Muskuły ajatollahów

Muskuły ajatollahów

Dodano:   /  Zmieniono: 
Europa z premedytacją popycha USA i Izrael do militarnego rozwiązania kwestii irańskiej



Czy to jest kabaret? - mogą się zastanawiać czytelnicy oświadczeń, którymi przerzucają się władze w Teheranie i negocjująca z nimi Bruksela. Sprawa tymczasem jest śmiertelnie poważna, bo dotyczy programu nuklearnego. Wznowienie przez Iran wzbogacania uranu, bez oglądania się na międzynarodowe protesty, obnaża nieskuteczność Unii Europejskiej i instytucji, które powinny być gwarantami bezpieczeństwa na świecie. Co więcej, niedołęstwo społeczności międzynarodowej jest zachętą dla wszystkich, którzy marzą o bombie A.

Negocjatorzy bez propozycji
Negocjacje z władzami Iranu Unia Europejska, a dokładnie trzech jej wysłanników: kanclerz Niemiec, francuski prezydent oraz premier Wielkiej Brytanii, prowadziła od dwóch lat. Kiedy Teheran na jesieni zeszłego roku zgodził się zawiesić program wzbogacania uranu, Gerhard Schroeder i Jacques Chirac potraktowali ten sukces jak prztyczek w nos dla USA. Waszyngton od dawna domagał się od Iranu wstrzymania programu, ostrzegając, że jeśli inne metody zawiodą, podejmie interwencję zbrojną. Amerykanie są przekonani, że Teheran, zachowując pozory programu pokojowego, buduje bombę atomową.
Pod koniec lipca władze irańskie ogłosiły, że program wznawiają. Powód? Do 
1 sierpnia Bruksela miała przedstawić serię propozycji pomocy gospodarczej, w zamian za co Teheran miał zrezygnować z nuklearnych ambicji. W myśl napoleońskiej zasady, że "rządy dotrzymują słowa tylko wtedy, gdy są do tego zmuszone lub jest to dla nich korzystne", Iran nie czuł się zmuszony do rezygnacji ze wzbogacania uranu. To, iż prezydent George W. Bush zdecyduje się na rozpoczęcie kolejnej wojny, wydaje się mało prawdopodobne, a uchwalenie przez Radę Bezpieczeństwa rezolucji potępiającej Iran graniczyłoby z cudem. Wiadomo, że weto zgłosiłyby Rosja i Chiny ściśle współpracujące z Teheranem. Propozycje unii, szczególnie pomocy gospodarczej, mogły się jednak Irańczykom opłacać. Kraj od lat pogrąża się w kryzysie: rosną ceny i bezrobocie, prywatyzacja i otwieranie rynku na zagranicznych inwestorów postępują opornie. Bieda pogłębia konflikty na tle etnicznym - w lipcu w irańskim Kurdystanie doszło do najpoważniejszych od rewolucji islamskiej zamieszek. Niespokojnie jest też w irańskim Azerbejdżanie i w Chuzestanie, gdzie mniejszość arabska domaga się większych swobód. Jednocześnie obejmujący władzę konserwatywny prezydent Mahmud Ahmadinedżad musi mieć świadomość, że wygrał wybory nie dzięki populistycznym hasłom, lecz fali niezadowolenia z nieudanych rządów reformatorów.
Gabinet Ahmadinedżada miał do wyboru: pójść wypróbowaną drogą twardogłowych i wzmacniać jedność narodową wokół mocarstwowego celu, jakim jest rozwój programu atomowego, albo w imię poprawy sytuacji materialnej Irańczyków przeprowadzić - z pomocą UE - reformy gospodarcze. Teoretycznie dawało to Brukseli rewelacyjne wprost możliwości.
Jak wyglądała propozycja unii? W ogóle jej nie było! Bruksela przegapiła termin, który sama wyznaczyła na przestawienie oferty. Dzień po tym, jak w zakładach pod Isfahanem wznowiono wzbogacanie uranu, Philippe Douste-Blazy, szef francuskiej dyplomacji, przekonywał: "Zawsze mówiliśmy, że jeśli Iran złamie pieczęcie na urządzeniach zabezpieczonych przez inspektorów Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej i powróci do wzbogacania uranu w Isfahanie czy innych miejscach, właściwą odpowiedzią będzie zwrócenie się do ONZ z prośbą o nałożenie na ten kraj sankcji". Wtórował mu szef niemieckiego MSZ Joschka Fischer, twierdząc, że teraz wszystkie środki są usprawiedliwione, by "zapobiec strasznym konsekwencjom" czynu Irańczyków. Odpowiedź była natychmiastowa. "Żadnych pieczęci nie zrywaliśmy. Urządzenia, co do których MAEA miała zastrzeżenia, pozostały nietknięte" - podał Ali Aghamohammadi, rzecznik Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Iranu. Co więcej, Irańczycy przed rozpoczęciem prac poprosili inspektorów MAEA, by zainstalowali w Isfahanie dodatkowy sprzęt monitorujący.

Dymiący pistolet
"Mamy dość czekania" - oświadczył szef irańskiej dyplomacji Kamal Charazzi. Na europejskiej ofercie, która dotarła do Teheranu prawie z tygodniowym opóźnieniem, nie zostawił suchej nitki: "To bezwartościowa propozycja. Nie zawiera głównego elementu, który nas interesuje, czyli prawa do wzbogacania uranu". Choć minister deklarował, że Iran wciąż jest gotowy do negocjacji, o stosunku do nich świadczy to, iż dotychczasowego negocjatora ds. nuklearnych, pragmatyka Hasana Rohaniego, ma zastąpić ultrakonserwatysta Ali Laridżani.
Teoretycznie władze Iranu nie złamały porozumienia z UE ani innych międzynarodowych układów, wznawiając program dla celów - jak twierdzą - pokojowych. Jednocześnie w ubiegłym tygodniu ujawniono wnioski z raportu niezależnych ekspertów z Francji, Rosji, Japonii, Wielkiej Brytanii i USA, którzy badali ślady wzbogaconego uranu znalezione w irańskich urządzeniach nuklearnych. Nazywano je "dymiącą spluwą". Okazało się, że ślady pochodzą wprawdzie z urządzeń, dzięki którym wzbogacano uran do bomb, ale nie dokonali tego irańscy naukowcy, lecz Pakistańczycy, zanim urządzenia trafiły do Isfahanu.
Pewnie można by uwierzyć, że Irańczycy rzeczywiście prowadzą prace o charakterze pokojowym, gdyby nie masa pytań, które pozostają bez odpowiedzi. Nie wiadomo na przykład, w jakim zakresie Iran korzystał z nielegalnych źródeł zakupu technologii jądrowej - wirówki sprzedał dr Abdul Kadir Khan, twórca pakistańskiej bomby atomowej. Nieoficjalnie wiadomo, że Khan zeznał, iż sprzedał Libii i Iranowi komplet projektów niezbędnych do produkcji bomby. Co więcej, Irańczycy nie zamierzali się przyznawać, że owe wirówki mają, póki nie odkryli ich inspektorzy. Nie jest jasne, dlaczego Iran prowadzi prace nad samodzielnym wzbogacaniem plutonu - paliwo do reaktorów w elektrowni w Buszehr, gdzie ma być wykorzystywany pluton, będzie dostarczać Rosja, która zagwarantowała, że zajmie się też zużytymi prętami paliwowymi. Teheran nie chce pozwolić na przesłuchanie naukowców uczestniczących w programie nuklearnym. Podejrzane jest też to, że fragment jednego z ośrodów zrównano z ziemią, nim zostali tam wpuszczeni międzynarodowi inspektorzy.
Najlepszych dowodów na to, jakie są intencje irańskich władz, dostarczyli nie inspektorzy MAEA czy agenci wywiadu, lecz Instytut Badań nad Bliskim Wschodem (MEMRI), organizacja zajmująca się m.in. tłumaczeniem audycji nadawanych w językach lokalnych. MEMRI "przyłapała" Hosejna Musaviana, jednego z irańskich negocjatorów, jak wyjaśniał w państwowej telewizji, że dzięki przeciąganiu rozmów z Europą Iran "zyskał rok, podczas którego mógł prowadzić działania w fabryce w Isfahanie": "Zawiesiliśmy wzbogacanie uranu dopiero w październiku 2004 r., choć domagano się tego od października 2003 r. Byliśmy w stanie przetworzyć 36 ton tlenku uranu w gaz i sprzedać go. Dzięki temu teraz występujemy z pozycji siły". Złudzeń nie pozostawia też wewnętrzny dokument rządu, który przemycili irańscy opozycjoniści: "Podjęcie rozmów zakończyło duszącą presję ekonomiczną, jakiej nasz kraj był poddawany od października 2003 r. (...) [Teraz,] w sytuacji gdy Amerykanie głęboko utknęli w Iraku, Europejczycy mają świadomość, że będą musieli się pogodzić z naszymi słusznymi żądaniami".

Izrael nie da się spalić
Wydaje się, że na wyjaśnieniu irańskiego zagrożenia naprawdę zależy tylko władzom w Tel Awiwie. W końcu nad MSZ w Teheranie wisiał transparent: "Spalić Izrael". Izraelczycy powołują się na sytuację z 1981 r., gdy przeprowadzono atak lotniczy na iracki reaktor w Osiraku. Irańczycy, obawiając się takiego scenariusza, celowo rozmieścili zakłady w kilku miejscach. Zadanie utrudnia też to, że Iran położony jest dalej od Izraela niż Irak i wątpliwe, by samoloty izraelskie były w stanie osiągnąć irańskie cele bez tankowania. Izrael dysponuje jednak znacznie lepszymi pociskami niż użyte w 1981 r. "Celem nie będzie zniszczenie irańskiego programu nuklearnego, ale z pewnością możemy go opóźnić" - uważa David Ivri, emerytowany oficer izraelskiego lotnictwa, który dowodził atakiem na Osirak. Atak na Irak przeprowadzono, gdy Mossad zdobył niepodważalne dowody, że Saddam w ciągu kilku lat zbuduje broń nuklearną. Według źródeł w Mossadzie, cytowanych przez "Jerusalem Post", Iran nie wyprodukuje broni jądrowej przed 2008 r. - Najlepszy scenariusz dla Izraela to pomyślne zakończenie negocjacji między Iranem a UE - mówi Emily Landau z Centrum Studiów Strategicznych w Jaffie. Tyle że, jak mawiał amerykański pisarz Robert Anson Heinlein, "wojskowy przepis jest jak rak - nikt nie wie, skąd się wziął, ale nie można go ignorować".
Gary Milhollin, szef Projektu Kontroli Nuklearnej w Wisconsin, uważa, że Iran rozpoczął w tym miesiącu istotną część budowy bomby: "Jeśli prace będą prowadzone w dotychczasowym tempie, Iran będzie mieć trzy bomby w ciągu trzech lat, a sześć bomb w ciągu czterech lat".
Izrael liczy jeszcze na mediacje unii, choć dotychczasowe efekty są mizerne. Administracja USA nie wtrącała się ostatnio, ale prezydent Bush przypomniał, że propozycja zbrojnego rozwiązania ciągle leży na stole. Patrick Clawson z waszyngtońskiego Instytutu Polityki Bliskowschodniej sugeruje, że na instytucje międzynarodowe nie ma co liczyć. Co najwyżej pozostanie zakazać irańskiej drużynie futbolowej startu w mistrzostwach świata, choć i to pewnie byłoby zbyt wojownicze rozwiązanie dla polityków pokroju Schroedera czy Chiraca. Europejczycy z pełną świadomością zdają się popychać USA i Izrael do militarnego rozwiązania kwestii irańskiej broni atomowej. Kanclerz Schroeder będzie miał szansę na pokojową Nagrodę Nobla, kiedy zaprotestuje przeciw atakowi na irańskie instalacje atomowe. Rosja zyska kolejnego niezawodnego sojusznika. Amerykanie zaś będą przypominali światu, że "tylko ten, kto ma dużo armat, ma moralne prawo być pacyfistą". Iran staje się kolejnym przykładem hipokryzji społeczności międzynarodowej, która wpycha Amerykanów w rolę szeryfa z przymusu, a potem nieszczerze protestuje. Otwarte pozostaje pytanie - co się stanie z Europą, jeśli Amerykanie i Izrael nie zechcą kiedyś wyciągnąć kolta z kabury.

Więcej możesz przeczytać w 35/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 35/2005 (1187)

  • Mniej solidarności! 4 wrz 2005 Kluczem do sukcesu narodu rządzącego się demokratycznie jest antysolidarność, czyli jak największa konkurencja 3
  • Skaner 4 wrz 2005 WYBORY Baronowie Cimoszewicza Węglem i miedzią stoi kampania wyborcza Włodzimierza Cimoszewicza. A ściślej, chce on wygrać wybory na Śląsku, odgrywając przyjaciela wszystkich górników - w stylu Edwarda Gierka i za nasze... 6
  • Dossier 4 wrz 2005 l DONALD TUSK kandydat na prezydenta RP, lider PO "W Polsce ciągle rację ma silny, a nie ten, kto ma rację" Program I PR WOJCIECH OLEJNICZAK przewodniczący SLD "Chyba Marek Belka wszystko zepsuł" Radio Tok FM LEON KIERES... 9
  • Sawka czatuje 4 wrz 2005 10
  • Playback 4 wrz 2005 Włodzimierz Cimoszewicz i Jolanta Kwaśniewska 14
  • Poczta 4 wrz 2005 GDZIE SĄ DOKUMENTY "SOLIDARNOŚCI"? Powstanie 10-milionowej "Solidarności" nie było kilkudniowym epizodem, lecz 13- -miesięcznym procesem. W jej tworzeniu brały udział nie bierne masy ożywione charyzmą Wałęsy,... 14
  • Lepsi gorsi 4 wrz 2005 Kiedyś mawiano: to zły człowiek - to człowiek dobry. Dziś potępianie kogoś odrzuca całe "dobrze myślące" towarzystwo 15
  • Fotoplastykon 4 wrz 2005 15
  • Z życia koalicji 4 wrz 2005 Włodzimierz Cimoszewicz zapewnił, że nie wycofa się z wyborów. Stara sztuczka! 16
  • Z życia opozycji 4 wrz 2005 Henryka Teodora Bochniarz oświadczyła, że nie wycofa się z wyborów. 17
  • Głupota czy zdrada? 4 wrz 2005 Asy służb specjalnych uznały za prawdziwą naiwnie sporządzoną fałszywkę 18
  • Można mnie zabić, ale nie pokonać 4 wrz 2005 Rozmowa z LECHEM WAŁĘSĄ 20
  • Homo solidaricus 4 wrz 2005 W Sierpniu `80 heglowski duch dziejów po raz pierwszy zawitał w polskie progi 26
  • Złodzieje pamięci 4 wrz 2005 21 sierpniowych postulatów na plakacie wyborczym SLD dowodzi, jak sprawna bywa lewica w anektowaniu atrakcyjnej symboliki. 28
  • Układ Warszawski kontra Układ Gdański 4 wrz 2005 Jaruzelski obiecał Breżniewowi, że zniszczy "Solidarność" 32
  • Konspiracja Cimoszewiczów 4 wrz 2005 Włodzimierz Cimoszewicz, jego córka i zięć mogą być ścigani przez międzynarodowy wymiar sprawiedliwości 36
  • Kurier z Berlina 4 wrz 2005 Nowy niemiecki rząd odejdzie od uprawianej przez Schroedera polityki porozumiewania się z Rosją ponad głowami Polaków 37
  • Giełda 4 wrz 2005 Polska jest piątym najatrakcyjniejszym krajem do przenoszenia działalności firm spośród 60 państw, które objął ranking Economist Intelligence Unit. 38
  • Złap okazję w sieci! 4 wrz 2005 Elitę internetowego biznesu wybrał "Wprost" i portal Money.pl 40
  • Trybunał PZUjów 4 wrz 2005 Zwolennicy ugody z Eureko zrobili wszystko, aby przegrać sprawę przed sądem arbitrażowym 46
  • Lekcja irlandzkiego 4 wrz 2005 Polska biurokracja pozbawia nas brukselskich pieniędzy 48
  • Koreańskie tsunami 4 wrz 2005 Fala dotowanych inwestycji wypłucze pieniądze z kieszeni polskiego podatnika 50
  • Równiejsi i pariasi 4 wrz 2005 Taryfa ulgowa zawsze demoralizuje jej beneficjenta 51
  • Pułapka na ludzi 4 wrz 2005 Aż trzynastu Polaków miało w ostatnich latach wypadki w rejonie Elbrusu 52
  • Nowi Bambrzy 4 wrz 2005 Polska jest trzecim krajem emigracji Niemców - po Stanach Zjednoczonych i Szwajcarii 56
  • Wolny lud Berberów 4 wrz 2005 10 miejsc, które musisz zobaczyć Budrewicz odkrywa góry Atlas 59
  • Koniec mitu Westerplatte 4 wrz 2005 Od polskich kul zginęło co najmniej sześciu obrońców placówki 62
  • Know-how 4 wrz 2005 Balsamowanie Diany Detektywi Scotland Yardu prowadzący śledztwo w sprawie śmierci księżnej Diany mają przesłuchać prof. Dominique Lecomte, która zabalsamowała ciało księżnej jeszcze przed przeprowadzeniem sekcji zwłok.... 64
  • Ptasia zaraza 4 wrz 2005 Jesienią epidemia grypy może zdziesiątkować drób w Europie 66
  • Szkoła bez zeszytów 4 wrz 2005 Wydawnictwa książek hamują rozwój elektronicznej edukacji 70
  • Reaktor Ziemia 4 wrz 2005 Jądro naszej planety to gigantyczna kula uranu 72
  • Bez granic 4 wrz 2005 Cel: Tajwan"Wszyscy żołnierze zrozumieli cel misji" - mówił z szelmowskim uśmiechem Siergiej Iwanow, minister obrony Rosji. Rosyjsko-chińskie manewry zakończyły się więc pełnym sukcesem. W operacji wzięło udział 7... 74
  • Marcin Luter islamu 4 wrz 2005 W początkach reformacji można znaleźć zadziwiające podobieństwa do tego, co się dzieje w świecie islamu 76
  • Muskuły ajatollahów 4 wrz 2005 Europa z premedytacją popycha USA i Izrael do militarnego rozwiązania kwestii irańskiej 80
  • Car i jego premierzy 4 wrz 2005 Władimir Putin ma nieciekawą osobowość podpułkownika, który nigdy nie został pułkownikiem 83
  • Menu 4 wrz 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Ptasia grypa trzymająca władzę Nie ma dnia, żebyśmy nie byli bombardowani informacjami na temat ptasiej grypy, która już przekroczyła Ural. Niby daleko, ale tamtejsze przysłowie powiada: "Kurica nie... 86
  • Recenzje 4 wrz 2005 88
  • Ze zdradą im do twarzy 4 wrz 2005 ***Daniel i Alain to inteligenci w średnim wieku, którzy cenią swą długą przyjaźń, ale przede wszystkim wszelkie uciechy świata. Obaj mają dobre życie, dzieci i wieloletnie, choć wciąż atrakcyjne i wspaniałe żony. Obaj też mają... 88
  • Clapton udomowiony 4 wrz 2005 *** Dobrobyt i bliskość młodych kobiet skutecznie hamują starzenie się rockowych sześćdziesięciolatków. Sprawdza się to w wypadku The Rolling Stones i Paula McCartneya, sprawdza się i u Erica Claptona. Dawny gitarzysta The Yardbirds,... 88
  • Nowoczesne retro 4 wrz 2005 **** Większość naszych powieści to autobiografie. Nie będąc homoseksualistą, alkoholikiem czy wychowankiem domu dziecka ciężko zaistnieć w księgarni. Prozaików, umiejących stworzyć autonomiczne fikcyjne światy jest niewielu. Ale... 88
  • Pisanie to redagowanie 4 wrz 2005 ****1/2 "Pisania scenariuszy nie można się nauczyć z żadnego podręcznika" - napisał we wstępie Juliusz Machulski. I słusznie. Tyle że leniwi polscy scenarzyści powinni się zdobyć choć na taki wysiłek. Zwłaszcza że to... 88
  • Prywatna wojna 4 wrz 2005 **** Film pokazujący, jak korupcja w parze z samowolką toczą armię ideo-logicznego wroga, był niegdyś telewizyjnym pewniakiem. Ale i na DVD śmieszy tak samo jak oglądany na łatwopalnym odbiorniku marki Rubin. Sukces obrazu tkwi w... 88
  • Zwyklaki show 4 wrz 2005 Tendencyjny przewodnik Skiby po telewizyjnych ramówkach 90
  • Bunt w Wenecji 4 wrz 2005 Wenecja 2005: powrót do klasycznego piękna i tradycyjnego malarstwa 94
  • Pułapka moralności 4 wrz 2005 Filmy żyją właśnie przez to, że przymierzamy je do współczesnych doświadczeń 96
  • Alternatywa, której nie ma 4 wrz 2005 W filmie Fosse`a nie ma przeciwstawienia świata "kabaretu" i nazizmu, ale jest ich zaskakująca symbioza 96
  • Ueorgan Ludu 4 wrz 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 35 (150) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 29 sierpnia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza 97
  • Lewatywa szczęścia 4 wrz 2005 Dopiero w otoczeniu różnej maści rozbitków życiowych ludzie sukcesu czują się naprawdę dobrze 98