Urologia niedofinansowana

Urologia niedofinansowana

Gdzie się leczyć?
Gdzie się leczyć?
Rak gruczołu krokowego to domena urologii – mówi dr hab. Artur A. Antoniewicz, krajowy konsultant w dziedzinie urologii.

Agnieszka Fedorczyk: Ilu Polaków choruje na raka prostaty?

Dr hab. Artur A. Antoniewicz: Rak gruczołu krokowego to drugi co do częstości występowania nowotwór złośliwy u mężczyzn. Stanowi ok. 20 proc. wszystkich nowotworów złośliwych i odpowiada za ok. 10 proc. zgonów u mężczyzn. Zachorowalność rośnie z wiekiem i wzrasta w ostatnich latach, ale jest ona w Polsce niższa niż w Europie Zachodniej. Co roku odnotowujemy w kraju ok. 14,5 tys. nowych przypadków nowotworu złośliwego prostaty. Prawdopodobieństwo przeżycia pięcioletniego w chwili rozpoznania przekracza 75 proc. Co roku z powodu raka stercza umiera ok. 6 tys. mężczyzn, w większości po 75. roku życia. Rak we wczesnej fazie rozwoju jest całkowicie wyleczalny. Warto zatem zalecać mężczyznom po 45. roku życia poddawanie się raz w roku profilaktycznemu badaniu prostaty przez urologa wraz z oznaczeniem stężenia PSA we krwi.

Jak są leczeni polscy pacjenci? Czy mają taki sam dostęp do terapii jak chorzy za granicą?

Rozpoznawaniem, oceną stopnia zaawansowania, wyborem strategii terapeutycznej i nadzorem nad przebiegiem leczenia chorych na raka gruczołu krokowego zajmuje się urolog, tj. specjalista w zakresie leczenia chorób układu moczowo-płciowego. Podstawą rozpoznania jest biopsja prostaty, a zasadniczym sposobem trwałej eliminacji nowotworu jest leczenie chirurgiczne. W Polsce wykonywanych jest ok. 4 tys. operacji radykalnego wycięcia gruczołu krokowego z powodu raka, z czego blisko ok. 40 proc. metodą laparoskopową. Chorzy, którzy nie kwalifikują się do operacji z przyczyn medycznych lub nie wyrażają zgody na leczenie chirurgiczne, powinni być kierowani do radioterapii. W Polsce szacunkowo tą metodą leczonych jest ok. 6 tys. chorych rocznie. Koszt radioterapii ponaddwukrotnie przewyższa koszt leczenia chirurgicznego.

Wedle danych NFZ za rok 2015, wydatki państwa na programy lekowe raka piersi wynosiły 322 mln zł, raka nerki 131 mln zł, a raka prostaty tylko 30 mln zł. Czy planuje pan działania wspierające pacjentów z rakiem gruczołu krokowego?

Nie można porównywać wydatków systemowych na programy lekowe w różnych co do liczebności i całkowicie odmiennych co do charakterystyki klinicznej i demograficznej populacjach chorych dotkniętych rakiem piersi, nerki i gruczołu krokowego. W przerzutowym raku prostaty funkcjonuje jeden program lekowy – dotyczy on octanu abirateronu w raku opornym na kastrację – podczas gdy w raku piersi i w przerzutowymraku nerki mamy wiele programów lekowych. Chorzy na raka stercza w Polsce mają zapewniony dostęp do hormonoterapii stosowanej w zaawansowanym raku gruczołu krokowego w postaci antyandrogenów, analogów i antagonistów LhRh, sterydów i bisfosfonianów. W ostatnich latach pojawiły się na świecie nowe leki, które mają znaczenie w końcowej fazie życia chorego i zmierzają do spowolnienia progresji choroby przerzutowej. Zastosowanie mają: enzalutamid, rad 223, kabazitaxel i sipuleucel-T. Efekt działania większości z nich polega na wydłużeniu przeżycia ogólnego o trzy-cztery miesiące w okresie dwóch-czterech lat leczenia. Trwają prace nad określeniem miejsca tych leków wśród metod dostępnych w systemie ochrony zdrowia w Polsce. Z pewnością będziemy podążać za przykładem innych krajów europejskich, włączając kolejne leki do programów lekowych. Ważne jest, by urolodzy mieli możliwość ich stosowania, gdyż obecnie leczenie w ramach tych programów mogą prowadzić wyłącznie ośrodki onkologiczne.

Jakie cele postawił pan, obejmując stanowisko konsultanta krajowego?

Wspólnie z Zarządem Głównym Polskiego Towarzystwa Urologicznego zmierzamy do przywrócenia urologii należnego jej miejsca w systemie ochrony zdrowia w Polsce. Polscy urolodzy prezentują wysokie, europejskie kwalifikacje, leczymy nowocześnie i skutecznie blisko 200 tys. chorych hospitalizowanych rocznie w oddziałach i klinikach urologicznych, wykonujemy porównywalną liczbę operacji i zabiegów. Niestety, wiele z nich nie jest refundowanych w sposób pozwalający na pokrycie rzeczywistych kosztów ich wykonania. Powstaje deficyt, który uniemożliwia inwestycje i rozwój urologii. W trosce o dobro chorych najwyższy czas zainwestować w urologię.

Okładka tygodnika WPROST: 22/2017
Artykuł został opublikowany w 22/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2017 (1788)

  • Wolność, równość, żona Macrona i koty prezesa 28 maj 2017, 20:00 Co za dziwna para! Jak tak można! Właściwie przez cały świat przetoczyła się dyskusja na temat różnicy wieku pomiędzy prezydentem Francji i starszą od niego małżonką. Nie brakowało komentarzy prześmiewczych albo zwyczajnie chamskich. Nasuwa mi się w tym miejscu analogia do... 3
  • Obraz tygodnia 28 maj 2017, 20:00 123 456 i „password” to najsłabsze hasła – stwierdziła firma SplashData po przyjrzeniu się 2 mln stosowanych haseł Przegrany Leo Messi Został prawomocnie skazany na 21 miesięcy więzienia (w zawieszeniu) za oszustwa podatkowe. Wygrany... 6
  • Niedyskrecje parlamentarne 28 maj 2017, 20:00 Donald T. spotkał się w Brukseli z Donaldem T., były polityka i drobne złośliwości SZEF MON ANTONI MACIEREWICZ MOŻE SIĘ CIESZYĆ, że ma tak zajadłego przeciwnika jak Platforma Obywatelska. Ostatnia akcja tej partii, czyli wotum... 8
  • Zdarzyło się jutro 28 maj 2017, 20:00 Opole w Kielcach, Trump w Tusk Tower i Misie Srysie. BIEDNY PREZYDENT OPOLA. On chyba na początku tylko nie chciał disco polo, a tu jak u niezapomnianego Kononowicza. Niczego nie będzie. A festiwal opolski odbędzie się w Kielcach. „GAZETA... 12
  • Info radar 28 maj 2017, 20:00 Polak jednak potrafi Nasza dyplomacja zaskakująco dobrze radzi sobie w staraniach o wejście Polski do Rady Bezpieczeństwa ONZ. Przed piątkowym głosowaniem nic nie jest jeszcze przesądzone. Mimo to Polska po 20 latach przerwy ma szansę na... 14
  • Prawo do wyboru – Wolne od GMO 28 maj 2017, 20:00 #WPROSTOBYWATELSKO RAFAŁ GÓRSKI 4 MAJA RUSZYŁY RZĄDOWE KONSULTACJE SPOŁECZNE W SPRAWIE PROJEKTU USTAWY, która zakłada ujednolicenie przepisów dotyczących znakowania żywności wolnej od organizmów genetycznie modyfikowanych (GMO). To... 15
  • Zacznij od Wodeckiego 28 maj 2017, 20:00 Chciałbym trafić na okładkę magazynu gejowskiego – mówił przed trzema laty w wywiadzie dla „Wprost”. Miał wtedy bardzo dobry czas, szykował się do wydania płyty „1976: A Space Odyssey”, nagranej z muzyczną grupą Mitch &... 16
  • Ta przeklęta innowacyjność! 28 maj 2017, 20:00 NIM SKOŃCZĘ PISAĆ TEN FELIETON, W RÓŻNYCH FIRMACH, W KORPORACJACH, NA SZKOLENIACH I W GABINETACH SŁOWO „innowacja”, „innowacyjność” padnie z tysiąc razy. I niestety, nie w pustkę. To słowo klucz nie tylko do gospodarki, ale i... 17
  • Bezkosztowe oburzenie 28 maj 2017, 20:00 W KRAJU LICZNYCH KŁOPOTÓW ZADZIWIA UWAGA, Z JAKĄ ZNACZNA CZĘŚĆ POLSKIEJ INTELIGENCJI ŚLEDZI AKTYWNOŚĆ ONR. Ekstrema narodowa jest w Polsce znacznie słabsza niż w Niemczech czy we Francji, a jednak nie tam, lecz tu jest ona przedmiotem... 17
  • Jak prezydent spał na budowie 28 maj 2017, 20:00 Andrzej Duda pod okiem BOR bawił w zakopiańskim hotelu Belvedere, który nie ma pozwolenia na użytkowanie, a przede wszystkim nie został odebrany przez strażaków. Sprawę badają już ABW i prokuratura. 19
  • Solidarny gest 28 maj 2017, 20:00 Nie namawiałam nikogo do bojkotu Opola, to były indywidualne decyzje samych artystów – mówi Kayah. 23
  • Zakazane piosenki 28 maj 2017, 20:00 W sprawie festiwalu w Opolu wypowiedzieli się niemal wszyscy. Można pomyśleć, że każdy chce tu coś ugrać. Mało kto jednak ma pomysł, jak uratować imprezę, która jest dla polskiej kultury prawdziwym skarbem. 24
  • Zostaliśmy ocenzurowani 28 maj 2017, 20:00 Dostaliśmy łatkę osób walczących z Kościołem. Nic bardziej błędnego! Przekaz zawarty na naszej płycie jest wręcz przeciwny! 26
  • Opole pod Grunwaldem 28 maj 2017, 20:00 Śniło mi się, że na urodziny babci zaprosiłam trzyosobowy boysband z ONR, choć babcia, odznaczona medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, już dawno nie żyje. Chłopcy byli bardzo sympatyczni, ubrani jak oddziały SA, tylko zamiast... 28
  • Wszystkie wojny Jacka Kurskiego 28 maj 2017, 20:00 Historia z niedoszłym festiwalem w Opolu nie tylko nie zmiotła Jacka Kurskiego ze stanowiska prezesa TVP, ale nawet go umocniła. – Teraz długo nie będzie go można odwołać – uważają politycy PiS. 30
  • Jak zabija policja 28 maj 2017, 20:00 Sprawa zabójstwa Igora Stachowiaka odsłania skrywaną od lat prawdę, że polska policja ciągle stosuje tortury. Zdaniem rzecznika praw obywatelskich potrzebna jest zmiana prawa. 32
  • Rutynowe przepychanki 28 maj 2017, 20:00 Opozycja żąda głowy wiceministra MSWiA Jarosława Zielińskiego, ale dymisji nie będzie. 35
  • Kongres rozwiązań przykryty buczeniem 28 maj 2017, 20:00 Szkoda, że buczenie i wyjście z sali zdominowały przekaz z kongresu prawników, bo potem działy się na nim rzeczy ważne. 36
  • Ferwor Szydło 28 maj 2017, 20:00 JAN ROKITA W reakcji na emocjonalne uniesienie, w jakie wpadła w Sejmie premier Beata Szydło, gorączka myślowa ogarnęła także opozycyjnych polityków i publicystów. Pani premier, ni z tego, ni z owego, zaczęła z trybuny sejmowej... 37
  • Armia narzędziem utrzymania władzy? 28 maj 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni W każdym państwie mieniącym się demokratycznym lub do tego miana aspirującym armia podlega politycznemu kierownictwu państwa, które jest kreatorem polityki bezpieczeństwa. W starych demokracjach jest to... 38
  • Duzi mogą więcej 28 maj 2017, 20:00 Nic dziwnego, że w naszych rankigach szpitali wygrywają placówki kliniczne. Są wizytówkami uczelni medycznych i przyciągają najlepszych ich absolwentów. 41
  • Urologia niedofinansowana 28 maj 2017, 20:00 Rak gruczołu krokowego to domena urologii – mówi dr hab. Artur A. Antoniewicz, krajowy konsultant w dziedzinie urologii. 44
  • W jakości siła 28 maj 2017, 20:00 Naszym celem jest wyleczenie pacjenta, a nie wykonanie procedur – mówi Jędrzej Litwiniuk, prezes CM Gamma. 45
  • Dobre leki to nie wszystko 4 wrz 2017, 3:00 Teva Pharmaceuticals od lat angażuje się w działania wspierające terapie pacjentów oraz służące poprawie jakości ich życia. 46
  • Wykryć raka 28 maj 2017, 20:00 Rozwój diagnostyki w onkologii to odpowiedź na wzrost liczby zachorowań – mówi Michał Milczarek, dyrektor Alab Laboratoria. 47
  • Chirurg z robotem 28 maj 2017, 20:00 Wykonujemy rocznie ponad 1500 operacji na otwartym sercu – mówi prof. Romuald Cichoń, prezes Medinetu. 48
  • Odmłodzić stawy 28 maj 2017, 20:00 O regeneracji stawów komórkami macierzystymi i systemie Q-graft® mówią Małgorzata Pilecka z kliniki Perfect Medica i dr Marek Krzemiński, prezes Orthos Clinic. Zespół lekarzy Orthos Clinic z Gdyni we współpracy z kliniką Perfect Medica z Gdańska byli pierwszymi w Polsce i... 50
  • Nie mamy żadnych kompleksów 28 maj 2017, 20:00 Pomagamy 4,5 tys. pacjentów rocznie – mówi prof. Sławomir Snela, kierownik Kliniki Ortopedii Szpitala nr 2 w Rzeszowie. 51
  • Szpital to ludzie 28 maj 2017, 20:00 Wykonujemy głównie operacje związane z nowotworami układu pokarmowego – mówią lekarze ze szpitala w Brzozowie. 52
  • Równi i równiejsi 28 maj 2017, 20:00 Wydawałoby się, że równość to oczywiste hasło. A jednak nie. W Polsce równość wprawdzie jest, ale nie dla wszystkich. 54
  • Za co kocha nas reszta świata 28 maj 2017, 20:00 Polskie meble, srebro i okręty. Sukcesy naszych eksporterów udowadniają, że Polska przestała być wyłącznie krajem wódki i kiełbasy. 60
  • Giełda potrzebuje spokoju 28 maj 2017, 20:00 Na warszawskiej giełdzie od początku roku można było zarobić 20 proc. – mówi Jarosław Grzywiński, szef GPW 66
  • Bezpieczeństwo w (małym) palcu 28 maj 2017, 20:00 Czy biometria zmieni oblicze bankowości? Dyskutowali o tym przedstawiciele świata nauki, biznesu oraz sektora bankowości podczas debaty zorganizowanej przez tygodnik „Wprost”. 68
  • Pomorskie Orły nagrodzone 28 maj 2017, 20:00 W Sopocie odbyła się kolejna gala, podczas której zostali uhonorowani przedsiębiorcy z województwa pomorskiego. 70
  • Pieniądz lubi ciszę 28 maj 2017, 20:00 Kulczykowie przekażą 100 mln zł na cele charytatywne. Taką wiadomość ogłosiła kilka dni temu, w imieniu swoim i brata, Dominika Kulczyk, zachęcając innych bogatych do dzielenia się majątkiem. Idea szlachetna, cel słuszny, tylko po co... 72
  • Lustro pokaże przyszłość zakupów 28 maj 2017, 20:00 Jeśli sądzicie, że zakupy w internecie doprowadzą do likwidacji sklepów stacjonarnych, może się okazać, że grubo się mylicie. 74
  • Jak w rajdówce 28 maj 2017, 20:00 Na początku czerwca zadebiutuje w Polsce DiRT 4. To kontynuacja kultowej serii Colin McRae Rally. Czyli, krótko mówiąc, ostra jazda rajdówką w terenie. Weźmiemy udział w bezpardonowych zawodach rallycross, opartych o licencję FIA World... 76
  • Biuro kluczem do rozwoju biznesu 28 maj 2017, 20:00 Rynek nieruchomości jest ściśle związany z rozwojem ekonomicznym Polski. Rosnące zasoby powierzchni biurowych to odpowiedź na ekspansję polskich firm oraz chęć zagranicznych korporacji do wybierania Polski, jako dobrego miejsca do prowadzenia biznesu. Atrakcyjne biuro to... 78
  • Czy zakup mieszkania na wynajem się opłaca? 28 maj 2017, 20:00 Coraz więcej Polaków rozważa zakup mieszkania na wynajem jako alternatywę dla lokowania oszczędności w bankach. Statystyki pokazują, że może to być dobry pomysł, lecz należy pamiętać, że wyższe odsetki wiążą się z ryzykiem. 80
  • Klimatyzacja w budynkach zabytkowych 28 maj 2017, 20:00 Instalowanie systemów klimatyzacji w budynkach zabytkowych może być sporym utrudnieniem, bowiem budynki tego typu znajdują się pod ścisłą ochroną konserwatora zabytków. Oznacza to, że instalowanie jakichkolwiek urządzeń – także agregatów klimatyzacyjnych na elewacji lub na... 82
  • W biznesie wygrywają twórcy idei, a nie podwykonawcy 28 maj 2017, 20:00 Innowacje są niezbędnym czynnikiem rozwoju przedsiębiorstw i gospodarki jako całości. Liczę, że przełamanie negatywnego trendu w inwestycjach będzie się wiązać z większym ukierunkowaniem na innowacyjność polskich przedsiębiorstw – mówi Maciej Sus, Dyrektor Departamentu Klienta... 84
  • Wynajem długoterminowy aut rośnie 28 maj 2017, 20:00 Zgodnie z danymi opublikowanymi przez Polski Związek Wynajmu i Leasingu Pojazdów (PZWLP), w I kw. 2017 r. rynek wynajmu długoterminowego aut w Polsce urósł o 13,2% r/r. Tempo wzrostu było aż 1,5-krotnie wyższe niż rok wcześniej. 85
  • Sieci wodociągowe przyszłości 28 maj 2017, 20:00 Automatyczne wykrywanie awarii – tak nowoczesne technologie usprawnią działanie firm wodociągowych. 87
  • Kogo obchodzi Manchester? 28 maj 2017, 20:00 22 zabitych, dziesiątki rannych, w tym wiele dzieci. Kolejna z serii masakr dokonywanych w Europie potwierdza bezradność i rosnącą obojętność wobec terrorystów. 89
  • Polowanie na prezydenta 28 maj 2017, 20:00 Pierwsza podróż zagraniczna Donalda Trumpa okazała się sukcesem, ale amerykańska lewica robi wszystko, żeby prezydent nie dokończył kadencji. 91
  • Wersal dla Putina 28 maj 2017, 20:00 Francuskie dąsy na Rosję były ważnym elementem prezydenckiej kampanii nad Sekwaną. Jej zwycięzca, Emmanuel Macron kreował się na zdecydowanego przeciwnika Moskwy. Padały oskarżenia o ingerowanie w kampanię wyborczą. Wbrew opinii... 93
  • Pięć sposobów na fake newsy 28 maj 2017, 20:00 Naukowcy alarmują: fake newsy to potężne wyzwanie stojące przed światem. 94
  • Dzieci, które zmieniały świat 28 maj 2017, 20:00 Walczyły o wolność, dostęp do edukacji i równouprawnienie, czasem płacąc za to najwyższą cenę. 98
  • Restauracja spod znaku ryb 28 maj 2017, 20:00 Serwowanie owoców morza i ryb morskich świeżych i najwyższej jakości. To cel, który postawili sobie właściciele warszawskiej restauracji L’Arc Varsovie. 102
  • Moore. Roger Moore 28 maj 2017, 20:00 Jako James Bond, w którego wcielił się aż siedem razy, stawił czoła wszystkiemu. Z chorobą również walczył dzielnie i do końca. 104
  • Realia przed fikcją 28 maj 2017, 20:00 Na festiwalu w Cannes artyści próbowali zrozumieć okaleczoną Europę. Ale i pytali, jaki świat odziedziczą nastolatkowie. 108
  • Koniec z gablotami 28 maj 2017, 20:00 Spór o Muzeum II Wojny Światowej przysłonił fakt, że w Polsce trwa muzealny boom – w udanych budynkach lokują się dobre wystawy. 110
  • Wydarzenie 28 maj 2017, 20:00 MUZYKA Ludzie w maskach Beatlesi mieli swoje alter ego w Orkiestrze Klubu Samotnych Serc; na przełomie wieków Damon Albarn ze wspólnikiem powołali do życia komiksowy zespół, który okazał się być wyjątkowo ponadczasowym projektem.  To... 113
  • Koniecznie! 28 maj 2017, 20:00 teatr 114
  • Powyżej średniej 28 maj 2017, 20:00 KSIĄŻKA Mafiosi i Indianie „DEMASKATOR” TO NAJWIĘKSZY OD LAT SUKCES JOHNA GRISHAMA, mistrza prawniczych thrillerów. Sukces, dodajmy, zasłużony. Pisarz osnuł akcję książki wokół należącego do Indian kasyna na Florydzie. To... 115
  • Nietrafny wybór 28 maj 2017, 20:00 Bez entuzjazmu KSIĄŻKA Autorka superbestsellera „Dziewczyna z pociągu” wraca z nową książką. Tamten tytuł sprzedał się w 20 mln egzemplarzy, a jego sukces potwierdziła hollywoodzka adaptacja z Emily Blunt. Szczerze mówiąc, był to... 116
  • Z Warszawy do Wenecji 28 maj 2017, 20:00 Od połowy maja do 26 listopada trwa 57. Biennale w Wenecji – jeden z najważniejszych i największych międzynarodowych festiwali sztuki współczesnej. 118
  • Andrzej Smolik & Kev Fox: To się państwu spodoba 28 maj 2017, 20:00 AS: PRÓBOWAŁEM ZAPRZYJAŹNIĆ SIĘ Z AUDIOBOOKAMI, ALE MAM POKRĘTNĄ NATURĘ: JEŚLI COŚ CZYTAM, to lubię to szybko skończyć. Audiobooków słuchałem w samochodzie, a przecież w aucie rozmawia się przez telefon, wysiada, tankuje, to... 120
  • Waszyngton, czyli „Poland” 28 maj 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Ju-Es-Ej”, „Ju-Es-Ej”! Piszę te słowa w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Piszę między spotkaniami z jednym, drugim, trzecim kongresmenem a kolejnym: z szefem jednej z komisji Senatu USA. Bardzo lubię... 122
  • Zmiany na polskim rynku usług domów maklerskich w okresie 1991–2017 28 maj 2017, 20:00 Pierwsza sesja giełdowa w Polsce odbyła się 16 kwietnia 1991 roku. Od tego momentu polski rynek kapitałowy zaczął rozwijać się w ogromnym tempie, stając się obecnie wiodącym w regionie Europy środkowo-wschodniej. Rozwój rynku kapitałowego polegał m.in. na zwiększaniu liczby... 127
  • Budowanie portfela inwestycyjnego – jak zacząć? 28 maj 2017, 20:00 Po długich miesiącach marazmu, a nawet okresowej bessy, na GPW wreszcie zaczęło się dziać. Po bardzo burzliwym ubiegłym roku, który przyniósł wiele zaskakujących rozstrzygnięć na arenie polityczno-gospodarczej (m.in. Brexit, wybór Donalda Trumpa na prezydenta USA), już pod... 128
  • Od mechanicznego krosna do algorytmów inwestycyjnych 28 maj 2017, 20:00 Rok 1745. Jacques de Vaucanson, zatrudniony przez ówczesnego króla Francji jako inspektor tamtejszego przemysłu jedwabniczego, rozpoczął pracę nad pierwszym zautomatyzowanym krosnem tkackim. Wcześniej, w 1732 roku stworzył on pierwszy... 129
  • Czy sztuczna inteligencja zastąpi CFO? 28 maj 2017, 20:00 Sztuczna inteligencja – termin, który jeszcze nie tak dawno kojarzony był z dziedziną naukową bardziej z pogranicza science-fiction, aniżeli z realnym i praktycznym wykorzystaniem jej możliwości. 130
  • Reputacja w czasach kryzysu zaufania 28 maj 2017, 20:00 Według ostatniego indeksu zaufania Edelmana żyjemy w czasach kryzysu dobrej opinii na temat instytucji publicznych, mediów oraz dużych firm. W przypadku instytucji publicznych zanotowano spadek w 21 na 28 badanych państw, co finalnie oznacza że 2 na 3 kraje uznano za nieufne. 131

ZKDP - Nakład kontrolowany