Pięć sposobów na fake newsy

Pięć sposobów na fake newsy

Fake news (zdj. ilustracyjne)
Fake news (zdj. ilustracyjne) / Źródło: Fotolia / Ingo Bartussek
Naukowcy alarmują: fake newsy to potężne wyzwanie stojące przed światem.

Tomasz Michalik

Niektóre fałszywe informacje brzmią zabawnie. Na przykład ta sprzed kilkunastu dni: „Wyłudzali odszkodowania, wylewając na siebie gorący rosół”. Inne – choć głupie, są niegroźne. Jak choćby podana przez jeden z poważnych polskich portali wiadomość, że na Borneo orangutan zgwałcił Irlandczyka. Ale tak naprawdę fake newsy to poważny problem, który odciska już swoje piętno na życiu politycznym. Grupa posłów PiS z Dominikiem Tarczyńskim na czele pracuje właśnie nad projektem ustawy wprowadzającej drakońskie kary za generowanie fałszywych informacji w sieci. Do walki ze zjawiskiem włączył się też Parlament Europejski. Ale tak naprawdę przed plagą nieprawdziwych wiadomości musimy się obronić sami. Aby nie dać się oszukać, warto poznać przyczyny, dla których nasz umysł podatny jest na fałsz.

Ocena wiarygodności

Debata na ten temat rozpoczęła się na dobre w 2016 r. po referendum w sprawie wystąpienia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej oraz wyborach prezydenckich w Stanach Zjednoczonych. Okazało się bowiem, że fake newsy miały istotny wpływ na wyniki głosowania w obu krajach. Jak pokazali Hunt Allcott z Uniwersytetu w Nowym Yorku oraz Matthew Gentzkow z Uniwersytetu Stanforda, na trzy miesiące przed wyborami prezydenckimi w USA nierzetelne informacje przedstawiające w dobrym świetle Donalda Trumpa były udostępniane 30 mln razy, a te faworyzujące Hillary Clinton niecałe 8 mln razy. I choć tylko 14 proc. badanych zadeklarowało, że media społecznościowe były podstawowym źródłem informacji o kampanii wyborczej, a zaledwie połowa osób, które pamiętały nieprawdziwe wiadomości, wierzyła w ich treść, fałszywe informacje stanowią potężne wyzwanie. Przykład? Po przeczytaniu nieprawdziwej wiadomości o wykorzystywaniu seksualnym dzieci przez sztabowców Hillary Clinton do jednej z waszyngtońskich pizzerii, w której dziać miał się proceder, przybył z bronią w ręku 28-letni Edgar Welch chcący przeprowadzić własne śledztwo w tej sprawie. Tragedia była o włos. Nic dziwnego, że do akcji przyłączają się także społecznościowi giganci, tacy jak Google i Facebook, którzy tworzą systemy oceny wiarygodności wiadomości. Najlepszą bronią przed nimi jest poznanie przyczyn, które powodują, że jesteśmy podatni na wiadomości bez pokrycia. Oto pięć czynników, które sprawiają, że nierzetelne informacje bierzemy za prawdę.

Po pierwsze: nie patrz na liczbę udostępnień

W sierpniu 2016 r. Steven Sloman i Nathaniel Rabb opublikowali wyniki eksperymentu dotyczącego społecznego nabywania wiedzy. W badaniach Sloman i Rabb wzięło udział 700 wolontariuszy, którzy mieli za zadanie ocenić poziom zrozumienia tekstu dotyczącego nowo odkrytego zjawiska określanego mianem deszczu helowego. Badani byli podzieleni na dwie grupy. Jedna z grup otrzymała informację, że zjawisko, które opisuje tekst, nie jest jeszcze w pełni wyjaśnione przez naukowców. Druga – że opisywane zjawisko jest już doskonale badaczom znane. Okazało się, że osoby, którym powiedziano, że zjawisko deszczu helowego nie jest w pełni rozpoznane, znacznie gorzej oceniały swój poziom rozumienia tekstu. Dlaczego? Bo nasza wiedza jest silnie zależna od kontekstu społecznego. Jeżeli wszyscy wokoło zgadzają się z czymś lub też deklarują, że coś jest dla nich zrozumiałe, to istnieje większa szansa, że i my zaakceptujemy daną wiadomość. Nie bez powodu fake newsy święcą tryumfy w mediach społecznościowych. Nieprawdziwy post, który jest wielokrotnie udostępniany, automatycznie zyskuje na wartości. Jak wskazują psycholodzy ewolucyjni, plotkowanie i rozsiewanie nieprawdziwych informacji występuje w wielu kulturach. To powszechny środek służący osiąganiu różnych celów. Nieprawdziwe informacje pojawiające się w społecznościach internetowych, które są rozszerzeniem relacji istniejących w świecie offline, to zatem w pewnym sensie norma. Cała sztuka polega na tym, by pamiętać, że to, co powszechnie aprobowane, nie zawsze musi być prawdziwe.

Po drugie: uważaj na prosty przekaz

Rzeczywistość z reguły nie jest czarno-biała, jednak właśnie taki obraz świata preferuje nasz umysł. Według znanej psychologicznej zasady zaproponowanej przez Susan Fiske i Shelley Taylor ludzie to informacyjni skąpcy, którzy wolą mniej danych niż ich przesyt. Dlaczego tak się dzieje? Wszystko przez to, że nasze zdolności do przetwarzania informacji są ograniczone. W każdej chwili do naszych zmysłów dociera wiele różnych bodźców. Nasz umysł nie jest jednak w stanie analizować ich wszystkich. Stąd też tworzy uproszczone modele rzeczywistości. Pomija niektóre informacje, zastępując je posiadanymi już wcześniej danymi.

Choć lubimy myśleć o sobie jako o osobach myślących racjonalnie, na co dzień nasze wnioskowania dalekiesą od akademickich standardów. Działamy na podstawie wybiórczych danych, podejmując decyzje na podstawie uproszczonych schematów wnioskowań. Fake newsy są więc atrakcyjne dla naszej natury. To przecież w dużej mierze informacje, które podają jasny obraz rzeczywistości. Już ich tytuły mówią zazwyczaj wszystko! Nic więc dziwnego, że mamy tendencję do brania ich za prawdę. Uproszczone, a często przez to nieprawdziwe informacje, są nam bliższe niż skomplikowane wyjaśnienia. Jak się przed tym bronić? Im bardziej sensacyjny, czarno-biały i upraszczający rzeczywistość news, tym bardziej powinna się nam zapalić czerwona lampka.

Po trzecie: nie ufaj swoim poglądom

Przetwarzanie informacji nigdy nie jest bezinteresowne. Towarzyszy mu mniej lub bardziej uświadamiana motywacja. Bardzo często taką motywacją może być chęć potwierdzenia swojego światopoglądu. Zjawisko to opisał już w latach 50. XX w. psycholog społeczny Leon Festinger. Przeprowadzone przez niego badania nad członkami sekty kierowanej przez Dorothy Martin wykazały, że mimo szeregu danych przeczących tezom głoszonym przez Martin jej wyznawcy wierzyli w jej proroctwa coraz mocniej. Wszystko przez sposób działania naszego umysłu, który w sytuacji dopływu sprzecznych informacji faworyzuje te, które są zgodne z wcześniejszymi przekonaniami.

Zjawisko opisane przez Festingera dotyczy nie tylko sfery religijnej. Jak pokazali Hunt Allcott i Matthew Gentzkow, autorzy wspomnianych już badań omawiających wybory prezydenckie w USA, zwolennicy określonych kandydatów o wiele częściej wierzyli w nieprawdziwe informacje na ich temat, jeśli te były zgodne z ich sympatiami politycznymi. Fenomen ten określany jest w nauce jako rozumowanie umotywowane (motivated reasoning) i oznacza, ni mniej, ni więcej to, że w naszym myśleniu jesteśmy stronniczy i podświadomiestaramy się uzasadnić z góry założone tezy. Nie wszystko jednak stracone. Jak przekonuje psycholog Adam Waytz, jeśli ludzie zdają sobie sprawę ze stronniczości systemu poznawczego, częściej w sposób uważny przetwarzają docierające do nich wiadomości.

Po czwarte: pamiętaj, że złość zaciemnia prawdę

Według sondaży w 2013 r. 64 proc. republikanów twierdziło, że prawdopodobnym jest, iż Barack Obama ukrywa, że nie urodził się w Stanach Zjednoczonych. W tym samym czasie 58 proc. republikanów stwierdziło również, że odczuwa złość na politykę prowadzoną przez Obamę. News o braku amerykańskiego pochodzenia przez byłego prezydenta USA został zmyślony. Co ma jednak wspólnego złość z wiarą w nieprawdziwe informacje? Bardzo dużo! W 2015 r. Brian Weeks, profesor nauk o komunikacji na Uniwersytecie w Michigan, opublikował artykuł dotyczący wpływu emocji na przetwarzanie nieprawdziwych wiadomości dotyczących polityki. W badaniu Weeksa wzięło udział ponad 750 uczestników, którzy mieli za zadanie ocenić wiarygodność pokazywanych im informacji. Badanych podzielono na dwie grupy. Pierwsza proszona była o napisanie krótkiej wypowiedzi na temat tego, czego się boją lub co ich złości w polityce migracyjnej oraz dotyczącej kary śmierci. Druga grupa miała za zadanie napisać o czymś, co sprawia, że są zrelaksowani. Okazało się, że osoby, które były w stanie złości, o wiele częściej ulegały fałszywym informacjom, bazując na swoich przesądach politycznych, niż osoby w stanie relaksu. Oczywiście emocje towarzyszą nam na co dzień. Klucz do uniknięcia manipulacji leży zatem nie tyle w pozbywaniu się emocji, ile w weryfikowaniu informacji, które potwierdzają nasze negatywne emocje. I w szukaniu różnych źródeł na dany temat.

Po piąte: uważaj na liczby, zwłaszcza duże

Wydaje się, że nie może być nic bardziej jednoznacznego i naukowego niż liczby. Manipulacje na danych numerycznych to jednak jeden z filarów fake newsów. Najczęstsze grzechy główne? – procenty, które udają tłumy, i uogólnienia, które nie mają żadnych podstaw. Przykład? Można powiedzieć, że trzy z pięciu badanych osób zgadza się z jakimś twierdzeniem. Ale można też napisać, że aż 60 proc. Formalnie nie jest to kłamstwo, a stwarza iluzję większości. Podobnie jest z uogólnionymi twierdzeniami. Stwierdzenie, że badanie przeprowadzono na dużej próbie – to jeszcze za mało. Kluczowe jest pytanie, jak bardzo zróżnicowana była badana grupa. By mówić o poglądzie większości, nie wystarczy duży zbiór danych, powinien być on także reprezentatywny dla danej populacji. Skąd tendencja do pomyłek w analizowaniu liczb? Jak wskazują badania prowadzone nad wyborami konsumenckimi, jesteśmy mocno podatni na duże liczby. Prosty przykład to zakup pizzy. Jak pokazał Krider i współpracownicy, jesteśmy w stanie zapłacić więcej za identyczną pizzę, jeśli jej rozmiar podany jest w centymetrach kwadratowych (setki centymetrów) niż gdy mamy podaną jej średnicę (kilkanaście centymetrów). Ujmując w dużym uproszczeniu, im większa liczba, tym uważamy, że jest lepiej, choć rzeczywistość może temu przeczyć. Twarde dane to istotny punkt wielu informacji. Aby jednak unikać pomyłek, jeszcze ważniejsze od liczb powinno być sprawdzenie, co tak naprawdę się za nimi kryje. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 22/2017
Więcej możesz przeczytać w 22/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2017 (1788)

  • Wolność, równość, żona Macrona i koty prezesa 28 maj 2017, 20:00 Co za dziwna para! Jak tak można! Właściwie przez cały świat przetoczyła się dyskusja na temat różnicy wieku pomiędzy prezydentem Francji i starszą od niego małżonką. Nie brakowało komentarzy prześmiewczych albo zwyczajnie chamskich. Nasuwa mi się w tym miejscu analogia do... 3
  • Obraz tygodnia 28 maj 2017, 20:00 123 456 i „password” to najsłabsze hasła – stwierdziła firma SplashData po przyjrzeniu się 2 mln stosowanych haseł Przegrany Leo Messi Został prawomocnie skazany na 21 miesięcy więzienia (w zawieszeniu) za oszustwa podatkowe. Wygrany... 6
  • Niedyskrecje parlamentarne 28 maj 2017, 20:00 Donald T. spotkał się w Brukseli z Donaldem T., były polityka i drobne złośliwości SZEF MON ANTONI MACIEREWICZ MOŻE SIĘ CIESZYĆ, że ma tak zajadłego przeciwnika jak Platforma Obywatelska. Ostatnia akcja tej partii, czyli wotum... 8
  • Zdarzyło się jutro 28 maj 2017, 20:00 Opole w Kielcach, Trump w Tusk Tower i Misie Srysie. BIEDNY PREZYDENT OPOLA. On chyba na początku tylko nie chciał disco polo, a tu jak u niezapomnianego Kononowicza. Niczego nie będzie. A festiwal opolski odbędzie się w Kielcach. „GAZETA... 12
  • Info radar 28 maj 2017, 20:00 Polak jednak potrafi Nasza dyplomacja zaskakująco dobrze radzi sobie w staraniach o wejście Polski do Rady Bezpieczeństwa ONZ. Przed piątkowym głosowaniem nic nie jest jeszcze przesądzone. Mimo to Polska po 20 latach przerwy ma szansę na... 14
  • Prawo do wyboru – Wolne od GMO 28 maj 2017, 20:00 #WPROSTOBYWATELSKO RAFAŁ GÓRSKI 4 MAJA RUSZYŁY RZĄDOWE KONSULTACJE SPOŁECZNE W SPRAWIE PROJEKTU USTAWY, która zakłada ujednolicenie przepisów dotyczących znakowania żywności wolnej od organizmów genetycznie modyfikowanych (GMO). To... 15
  • Zacznij od Wodeckiego 28 maj 2017, 20:00 Chciałbym trafić na okładkę magazynu gejowskiego – mówił przed trzema laty w wywiadzie dla „Wprost”. Miał wtedy bardzo dobry czas, szykował się do wydania płyty „1976: A Space Odyssey”, nagranej z muzyczną grupą Mitch &... 16
  • Ta przeklęta innowacyjność! 28 maj 2017, 20:00 NIM SKOŃCZĘ PISAĆ TEN FELIETON, W RÓŻNYCH FIRMACH, W KORPORACJACH, NA SZKOLENIACH I W GABINETACH SŁOWO „innowacja”, „innowacyjność” padnie z tysiąc razy. I niestety, nie w pustkę. To słowo klucz nie tylko do gospodarki, ale i... 17
  • Bezkosztowe oburzenie 28 maj 2017, 20:00 W KRAJU LICZNYCH KŁOPOTÓW ZADZIWIA UWAGA, Z JAKĄ ZNACZNA CZĘŚĆ POLSKIEJ INTELIGENCJI ŚLEDZI AKTYWNOŚĆ ONR. Ekstrema narodowa jest w Polsce znacznie słabsza niż w Niemczech czy we Francji, a jednak nie tam, lecz tu jest ona przedmiotem... 17
  • Jak prezydent spał na budowie 28 maj 2017, 20:00 Andrzej Duda pod okiem BOR bawił w zakopiańskim hotelu Belvedere, który nie ma pozwolenia na użytkowanie, a przede wszystkim nie został odebrany przez strażaków. Sprawę badają już ABW i prokuratura. 19
  • Solidarny gest 28 maj 2017, 20:00 Nie namawiałam nikogo do bojkotu Opola, to były indywidualne decyzje samych artystów – mówi Kayah. 23
  • Zakazane piosenki 28 maj 2017, 20:00 W sprawie festiwalu w Opolu wypowiedzieli się niemal wszyscy. Można pomyśleć, że każdy chce tu coś ugrać. Mało kto jednak ma pomysł, jak uratować imprezę, która jest dla polskiej kultury prawdziwym skarbem. 24
  • Zostaliśmy ocenzurowani 28 maj 2017, 20:00 Dostaliśmy łatkę osób walczących z Kościołem. Nic bardziej błędnego! Przekaz zawarty na naszej płycie jest wręcz przeciwny! 26
  • Opole pod Grunwaldem 28 maj 2017, 20:00 Śniło mi się, że na urodziny babci zaprosiłam trzyosobowy boysband z ONR, choć babcia, odznaczona medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, już dawno nie żyje. Chłopcy byli bardzo sympatyczni, ubrani jak oddziały SA, tylko zamiast... 28
  • Wszystkie wojny Jacka Kurskiego 28 maj 2017, 20:00 Historia z niedoszłym festiwalem w Opolu nie tylko nie zmiotła Jacka Kurskiego ze stanowiska prezesa TVP, ale nawet go umocniła. – Teraz długo nie będzie go można odwołać – uważają politycy PiS. 30
  • Jak zabija policja 28 maj 2017, 20:00 Sprawa zabójstwa Igora Stachowiaka odsłania skrywaną od lat prawdę, że polska policja ciągle stosuje tortury. Zdaniem rzecznika praw obywatelskich potrzebna jest zmiana prawa. 32
  • Rutynowe przepychanki 28 maj 2017, 20:00 Opozycja żąda głowy wiceministra MSWiA Jarosława Zielińskiego, ale dymisji nie będzie. 35
  • Kongres rozwiązań przykryty buczeniem 28 maj 2017, 20:00 Szkoda, że buczenie i wyjście z sali zdominowały przekaz z kongresu prawników, bo potem działy się na nim rzeczy ważne. 36
  • Ferwor Szydło 28 maj 2017, 20:00 JAN ROKITA W reakcji na emocjonalne uniesienie, w jakie wpadła w Sejmie premier Beata Szydło, gorączka myślowa ogarnęła także opozycyjnych polityków i publicystów. Pani premier, ni z tego, ni z owego, zaczęła z trybuny sejmowej... 37
  • Armia narzędziem utrzymania władzy? 28 maj 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni W każdym państwie mieniącym się demokratycznym lub do tego miana aspirującym armia podlega politycznemu kierownictwu państwa, które jest kreatorem polityki bezpieczeństwa. W starych demokracjach jest to... 38
  • Duzi mogą więcej 28 maj 2017, 20:00 Nic dziwnego, że w naszych rankigach szpitali wygrywają placówki kliniczne. Są wizytówkami uczelni medycznych i przyciągają najlepszych ich absolwentów. 41
  • Urologia niedofinansowana 28 maj 2017, 20:00 Rak gruczołu krokowego to domena urologii – mówi dr hab. Artur A. Antoniewicz, krajowy konsultant w dziedzinie urologii. 44
  • W jakości siła 28 maj 2017, 20:00 Naszym celem jest wyleczenie pacjenta, a nie wykonanie procedur – mówi Jędrzej Litwiniuk, prezes CM Gamma. 45
  • Dobre leki to nie wszystko 4 wrz 2017, 3:00 Teva Pharmaceuticals od lat angażuje się w działania wspierające terapie pacjentów oraz służące poprawie jakości ich życia. 46
  • Wykryć raka 28 maj 2017, 20:00 Rozwój diagnostyki w onkologii to odpowiedź na wzrost liczby zachorowań – mówi Michał Milczarek, dyrektor Alab Laboratoria. 47
  • Chirurg z robotem 28 maj 2017, 20:00 Wykonujemy rocznie ponad 1500 operacji na otwartym sercu – mówi prof. Romuald Cichoń, prezes Medinetu. 48
  • Odmłodzić stawy 28 maj 2017, 20:00 O regeneracji stawów komórkami macierzystymi i systemie Q-graft® mówią Małgorzata Pilecka z kliniki Perfect Medica i dr Marek Krzemiński, prezes Orthos Clinic. Zespół lekarzy Orthos Clinic z Gdyni we współpracy z kliniką Perfect Medica z Gdańska byli pierwszymi w Polsce i... 50
  • Nie mamy żadnych kompleksów 28 maj 2017, 20:00 Pomagamy 4,5 tys. pacjentów rocznie – mówi prof. Sławomir Snela, kierownik Kliniki Ortopedii Szpitala nr 2 w Rzeszowie. 51
  • Szpital to ludzie 28 maj 2017, 20:00 Wykonujemy głównie operacje związane z nowotworami układu pokarmowego – mówią lekarze ze szpitala w Brzozowie. 52
  • Równi i równiejsi 28 maj 2017, 20:00 Wydawałoby się, że równość to oczywiste hasło. A jednak nie. W Polsce równość wprawdzie jest, ale nie dla wszystkich. 54
  • Za co kocha nas reszta świata 28 maj 2017, 20:00 Polskie meble, srebro i okręty. Sukcesy naszych eksporterów udowadniają, że Polska przestała być wyłącznie krajem wódki i kiełbasy. 60
  • Giełda potrzebuje spokoju 28 maj 2017, 20:00 Na warszawskiej giełdzie od początku roku można było zarobić 20 proc. – mówi Jarosław Grzywiński, szef GPW 66
  • Bezpieczeństwo w (małym) palcu 28 maj 2017, 20:00 Czy biometria zmieni oblicze bankowości? Dyskutowali o tym przedstawiciele świata nauki, biznesu oraz sektora bankowości podczas debaty zorganizowanej przez tygodnik „Wprost”. 68
  • Pomorskie Orły nagrodzone 28 maj 2017, 20:00 W Sopocie odbyła się kolejna gala, podczas której zostali uhonorowani przedsiębiorcy z województwa pomorskiego. 70
  • Pieniądz lubi ciszę 28 maj 2017, 20:00 Kulczykowie przekażą 100 mln zł na cele charytatywne. Taką wiadomość ogłosiła kilka dni temu, w imieniu swoim i brata, Dominika Kulczyk, zachęcając innych bogatych do dzielenia się majątkiem. Idea szlachetna, cel słuszny, tylko po co... 72
  • Lustro pokaże przyszłość zakupów 28 maj 2017, 20:00 Jeśli sądzicie, że zakupy w internecie doprowadzą do likwidacji sklepów stacjonarnych, może się okazać, że grubo się mylicie. 74
  • Jak w rajdówce 28 maj 2017, 20:00 Na początku czerwca zadebiutuje w Polsce DiRT 4. To kontynuacja kultowej serii Colin McRae Rally. Czyli, krótko mówiąc, ostra jazda rajdówką w terenie. Weźmiemy udział w bezpardonowych zawodach rallycross, opartych o licencję FIA World... 76
  • Biuro kluczem do rozwoju biznesu 28 maj 2017, 20:00 Rynek nieruchomości jest ściśle związany z rozwojem ekonomicznym Polski. Rosnące zasoby powierzchni biurowych to odpowiedź na ekspansję polskich firm oraz chęć zagranicznych korporacji do wybierania Polski, jako dobrego miejsca do prowadzenia biznesu. Atrakcyjne biuro to... 78
  • Czy zakup mieszkania na wynajem się opłaca? 28 maj 2017, 20:00 Coraz więcej Polaków rozważa zakup mieszkania na wynajem jako alternatywę dla lokowania oszczędności w bankach. Statystyki pokazują, że może to być dobry pomysł, lecz należy pamiętać, że wyższe odsetki wiążą się z ryzykiem. 80
  • Klimatyzacja w budynkach zabytkowych 28 maj 2017, 20:00 Instalowanie systemów klimatyzacji w budynkach zabytkowych może być sporym utrudnieniem, bowiem budynki tego typu znajdują się pod ścisłą ochroną konserwatora zabytków. Oznacza to, że instalowanie jakichkolwiek urządzeń – także agregatów klimatyzacyjnych na elewacji lub na... 82
  • W biznesie wygrywają twórcy idei, a nie podwykonawcy 28 maj 2017, 20:00 Innowacje są niezbędnym czynnikiem rozwoju przedsiębiorstw i gospodarki jako całości. Liczę, że przełamanie negatywnego trendu w inwestycjach będzie się wiązać z większym ukierunkowaniem na innowacyjność polskich przedsiębiorstw – mówi Maciej Sus, Dyrektor Departamentu Klienta... 84
  • Wynajem długoterminowy aut rośnie 28 maj 2017, 20:00 Zgodnie z danymi opublikowanymi przez Polski Związek Wynajmu i Leasingu Pojazdów (PZWLP), w I kw. 2017 r. rynek wynajmu długoterminowego aut w Polsce urósł o 13,2% r/r. Tempo wzrostu było aż 1,5-krotnie wyższe niż rok wcześniej. 85
  • Sieci wodociągowe przyszłości 28 maj 2017, 20:00 Automatyczne wykrywanie awarii – tak nowoczesne technologie usprawnią działanie firm wodociągowych. 87
  • Kogo obchodzi Manchester? 28 maj 2017, 20:00 22 zabitych, dziesiątki rannych, w tym wiele dzieci. Kolejna z serii masakr dokonywanych w Europie potwierdza bezradność i rosnącą obojętność wobec terrorystów. 89
  • Polowanie na prezydenta 28 maj 2017, 20:00 Pierwsza podróż zagraniczna Donalda Trumpa okazała się sukcesem, ale amerykańska lewica robi wszystko, żeby prezydent nie dokończył kadencji. 91
  • Wersal dla Putina 28 maj 2017, 20:00 Francuskie dąsy na Rosję były ważnym elementem prezydenckiej kampanii nad Sekwaną. Jej zwycięzca, Emmanuel Macron kreował się na zdecydowanego przeciwnika Moskwy. Padały oskarżenia o ingerowanie w kampanię wyborczą. Wbrew opinii... 93
  • Pięć sposobów na fake newsy 28 maj 2017, 20:00 Naukowcy alarmują: fake newsy to potężne wyzwanie stojące przed światem. 94
  • Dzieci, które zmieniały świat 28 maj 2017, 20:00 Walczyły o wolność, dostęp do edukacji i równouprawnienie, czasem płacąc za to najwyższą cenę. 98
  • Restauracja spod znaku ryb 28 maj 2017, 20:00 Serwowanie owoców morza i ryb morskich świeżych i najwyższej jakości. To cel, który postawili sobie właściciele warszawskiej restauracji L’Arc Varsovie. 102
  • Moore. Roger Moore 28 maj 2017, 20:00 Jako James Bond, w którego wcielił się aż siedem razy, stawił czoła wszystkiemu. Z chorobą również walczył dzielnie i do końca. 104
  • Realia przed fikcją 28 maj 2017, 20:00 Na festiwalu w Cannes artyści próbowali zrozumieć okaleczoną Europę. Ale i pytali, jaki świat odziedziczą nastolatkowie. 108
  • Koniec z gablotami 28 maj 2017, 20:00 Spór o Muzeum II Wojny Światowej przysłonił fakt, że w Polsce trwa muzealny boom – w udanych budynkach lokują się dobre wystawy. 110
  • Wydarzenie 28 maj 2017, 20:00 MUZYKA Ludzie w maskach Beatlesi mieli swoje alter ego w Orkiestrze Klubu Samotnych Serc; na przełomie wieków Damon Albarn ze wspólnikiem powołali do życia komiksowy zespół, który okazał się być wyjątkowo ponadczasowym projektem.  To... 113
  • Koniecznie! 28 maj 2017, 20:00 teatr 114
  • Powyżej średniej 28 maj 2017, 20:00 KSIĄŻKA Mafiosi i Indianie „DEMASKATOR” TO NAJWIĘKSZY OD LAT SUKCES JOHNA GRISHAMA, mistrza prawniczych thrillerów. Sukces, dodajmy, zasłużony. Pisarz osnuł akcję książki wokół należącego do Indian kasyna na Florydzie. To... 115
  • Nietrafny wybór 28 maj 2017, 20:00 Bez entuzjazmu KSIĄŻKA Autorka superbestsellera „Dziewczyna z pociągu” wraca z nową książką. Tamten tytuł sprzedał się w 20 mln egzemplarzy, a jego sukces potwierdziła hollywoodzka adaptacja z Emily Blunt. Szczerze mówiąc, był to... 116
  • Z Warszawy do Wenecji 28 maj 2017, 20:00 Od połowy maja do 26 listopada trwa 57. Biennale w Wenecji – jeden z najważniejszych i największych międzynarodowych festiwali sztuki współczesnej. 118
  • Andrzej Smolik & Kev Fox: To się państwu spodoba 28 maj 2017, 20:00 AS: PRÓBOWAŁEM ZAPRZYJAŹNIĆ SIĘ Z AUDIOBOOKAMI, ALE MAM POKRĘTNĄ NATURĘ: JEŚLI COŚ CZYTAM, to lubię to szybko skończyć. Audiobooków słuchałem w samochodzie, a przecież w aucie rozmawia się przez telefon, wysiada, tankuje, to... 120
  • Waszyngton, czyli „Poland” 28 maj 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Ju-Es-Ej”, „Ju-Es-Ej”! Piszę te słowa w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Piszę między spotkaniami z jednym, drugim, trzecim kongresmenem a kolejnym: z szefem jednej z komisji Senatu USA. Bardzo lubię... 122
  • Zmiany na polskim rynku usług domów maklerskich w okresie 1991–2017 28 maj 2017, 20:00 Pierwsza sesja giełdowa w Polsce odbyła się 16 kwietnia 1991 roku. Od tego momentu polski rynek kapitałowy zaczął rozwijać się w ogromnym tempie, stając się obecnie wiodącym w regionie Europy środkowo-wschodniej. Rozwój rynku kapitałowego polegał m.in. na zwiększaniu liczby... 127
  • Budowanie portfela inwestycyjnego – jak zacząć? 28 maj 2017, 20:00 Po długich miesiącach marazmu, a nawet okresowej bessy, na GPW wreszcie zaczęło się dziać. Po bardzo burzliwym ubiegłym roku, który przyniósł wiele zaskakujących rozstrzygnięć na arenie polityczno-gospodarczej (m.in. Brexit, wybór Donalda Trumpa na prezydenta USA), już pod... 128
  • Od mechanicznego krosna do algorytmów inwestycyjnych 28 maj 2017, 20:00 Rok 1745. Jacques de Vaucanson, zatrudniony przez ówczesnego króla Francji jako inspektor tamtejszego przemysłu jedwabniczego, rozpoczął pracę nad pierwszym zautomatyzowanym krosnem tkackim. Wcześniej, w 1732 roku stworzył on pierwszy... 129
  • Czy sztuczna inteligencja zastąpi CFO? 28 maj 2017, 20:00 Sztuczna inteligencja – termin, który jeszcze nie tak dawno kojarzony był z dziedziną naukową bardziej z pogranicza science-fiction, aniżeli z realnym i praktycznym wykorzystaniem jej możliwości. 130
  • Reputacja w czasach kryzysu zaufania 28 maj 2017, 20:00 Według ostatniego indeksu zaufania Edelmana żyjemy w czasach kryzysu dobrej opinii na temat instytucji publicznych, mediów oraz dużych firm. W przypadku instytucji publicznych zanotowano spadek w 21 na 28 badanych państw, co finalnie oznacza że 2 na 3 kraje uznano za nieufne. 131

ZKDP - Nakład kontrolowany