Waszyngton, czyli „Poland”

Waszyngton, czyli „Poland”

RYSZARD CZARNECKI

Ju-Es-Ej”, „Ju-Es-Ej”! Piszę te słowa w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Piszę między spotkaniami z jednym, drugim, trzecim kongresmenem a kolejnym: z szefem jednej z komisji Senatu USA. Bardzo lubię przebywać w tym kraju, ale tak samo jak bardzo lubię przechadzać się po Waszyngtonie, oglądać mecz futbolu amerykańskiego w Południowej Karolinie czy jeść prawdziwego amerykańskiego hamburgera w Ohio, tak samo bardzo nie lubię tu… przyjeżdżać. Długie kolejki na lotnisku im. Johna Fostera Dullesa (sekretarza stanu w czasach prezydenta Eisenhowera, brata szefa wywiadu amerykańskiego), oficer wypytujący, gdzie będę mieszkał i na jak długo przyjechałem, poczucie, że ja muszę mieć wizę, a moi amerykańscy przyjaciele, kiedy jadą do mojego kraju – jakoś nie. Ale ostatnio funkcjonariusz nawet nie zażądał odcisków palców (!) i widząc dyplomatyczny paszport oraz słysząc, że będę miał spotkania w Kongresie, zapytał, czy będę widział się z Trumpem…

W Kongresie spotykałem się – nie jest to przypadek, bo ciągnie wilka do lasu – głównie z republikanami. U amerykańskich polityków lubię poczucie humoru. Szef komisji budżetowej Senatu USA Mike Enzi, reprezentujący stan Wyoming, również republikanin, który odgrywa kluczową rolę w potyczkach o amerykański budżet, w tym także w budżetowej wojence między prezydentem Donaldem Trumpem a jego macierzystym obozem politycznym, pytany o kulisy tych negocjacji mówi mi: „Jestem przecież tylko księgowym”, po czym wybucha śmiechem… Trzeba przyznać, że pogodne usposobienie to zaleta rządzących obecnie Ameryką, choć przecież opozycja – ta nad Potomakiem, a nie ta nad Wisłą – też do smutasów nie należy. Kongres kongresem, ale nie mniej ciekawe były z mojego punktu widzenia rozmowy w World Bank. Spędziłem tam cały Boży dzień od 8.15 AM do 6.45 PM. Co ma Bank Światowy do Unii Europejskiej? Ano to, że UE jest jednym z trzech głównych donatorów tegoż banku, którego główna siedziba mieści się w Waszyngtonie właśnie, a główna siedziba – w Paryżu. Nie powiem, 400 mln euro piechotą nie chodzi. Tyle że teraz World Bank ma duży ból głowy. Nowa administracja Białego Domu z jej konserwatywną wrażliwością nie chce finansować Banku Światowego, a przynajmniej nie w takiej skali jak obecnie. Uważa, pewnie słusznie, że choć Bank mieści się w USA, to praktycznie USA nic z niego nie ma. Stąd też zarząd World Banku, a rozmawiałem z jego wiceprezydentami, poczynając od Włoszki przez Japończyka, Szwajcara, milczącą Brytyjkę o nigeryjskim nazwisku na Niemcu kończąc, ma poważny ból głowy.

Bank Światowy mieści się drzwi w drzwi z Międzynarodowym Funduszem Walutowym. Co do MFW nie można powiedzieć, że „ja tam z gośćmi byłem, miód i wino piłem…” – jak pisał Mickiewicz. Bo, owszem byłem, ale ze staropolską gościnnością to u nich jest nietęgo i gościom serwowana jest tylko woda. A co do wody w Waszyngtonie, to mamy tu niewątpliwe polonicum. Powszechnie serwowana jest bowiem dostępna również w każdym sklepie woda o swojskiej nazwie Poland. Moi koledzy cudzoziemcy byli pod wyraźnym wrażeniem ekspansji naszego kraju na rynki amerykańskie. Fin, były korespondent mediów z „Krainy Tysiąca Jezior”, obecnie europoseł, kiwał głową z uznaniem, a ja sobie pomyślałem, że nie jest moim obowiązkiem jako wiceprzewodniczącego Parlamentu Europejskiego prostować i tłumaczyć, że Rzeczpospolita jest, owszem, coraz lepsza, gdy chodzi o zdobywanie obcych rynków, ale akurat owa Poland na butelkach pochodzi od nazwy miasta w stanie Maine. A że zakładali je Polacy, to już inna para kaloszy. Popijając więc Poland w gmachach najważniejszych instytucji finansowych świata, przypomniał mi się, nie wiedzieć czemu, początek filmu nieodżałowanego Stanisława Barei „Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz”: ludzie ruszają na pomoc zemdlonemu, jak sądzą, rodakowi. Zbiera się tłum gapiów i jakaś przejęta jejmość drze się na cały regulator: „Wody, wody!”. Na co skacowany, jak się okazuje, delikwent podnosi głowę i z oburzeniem pomieszanym z rezygnacją prostuje: „Piwa, idiotko!”. Ale piwo – dla Sarmatów – będzie dopiero po powrocie do Rzeczpospolitej… Waszyngton, czyli „Poland”. g

AUTOR JEST WICEPRZEWODNICZĄCYM PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

Okładka tygodnika WPROST: 22/2017
Więcej możesz przeczytać w 22/2017 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2017 (1788)

  • Wolność, równość, żona Macrona i koty prezesa 28 maj 2017, 20:00 Co za dziwna para! Jak tak można! Właściwie przez cały świat przetoczyła się dyskusja na temat różnicy wieku pomiędzy prezydentem Francji i starszą od niego małżonką. Nie brakowało komentarzy prześmiewczych albo zwyczajnie chamskich. Nasuwa mi się w tym miejscu analogia do... 3
  • Obraz tygodnia 28 maj 2017, 20:00 123 456 i „password” to najsłabsze hasła – stwierdziła firma SplashData po przyjrzeniu się 2 mln stosowanych haseł Przegrany Leo Messi Został prawomocnie skazany na 21 miesięcy więzienia (w zawieszeniu) za oszustwa podatkowe. Wygrany... 6
  • Niedyskrecje parlamentarne 28 maj 2017, 20:00 Donald T. spotkał się w Brukseli z Donaldem T., były polityka i drobne złośliwości SZEF MON ANTONI MACIEREWICZ MOŻE SIĘ CIESZYĆ, że ma tak zajadłego przeciwnika jak Platforma Obywatelska. Ostatnia akcja tej partii, czyli wotum... 8
  • Zdarzyło się jutro 28 maj 2017, 20:00 Opole w Kielcach, Trump w Tusk Tower i Misie Srysie. BIEDNY PREZYDENT OPOLA. On chyba na początku tylko nie chciał disco polo, a tu jak u niezapomnianego Kononowicza. Niczego nie będzie. A festiwal opolski odbędzie się w Kielcach. „GAZETA... 12
  • Info radar 28 maj 2017, 20:00 Polak jednak potrafi Nasza dyplomacja zaskakująco dobrze radzi sobie w staraniach o wejście Polski do Rady Bezpieczeństwa ONZ. Przed piątkowym głosowaniem nic nie jest jeszcze przesądzone. Mimo to Polska po 20 latach przerwy ma szansę na... 14
  • Prawo do wyboru – Wolne od GMO 28 maj 2017, 20:00 #WPROSTOBYWATELSKO RAFAŁ GÓRSKI 4 MAJA RUSZYŁY RZĄDOWE KONSULTACJE SPOŁECZNE W SPRAWIE PROJEKTU USTAWY, która zakłada ujednolicenie przepisów dotyczących znakowania żywności wolnej od organizmów genetycznie modyfikowanych (GMO). To... 15
  • Zacznij od Wodeckiego 28 maj 2017, 20:00 Chciałbym trafić na okładkę magazynu gejowskiego – mówił przed trzema laty w wywiadzie dla „Wprost”. Miał wtedy bardzo dobry czas, szykował się do wydania płyty „1976: A Space Odyssey”, nagranej z muzyczną grupą Mitch &... 16
  • Ta przeklęta innowacyjność! 28 maj 2017, 20:00 NIM SKOŃCZĘ PISAĆ TEN FELIETON, W RÓŻNYCH FIRMACH, W KORPORACJACH, NA SZKOLENIACH I W GABINETACH SŁOWO „innowacja”, „innowacyjność” padnie z tysiąc razy. I niestety, nie w pustkę. To słowo klucz nie tylko do gospodarki, ale i... 17
  • Bezkosztowe oburzenie 28 maj 2017, 20:00 W KRAJU LICZNYCH KŁOPOTÓW ZADZIWIA UWAGA, Z JAKĄ ZNACZNA CZĘŚĆ POLSKIEJ INTELIGENCJI ŚLEDZI AKTYWNOŚĆ ONR. Ekstrema narodowa jest w Polsce znacznie słabsza niż w Niemczech czy we Francji, a jednak nie tam, lecz tu jest ona przedmiotem... 17
  • Jak prezydent spał na budowie 28 maj 2017, 20:00 Andrzej Duda pod okiem BOR bawił w zakopiańskim hotelu Belvedere, który nie ma pozwolenia na użytkowanie, a przede wszystkim nie został odebrany przez strażaków. Sprawę badają już ABW i prokuratura. 19
  • Solidarny gest 28 maj 2017, 20:00 Nie namawiałam nikogo do bojkotu Opola, to były indywidualne decyzje samych artystów – mówi Kayah. 23
  • Zakazane piosenki 28 maj 2017, 20:00 W sprawie festiwalu w Opolu wypowiedzieli się niemal wszyscy. Można pomyśleć, że każdy chce tu coś ugrać. Mało kto jednak ma pomysł, jak uratować imprezę, która jest dla polskiej kultury prawdziwym skarbem. 24
  • Zostaliśmy ocenzurowani 28 maj 2017, 20:00 Dostaliśmy łatkę osób walczących z Kościołem. Nic bardziej błędnego! Przekaz zawarty na naszej płycie jest wręcz przeciwny! 26
  • Opole pod Grunwaldem 28 maj 2017, 20:00 Śniło mi się, że na urodziny babci zaprosiłam trzyosobowy boysband z ONR, choć babcia, odznaczona medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, już dawno nie żyje. Chłopcy byli bardzo sympatyczni, ubrani jak oddziały SA, tylko zamiast... 28
  • Wszystkie wojny Jacka Kurskiego 28 maj 2017, 20:00 Historia z niedoszłym festiwalem w Opolu nie tylko nie zmiotła Jacka Kurskiego ze stanowiska prezesa TVP, ale nawet go umocniła. – Teraz długo nie będzie go można odwołać – uważają politycy PiS. 30
  • Jak zabija policja 28 maj 2017, 20:00 Sprawa zabójstwa Igora Stachowiaka odsłania skrywaną od lat prawdę, że polska policja ciągle stosuje tortury. Zdaniem rzecznika praw obywatelskich potrzebna jest zmiana prawa. 32
  • Rutynowe przepychanki 28 maj 2017, 20:00 Opozycja żąda głowy wiceministra MSWiA Jarosława Zielińskiego, ale dymisji nie będzie. 35
  • Kongres rozwiązań przykryty buczeniem 28 maj 2017, 20:00 Szkoda, że buczenie i wyjście z sali zdominowały przekaz z kongresu prawników, bo potem działy się na nim rzeczy ważne. 36
  • Ferwor Szydło 28 maj 2017, 20:00 JAN ROKITA W reakcji na emocjonalne uniesienie, w jakie wpadła w Sejmie premier Beata Szydło, gorączka myślowa ogarnęła także opozycyjnych polityków i publicystów. Pani premier, ni z tego, ni z owego, zaczęła z trybuny sejmowej... 37
  • Armia narzędziem utrzymania władzy? 28 maj 2017, 20:00 WALDEMAR SKRZYPCZAK, generał broni W każdym państwie mieniącym się demokratycznym lub do tego miana aspirującym armia podlega politycznemu kierownictwu państwa, które jest kreatorem polityki bezpieczeństwa. W starych demokracjach jest to... 38
  • Duzi mogą więcej 28 maj 2017, 20:00 Nic dziwnego, że w naszych rankigach szpitali wygrywają placówki kliniczne. Są wizytówkami uczelni medycznych i przyciągają najlepszych ich absolwentów. 41
  • Urologia niedofinansowana 28 maj 2017, 20:00 Rak gruczołu krokowego to domena urologii – mówi dr hab. Artur A. Antoniewicz, krajowy konsultant w dziedzinie urologii. 44
  • W jakości siła 28 maj 2017, 20:00 Naszym celem jest wyleczenie pacjenta, a nie wykonanie procedur – mówi Jędrzej Litwiniuk, prezes CM Gamma. 45
  • Dobre leki to nie wszystko 4 wrz 2017, 3:00 Teva Pharmaceuticals od lat angażuje się w działania wspierające terapie pacjentów oraz służące poprawie jakości ich życia. 46
  • Wykryć raka 28 maj 2017, 20:00 Rozwój diagnostyki w onkologii to odpowiedź na wzrost liczby zachorowań – mówi Michał Milczarek, dyrektor Alab Laboratoria. 47
  • Chirurg z robotem 28 maj 2017, 20:00 Wykonujemy rocznie ponad 1500 operacji na otwartym sercu – mówi prof. Romuald Cichoń, prezes Medinetu. 48
  • Odmłodzić stawy 28 maj 2017, 20:00 O regeneracji stawów komórkami macierzystymi i systemie Q-graft® mówią Małgorzata Pilecka z kliniki Perfect Medica i dr Marek Krzemiński, prezes Orthos Clinic. Zespół lekarzy Orthos Clinic z Gdyni we współpracy z kliniką Perfect Medica z Gdańska byli pierwszymi w Polsce i... 50
  • Nie mamy żadnych kompleksów 28 maj 2017, 20:00 Pomagamy 4,5 tys. pacjentów rocznie – mówi prof. Sławomir Snela, kierownik Kliniki Ortopedii Szpitala nr 2 w Rzeszowie. 51
  • Szpital to ludzie 28 maj 2017, 20:00 Wykonujemy głównie operacje związane z nowotworami układu pokarmowego – mówią lekarze ze szpitala w Brzozowie. 52
  • Równi i równiejsi 28 maj 2017, 20:00 Wydawałoby się, że równość to oczywiste hasło. A jednak nie. W Polsce równość wprawdzie jest, ale nie dla wszystkich. 54
  • Za co kocha nas reszta świata 28 maj 2017, 20:00 Polskie meble, srebro i okręty. Sukcesy naszych eksporterów udowadniają, że Polska przestała być wyłącznie krajem wódki i kiełbasy. 60
  • Giełda potrzebuje spokoju 28 maj 2017, 20:00 Na warszawskiej giełdzie od początku roku można było zarobić 20 proc. – mówi Jarosław Grzywiński, szef GPW 66
  • Bezpieczeństwo w (małym) palcu 28 maj 2017, 20:00 Czy biometria zmieni oblicze bankowości? Dyskutowali o tym przedstawiciele świata nauki, biznesu oraz sektora bankowości podczas debaty zorganizowanej przez tygodnik „Wprost”. 68
  • Pomorskie Orły nagrodzone 28 maj 2017, 20:00 W Sopocie odbyła się kolejna gala, podczas której zostali uhonorowani przedsiębiorcy z województwa pomorskiego. 70
  • Pieniądz lubi ciszę 28 maj 2017, 20:00 Kulczykowie przekażą 100 mln zł na cele charytatywne. Taką wiadomość ogłosiła kilka dni temu, w imieniu swoim i brata, Dominika Kulczyk, zachęcając innych bogatych do dzielenia się majątkiem. Idea szlachetna, cel słuszny, tylko po co... 72
  • Lustro pokaże przyszłość zakupów 28 maj 2017, 20:00 Jeśli sądzicie, że zakupy w internecie doprowadzą do likwidacji sklepów stacjonarnych, może się okazać, że grubo się mylicie. 74
  • Jak w rajdówce 28 maj 2017, 20:00 Na początku czerwca zadebiutuje w Polsce DiRT 4. To kontynuacja kultowej serii Colin McRae Rally. Czyli, krótko mówiąc, ostra jazda rajdówką w terenie. Weźmiemy udział w bezpardonowych zawodach rallycross, opartych o licencję FIA World... 76
  • Biuro kluczem do rozwoju biznesu 28 maj 2017, 20:00 Rynek nieruchomości jest ściśle związany z rozwojem ekonomicznym Polski. Rosnące zasoby powierzchni biurowych to odpowiedź na ekspansję polskich firm oraz chęć zagranicznych korporacji do wybierania Polski, jako dobrego miejsca do prowadzenia biznesu. Atrakcyjne biuro to... 78
  • Czy zakup mieszkania na wynajem się opłaca? 28 maj 2017, 20:00 Coraz więcej Polaków rozważa zakup mieszkania na wynajem jako alternatywę dla lokowania oszczędności w bankach. Statystyki pokazują, że może to być dobry pomysł, lecz należy pamiętać, że wyższe odsetki wiążą się z ryzykiem. 80
  • Klimatyzacja w budynkach zabytkowych 28 maj 2017, 20:00 Instalowanie systemów klimatyzacji w budynkach zabytkowych może być sporym utrudnieniem, bowiem budynki tego typu znajdują się pod ścisłą ochroną konserwatora zabytków. Oznacza to, że instalowanie jakichkolwiek urządzeń – także agregatów klimatyzacyjnych na elewacji lub na... 82
  • W biznesie wygrywają twórcy idei, a nie podwykonawcy 28 maj 2017, 20:00 Innowacje są niezbędnym czynnikiem rozwoju przedsiębiorstw i gospodarki jako całości. Liczę, że przełamanie negatywnego trendu w inwestycjach będzie się wiązać z większym ukierunkowaniem na innowacyjność polskich przedsiębiorstw – mówi Maciej Sus, Dyrektor Departamentu Klienta... 84
  • Wynajem długoterminowy aut rośnie 28 maj 2017, 20:00 Zgodnie z danymi opublikowanymi przez Polski Związek Wynajmu i Leasingu Pojazdów (PZWLP), w I kw. 2017 r. rynek wynajmu długoterminowego aut w Polsce urósł o 13,2% r/r. Tempo wzrostu było aż 1,5-krotnie wyższe niż rok wcześniej. 85
  • Sieci wodociągowe przyszłości 28 maj 2017, 20:00 Automatyczne wykrywanie awarii – tak nowoczesne technologie usprawnią działanie firm wodociągowych. 87
  • Kogo obchodzi Manchester? 28 maj 2017, 20:00 22 zabitych, dziesiątki rannych, w tym wiele dzieci. Kolejna z serii masakr dokonywanych w Europie potwierdza bezradność i rosnącą obojętność wobec terrorystów. 89
  • Polowanie na prezydenta 28 maj 2017, 20:00 Pierwsza podróż zagraniczna Donalda Trumpa okazała się sukcesem, ale amerykańska lewica robi wszystko, żeby prezydent nie dokończył kadencji. 91
  • Wersal dla Putina 28 maj 2017, 20:00 Francuskie dąsy na Rosję były ważnym elementem prezydenckiej kampanii nad Sekwaną. Jej zwycięzca, Emmanuel Macron kreował się na zdecydowanego przeciwnika Moskwy. Padały oskarżenia o ingerowanie w kampanię wyborczą. Wbrew opinii... 93
  • Pięć sposobów na fake newsy 28 maj 2017, 20:00 Naukowcy alarmują: fake newsy to potężne wyzwanie stojące przed światem. 94
  • Dzieci, które zmieniały świat 28 maj 2017, 20:00 Walczyły o wolność, dostęp do edukacji i równouprawnienie, czasem płacąc za to najwyższą cenę. 98
  • Restauracja spod znaku ryb 28 maj 2017, 20:00 Serwowanie owoców morza i ryb morskich świeżych i najwyższej jakości. To cel, który postawili sobie właściciele warszawskiej restauracji L’Arc Varsovie. 102
  • Moore. Roger Moore 28 maj 2017, 20:00 Jako James Bond, w którego wcielił się aż siedem razy, stawił czoła wszystkiemu. Z chorobą również walczył dzielnie i do końca. 104
  • Realia przed fikcją 28 maj 2017, 20:00 Na festiwalu w Cannes artyści próbowali zrozumieć okaleczoną Europę. Ale i pytali, jaki świat odziedziczą nastolatkowie. 108
  • Koniec z gablotami 28 maj 2017, 20:00 Spór o Muzeum II Wojny Światowej przysłonił fakt, że w Polsce trwa muzealny boom – w udanych budynkach lokują się dobre wystawy. 110
  • Wydarzenie 28 maj 2017, 20:00 MUZYKA Ludzie w maskach Beatlesi mieli swoje alter ego w Orkiestrze Klubu Samotnych Serc; na przełomie wieków Damon Albarn ze wspólnikiem powołali do życia komiksowy zespół, który okazał się być wyjątkowo ponadczasowym projektem.  To... 113
  • Koniecznie! 28 maj 2017, 20:00 teatr 114
  • Powyżej średniej 28 maj 2017, 20:00 KSIĄŻKA Mafiosi i Indianie „DEMASKATOR” TO NAJWIĘKSZY OD LAT SUKCES JOHNA GRISHAMA, mistrza prawniczych thrillerów. Sukces, dodajmy, zasłużony. Pisarz osnuł akcję książki wokół należącego do Indian kasyna na Florydzie. To... 115
  • Nietrafny wybór 28 maj 2017, 20:00 Bez entuzjazmu KSIĄŻKA Autorka superbestsellera „Dziewczyna z pociągu” wraca z nową książką. Tamten tytuł sprzedał się w 20 mln egzemplarzy, a jego sukces potwierdziła hollywoodzka adaptacja z Emily Blunt. Szczerze mówiąc, był to... 116
  • Z Warszawy do Wenecji 28 maj 2017, 20:00 Od połowy maja do 26 listopada trwa 57. Biennale w Wenecji – jeden z najważniejszych i największych międzynarodowych festiwali sztuki współczesnej. 118
  • Andrzej Smolik & Kev Fox: To się państwu spodoba 28 maj 2017, 20:00 AS: PRÓBOWAŁEM ZAPRZYJAŹNIĆ SIĘ Z AUDIOBOOKAMI, ALE MAM POKRĘTNĄ NATURĘ: JEŚLI COŚ CZYTAM, to lubię to szybko skończyć. Audiobooków słuchałem w samochodzie, a przecież w aucie rozmawia się przez telefon, wysiada, tankuje, to... 120
  • Waszyngton, czyli „Poland” 28 maj 2017, 20:00 RYSZARD CZARNECKI Ju-Es-Ej”, „Ju-Es-Ej”! Piszę te słowa w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Piszę między spotkaniami z jednym, drugim, trzecim kongresmenem a kolejnym: z szefem jednej z komisji Senatu USA. Bardzo lubię... 122
  • Zmiany na polskim rynku usług domów maklerskich w okresie 1991–2017 28 maj 2017, 20:00 Pierwsza sesja giełdowa w Polsce odbyła się 16 kwietnia 1991 roku. Od tego momentu polski rynek kapitałowy zaczął rozwijać się w ogromnym tempie, stając się obecnie wiodącym w regionie Europy środkowo-wschodniej. Rozwój rynku kapitałowego polegał m.in. na zwiększaniu liczby... 127
  • Budowanie portfela inwestycyjnego – jak zacząć? 28 maj 2017, 20:00 Po długich miesiącach marazmu, a nawet okresowej bessy, na GPW wreszcie zaczęło się dziać. Po bardzo burzliwym ubiegłym roku, który przyniósł wiele zaskakujących rozstrzygnięć na arenie polityczno-gospodarczej (m.in. Brexit, wybór Donalda Trumpa na prezydenta USA), już pod... 128
  • Od mechanicznego krosna do algorytmów inwestycyjnych 28 maj 2017, 20:00 Rok 1745. Jacques de Vaucanson, zatrudniony przez ówczesnego króla Francji jako inspektor tamtejszego przemysłu jedwabniczego, rozpoczął pracę nad pierwszym zautomatyzowanym krosnem tkackim. Wcześniej, w 1732 roku stworzył on pierwszy... 129
  • Czy sztuczna inteligencja zastąpi CFO? 28 maj 2017, 20:00 Sztuczna inteligencja – termin, który jeszcze nie tak dawno kojarzony był z dziedziną naukową bardziej z pogranicza science-fiction, aniżeli z realnym i praktycznym wykorzystaniem jej możliwości. 130
  • Reputacja w czasach kryzysu zaufania 28 maj 2017, 20:00 Według ostatniego indeksu zaufania Edelmana żyjemy w czasach kryzysu dobrej opinii na temat instytucji publicznych, mediów oraz dużych firm. W przypadku instytucji publicznych zanotowano spadek w 21 na 28 badanych państw, co finalnie oznacza że 2 na 3 kraje uznano za nieufne. 131

ZKDP - Nakład kontrolowany