakom i Polsce niezbędna, choćby po to, by upomnieć się o sierpniowe marzenia" - tymi słowy lider SLD Wojciech Olejniczak reklamuje swoją partię. Plakaty sojuszu z sierpniowymi postulatami zobaczyłem podczas spaceru w okolicach stoczniowej bramy. Szczerze mówiąc, nie zaskoczyły mnie. Akcja zagospodarowywania Sierpnia przez postkomunistów trwa już przecież od pewnego czasu. Marszałek Senatu Longin Pastusiak głosi, że nie pozwoli, by Sierpień stał się własnością jednej opcji politycznej. Z kolei Krzysztof Teodor Toeplitz na łamach "Trybuny" poucza weteranów "S", że "to przedstawiciele PZPR podpisali 25 lat temu porozumienia gdańskie".

Tupet lewicy
Tupet obecnej elity lewicy oburzył nawet opozycjonistów odległych od radykalnego antykomunizmu. Warto się jednak zastanowić, dlaczego postkomunistom tak łatwo przychodzi doklejanie się do sierpniowej tradycji. Być może wynika to z braku głębszej refleksji na tym, co w istocie świętujemy. Czy chodzi o 18 dni stoczniowej wolności z happy endem w postaci ugody z władzą, czy też o rocznicę powstania ruchu, który miał przed sobą dziesięć ciężkich lat walki z komunistycznym systemem? Mam wrażenie, że dominuje raczej pierwsza opcja. Co rusz natykamy się na drobiazgowe kalendaria 18 strajkowych dni, a znacznie mniej jest dyskusji o podsumowaniu walki zaczętej pod bramą stoczni.
Jeśli oderwiemy Sierpień od kontekstu późniejszych losów "Solidarności", łatwo jest SLD opisać strajk sprzed 25 lat jako swoistą debatę na temat naprawienia socjalizmu - z udziałem prostolinijnych stoczniowców i szlachetnych Fiszbacha i Jagielskiego. Innymi słowy, były to swoiste propaństwowe, świeckie rekolekcje zakończone pojednaniem reformatorów z PZPR z rozumiejącymi ograniczenia władzy obotnikami. Problemem jest to, że już w październiku 1980 r. zaczęto szykować pierwsze plany wprowadzenia stanu wojennego. Szybko też znikła aura "rozmów Polaków z Polakami" i zaczęła się walka o ugaszenie rozprzestrzeniającego się w niepokojącym tempie solidarnościowego pożaru.
Prawdziwa weryfikacja wierności ideałom Sierpnia nastąpiła w grudniu 1981 r. I gdy jedni szli w mroźną noc do więzień i internatów, inni - jak Pastusiak i Toeplitz - ostrzyli ołówki do pisania uzasadnień wojskowego puczu.

Front obrony III RP
Skłonność do skupiania się jedynie na 18 dniach gdańskiego strajku towarzyszy też tej części obozu "Solidarności", która unika jakichkolwiek odniesień wydarzeń sprzed 25 lat do dyskusji o dzisiejszych dylematach polskiej demokracji. Obrońcy okrągłostołowego ładu obruszają się na strojenie się przez SLD w sierpniową tradycję. Jednocześnie jednak unikają pytania, jak bilans rządów sojuszu ma się do ich przekonania z 1989 r., że reformatorzy PZPR, na czele z Kwaśniewskim, mogą się zmienić i stać szczerymi demokratami. Afera Rywina czy używanie ABW do politycznych zleceń pokazały, że SLD niewiele zrozumiał z mechanizmów demokratycznego państwa.
Rocznica Sierpnia powinna skłaniać elity "S" do autorefleksji, jaki był finał wieloletniej walki z systemem, zakończonej zbudowaniem III RP. Czy naprawdę nie dało się zachować więcej z wielkiej wspólnoty zrodzonej w Sierpniu pod stoczniowa bramą? Nasuwają się analogie między duszną atmosferą lat 70. i - przy zachowaniu niezbędnych proporcji - zakłamaniem naszego obecnego życia politycznego. W 1980 r. partyjna grupa trzymająca władzę blokowała ujawnianie niewygodnych faktów, stosując cenzurę. Raptem dwa lata temu informacja o wizycie Rywina u Michnika nie przedostawała się do opinii publicznej przez prawie pół roku dzięki autocenzurze większości dziennikarzy.
Publicystyczny front obrony III RP egzorcyzmuje każde rozważania, na ile ideały Sierpnia powinny nas skłaniać do gruntownego przemyślenia kształtu państwa. Tak jak w Sierpniu każdy postulat zmian obwoływano kontrrewolucją, tak teraz każda refleksja nad skorygowaniem patologii zostaje okrzyczana jako "faszyzacja kraju".

Ucieczka do sierpniowej Arkadii
Ciągłe narzekania, że bohaterowie Sierpnia nie mogą na chwilę - z okazji rocznicy - zbratać się w radosnych uściskach, rozbrzmiewają z wielu stron. Tymczasem tegoroczna rocznica Sierpnia nakłada się na kryzys III RP. A każdy kryzys skłania do zadawania pytań o przyczyny patologii. Dla każdej wspólnoty niezbędne są debaty, dla których rocznice są naturalnym punktem odniesienia. Dlatego brakuje mi dyskusji nad tym, co zrobiliśmy z kapitałem nadziei sprzed 25 lat. Odpowiedzi takich polityków, jak Tadeusz Mazowiecki czy Lech Wałęsa, lubią obracać się wokół epokowości zmian od "okrągłego stołu" po kijowski Majdan Niezależności. Pytania o błędy, które pozwoliły choćby powstać klubowi Krakowskiego Przedmieścia czy grupie trzymającej władzę, są starannie omijane.
Uwagę elit skupia jedynie radosna feta z gośćmi z całego świata. Nikt nie twierdzi, że nie była ona potrzebna Gdańskowi i Polsce dla przypomnienia światu naszego wkładu w obalenie komunizmu. Jednak uboga debata na temat efektów rozpoczętego wówczas dzieła wywołuje niekiedy wrażenie ucieczki od skrzeczącej rzeczywistości III RP w świat sierpniowej arkadii. Arkadii, w której jest miejsce dla każdego - od Bogdana Borusewicza po Longina Pastusiaka.
Więcej możesz przeczytać w 35/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 35/2005 (1187)

  • Mniej solidarności! 4 wrz 2005 Kluczem do sukcesu narodu rządzącego się demokratycznie jest antysolidarność, czyli jak największa konkurencja 3
  • Skaner 4 wrz 2005 WYBORY Baronowie Cimoszewicza Węglem i miedzią stoi kampania wyborcza Włodzimierza Cimoszewicza. A ściślej, chce on wygrać wybory na Śląsku, odgrywając przyjaciela wszystkich górników - w stylu Edwarda Gierka i za nasze... 6
  • Dossier 4 wrz 2005 l DONALD TUSK kandydat na prezydenta RP, lider PO "W Polsce ciągle rację ma silny, a nie ten, kto ma rację" Program I PR WOJCIECH OLEJNICZAK przewodniczący SLD "Chyba Marek Belka wszystko zepsuł" Radio Tok FM LEON KIERES... 9
  • Sawka czatuje 4 wrz 2005 10
  • Playback 4 wrz 2005 Włodzimierz Cimoszewicz i Jolanta Kwaśniewska 14
  • Poczta 4 wrz 2005 GDZIE SĄ DOKUMENTY "SOLIDARNOŚCI"? Powstanie 10-milionowej "Solidarności" nie było kilkudniowym epizodem, lecz 13- -miesięcznym procesem. W jej tworzeniu brały udział nie bierne masy ożywione charyzmą Wałęsy,... 14
  • Lepsi gorsi 4 wrz 2005 Kiedyś mawiano: to zły człowiek - to człowiek dobry. Dziś potępianie kogoś odrzuca całe "dobrze myślące" towarzystwo 15
  • Fotoplastykon 4 wrz 2005 15
  • Z życia koalicji 4 wrz 2005 Włodzimierz Cimoszewicz zapewnił, że nie wycofa się z wyborów. Stara sztuczka! 16
  • Z życia opozycji 4 wrz 2005 Henryka Teodora Bochniarz oświadczyła, że nie wycofa się z wyborów. 17
  • Głupota czy zdrada? 4 wrz 2005 Asy służb specjalnych uznały za prawdziwą naiwnie sporządzoną fałszywkę 18
  • Można mnie zabić, ale nie pokonać 4 wrz 2005 Rozmowa z LECHEM WAŁĘSĄ 20
  • Homo solidaricus 4 wrz 2005 W Sierpniu `80 heglowski duch dziejów po raz pierwszy zawitał w polskie progi 26
  • Złodzieje pamięci 4 wrz 2005 21 sierpniowych postulatów na plakacie wyborczym SLD dowodzi, jak sprawna bywa lewica w anektowaniu atrakcyjnej symboliki. 28
  • Układ Warszawski kontra Układ Gdański 4 wrz 2005 Jaruzelski obiecał Breżniewowi, że zniszczy "Solidarność" 32
  • Konspiracja Cimoszewiczów 4 wrz 2005 Włodzimierz Cimoszewicz, jego córka i zięć mogą być ścigani przez międzynarodowy wymiar sprawiedliwości 36
  • Kurier z Berlina 4 wrz 2005 Nowy niemiecki rząd odejdzie od uprawianej przez Schroedera polityki porozumiewania się z Rosją ponad głowami Polaków 37
  • Giełda 4 wrz 2005 Polska jest piątym najatrakcyjniejszym krajem do przenoszenia działalności firm spośród 60 państw, które objął ranking Economist Intelligence Unit. 38
  • Złap okazję w sieci! 4 wrz 2005 Elitę internetowego biznesu wybrał "Wprost" i portal Money.pl 40
  • Trybunał PZUjów 4 wrz 2005 Zwolennicy ugody z Eureko zrobili wszystko, aby przegrać sprawę przed sądem arbitrażowym 46
  • Lekcja irlandzkiego 4 wrz 2005 Polska biurokracja pozbawia nas brukselskich pieniędzy 48
  • Koreańskie tsunami 4 wrz 2005 Fala dotowanych inwestycji wypłucze pieniądze z kieszeni polskiego podatnika 50
  • Równiejsi i pariasi 4 wrz 2005 Taryfa ulgowa zawsze demoralizuje jej beneficjenta 51
  • Pułapka na ludzi 4 wrz 2005 Aż trzynastu Polaków miało w ostatnich latach wypadki w rejonie Elbrusu 52
  • Nowi Bambrzy 4 wrz 2005 Polska jest trzecim krajem emigracji Niemców - po Stanach Zjednoczonych i Szwajcarii 56
  • Wolny lud Berberów 4 wrz 2005 10 miejsc, które musisz zobaczyć Budrewicz odkrywa góry Atlas 59
  • Koniec mitu Westerplatte 4 wrz 2005 Od polskich kul zginęło co najmniej sześciu obrońców placówki 62
  • Know-how 4 wrz 2005 Balsamowanie Diany Detektywi Scotland Yardu prowadzący śledztwo w sprawie śmierci księżnej Diany mają przesłuchać prof. Dominique Lecomte, która zabalsamowała ciało księżnej jeszcze przed przeprowadzeniem sekcji zwłok.... 64
  • Ptasia zaraza 4 wrz 2005 Jesienią epidemia grypy może zdziesiątkować drób w Europie 66
  • Szkoła bez zeszytów 4 wrz 2005 Wydawnictwa książek hamują rozwój elektronicznej edukacji 70
  • Reaktor Ziemia 4 wrz 2005 Jądro naszej planety to gigantyczna kula uranu 72
  • Bez granic 4 wrz 2005 Cel: Tajwan"Wszyscy żołnierze zrozumieli cel misji" - mówił z szelmowskim uśmiechem Siergiej Iwanow, minister obrony Rosji. Rosyjsko-chińskie manewry zakończyły się więc pełnym sukcesem. W operacji wzięło udział 7... 74
  • Marcin Luter islamu 4 wrz 2005 W początkach reformacji można znaleźć zadziwiające podobieństwa do tego, co się dzieje w świecie islamu 76
  • Muskuły ajatollahów 4 wrz 2005 Europa z premedytacją popycha USA i Izrael do militarnego rozwiązania kwestii irańskiej 80
  • Car i jego premierzy 4 wrz 2005 Władimir Putin ma nieciekawą osobowość podpułkownika, który nigdy nie został pułkownikiem 83
  • Menu 4 wrz 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Ptasia grypa trzymająca władzę Nie ma dnia, żebyśmy nie byli bombardowani informacjami na temat ptasiej grypy, która już przekroczyła Ural. Niby daleko, ale tamtejsze przysłowie powiada: "Kurica nie... 86
  • Recenzje 4 wrz 2005 88
  • Ze zdradą im do twarzy 4 wrz 2005 ***Daniel i Alain to inteligenci w średnim wieku, którzy cenią swą długą przyjaźń, ale przede wszystkim wszelkie uciechy świata. Obaj mają dobre życie, dzieci i wieloletnie, choć wciąż atrakcyjne i wspaniałe żony. Obaj też mają... 88
  • Clapton udomowiony 4 wrz 2005 *** Dobrobyt i bliskość młodych kobiet skutecznie hamują starzenie się rockowych sześćdziesięciolatków. Sprawdza się to w wypadku The Rolling Stones i Paula McCartneya, sprawdza się i u Erica Claptona. Dawny gitarzysta The Yardbirds,... 88
  • Nowoczesne retro 4 wrz 2005 **** Większość naszych powieści to autobiografie. Nie będąc homoseksualistą, alkoholikiem czy wychowankiem domu dziecka ciężko zaistnieć w księgarni. Prozaików, umiejących stworzyć autonomiczne fikcyjne światy jest niewielu. Ale... 88
  • Pisanie to redagowanie 4 wrz 2005 ****1/2 "Pisania scenariuszy nie można się nauczyć z żadnego podręcznika" - napisał we wstępie Juliusz Machulski. I słusznie. Tyle że leniwi polscy scenarzyści powinni się zdobyć choć na taki wysiłek. Zwłaszcza że to... 88
  • Prywatna wojna 4 wrz 2005 **** Film pokazujący, jak korupcja w parze z samowolką toczą armię ideo-logicznego wroga, był niegdyś telewizyjnym pewniakiem. Ale i na DVD śmieszy tak samo jak oglądany na łatwopalnym odbiorniku marki Rubin. Sukces obrazu tkwi w... 88
  • Zwyklaki show 4 wrz 2005 Tendencyjny przewodnik Skiby po telewizyjnych ramówkach 90
  • Bunt w Wenecji 4 wrz 2005 Wenecja 2005: powrót do klasycznego piękna i tradycyjnego malarstwa 94
  • Pułapka moralności 4 wrz 2005 Filmy żyją właśnie przez to, że przymierzamy je do współczesnych doświadczeń 96
  • Alternatywa, której nie ma 4 wrz 2005 W filmie Fosse`a nie ma przeciwstawienia świata "kabaretu" i nazizmu, ale jest ich zaskakująca symbioza 96
  • Ueorgan Ludu 4 wrz 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 35 (150) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 29 sierpnia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza 97
  • Lewatywa szczęścia 4 wrz 2005 Dopiero w otoczeniu różnej maści rozbitków życiowych ludzie sukcesu czują się naprawdę dobrze 98