Truje, więc leczy

Truje, więc leczy

Dodano: 
Toksyny ślimaków stożków mogą być przydatne w leczeniu raka płuc
W główce od szpilki zmieściłaby się trucizna drapieżnych morskich ślimaków potrzebna do zabicia tuzina ludzi. Pracownicy biotechnologicznej australijskiej firmy Xenome dla bezpieczeństwa podsuwają mięczakom ryby i dopiero z ich ciał odzyskują toksynę. Stożki, jak nazywane są te ślimaki ze względu na kształt ich muszli, potrafią błyskawicznie wbić swój sztylecik w ciało ofiary. Ukłucie prawie nie powoduje bólu, wraz z jadem dostaje się pod skórę związek o działaniu znieczulającym. Śmierć następuje w pół godziny, bo na ślimaczą toksynę nie ma antidotum. Sztylecik jest wystrzeliwany z taką siłą, że przebija nawet kombinezon nurka.
W Australii trwają intensywne poszukiwania naturalnych trucizn. Biochemicy potrzebują nowych substancji, by na ich podstawie stworzyć skuteczniejsze leki. Co najmniej 25 proc. stosowanych obecnie lekarstw ma pochodzenie roślinne, ale firmę Xenome interesują wyłącznie kłujące, parzące, żądlące i śmiertelnie groźne stworzenia. Związki produkowane przez te zwierzęta mogą wywoływać podobny efekt leczniczy jak substancje roślinne, ale są setki razy silniejsze.

Mięczaki na raka

W sprzedaży są już kosmetyki zawierające substancje produkowane przez koralowce chroniące przed poparzeniem słonecznym. Przydatne w farmakologii okazały się składniki morskich gąbek: acyklowir to znakomity lek na opryszczkę, a cytarabina jest skuteczna w leczeniu białaczki. Hiszpańska firma PharmaMar pomyślnie zakończyła próby kliniczne yondelisu, leku z osłonic Ecteinascidia turbinata. Są to niepozorne kolonijne zwierzęta prowadzące osiadły tryb życia. Z wyglądu przypominają przezroczysty worek opatrzony dwoma otworami. Jeden służy do pobierania wody, drugi do jej usuwania, między nimi znajduje się system filtrujący odżywcze drobiny. Nowy lek ma być stosowany w terapii mięsaków, nowotworów atakujących m.in. kości i mięśnie. W kolejce do zakończenia testów czekają leki przeciwnowotworowe, których substancje aktywne pochodzą z morskiego ślimaka Elysia rufescens i małża Mactromeris polynyma.
Zwierzęce trucizny działają wybiórczo na wybrane komórki lub procesy komórkowe - stąd ich niezwykła wartość dla medycyny. Zawierający je lek będzie działał tylko na miejsce, w którym rozwija się choroba, na przykład nowotwór, bez jakichkolwiek działań ubocznych. Dobrze przygotowany lek może być też nośnikiem innej substancji aktywnej. Będzie ją dostarczał dokładnie do tej części ciała, której jest potrzebny. Niektóre trucizny stożków atakują tylko otoczkę mielinową, w której znajdują się włókna nerwowe. Jednym ze sposobów ich wykorzystania byłoby usunięcie toksycznego składnika, a pozostawienie jedynie tego, który wpływa na mielinę (w miejsce szkodliwego związku podstawia się składnik leczniczy, który przywraca prawidłowe funkcjonowanie uszkodzonej osłonce). Tak można leczyć stwardnienie rozsiane, które polega na utracie mieliny. W podobny sposób mogą być przygotowywane leki zmniejszające dolegliwości w chorobie Alzheimera i Parkinsona.
Naukowcy podejrzewają, że toksyny stożków będą przydatne także w leczeniu drobnokomórkowego raka płuc, jednego z największych zabójców wśród nowotworów. Na Wielkiej Rafie Koralowej żyje około 300 gatunków tych ślimaków. Każdy produkuje toksynę złożoną ze stu substancji mogących posłużyć do produkcji cennych leków. Jeden z produktów groźnych mięczaków jest testowany klinicznie jako lek na padaczkę. Inne badania dają nadzieję na pomyślne leczenie skutków udarów mózgu i poważnych urazów głowy. Najprawdopodobniej stożki pomogą też leczyć depresję, arytmię serca i nietrzymanie moczu, a przede wszystkim łagodzić ból. Toksyny produkowane przez stożki działają o wiele silniej niż istniejące środki przeciwbólowe, na przykład morfina, a w dodatku nie powodują uzależniania. Na rynku jest już prialt - pierwszy przeciwbólowy lek zawierający syntetyczną toksynę stożka.

Połykacze jadu
Znalezienie przydatnej w farmakologii substancji nie polega tylko na tropieniu nowych gatunków. W programie firmy Xenome bierze udział wielu specjalistów w dziedzinie ewolucji i biologii organizmów. Bywa tak, że jadowite zwierzę nie produkuje toksycznych substancji, ale pobiera je ze środowiska, m.in. z pokarmem. Jeśli nie strawi w odpowiednim czasie "producentów" toksyny, nikt nie będzie w stanie uzyskać z jego organizmu cennego związku. Wiadomo na przykład, że ślimaki nagoskrzelne i ryby nadymki połykają toksyczne bakterie tylko w określonych porach roku.
Często warto sprawdzić, czy krewny jadowitego stworzenia nie produkuje lepszej wersji trucizny. Tetrodoksynę, związek o silnym działaniu neurologicznym odkryty w wątrobie i innych organach ryby fugu, znaleziono także w wydzielinie skórnej północnoamerykańskich traszek z rodzaju Taricha i w komórkach ośmiornic z rodzaju Hapalochlaena. Co najdziwniejsze, okazało się, że występuje on także w piórach kilku gatunków ptaków z Papui-Nowej Gwinei, m.in. Pitohui i Ifrita. Okazało się, że źródłem tetrodoksyny są właśnie bakterie. Dzięki temu odkryciu poszukiwacze nowych substancji tropią teraz mikroorganizmy, a nie gatunki ryb pokrewne fugu.
Ewolucja miała wiele czasu na wypracowanie wymyślnych rozwiązań. Ludzie coraz lepiej potrafią je wykorzystać dla własnego dobra. Tylko czy zdążą? Dzikie populacje stożków zostały już zdziesiątkowane. Kolejne gatunki tych mięczaków znikają wraz ze środowiskiem, w którym żyją. Giną także z powodu przepięknych muszli. Żyjąc na płytkich wodach, są łatwo dostępne dla ludzi. Setki ton ich muszli wysyła się co roku do Europy i Stanów Zjednoczonych. Ocenia się, że na świecie prawie 500 gatunków stożków może wyginąć, nim naukowcy zbadają właściwości ich potężnej broni. Do tej pory sprawdzono lecznicze właściwości zaledwie 100 z 50 tys. tych substancji.

Wielka Rafa Jadowita
Wielka Rafa Koralowa to największe na ziemi skupisko jadowitych morskich stworzeń. W wodach otaczających stan Queensland często zdarza się, że ludzie umierają w niewyjaśnionych okolicznościach, a ich ciała noszą ślady poparzenia. W zastawione przez policję sieci wciąż łapią się meduzy zabójcy. Gatunek ten nazwano Chironex fleckeri na pamiątkę jego odkrywcy Hugo Fleckera, przyrodnika i lekarza. Kostkomeduza pływa z wielką prędkością i produkuje jedną z najsilniejszych toksyn na świecie. W ciągu ostatniego półwiecza zabiła 70 Australijczyków. Każdy centymetr jej sześćdziesięciu ramion, długich na ponad 2 metry, jest nafaszerowany milionem parzydełek - wyspecjalizowanych komórek wypełnionych toksyną. W przeciwieństwie do swych nieszkodliwych krewniaczek, które żywią się planktonem, kostkomeduza poluje na ryby. Jej trucizna jest świetnie przystosowana do atakowania układu nerwowego i krwionośnego kręgowców. Wiele toksycznych związków powstało, by działać na delikatne komórki nerwowe. Z punktu widzenia napastnika ma to sens częściowo dlatego, że komórki nerwowe nie mogą być zastąpione ani nawet zregenerowane. Większość z tych toksyn atakuje tylko niektóre receptory komórek nerwowych.
Okładka tygodnika WPROST: 5/2006
Więcej możesz przeczytać w 5/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 5/2006 (1208)

  • Na stronie - Instynkt zwycięzcy 5 lut 2006 Jarosław Kaczyński chce zwyciężać. Wyborcy to czują i wolą zwycięzcę od tych, którzy prezentują się jako ofiary 3
  • Skaner 5 lut 2006 TRAGEDIA W KATOWICACH LAWINA NA HALI Kilkaset osób zostało uwięzionych pod zawalonym dachem hali Międzynarodowych Targów Katowickich. Odbywała się tam międzynarodowa wystawa gołębi pocztowych. Akcja ratunkowa trwała do... 6
  • Pojedynek na słowa 5 lut 2006 KAZIMIERZ MARCINKIEWICZ, premier "Jeśli w ciągu najbliższych dwóch tygodni nie dojdzie do podpisania tzw. paktu stabilizacyjnego gwarantującego poparcie dla rządu w Sejmie, powinny nastąpić przedterminowe wybory" DONALD... 10
  • Playback 5 lut 2006 12
  • Poczta 5 lut 2006 Listy od czytelników 12
  • Z życia koalicji 5 lut 2006 MAMY JUŻ RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH. Został nim zwolennik kary śmierci, dyktatury i niewolnictwa, faszysta Janusz Kochanowski. Doktor praw. Głosowała za nim urocza koalicyjka oszołomów. Ludzie światli (PO, SLD, PSL) byli przeciw.... 14
  • Z życia opozycji 5 lut 2006 JANOWI MARII WŁADYSŁAWOWI ROKICIE imion nie ubywa, ale jego samego jakby trochę mniej. Premier z Krakowa - jak słyszeliśmy - ma po dziurki w nosie braci Kaczyńskich i PiS oraz w ogóle całej sytuacji. Najgorsze jest jednak to, że... 15
  • Nałęcz - Dziennikarz jak alkohol 5 lut 2006 Samoobrona wielokrotnie groziła mediom nałożeniem kagańca i w końcu dopięła swego 16
  • Fotoplastykon 5 lut 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 17
  • Suma prezydenckich strachów 5 lut 2006 Kiedy Aleksander Kwaśniewski wróci do Polski? 18
  • Salon zależnych 5 lut 2006 Koniec warszawki? Opiniotwórcza elita III RP powstawała w dużej mierze jako kontynuacja elity PRL. 22
  • Rury wojny 5 lut 2006 Próby zakręcania rury z gazem czy z ropą zakończą się budową jakiejś nowej polskiej, ukraińskiej czy węgierskiej Gdyni 28
  • Giełda 5 lut 2006 Hossa Świat $ex.com 12 mln USD zapłaciła firma Escom LLC za domenę internetową sex.com. Do tej pory najwyższe ceny w historii osiągnęły business.com (7,5 mln USD), casino.com (5,5 mln USD) i korea.com (5 mln USD). Dziś pod sex.com,... 32
  • Koza rabina 5 lut 2006 Sejm zdemolował budżet i tak ledwo trzymający się kupy 34
  • VATerloo 5 lut 2006 Eurokraci łupią Europejczyków za pomocą kartelu podatkowego 38
  • Szwajcarskie gadanie 5 lut 2006 Światowe forum w Davos nie rozwiązało żadnego problemu świata 40
  • Prasa niemiecka 5 lut 2006 Axel Springer w każdym kiosku? 42
  • Gdzie jest skarb? 5 lut 2006 Prymitywne poglądy ekonomiczne znów niszczą polską gospodarkę 44
  • 2 x 2 = 4 - Wojujący analfabetyzm 5 lut 2006 Dla Samoobrony porządek państwowy i publiczny jest przedmiotem lekceważenia i dywersji 47
  • Supersam 5 lut 2006   48
  • Lancer po ewolucji 5 lut 2006   Lancer evolution IX to najnowszy etap ewolucji modelu, który po raz pierwszy pojawił się na japońskim rynku w 1992 r., a docierany był m.in. na morderczych trasach rajdu Safari. Ten kultowy model w obecnej wersji to prawdziwa potęga.... 48
  • Z innej beczki 5 lut 2006 Piwo z puszki może smakować i wyglądać tak samo jak piwo z beczki. Producent irlandzkiego piwa Guinness wprowadza właśnie do polskich klubów i restauracji Guinness Surger System - urządzenie, które emituje fale dźwiękowe powodujące... 48
  • Wzmacnianie myszy 5 lut 2006 Oryginalne wzornictwo sprzętu do gier komputerowych przestaje się kierować wyłącznie estetyką. Nietypowy design - stylizowana grafika na klawiaturze i wyróżnienie najczęściej używanych przycisków - mają za zadanie spotęgować... 48
  • Natłuszcza i nawilża 5 lut 2006 Suche i mroźne powietrze podczas tegorocznej zimy nie musi być zabójcze dla cery. Warunkiem jest jednak kompleksowa pielęgnacja - jednoczesne nawilżanie i natłuszczanie, kombinacja, która rzadko występuje w kremach. Preparat Lipobase... 48
  • Lepsze ciało = lepsze życie 5 lut 2006 100 tysięcy Polek chce poprawić swój wygląd 50
  • Mrozoodporni Rosjanie 5 lut 2006 Nawet multimilionerzy nie mogą w Rosji się obyć bez walonek 58
  • Widma wolności 5 lut 2006 Encyklika Benedykta XVI jest ideowym manifestem chrześcijańskiej przemiany świata 60
  • Know-how 5 lut 2006 Dobry ser, kiepskie wino Naukowcy z University of California znaleźli prosty sposób na poprawienie jakości kiepskiego wina - wystarczy serwować je wraz z serami. Badania z udziałem zawodowych sommelierów wykazały, że taka... 62
  • Chudzi grubi 5 lut 2006 Wkrótce możemy mieć nad otyłością taką kontrolę, jaką dzięki statynom mamy nad poziomem cholesterolu 64
  • Truje, więc leczy 5 lut 2006 Toksyny ślimaków stożków mogą być przydatne w leczeniu raka płuc 68
  • Dziura w Cheopsie 5 lut 2006 Robot z Singapuru spenetruje najbardziej tajemniczą piramidę w Egipcie 70
  • Bez granic 5 lut 2006 e-Cenzorzy Firma Google cenzuruje chiński Internet. Wprowadzono właśnie lokalną stronę wyszukiwarki Google, której serwery zlokalizowane są w Chinach. Firma podlega więc chińskiemu prawu i restrykcjom "chińskiej... 72
  • Rząd terrorystów 5 lut 2006 Hamas zamknął Izraelczyków w urnie wyborczej 74
  • Każdy kamień to szpieg 5 lut 2006 Strach przed oskarżeniem o szpiegostwo jest jak dodatkowy gen w rosyjskim chromosomie 77
  • Wojna o umysły 5 lut 2006 Wygram, jeśli Białorusini przełamią strach 80
  • Klątwa Bismarcka 5 lut 2006 Angela Merkel - córka Helmuta Kohla i wnuczka Konrada Adenauera 82
  • Menu 5 lut 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Kamień obrazy W dawnych czasach pod kamieniem w moskiewskim parku można było znaleźć jedynie stonogę. Albo rolkę z mikrofilmem ukazującym kibel na strategicznym Dworcu Białoruskim. Ale było to w epoce kamienia... 84
  • Recenzje 5 lut 2006 86
  • Stroskane anioły 5 lut 2006 * Vidar (Trond Espend Seim), pracownik szpitala psychiatrycznego w Oslo, we śnie widzi wypadek samochodowy i śmierć jednego ze swych podopiecznych - Leona (Jan Gunnar Rise). Widzowie poznają niespodziewanie krzyżujące się losy uczestników... 86
  • Bąk w salonie 5 lut 2006 **** Już się wydawało, że na rockowych salonach połowy pierwszej dekady nowego stulecia zaczęła się krystalizować stabilna hierarchia, gdy nagle w 2005 r. wszystko wywróciło się do góry nogami. Pojawiły się zespoły w rodzaju Arcade... 86
  • Ksero Lichtenberga 5 lut 2006 ***** Osiemnastowieczny matematyk i fizyk Georg Christoph Lichtenberg mawiał, że wart przeprowadzenia jest tylko taki eksperyment fizyczny, w czasie którego rozlega się huk. W historii fizyki miejsce zapewniło mu odkrycie, że drobiny kurzu... 86
  • Myśli mnicha 5 lut 2006 **** "Wszystkich tropicieli spiskowych teorii historii ostrzegam: nie czytajcie tej książki, bo będziecie rozczarowani. A tych dorosłych, którzy podejmą trud przebijania się przez tysiące stron, zachęcam do odnajdywania... 86
  • Śpiewy historyczne 5 lut 2006 10 piosenek, które wstrząsnęły XX wiekiem 88
  • Trzecia rewolucja kulturalna 5 lut 2006 Przejście z epoki analogowej do cyfrowej przyniosło erozję dyktatury medialnych potentatów 92
  • Górna półka 5 lut 2006 Zniewalacze Polski 95
  • Krew z wyżymaczki 5 lut 2006 Kto chce kręcić posokę wsiąkającą w beton zamiast łez perlących się w pięknych oczach cesarzowej? 96
  • Ueorgan Ludu 5 lut 2006 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 5 (170) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 29 stycznia 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Min. Dorn i cay rząd - jak tylko mogą - IDĄ NA... 97
  • Skibą w mur - Poezja przypadkowa 5 lut 2006 Czystą poezję można znaleźć nawet w brudnej polityce 98

ZKDP - Nakład kontrolowany