Być jak Szaflarska

Być jak Szaflarska

Danuta Szaflarska w filmie "Pora umierać" (fot. mat. prasowe)
Danuta Szaflarska znana była nie tylko z kariery aktorskiej, ale także z niesłabnącej kondycji mimo wieku 100 plus. Polaków żyjących równie długo jak ona będzie przybywać, i to w szybkim tempie. Jednak nie będą żyli tak dobrze jak ona.

Kiedy bliscy Danuty Szaflarskiej podali informację o jej śmierci, trudno było w nią uwierzyć. Słynna aktorka miała już 102 lata, jednak po skończeniu setki wciąż grała w teatrze, na przedstawienia z nią przychodził zawsze komplet, a bilety trudno było zdobyć. O tym, że Danuta Szaflarska też jest śmiertelna, przypomnieliśmy sobie rok temu, kiedy media obiegła wieść, że leży w szpitalu ze złamanym biodrem. – Rozpędziłam się w teatrze i upadłam na podłogę – tłumaczyła dziennikarzowi „Super Expressu”, któremu udało się z nią porozmawiać. Wypadek wydarzył się przed premierą przedstawienia „Sklep przy głównej ulicy” w Teatrze Żydowskim w Warszawie. Szaflarska miała tam grać główną rolę. Dyrektorka teatru Gołda Tencer zapowiedziała, że premiera poczeka, jednak Szaflarska już w tej sztuce nie zagrała. Jesienią ponownie znalazła się w szpitalu. W lutym obchodziła 102. urodziny. Zmarła 13 dni po nich. Nina Andrycz zmarła w 2014 r., trudno jednak powiedzieć z całą odpowiedzialnością, w jakim wieku. Zwykle twierdziła, że jest z rocznika 1915, jednak wiele wskazywało na to, że była starsza. Na jej nagrobku wyryto datę 1910. Nie wnikając w szczegóły, można powiedzieć, że była zawodowo aktywna po skończeniu setki. Występowała na scenie, brała udział w wieczorach autorskich. W warszawskim Teatrze Polskim grała przez 70 lat. O kobietach, które chcą wcześnie przejść na emeryturę, mówiła „idiotki” – bo na własne życzenie przestają być niezależne. Stanisław Kowalski to mieszkaniec Świdnicy, który trzy lata temu, w wieku 104 lat, pobił rekord Europy w biegu na 100 m w kategorii stulatków. Jego czas wynosił 34 s. W rozmowie z dziennikarką „Gazety Wrocławskiej” zwierzał się, że czuje się, jakby miał pół wieku mniej. A jego wnuk opowiadał, że dziadek jest wesoły i nie stresuje się byle czym.

Eksplozja stulatków

W Polsce żyje 4,8 tys. stulatków (dane z 2015 r.). Z roku na rok coraz więcej, ich liczba będzie się podwajać co 10 lat. Według prognoz demografów w 2050 r. osób stuletnich i starszych ma być w Polsce 60 tys. Jednak, podobnie jak w kwestii wieku Niny Andrycz, żadne liczby nie są tu pewne. – Dane nie są do końca potwierdzone – mówi dr hab. Małgorzata Mossakowska z Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie, która prowadziła badania na temat stulatków. Wiarygodnych danych nie dostarcza niestety rejestr PESEL, z którego nie wypisuje się tych, którzy wyemigrowali, a zdarza się, że i tych, którzy zmarli. Pewniejszych informacji dostarczyłoby porównanie spisów powszechnych, ale takich badań nie przeprowadzono. Obecni stulatkowie urodzili się pod koniec pierwszej wojny światowej, przeżyli drugą wojnę, ich dokumenty ginęły w zawieruchach, dlatego wiek wielu z nich trudno zweryfikować. A mieli powody, żeby go zawyżać, bo chronili się w ten sposób przed wcieleniem do wojska. – Stąd kolejne zniekształcenia w statystykach – mówi dr Piotr Szukalski z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego, który specjalizuje się w demografii i gerontologii społecznej.

Małgorzata Mossakowska była koordynatorem badania polskich stulatków „Polstu”. Przeprowadzała wywiady z ponad 200 stulatkami. Jednak i te wyniki są zaburzone z powodu częstszych odmów udziału w badaniach (głównie ze strony mężczyzn) i słabej komunikacji z częścią rozmówców. Dokładne liczby nie są więc znane, jednak tendencja rosnąca liczby stulatków jest pewna. Niektórzy badacze mówią nawet o eksplozji. – Przyczyna tej tendencji to wzrost liczby urodzeń, wysyp dzieci, jaki nastąpił po pierwszej wojnie światowej, a więc około 100 lat temu – mówi Piotr Szukalski. Druga przyczyna to poprawa jakości opieki zdrowotnej, a kolejki do kardiologów, okulistów czy onkologów nie pozostają z nią w sprzeczności. Chodzi o postęp w medycynie, łatwość wyleczenia chorób zakaźnych, infekcji, banalnego zapalenia wyrostka robaczkowego, które kiedyś były śmiertelne, oraz o dobre leki, których dawniej nie było. Przyczyny te wpływają oczywiście na ogólny wzrost długości życia, nie tylko stulatków.

Według portalu NajstarsiPolacy.pl, który gromadzi dostępną wiedzę o stulatkach, najstarsze żyjące Polki to Jadwiga Szubartowicz z Lublina, która ma 111 lat, Tekla Juniewicz z Gliwic (110 lat) i Maria Olszowska z Wrocławia – 109 lat. Najstarsi Polacy to 107-letni Józef Żurek z Czarnowa w woj. kujawsko-pomorskim, jego rówieśnik Edmund Krenc ze Swarzędza i 107-letni obecnie (urodziny będą w kwietniu) wspomniany już Stanisław Kowalski ze Świdnicy, który rok po sukcesach w biegu na 100 m, podczas Mistrzostw Polski Weteranów w Lekkiej Atletyce, ustanowił rekord Europy w rzucie dyskiem oraz rekord Polski w pchnięciu kulą. Jak podaje lokalne pismo „Region Fakty”, Kowalski zaczął uprawiać sport po skończeniu setki, więc bijąc rekord na 100 m, był debiutantem. Zestawienie na portalu NajstarsiPolacy. pl obejmuje 56 kobiet w wieku 106 plus i 10 mężczyzn w wieku 105 plus. Jest w nim ujęty 106-letni Józef Galla z Janowa, były górnik, który szczyci się doskonałą pamięcią. Gościom odwiedzającym go na urodzinach tłumaczył, dzięki czemu długo żyje: – Jestem od początku niepalący, niepijący, żadnej wódki, za to dużo mięsa królików.

Sekret długowieczności

Naukowo potwierdzone przyczyny długowieczności pozostają w zgodzie z receptą Józefa Galla. Sposób odżywiania wpływa na stan zdrowia, a więc i na długowieczność. – Pewna amerykańska badaczka w latach 50. i 60. przeanalizowała styl życia około 3 tys. stulatków – opowiada Piotr Szukalski. – Przestrzegali zdrowej diety, twierdzili, że zawsze jedli jabłka, cebulę i miód. Jabłka wpływają dobrze na trawienie, a cebula jest bakteriobójcza, podobnie jak miód. – Dieta, używki, wysiłek fizyczny i ćwiczenie mózgu – to wszystko ma wpływ na tempo starzenia – przyznaje prof. Monika Puzianowska-Kuźnicka, kierownik Zespołu Kliniczno-Badawczego Epigenetyki Człowieka przy Instytucie Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN. O długowieczności decydują odpowiednie odmiany genów, które regulują tempo starzenia. Dlatego dzieci osób długowiecznych mają szanse same dożyć długich lat. Jednak styl życia te szanse zwiększa także u osób, które sprzyjających odmian nie mają. U tych, które mają, oczywiście też.

A sprzyjający długowieczności styl życia to nie tylko umiarkowanie w jedzeniu, piciu i paleniu, ale także niska dzietność. Kobiety, które urodziły dwoje dzieci, częściej dożywają stu lat niż te, które urodziły ośmioro. – Ciąża to wydatek energetyczny – mówi prof. Monika Puzianowska-Kuźnicka. – Nie zapominajmy, że obecne stulatki rodziły w latach 30., kiedy była wysoka śmiertelność okołoporodowa, a ciąża i poród stanowiły większe obciążenie dla organizmu niż teraz. Korelacja dzietności i spodziewanej długości życia u obecnych 30-latek jest już inna. Znaczenie ma też wiek, w którym rodziły dzisiejsze stulatki, nie jest on jednak przyczyną, tylko skutkiem – późna ciąża oznacza, że kobieta starzeje się wolniej. Jak wynika z brytyjskich ksiąg parafialnych, mała liczba dzieci ma też wpływ na długość życia mężczyzn. Oni wprawdzie nie rodzili, ale utrzymywali, a zapewnienie bytu dużej rodzinie kosztuje dużo pracy i stresu. Najciekawsze jednak jest, że na długość życia mężczyzny wpływ ma to, czy ma on żonę. – Żonaci mężczyźni częściej rezygnują z ryzykownego stylu życia, mniej piją, lepiej się odżywiają niż kawalerowie, a ponadto mają opiekę – mówi Małgorzata Mossakowska. Dłużej żyją osoby z wyższym wykształceniem, bo mają większą świadomość zdrowego stylu życia. Badają się, szczepią na grypę, zdrowiej się odżywiają, uprawiają sport. Małgorzata Mossakowska zwróciła uwagę na jeszcze jeden, z pozoru niepoważny, czynnik. Czynnik pogody ducha. – Przebadałam 200 stulatków i zauważyłam, że byli to zazwyczaj ludzie spokojni, potrafili znieść nawet największe tragedie – opowiada. – Poznałam kobietę, która pochowała trzech swoich synów i jeszcze opiekowała się synową, która zachorowała po śmierci męża na depresję. Tej obserwacji nie potwierdzono dotąd badaniami klinicznymi, bo trudno jest przeprowadzić badania psychologiczne u stulatków, które wskazałyby powiązanie pogody ducha z długowiecznością. Jednak według Moniki Puzianowskiej-Kuźnickiej można tę obserwację uzasadnić. U osób pozostających pod wpływem przewlekłego stresu, czyli tych mniej pogodnych i pogodzonych z losem, dochodzi do nadmiernego wydzielania kortyzolu zwanego hormonem stresu, co wpływa na przyspieszenie demencji i sprzyja chorobom metabolicznym. A więc może mieć niekorzystny wpływ na tempo starzenia.

Pomyślne starzenie się

Monika Puzianowska-Kuźnicka odwiedziła kiedyś 104-latka, który siedział sobie na balkonie i czytał książkę bez okularów. Do instytutu, w którym pracuje, przyszedł natomiast pewnego razu stulatek, który urządził sobie spacerek z sąsiedniej dzielnicy i zrobił po drodze zakupy na pobliskim bazarze. – Kiedy miał wychodzić, zastanawiałam się, czy powinnam mu podać kurtkę, ale okazało się, że sprawnie założył jeden rękaw, drugi i już był ubrany – opowiada. Ponadstuletni pan Jan pracował wciąż na pełen etat. Pewnego razu do prof. Puzianowskiej-Kuźnickiej zadzwonił zaniepokojony syn, bo ojciec miał niewielkie problemy zdrowotne i od dwóch tygodni nie chciał iść do pracy, a to do niego niepodobne, i syn chciał wiedzieć, co robić. To są jednak wyjątkowe historie. Tacy stulatkowie jak Danuta Szaflarska, Nina Andrycz czy Stanisław Kowalski – silni, sprawni, aktywni zawodowo – nie są typowymi przedstawicielami swojej grupy wiekowej. To barwne przykłady niezwykłej kondycji, jednak nie stanowią normy. 10-15 proc. ich rówieśników jest w stanie samodzielnie się ubrać, umyć, wyjść z domu, panować nad potrzebami fizjologicznymi. Reszta potrzebuje w tych sytuacjach pomocy i pielęgnacji. Trend eksplozji stulatków dotyczy wszystkich krajów na świecie, jednak w każdym inaczej się oni starzeją. Długość życia Polaków i Szwedów jest podobna, jednak różni ich długość życia w zdrowiu. Szwedzi są dłużej sprawni. W USA znane są konkursy na najlepszego pracownika w wieku 100 plus. W Polsce w tym wieku pracowały Szaflarska i Andrycz, jednak inni raczej nie. Z danych OECD wynika, że 65-letnia Dunka ma szanse przeżyć jeszcze 20,2 roku, w tym 12,9 w zdrowiu, a Polka – 19,9 roku, w tym w zdrowiu już tylko 7,8. Przedstawicielom trwającej właśnie eksplozji stulatków trudno więc będzie doścignąć Szaflarską. Tę gwiazdę nadal będziemy wspominać jako wyjątkową. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Świat za sto lat

Podwodne miasta, roboty medyczne, jedzenie z drukarki – to może czekać stulatków urodzonych w 2017 r.

Grzegorz Sadowski

Jaki będzie świat za sto lat? Dla dzisiejszych dzieci nowotwór raczej nie będzie chorobą śmiertelną, będą przez to żyć znacznie dłużej. Ile? Trudno powiedzieć, ale 100 lat raczej będzie standardem. Według Imperial College London i Światowej Organizacji Zdrowia już w 2030 r. średnia długość życia w niektórych krajach będzie wynosiła 90 lat. To będzie oznaczało, że spotkanie na ulicy stulatka będzie czymś normalnym, tak jak spotkanie dziś siedemdziesięciolatka. Nie wiadomo, czy będą nas leczyć lekarze. Farhad Manjoo, dziennikarz z „New York Timesa” specjalizujący się w nowych technologiach, wieszczy, że w niedalekiej przyszłości roboty będą wykorzystywane na masową skalę podczas diagnostyki. Do ich obsługi nie będzie potrzebny lekarz, a jedynie przeszkolony w obsłudze personel. Matematyk Max Little już w tej chwili testuje proste narzędzie do wykrycia choroby Parkinsona. Trwające 30 sekund badanie przeprowadza się przez telefon. Skuteczność takiej diagnozy wynosi 99 proc. Zupełnie inną koncepcją leczenia jest wprowadzanie nanorobotów do krwiobiegu pacjenta. Izraelski historyk i antropolog Yuval Noah Harari w wydanej kilka dni temu „Homo Deus: A Brief History of Tomorrow” opisuje ogromne przyspieszenie, jakie

nastąpiło w ostatnim stuleciu. Dziś nie da się przewidzieć przyszłości, bo zmiany są zbyt szybkie. „W 1050 r. przewidywanie, co będzie za 100 lat, było proste. Oczywiście dynastia czy królestwo mogło niespodziewanie upaść, mogła nadejść wojna, najazd wikingów czy plaga, ale jasne było, że za 100 lat zdecydowana większość ludzi nadal będzie rolnikami i być może przeżyje 40 wiosen, a doświadczenie śmierci będzie wszechobecne. Dziś nie wiadomo, czy za kilkadziesiąt lat człowiek nadal będzie człowiekiem. Nie wiemy, jak będzie żył, nie wiemy, czy będą płcie, przecież dzięki biotechnologii nasze ciało może nas zmienić w półmaszyny, półludzi” – tłumaczy. Harari nazywa to właśnie Homo Deus, czyli człowiek bóg, który wspomagany przez sztuczną inteligencję będzie zyskiwał boskie własności. Zadania stworzenia możliwie dokładnej projekcji zmian, jakie zajdą w ciągu kolej-

nych 100 lat, podjął się zespół naukowców stworzony pod auspicjami koncernu Samsung. Elektroniczny gigant nazwał ów projekt „SmartThings Future Living”, a w pracach udział wzięli m.in. architekci futuryści, pionierzy nowej urbanistyki czy astronomowie. I też podobnie jak Harari, naukowcy z Samsunga twierdzą, że w 2116 r. transhumanizm stanie się faktem. Medycyna i technika połączą siły, by przezwyciężyć ograniczenia fizyczne i psychiczne albo uodpornić na ewentualne choroby. W każdym domu znajdzie się też inteligentny asystent medyczny, który powiadomi użytkownika o stanie jego zdrowa, poda przepisane leki, a nawet wykona prosty zabieg medyczny. Do 2117 r. zmieni się również środowisko życia człowieka. Naukowcy przewidują, że stały wzrost populacji i kurczące się zasoby Ziemi doprowadzą do kolonizacji Marsa. Za 100 lat miasta, jakie znamy dziś, odejdą do przeszłości. W domach będziemy mieli drukarki 3D, które w mgnieniu oka będą nam przygotowywać posiłki według receptur mistrzów kuchni, oraz ściany, których wygląd będzie można personalizować. Drony staną się podstawowym środkiem transportu. Zespół SmartThings przewiduje również możliwość tworzenia miast pod powierzchnią oceanów. Tlen powstanie z przetworzonej wody, a darmowa energia pochodzić będzie z prądów wodnych i fal. To wszystko to oczywiście zabawa intelektualna, bo przewidzenie przyszłości w tak dalekiej perspektywie jest niemożliwe. Jeszcze 30 lat temu wyobrażano ją sobie inaczej – w filmie „Blade Runner” z 1982 r. pokazano życie, gdzie po przeludnionych miastach włóczą się gangi i oszuści, mamrocząc w wielokulturowym dialekcie, a niebo rozświetlają wielkie ekrany reklamujące wypady na inne planety. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 9/2017
Więcej możesz przeczytać w 9/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 9/2017 (1776)

  • Gdy zawodzi nas państwo 26 lut 2017, 21:00 Ta historia wydarzyła się 18 lutego w jednym ze średniej wielkości polskich miast. 22-latka poczuła się źle, początkowo zanosiło się na standardową infekcję. Wieczorem stan dziewczyny się pogorszył, nie mogła jeść, pić, miała ponad 39 stopni gorączki. Rodzice zdecydowali się... 3
  • „Wprost” odpowiada na zarzuty po tekście o ojcu Rydzyku. „Przypisuje nam się coś, czego nie zrobiliśmy” 26 lut 2017, 21:01 Szerokim echem odbił się nasz ubiegłotygodniowy tekst o przedsięwzięciach biznesowych ojca Tadeusza Rydzyka. Niektórzy zarzucali nam atak, również sam redemptorysta. Problem w tym, że przypisuje się nam coś, czego nie zrobiliśmy. 3
  • Zbrojeniówka wyprodukuje jednorękich bandytów 26 lut 2017, 21:00 Firmy z Polskiej Grupy Zbrojeniowej mają produkować jednorękich bandytów – dowiedział się „Wprost”. Z naszych informacji wynika, że dwie firmy: Wojskowe Zakłady Łączności (będące częścią grupy PGZ) oraz Exatel (który PGZ ma... 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 26 lut 2017, 21:00 PODKOMISJA SMOLEŃSKA, MIMO ŻE PRACUJE OD ROKU, nie dokonała żadnych nowych spektakularnych ustaleń. Mocno niepokoi to szefa MON Antoniego Macierewicza. Prezes PiS podobno oczekuje od niego rezultatów prac podkomisji, wyborcy szefa MON też,... 6
  • Obraz tygodnia 26 lut 2017, 21:00 98 mln tyle pączków Polacy zjadają co roku w Tłusty Czwartek 854%  normy pokazały w styczniu urządzenia mierzące zanieczyszczenie powietrza w Brzeszczach w woj. małopolskim. To miejsce zamieszkania premier Beaty Szydło. Wygrany Kamil... 8
  • Spięcie tygodnia 26 lut 2017, 21:00 Stanisław Pięta (PiS) Lekarz ma prawo powołać się na klauzulę sumienia BARDZO WSPÓŁCZUJĘ KAŻDEJ ZGWAŁCONEJ KOBIECIE, ale wydaje mi się, że jeżeli w wyniku tego gwałtu zaszła w ciążę, to jeszcze gorszą terapią na tę tragedię,... 10
  • Info radar 26 lut 2017, 21:00 Tłusty wtorek ZWIASTUJĄCE KONIEC KARNAWAŁU PĄCZKOWE OBŻARSTWO JUŻ ZA NAMI, ale wciąż zostało trochę czasu na zabawę. Przez Nowy Orlean przechodzą barwne parady, a w Brazylii tańczą w tym czasie w rytm samby całe miasta. Europa też... 11
  • Zdarzyło się jutro 26 lut 2017, 21:00 Klątwa wycinki,czyli rżniemy na całego. 12
  • Lewo 26 lut 2017, 21:00 prof. Magdalena Środa filozofka, feministka Klątwa, czyli za… GDY GRAMY W BRYDŻA, MOŻEMY KŁAMAĆ. Gdy bawimy się grą komputerową, możemy zabijać. Bo to gra. Gdy jesteśmy w kinie, na thrillerze, bez protestów, a nawet bez moralnego... 13
  • Prawo 26 lut 2017, 21:00 …a nawet przeciw ZE WSZYSTKICH GAZET CODZIENNYCH „SUPER EXPRESS” ma najlepsze strony opinii – błysnęło mi ni z gruszki, ni z pietruszki w czwartek podczas oglądania niby-Klątwy w Teatrze Powszechnym. A może jednak z gruszki –... 13
  • Klauzula sumienia jest moim prawem 26 lut 2017, 21:00 Projekt legalizacji medycznej marihuany był bardzo słaby, ale po wielu miesiącach prac w Komisji Zdrowia nowa wersja jest już do przyjęcia – mówi Konstanty Radziwiłł, minister zdrowia. 14
  • Radziwiłł o reformie służby zdrowia: Nie twierdzę, że w październiku obudzimy się w raju 27 lut 2017, 13:11 – Oczywiście nie twierdzę, że w październiku obudzimy się w raju, a Polska w rankingach służby zdrowia wywinduje się na pierwsze miejsce w Europie – mówi w rozmowie z „Wprost”, o wprowadzanej przez siebie reformie, minister zdrowia Konstanty Radziwiłł. 14
  • Szyszko i wielkie cięcie 26 lut 2017, 21:00 Gdy Jan Szyszko był ministrem środowiska w rządzie Jerzego Buzka, przeforsował przepis zakazujący wycinania ponadstuletnich drzew. Dziś pod topór – jak wylicza opozycja – idą nie tylko stulatki, lecz także starsze drzewa. – To medialna histeria – uspokajają politycy PiS. 20
  • Bat na syndyków 26 lut 2017, 21:00 Ministerstwo Sprawiedliwości chce nadzorować procesy upadłościowe. Korporacja sędziów już protestuje. 23
  • Ludzie, opamiętajcie się! 26 lut 2017, 21:00 EWA WANAT W ludobójstwie w Rwandzie decydującą rolę odegrali dziennikarze. W Radio Télévision Libre des Mille Collines podjudzali Hutu przeciw Tutsi. Odbierali Tutsim człowieczeństwo. Zamiast „Tutsi” mówili „inyenzi”, czyli... 26
  • Niespełna rozumu? 26 lut 2017, 21:00 PROF. RYSZARD LEGUTKO Przykro powiedzieć, ale część polskich intelektualistów sprawia wrażenie osób niespełna rozumu. Przykłady? Adam Zagajewski powiedział, że w Polsce zbliżamy się do faszyzmu, a wcześniej napisał wiersz o polskim... 27
  • Być jak Szaflarska 26 lut 2017, 21:00 Danuta Szaflarska znana była nie tylko z kariery aktorskiej, ale także z niesłabnącej kondycji mimo wieku 100 plus. Polaków żyjących równie długo jak ona będzie przybywać, i to w szybkim tempie. Jednak nie będą żyli tak dobrze jak ona. 28
  • Pierwszy starzeje się mózg 26 lut 2017, 21:00 Najbardziej przyjazna dla osoby starszej jest opieka w domu – mówi Beata Drzazga, od 30 lat zajmująca się opieką nad seniorami. 34
  • Brzydka nasza Polska cała 26 lut 2017, 21:00 Polskie miasta przypominają słup ogłoszeniowy. Ustawa krajobrazowa dała samorządowcom narzędzia do zmiany tej sytuacji. Niestety, niewielu z nich z tego prawa skorzystało. 35
  • Zatrute serce matki 26 lut 2017, 21:00 Polskie sądy traktują łagodnie dzieciobójczynie. Uznają, że matki działają w warunkach szoku poporodowego, chociaż zabójstwo jest często starannie przygotowane i wyjątkowo bestialskie. 38
  • Jestem zmęczony biznesem 26 lut 2017, 21:00 Pytają, czy to prawda, że o. Rydzyk prześcignął mnie na liście najbogatszych. Akurat w tej sytuacji coś jest nie po kolei. Ale mamy czasy, że wszystko jest trochę nie po kolei. Duchowni zajmują się biznesem, a biznesmeni sprawami duchowymi – mówi Michał Kiciński, współtwórca... 42
  • Nowe biznesy współtwórcy „Wiedźmina”. Prehistoryczna woda, zdrowy telefon i wegańskie jedzenie 28 lut 2017, 8:52 Praca nad grą wpędziła go w depresję. Mówi, że wyleczyła go vipassana, azjatycka technika medytacji. Postawił na zdrowy tryb życia i rozwój wewnętrzny, co znajduje odzwierciedlenie w jego aktualnych biznesach. Otworzył bar ze świeżo wyciskanymi sokami na warszawskiej ulicy... 42
  • Podatkowa gra w loterie 26 lut 2017, 21:00 Okres rozliczeniowy w pełni, samorządy stają więc na głowie, by ściągnąć do siebie jak największą liczbę podatników. Kuszą samochodami, skuterami, laptopami, a nawet wczasami. 47
  • Jak oszczędzać, żeby zarobić 26 lut 2017, 21:00 Michał Szafrański, twórca bloga Jakoszczedzacpieniadze.pl, w kwestiach finansowych jest autorytetem dla setek tysięcy Polaków. Przy okazji zarabia miliony. 50
  • Hossa Bessa 26 lut 2017, 21:00 Robot z PIT-em ill Gates chce opodatkować roboty tak samo jak ludzi. Mówi, że skoro pracownik fabryki, zarabiający 50 tys. dolarów, poświęca część swojego przychodu na podatek dochodowy, ubezpieczenie i inne daniny, to według niego... 53
  • Know How 26 lut 2017, 21:00 Zajrzeć w serce człowieka Słynny polski kardiolog prof. Dariusz Dudek na konferencji Microsoft Health Innovation Summit opowiedział, jakie możliwości dają okulary HoloLens w medycynie. HoloLens to komputer umieszczony w okularach, który ma... 54
  • Odwrócony VAT 26 lut 2017, 21:00 Wprowadzone w życie rozwiązania uszczelniające sprawiły, że przedsiębiorcy świadczący usługi budowlane muszą się liczyć z kolejnymi problemami związanymi z rozliczaniem VAT. 55
  • Drugie życie Schulza 26 lut 2017, 21:00 Człowiek pełen sprzeczności: niepijący od lat alkoholik, poliglota bez matury i lewicowy katolik ma szansę zostać kanclerzem Niemiec. Dla Polski byłby trudnym partnerem. 57
  • Bez granic 26 lut 2017, 21:00 Pod niemieckim butem BBC pokazało pierwszą część pięcioodcinkowego serialu opartego na popularnej w latach 70. powieści Lena Deightona pod tytułem „SS-GB”, opowiadającej alternatywną historię ostatniej wojny. Brytyjczycy... 62
  • Scenariusze wojny z Rosją 26 lut 2017, 21:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK Od ponad dwóch lat wielu ekspertów snuje możliwe scenariusze wojny w Europie. To konsekwencja nieprzewidzianej przez Zachód agresji Rosji na Ukrainę. Mnogość tych prognoz skłania do refleksji nad odpowiedzią, czy wojna... 63
  • Mieszkać po królewsku 26 lut 2017, 21:00 Choć popyt na luksusowe mieszkania w Polsce powoli rośnie, deweloperzy zbyt często nie rozumieją potrzeb zamożnych klientów. 64
  • Sercowe problemy 26 lut 2017, 21:00 60 proc. dorosłych Polaków ma podwyższone wartości cholesterolu we krwi. To prowadzi do miażdżycy i jej powikłań, m.in. zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu. 70
  • Po co drugi zawał? 26 lut 2017, 21:00 Ludzie boją się brać leki, ale nie obawiają się otyłości, braku ruchu, palenia papierosów. Dopiero zawał jest zimnym prysznicem, który cuci część pacjentów – mówi prof. Artur Mamcarz, kardiolog. 72
  • Cholesterol w spadku 26 lut 2017, 21:00 Hipercholesterolemia to dzisiaj najbardziej zaniedbany czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych wpływający na śmiertelność. 73
  • By serce pompowało 26 lut 2017, 21:00 O pompach, które wspomagają serce, najnowocześniejszych sposobach diagnostyki tego narządu i rehabilitacji hybrydowej mówi prof. Tomasz Hryniewiecki, dyrektor Instytutu Kardiologii w Aninie. 74
  • Oszustwo jest zaraźliwe 26 lut 2017, 21:00 Wejdziesz między wrony, kracz jak i one – przysłowia zawierają głęboką mądrość. Jeśli człowiek widzi oszusta, łatwiej mu samemu oszukiwać. Choć nie zawsze tak się dzieje. 76
  • Precz z caratem 26 lut 2017, 21:00 Bolszewicy twierdzili, że to oni obalili carat. Tak naprawdę zrobili to mieszkańcy Petersburga. Lenina nie było wtedy w Rosji. 80
  • Chcę być po jasnej stronie 26 lut 2017, 21:00 Dostała angaż w Teatrze Narodowym, ale rzuciła wszystko i wyjechała do Rosji. Karolina Gruszka lubi skakać na głęboką wodę. Podobnie jak grana przez nią tytułowa bohaterka filmu „Maria Skłodowska-Curie”. 82
  • Zabawa ponad granicami 26 lut 2017, 21:00 Kasia Moś (na fot.) będzie miała trudne zadanie. Historia pokazuje, że start w Eurowizji większość Polaków przerasta. A szkoda, bo to trampolina do wielkiej kariery. 86
  • Życie dzienne, życie nocne 26 lut 2017, 21:00 Ben Affleck wraca do złotej ery kina gangsterskiego. Nam mówi nie tylko o „Nocnym życiu”, które wkrótce ukaże się na DVD. 89
  • Affleck dla „Wprost”: Nie przeszkadza mi wysokie ryzyko tej profesji 27 lut 2017, 15:12 27 lutego Casey Affleck dostał Oscara za pierwszoplanową rolę w „Manchester by the sea”. Jego bratu, Benowi, podobna sztuka się nie udała, choć w przeszłości otrzymał Oscara za scenariusz do filmu „Buntownik z wyboru”. W rozmowie z Wprost Ben Affleck opowiada o tym, jak... 89
  • Robert Korzeniowski: To się państwu spodoba 26 lut 2017, 21:00 PIERWSZĄ KSIĄŻKĄ, JAKĄ CZYTAŁ MI OJCIEC, były „Dzieci kapitana Granta” Juliusza Verne’a. To ona zapoczątkowała mój zachwyt podróżami. Od dziecka marzyłem o odkrywaniu dzikich lądów. Kiedy miałem 12, 14 lat, przeczytałem... 91
  • Tworzę na tylnym siedzeniu 26 lut 2017, 21:00 Nazwisko Harlan Coben to niemal synonim kryminału. Po polsku właśnie wyszła jego nowa powieść „Już mnie nie oszukasz”. 92
  • Wydarzenie 26 lut 2017, 21:00 TEATR Stand up Polska Owacje na stojąco po „Klątwie” wskazują, że na większość widzów spektakl działa. Na mnie nie działa. Z dramatu Wyspiańskiego został w spektaklu zarys fabuły i może trzy wypowiedziane słowami autora sceny.... 94
  • Koniecznie! 26 lut 2017, 21:00 WYSTAWA Naginanie sztuki Kokosiński to malarz, który ucieka przed czystym malarstwem, a płótno chce zmusić do objęcia rzeczywistości taką, jaka jest – z całym jej natłokiem i bałaganem. Porusza się między różnymi nurtami sztuki.... 95
  • Powyżej średniej 26 lut 2017, 21:00 GRA Krwawa prawda Twórcy z Capcom postanowili odejść od głównej osi opowieści znanej z poprzednich odsłon „Resident Evil”. Koniec z japońskimi potworami dziwolągami! Siódma część to tradycyjny survival horror, jaki pokochaliśmy w... 96
  • Beatrix, wnuczka szefa III Rzeszy 26 lut 2017, 21:00 RYSZARD CZARNECKI Przed tygodniem pisałem o politycznych rodach, których przedstawiciele zasiadają w ławach Parlamentu Europejskiego. Zapowiedziałem, że napiszę o jeszcze jednej osobie, o której pies z kulawą nogą nie wie, bo nie jest... 98
  • Wytrwałość i sukces 26 lut 2017, 21:00 Początki reaktywacji Ursusa były trudne, ale podjął się Pan tego zadania, czy jakby miał Pan szansę kolejny raz zdecydować się na to wyzwanie, to podjąłby się Pan? Andrzej Zarajczyk, prezes POL-MOT Holding: Oczywiście tak.... 106
  • Persistence and success 26 lut 2017, 21:00 The reactivation process of the Ursus company was not easy at the beginning, but you took that challenge; if you had another chance to decide, would you make that effort? Of course. We became interested in taking control of Ursus 10 years ago,... 108
  • Warszawa XXI wieku – w poszukiwaniu przyszłości 26 lut 2017, 21:00 Warszawa XXI wieku kojarzy się przede wszystkim z komunikacyjnymi zatorami, remontami i przebudowami. Choć znajdzie się wielu malkontentów narzekających, że wciąż tu ciasno, wciąż za mało parkingów, za długo trwa budowa linii metra, że smog, że utrudnienia w ruchu, to nadal... 110
  • The Warsaw of the 21 st century – in search of the future 26 lut 2017, 21:00 The Warsaw of the 21 st century is associated mainly with congestion, road repairs and redevelopments. Although many people keep complaining that the city is too crowded, has too few parking spaces, the construction of the underground is taking... 111
  • Ogród XXI wieku 26 lut 2017, 21:00 Łazienki Królewskie 112
  • A Garden of the 21 st century 26 lut 2017, 21:00 On a space of 2.5 ha, a new Garden of the 21 st century is to be created as a continuation of the historic gardens of the 18th, 19th and 20th centuries. A new space for temporary exhibitions will allow the inclusion of the Royal Łazienki and... 113
  • Wciąż się rozwijamy 26 lut 2017, 21:00 Jakub Opara, prezes spółki PL.2012+, opowiada o filozofii biznesu operatora najnowocześniejszej areny wielofunkcyjnej w kraju – PGE Narodowego 114
  • We are still on a growth path 26 lut 2017, 21:00 Jakub Opara, President of PL.2012+, on the philosophy of business employed by the operator of Poland’s most advanced multifunctional arena – the “PGE Narodowy” stadium. 114
  • KRAKÓW Europejską Stolicą Spotkań 26 lut 2017, 21:00 Kraków jest stawiany za wzór miasta otwartego na świat. Przede wszystkim świadczy o tym milionowa rzesza turystów obierających rokrocznie Kraków jako destynację podróży i wypoczynku. W tym kontekście, nie można pominąć niemal 175.000... 116
  • KRAKÓW the European Capital of Meetings 26 lut 2017, 21:00 Kraków sets an example of a city open to the world. This is reflected, in particular, in the millions of tourists who each year choose Kraków as their travel destination and relaxation venue. In this context it is also worth noting that nearly... 117
  • Ekonomia współdzielenia 26 lut 2017, 21:00 W obecnym świecie opartym na społeczeństwie informacyjnym coraz trudniej przychodzi znalezienie atrakcyjnej niszy biznesowej. Tym ważniejsze jest uważne obserwowanie przemian społecznych i nowych trendów gospodarczych. Jednym z nowych... 118
  • Sharing economy 26 lut 2017, 21:00 In the current world, based on the information society, it is increasingly difficult to find an attractive business niche. Therefore, the careful observation of social and economic transformation is more & more important. One of the new trends... 118
  • Moleo – a New Vision of the E-Commerce Market 26 lut 2017, 21:00 Experts seem to agree that this year will be ground-breaking for e-commerce, both in Poland and globally. For the first time ever, the number of online purchases made by smartphone and tablet users is expected to be higher than from stationary... 119
  • Moleo – nowa wizja rynku e-commerce 26 lut 2017, 21:00 Eksperci są zgodni – ten rok będzie przełomowy dla branży e-commerce zarówno w Polsce, jak i na świecie. Po raz pierwszy w historii, liczba internetowych zakupów dokonywanych przez użytkowników smartfonów i tabletów ma być większa... 119

ZKDP - Nakład kontrolowany