Kulturę sprzedam hurtowo

Kulturę sprzedam hurtowo

Idea jest prosta: zamiast zakupu pojedynczych książek, płyt lub filmów klient za niewielką zryczałtowaną opłatą zyskuje dostęp do niemal wszystkiego, o czym tylko zamarzy. Szczęśliwi są kupujący. Wydawcy i twórcy – już nie wszyscy.

Idea jest prosta: zamiast zakupu pojedynczych książek, płyt lub filmów klient za niewielką zryczałtowaną opłatą zyskuje dostęp do niemal wszystkiego, o czym tylko zamarzy. Szczęśliwi są kupujący. Wydawcy i twórcy – już nie wszyscy.

Na rynku polskim pojawił się skandynawski Storytel i od razu zrobiło się gorąco – jak to możliwe, że za niespełna 30 zł można mieć nieograniczony dostęp do audiobooków? Można, co cieszy nie tylko osoby starsze i niedowidzące. Storytel mierzy wysoko – mówi o potencjalnych 2,9 mln odbiorców w Polsce, co dawałoby firmie roczne obroty na poziomie miliarda złotych. Chętnych nie brakuje, a pomysł nie jest ani nowy, ani nieopłacalny biznesowo. Co więcej: wszystko wskazuje na to, że z hurtową sprzedażą kultury będziemy mieli do czynienia coraz częściej. Legimi daje dostęp do 15 tys. tytułów – dostępnych jako e-booki – bez żadnych ograniczeń za góra 39,90 zł. Tidal, Spotify czy Deezer, czyli serwisy streamingowe, to muzyka całego świata, ponad 5 mln płyt, dostępna bez żadnych ograniczeń w najwyższej jakości dźwięku za 19,90 zł. Filmowo-serialowy Netflix wygląda przy tej ofercie z kilkoma tysiącami tytułów jak nieco uboższy krewny, ale i tak mimo abonamentu rzędu 50 zł przyciąga w Polsce dziesiątki tysięcy zainteresowanych. Jak to się opłaca? I komu?

Dokładają do książkożerców

Kiedy w 2012 r. poznańska firma Legimi ogłosiła swój abonamentowy projekt na rynku, zagotowało się jak po wejściu Storytela. Za niewielką opłatę miesięczną (na ów czas 19,90 zł) czytelnik dostawał tyle e-booków, ile był w stanie przeczytać. Innowacyjny projekt został nawet czasowo zablokowany przez wydawców, a o sprawie mówiono jako o „aferze”, a nawet „skandalu”. Dziś z Legimi nikt nie walczy, a niemal wszyscy chcą współpracować. A twórcy aplikacji idą za ciosem – wprowadzają nową funkcjonalność – w trakcie lektury, na przykład po wyjściu z autobusu i ruszeniu spacerem do domu, możemy przełączyć się z opcji czytania na słuchanie. Na razie oferta audiobooków dotyczy „tylko” 2 tys. tytułów, ale ma być systematycznie poszerzana. Przedstawiciele Legimi nie ukrywają, że zarabiają nie na tych, którzy książki pożerają masowo. Do takich dokładają, bo – jak deklarują – każdemu wydawcy uczciwie płacą za każdy pobrany e-book lub odsłuchany audiobook. I jasno deklarują: pieniądze są tam, gdzie czytelnik czyta mniej. Ma za to prawo wybierać i przebierać, grymasić przy przeglądaniu książek, jak w tradycyjnej księgarni. I właśnie śledzenie zachowań czytelników to jeden z atutów, który przyciąga wydawców. Legimi statystykami się dzieli, pokazując, jaka lektura i kogo angażuje od razu, zmuszając do lektury od deski do deski, która książka czytana jest powoli, a która jest porzucana po kilku stronach lektury. Wydawcy nie narzekają, bo – w przeciwieństwie do wielu sieci sprzedaży oferujących „analogowe” książki – Legimi płaci i nie zalega z płatnościami. A o ile dla dużych wydawnictw oczekiwanie nawet kilkanaście miesięcy na przelew (a takie zatory płatnicze jeszcze niedawno były w Polsce smutną normą) za sprzedaną książkę to nie jest gigantyczny problem, to dla małych, oferujących ambitniejszy repertuar, to balansowanie na krawędzi bankructwa. Narzekają jednak niektórzy autorzy. Najgorzej mają ci, którzy umowy podpisywali w czasach, gdy rynek e-booków dopiero się rozkręcał. Stawki, jakie wydawnictwa odprowadzały autorom za taką dystrybucję ich dzieł, znacznie, często wielokrotnie, odbiegały od wypłat za sprzedaż egzemplarza drukowanego. Wraz z upływem czasu to się jednak zmieniało i dziś, w większości przypadków, nie ma już rozgraniczeń i podziałów ze względu na formę dystrybucji.

Adele nie chce do sieci

Model sprzedaży, który pomaga mniejszym na rynku wydawniczym i na rynku muzycznym, jest powodem bólu głowy. – Streaming to margines, jeśli chodzi o finanse. Z częścią tytułów, w porozumieniu z artystami, świadomie rezygnujemy ze streamingu na rzecz takich portali jak Bandcamp, zasilających bezpośrednio finanse artystów – mówi Arek Marczyński, szef kultowej niezależnej polskiej wytwórni, Antena Krzyku. I dodaje ze smutkiem: – Jedynym sensem streamingu dla małych wytwórni jak moja jest wymiar promocyjny i wiara w to, że ktoś, kto odsłucha tam kawałki, kupi nośnik lub pliki. Najwięcej kontrowersji w streamingu budzi bowiem sposób dystrybucji środków pomiędzy muzykami. Gorzko zabrzmiał głos Geoffa Barrowa, muzyka cenionej brytyjskiej formacji Portishead. Barrow przedstawił na Twitterze „kwity”, ujawniając, ile zarobił z udostępnienia swych nagrań przez serwisy takie jak Spotify, Tidal czy Deezer. Kwota szokuje – to równowartość 10 tys. zł za… 34 mln odsłuchania utworów. Dlatego część wykonawców świadomie rezygnuje ze streamingu, stawiając tylko na tradycyjną sprzedaż. Przykładem jest Adele, której ostatniej płyty m.in. na Tidalu nie znajdziemy. Krążek „25”– zdaniem wielu krytyków słabszy od przebojowego „21” – znalazł niemal 20 mln nabywców również dlatego, że nie można było go w całości odsłuchać w sieci. Złośliwi krytycy twierdzili nawet, że gdyby ludzie mogli go przesłuchać przed zakupem, takiego sukcesu by nie było. Do streamingu, a także na YouTube trafiły tylko przebojowe single, z „Hello” na czele. Wracając do ekonomiki wydawnictwa – liczby są bezwzględne. Dla porównania: w empiku ostatnie wydawnictwo Adele kosztuje niemal 60 zł, a abonament w serwisie streamingowym to niespełna 20 zł z dostępem do 5 mln płyt.

A dodajmy – dostęp ów można mieć za darmo, jak to się stało w przypadku abonentów Play, którzy w ramach promocji sieci otrzymali prezent. Po półroczu akcji z darmowego Tidala skorzystało 400 tys. osób, czyniąc z niego najpopularniejszy serwis w Polsce. Co ciekawe, po pierwszych dwóch miesiącach, jeszcze przy 150 tys. pobrań aplikacji, Play z Tidalem ujawniły, że użytkownicy dokonali niemal 23 mln streamów. Patrząc na to, ile zarobił muzyk Portishead, koszt takiej promocji wcale nie musiał być wielki.

Weź moje pieniądze

Marzeniem miłośników kina jest podobny do Spotify lub Tidala serwis oferujący dostęp do filmów. Tu usługi będą bardzo długo podzielone pomiędzy wielu różnych graczy. Rynek VoD (video on demand, czyli wideo na żądanie) w większości przypadków nie zakłada modelu, w którym za stosunkowo niską cenę abonamentu można sięgnąć po wszystko bez limitów. Rynek jest też bardzo mocno podzielony pomiędzy poszczególnych graczy, a ci nie mają interesu, by kogokolwiek innego dopuszczać do gry tam, gdzie sami zarabiają pieniądze. Największym ograniczeniem blokującym rozwój filmowych serwisów streamingowych jest konieczność zakupu licencji. Każda z firm uzyskuje prawa do seriali lub filmów na określony czas, a po jego upływie musi je przedłużać. W świecie, w którym co i rusz jesteśmy bombardowani informacjami o nowych, fascynujących serialach, mało który gracz jest w stanie sobie pozwolić na to, by utrzymywać przez dekady ogromny katalog. Kluczem do sukcesu stały się własne produkcje. Na liście najchętniej pobieranych nielegalnie seriali od kilku lat niezmiennie utrzymują się „House of Cards” oraz „Gra o tron”. I to właśnie stojące za nimi Netflix i HBO rozdają na razie na rynku karty. Wygrywa HBO GO, które ma ponad 140 mln abonentów na całym świecie. Netflix – dostępny na polskim rynku dopiero od początku bieżącego roku – może się pochwalić wynikiem o mniej więcej 55 mln klientów mniejszym. Dlatego walka między firmami zapowiada się pasjonująco. Strategia HBO zakładała przez lata udostępnianie aplikacji tylko tym, którzy wykupili ich usługi poprzez sieci kablowe czy platformy cyfrowe. Jednak po serii kampanii (w tym pamiętnej „Take my Money, HBO” – „HBO, weź moje pieniądze”) sieć otworzyła się na klientów, którzy z dostępu do telewizji świadomie zrezygnowali. Na razie tylko w Stanach, ale – jak pokazuje przykład Netflixa – powodzenie danego modelu sprzedaży tam sprawia, że pozostaje tylko kwestią czasu, kiedy pojawi się w innych krajach. Co ciekawe, sprzedaż hurtowa filmów wyszła poza świat internetu szybciej niż produkty innych branż. Za 49 zł możemy uzyskać nielimitowany dostęp do wszystkich kin w sieci Cinema City w całej Polsce. Jak się to może opłacać – skoro kino do kasy dystrybutora (firmy, która wprowadza film na ekrany) musi odprowadzić od 5 do 10 zł, a w przypadku hitów czasem i więcej? Możemy domyślać się, że tak jak w przypadku Legimi, sieć korzysta na tych, którzy nie wykorzystują wszystkich możliwości abonamentu, oraz na usługach dodatkowych. W końcu każdy z nas wie, jaka jest różnica w cenie pomiędzy popcornem kupionym w kinie i w supermarkecie...

Okładka tygodnika WPROST: 24/2016
Więcej możesz przeczytać w 24/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 24/2016 (1740)

  • Bezkarni 12 cze 2016, 20:00 Trochę zapomnieliśmy, dlaczego doszło do zmiany władzy. Jak to się stało, że odeszli ludzie światowi, z klasą i tak pięknie mówiący w różnych językach o moralności. 3
  • Desant polityków PO do samorządu 12 cze 2016, 20:00 Choć wybory samorządowe są dopiero w 2018 r., to już teraz część polityków Platformy Obywatelskiej deklaruje, że będzie w nich kandydować. – Młodzi posłowie po przegranych przez PO wyborach nie widzą w niej dla siebie przyszłości, dlatego zamierzają iść do samorządu. 10
  • Carmen i Gilmour 12 cze 2016, 20:00 W ramach działań Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016 zbliżają się kolejne dwie wielkie atrakcje. 11
  • Psychiatria dostanie więcej 12 cze 2016, 20:00 Ministerstwo Zdrowia deklaruje, że od przyszłego roku będzie więcej pieniędzy na leczenie osób chorych psychicznie. 12
  • Hobbity żyły naprawdę 12 cze 2016, 20:00 Odnalezienie szczątków człekokształtnej istoty na indonezyjskiej wyspie Flores stało się ponad dekadę temu sensacją w środowisku antropologów. 13
  • Bohaterowie tygodnia: noga Grosickiego i byk Kaczyńskiego 12 cze 2016, 20:00 Bohaterów tygodnia mieliśmy dwóch. I wcale nie chodzi o Lewandowskich. W mediach rządzil noga Grosickiego i byk Kaczyńskiego. Co do piłkarza to zweryfikuje go boisko. A co do Prezesa to zweryfikuje go rodeo. Zapowiedź szefa PiS, że na... 14
  • Jak stracić 100 milionów 12 cze 2016, 20:00 Ujawniamy kulisy upadku jednego z największych rządowych projektów informatycznych. „Wprost” dotarł do raportu CBA w tej sprawie. Jest on druzgocący dla byłych ministrów PO. Przez ich naruszenia prawa i zapisów umów Skarb Państwa stracił ogromne pieniądze. 16
  • Dystrybucja bogactwa 12 cze 2016, 20:00 Zdaniem krytyków większościowych systemów wyborczych są one narażone na wykorzystanie przez bogatych kandydatów środków finansowych dla zdobycia mandatów poselskich. Na poparcie tej tezy brak dowodów, ale nikomu to nie przeszkadza, by ją forsować. 21
  • Spór odwróconych pojęć 12 cze 2016, 20:00 Gdyby brać dosłownie wypowiedzi polityków, i to zarówno rządzących, jak i opozycyjnych, to powinniśmy się lada dzień spodziewać próby zbrojnego obalenia legalnej władzy. A gdyby do tego nie doszło, to jak nic czeka nas dyktatura. Politolodzy i socjolodzy, z którymi... 22
  • Kulisy gry o wpływy w telewizji i radiu 12 cze 2016, 20:00 Z szumnie zapowiadanych mediów narodowych pozostanie na razie tylko nazwa. Ale i tak toczy się o nie zacięta walka. 25
  • Media poczekają na opinię Brukseli 12 cze 2016, 20:00 Zdecydowaliśmy się na wariant ostrożnościowy, czyli że do Brukseli zostanie przekazany projekt, który jest w postępowaniu sejmowym. Komisja przyjmie projekt przed drugim czytaniem, a to powinno nastąpić jeszcze w lipcu. Wtedy uruchomimy procedurę notyfikacji – mówi „Wprost”... 26
  • Od Kukiza do Ziobry 12 cze 2016, 20:00 Ponad 80 proc. Polaków nie jest w stanie zrozumieć języka polskich polityków – wynika z badań przeprowadzonych za pomocą programu stworzonego przez wrocławskich językoznawców. Najbardziej zrozumiale mówią Paweł Kukiz i Liroy. 28
  • Ostatni moment na gest 12 cze 2016, 20:00 Mija 80 lat od czasu wielkich wywózek Polaków do Kazachstanu. Do naszych czasów dożyli nieliczni. Po rozpadzie ZSRS, a w zasadzie już od połowy lat 80. sprawa Polaków na Wschodzie była tematem, który bardzo interesował społeczeństwo 31
  • Co ugramy z Sojuszem 12 cze 2016, 20:00 Warszawa stała się dziś jednym z najgorętszych miejsc na dyplomatycznej mapie świata. Urzędnicy, politycy i ludzie służb dogrywają ostatnie szczegóły decyzji, które zostaną ogłoszone podczas lipcowego szczytu NATO. Polskie oczekiwania też są wysokie. Wiele wskazuje na to, że... 32
  • Narodowy twierdzą 12 cze 2016, 20:00 Jedna czwarta pracowników Stadionu Narodowego ostała certyfikat NATO TOP SECRET, odpowiednik polskiego „ściśle tajne” – mówi Jakub Opara, prezes pl.2012+, która zarządza stadionem PGE narodowy. 34
  • Uzasadniona paranoja 12 cze 2016, 20:00 Polska i kraje bałtyckie przekonały wreszcie Europę, że zagrożenie ze strony Rosji nie jest wyłącznie wytworem ich fobii. Cała sztuka polega na tym, żeby nie przesadzać, bo reżim Putina czerpie swoją siłę także ze sposobu, w jaki reagujemy na jego działania – mówi Ivan... 35
  • Kretowisko Putina 12 cze 2016, 20:00 Przed szczytem NATO w Warszawie rosyjski wywiad uwija się jak w ukropie. Zdemaskowany niedawno jako agent Moskwy oficer portugalskiego wywiadu nie jest jedynym pracującym dla Rosjan. 38
  • Czy Rosjanie gdzieś nie mają szpiegów? 12 cze 2016, 20:00 Dla Rosji zimna wojna nigdy się nie skończyła – mówi Scott Stewart z instytutu Stratfor 40
  • Piłkarze reprezentacji są synonimem sukcesu. Jednak życie ich nie rozpieszczało 12 cze 2016, 20:00 Są znani, piękni i bogaci. Jeżdżą najlepszymi samochodami, kochają się w nich nastolatki, są synonimem sukcesu. Jednak piłkarzy reprezentacji Polski życie nie rozpieszczało. Droga na Euro 2016 była bolesna. Były łzy, wódka, policyjne interwencje, domowe awantury, mafie, a... 42
  • Moc zamiast opalenizny 12 cze 2016, 20:00 Organizatorzy wakacji dostrzegli klientów, którym nie odpowiada model plaża plus zwiedzanie. I zaproponowali coś więcej: relaks połączony z rozwojem. Opcji jest sporo: joga w bajkowych krajobrazach, nauka samowystarczalności w lesie, fitness w górach, odchudzanie, stolarka,... 46
  • Wpław przez mękę 12 cze 2016, 20:00 Pochodzący z Elbląga Sebastian Karaś chce jako pierwszy człowiek na świecie przepłynąć wpław Bałtyk. Trasa to ponad 100 km z Bornholmu do Kołobrzegu. 50
  • Pięć kroków do porażki 12 cze 2016, 20:00 Aby osiągnąć wymarzony cel, nie wystarczy działać. Równie ważne jest to, czego unikamy. Przedstawiamy pięć z pozoru pozytywnych postaw, które tak naprawdę oddalają nas od sukcesu. 51
  • Wojownicy franka 12 cze 2016, 20:00 Przeciąganie rozpraw, zamęczanie sędziów i oczernianie klientów – obrońcy frankowiczów mówią nam, jak od kuchni wygląda spór klienta z bankiem. 52
  • Czas zbierania pieniędzy 12 cze 2016, 20:00 Giełdowe firmy właśnie decydują o podziale zysków za ubiegły rok. Spora ich część trafi do akcjonariuszy w formie dywidendy. Pokazujemy najlepsze spółki, które systematycznie wynagradzają inwestorów. 56
  • Kulturę sprzedam hurtowo 12 cze 2016, 20:00 Idea jest prosta: zamiast zakupu pojedynczych książek, płyt lub filmów klient za niewielką zryczałtowaną opłatą zyskuje dostęp do niemal wszystkiego, o czym tylko zamarzy. Szczęśliwi są kupujący. Wydawcy i twórcy – już nie wszyscy. 59
  • Z Polski ucieka prąd 12 cze 2016, 20:00 Z roku na rok mocy będzie brakować, bo bloki w niektórych elektrowniach nie nadają się już nawet do modernizacji, tylko do wygaszania. Równocześnie Polska podejmuje trudną grę energetyczną na kilku frontach, zapowiadając ograniczenie importu rosyjskiego gazu, dywersyfikację... 62
  • Milionowy impuls dla start-upów 12 cze 2016, 20:00 Zawsze chciałeś założyć start-up? Nie ma lepszego momentu. Autorzy oryginalnych pomysłów mogą liczyć na wsparcie z Funduszy Europejskich w przełożeniu idei na język biznesu i rozwoju firmy. 65
  • Młodzi i zdolni odebrali nagrody 12 cze 2016, 20:00 Medycyna, farmacja, edukacja – laureaci i wyróżnieni w naukowej edycji konkursu „Wprost” „Młodzi Zdolni 2016 – Mój pomysł dla Polski” zaprezentowali projekty z wielu dyscyplin. 66
  • Biznes najwyższych lotów 12 cze 2016, 20:00 Kapitał ma narodowość, a państwo powinno współpracować z biznesem – można było usłyszeć na gali wręczenia nagród Orłom Tygodnika „Wprost”. 68
  • Sztuka handlu 12 cze 2016, 20:00 W miarę jak przybywa nowoczesnych galerii handlowych, przybywa też tych, którzy nie chcą ich widzieć w swoim sąsiedztwie. Miliardowe inwestycje latami stoją w miejscu. 70
  • Hossa Bessa 12 cze 2016, 20:00 Hossa Bessa 72
  • WallStreet w Karpaczu 12 cze 2016, 20:00 Trzy dni, sześć debat gospodarczych, 40 paneli, wykładów i prelekcji, 80 partnerów i ponad tysiąc uczestników – 5 czerwca zakończyła się w Karpaczu 20. edycja konferencji WallStreet. 74
  • Dociskanie Rosjan 12 cze 2016, 20:00 Wbrew nadziejom Moskwy i jej stronników w Europie Unia przedłuży sankcje wobec Rosji. Po raz kolejny liderzy UE obiecują Kremlowi, że to już ostatni raz. 76
  • Jak Euro i socjal pogrążają Finlandię 12 cze 2016, 20:00 Niezależnie od tego, co bardziej zaszkodziło Finlandii – euro czy własne błędy w polityce gospodarczej – Helsinki zaciskają pasa i próbują wyjść z kłopotów o własnych siłach. 78
  • Niebezpieczne e-maile 12 cze 2016, 20:00 lary Clinton czuje się już kandydatką Demokratów na prezydenta, jednak śledczy z FBI teoretycznie wciąż mogą jej pokrzyżować szyki. 81
  • Kosmici i patriotyczne wzloty, czyli niezły interes 12 cze 2016, 20:00 Amerykanie to mistrzowie filmowej miłości do ojczyzny. Może najwyższy czas czegoś się od nich nauczyć? 82
  • Jestem dobra taka, jaka jestem 12 cze 2016, 20:00 Uzo Aduba jest laureatką m.in. dwóch nagród Emmy za rolę więźniarki w serialu „Orange is the New Black”. Z Uzo spotkaliśmy się w Berlinie z okazji premiery czwartego sezonu tego popularnego komediodramatu (od 17 czerwca w Netfliksie). 85
  • Festiwale z przesłaniem 12 cze 2016, 20:00 Popkultura może być nośnikiem całkiem poważnych idei. Dowodzi tego choćby przykład Life Festivalu w Oświęcimiu, zorganizowanego kilka kilometrów od terenów obozu koncentracyjnego. 86
  • Najlepsza restauracja na świecie 12 cze 2016, 20:00 Rano boję się telefonu. A zwłaszcza Facebooka i wyświetlających mi się wiadomości kulinarnych. Sporów o to, czy Baron robi dobrze, podając żywe trutnie, czy Amaro wybrał właściwą stację telewizyjną, o to, czy mrożony polski bób jest lepszy od świeżych ryb z Portugalii. 87
  • Święta kradzież 12 cze 2016, 20:00 Krew, kości, zęby, grzebienie, a nawet napletki. Autentyczne i podrabiane relikwie przez stulecia budziły pożądanie możnych i złodziei. Czy kradzież fiolki z krwią Jana Pawła II z katedry w Kolonii oznacza powrót do średniowiecznych praktyk? 88
  • Pierożki na parze 12 cze 2016, 20:00 Pierożki i pierogi różnią się nadzieniem, grubością ciasta, są przygotowywane z różnych rodzajów mąki. Te najpopularniejsze pochodzą z Chin. 91
  • Mieszko gra o tron 12 cze 2016, 20:00 Harda” to polska „Gra o tron”, tyle że bez smoków. Tym razem polska pisarka historyczna nr 1 wzięła na warsztat początki dynastii Piastów. Na 1050-lecie chrztu Polski jak znalazł. 92
  • Hybryda na bezdrożach 12 cze 2016, 20:00 Japończycy zwykle przykładają wagę do szczegółów. Dlatego nie mogą jak Anglicy zjeść ryby z frytkami, ale muszą zawinąć ją razem z ryżem i wszystko pociąć na małe kawałki 96
  • Łączy nas już tylko piłka 12 cze 2016, 20:00 Właściwie to nic nam już wspólnego nie zostało. Historia nas dzieli. Dla Tomasza Lisa major Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” to morderca Polaków. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany