Plastikowi mówimy nie!

Plastikowi mówimy nie!

Puste plastikowe kubki po kawie (zdj. ilustracyjne)
Puste plastikowe kubki po kawie (zdj. ilustracyjne) / Źródło: Pixabay/meineresterampe
Jeśli nie powstrzymamy produkcji śmieci, wkrótce w morzach będzie pływać więcej butelek i torebek niż ryb. Parlament Europejski chce zakazać sprzedaży plastikowych przedmiotów jednorazowego użytku.

Patyczki do higieny uszu, jednorazowe sztućce, talerze, kubki, słomki do napojów, mieszadełka do kawy, patyczki do balonów – te jednorazowe przedmioty z plastiku mają zniknąć z europejskiego rynku. Przynajmniej taki jest plan europarlamentu, który w zeszłym tygodniu przegłosował rezolucję o zakazie ich sprzedaży od 2021 r. Zdaniem wielu przedstawicieli organizacji ekologicznych ta decyzja jest przełomowa i przejdzie do historii jako krok milowy w stronę ratowania planety, ale jej realizacja zależy od krajów członkowskich. Póki co nie ma w tej sprawie oficjalnego stanowiska polskiego rządu, chociaż dyskusje na ten temat w Polsce nie gasną. Szczególnie rozgorzały po niedawnej wizycie prezydenta Andrzeja Dudy w Berlinie, podczas której głowa polskiego państwa winą za brexit obarczyła wprowadzenie w UE zakazu sprzedaży tradycyjnych żarówek na rzecz energooszczędnych.

Trudno więc spodziewać się po polskim rządzie nowoczesnych, proekologicznych rozwiązań. Dlatego świadomi Polacy powinni wziąć sprawy we własne ręce. Świadomi Polacy wiedzą, że od połowy XX w. ludzie wyprodukowali tyle tworzyw sztucznych, że można by nimi zafoliować całą kulę ziemską, a jeśli nasze zamiłowanie do plastiku nie minie, to w połowie tego wieku damy radę owinąć planetę potrójną warstwą folii. Tylko 9 proc. tej produkcji trafia do recyklingu, reszta jest składowana lub spalana. Albo trafia do mórz i oceanów. Naukowcy przekonują, że to jest tak, jakby co minutę wysypywano do wody pełną wywrotkę tworzyw sztucznych. Już dziś po Pacyfiku pływa wyspa śmieci o powierzchni pięciokrotnie większej od terytorium Polski, a według prognoz Programu Środowiskowego ONZ przy zachowaniu takiego tempa do 2050 r. w oceanach będzie więcej plastiku niż ryb. Unijni eksperci szacują, że przynajmniej połowa tych śmieci należy do kategorii produktów, którym Europa chce wytoczyć wojnę. Ich zdaniem zakaz sprzedaży jednorazówek przyniesie wymierne korzyści. Ograniczenie zużycia plastiku o 25 proc. to nie tylko 3,4 mln t mniej dwutlenku węgla w atmosferze, ale też 6,5 mld euro więcej w kieszeniach konsumentów.

Waciki do prania

Decyzje na szczeblu administracji są konieczne, ale nie wystarczą. – Bez ram prawnych i interpretacji przepisów, współpracy z samorządamii instytucjami państwowymi wysiłki aktywistów będą się odbijać od szklanego sufitu. Ale ruchy proekologiczne powinny działać także od dołu, bo właśnie społeczeństwo obywatelskie jest w stanie naciskać organy do zmiany regulacji prawnych i promować proekologiczne zachowania – tłumaczy Agnieszka Sadowska-Konczal z Polskiego Stowarzyszenia Zero Waste, które powstało rok temu, aby promować ekologiczne nawyki w codziennym życiu. Ruch Zero Waste w ostatnich latach zdobywa popularność na całym świecie, od niedawna także w Polsce. Polskie stowarzyszenie ma 30 tys. członków zdeklarowanych na Facebooku i stało się najbardziej popularną stroną poruszającą w sieci tematy ekologiczne.

Zero Waste dosłownie oznacza zero odpadów, czyli niemarnowanie żywności i energii oraz nieprodukowanie śmieci. Za prekursorkę ruchu uważa się Beę Johnson z Kalifornii, która razem z trzyosobową rodziną potrafi zmieścić wyprodukowane w ciągu całego roku odpady do jednego słoika. Robi to od ponad 10 lat, prowadzi na ten temat bloga, wydaje książki i doradza kilku dużym firmom. – Zero Waste wielu ludziom kojarzy się z trudnym wyzwaniem i poświęceniem. Ale nie chodzi o to, żeby z dnia na dzień przestać produkować śmieci w ogóle i całkowicie zrezygnować z plastiku – tłumaczy Kamila Musiatowicz z fundacji Alter Eko i Zielone Mazowsze. Jej zdaniem pierwsze kroki wcale nie popsują komfortu codziennego życia. Wystarczy, że zamiast jednorazówek zaczniemy używać własnej torby na zakupy, zamiast butelkowanej wody wybierzemy kranówkę, zamiast plastikowej butelki będziemy nosić ze sobą bidon, a w kawiarni poprosimy o nalanie kawy na wynos do własnego kubka, a nie plastikowego, który za chwilę stanie się odpadem. – O wielu ekologicznych rozwiązaniach po prostu nie wiemy. Zamiast jednorazowych płatków do demakijażu można stosować waciki wielokrotnego użytku, które nadają się do prania i szybko schną. Zamiast pakować dzieciom kanapki do szkoły w folię, warto wykorzystać woskowijki, czyli wielorazową, biodegradowalną alternatywę – tłumaczy Musiatowicz, która już po raz kolejny współorganizuje Targi Zero Waste, gdzie można się dowiedzieć o ekologicznych nowościach i kupić ekoprodukty. Targi odbędą się w Warszawie pod koniec listopada.

– Wiadomo, że słomki do napojów czy drinków to tylko promil niebezpiecznych odpadów. Ale jest to plastik drobny, trudny do wyłapania przez filtry, szczególnie niebezpieczny dla ryb, ssaków i ptaków. Ich brzuchy są wypchane plastikowymi śmieciami. W zeszłym roku właśnie słomki były siódmym najczęściej zbieranym we zakrętki i kapsle, metki od nowych ubrań (choć ubrania kupuje rzadko i wyłącznie wykonane z naturalnych materiałów) lub guziki i suwaki od starych. Do wiadra na śmieci wrzuca tylko to, czego nie może wynieść na balkon, gdzie zaaranżował kompostownik. Opróżnia go raz w tygodniu, organiczne odpadki wywozi do lasu, gdzie użyźnią glebę. W lesie zakopuje też stare ubrania, usunąwszy z nich metalowe elementy. – Ostatnio miałem remont. Śmieci trochę przybyło, bo gdy zamówiłem nową kuchenkę, dostałem w pakiecie dwa kilogramy styropianu i folię – opowiada. A plastiku Biega nie używa wcale. Wyliczył, że w roku ma styczność z maksymalnie dwiema torebkami plastikowymi typu zrywka. – Raz na bazarku dałem panu słoik, żeby włożył mi ogórki. Ale on ogórki włożył do torebki, a do słoika nalał kwasu. Skoro już włożył, to torebkę wziąłem, ale poprosiłem, żeby następnym razem dokładnie słuchał – opowiada. Na zakupy chodzi z wiklinowym koszem. A w weekend jeździ pociągiem z Warszawy do Krakowa na ekologiczny targ. – Biorę słoiki i garnki. Sprzedawcy, którzy mnie znają i już się nie dziwią, pakują do nich świeże bunce [ser z owczego mleka – red.], do słoików leją śmietanę – wylicza. I tylko denerwuje się, że tak rzadko można kupić masło na wagę, bez opakowania. – Jestem radykałem, ale nikomu nie narzucam swoich wyborów. Najwyżej sugeruję, że mam rację.

Ślepa europa

Europejczycy mają zaburzony obraz problemu; widzą rzeczywistość, która z odpadami jakoś sobie radzi, bo śmieci nie leżą masowo na ulicach. Część poddaje się recyklingowi, część jest składowana, a część sprzedawana do krajów trzeciego świata. Dlatego właśnie kraje na innych kontynentach coraz częściej wytaczają wojnę plastikowi. W Kenii od niedawna obowiązuje zakaz importu, produkcji i używania plastikowych toreb. Za jego złamanie grozi kara do czterech lat więzienia lub grzywna do 38 tys. dolarów. W Afryce podobne zakazy wprowadzono wcześniej w Kamerunie, Gwinei Bissau, Mali, Tanzanii, Ugandzie, Etiopii. Również w największych miastach Indii obowiązuje zakaz używania kubków, talerzy i sztućców z plastiku. Niedawno do zakazanego zestawu dołączono również plastikowe torebki zrywki. Karą grzywny ukarano wielkie sieci McDonald’s i Starbucks. Właściciel franczyzy lokalnej sieci restauracji McDonald’s twierdzi, że wprowadził drewniane sztućce, papierowe kubki i słomki ze skrobi kukurydzianej, ale nie wie, czym zastąpić plastikowe wieczka na napoje.

Zjedz kanapkę z opakowaniem

– Pamiętam czasy, że wszystkie napoje były pakowane w szkło, koncerny produkujące soki wypuszczały tylko butelki zwrotne, a jednorazowe talerzyki, z którymi teraz walczy świat, były zrobione z otrębów, czyli były całkowicie biodegradowalne – wspomina Biega. – Niestety, zostały wyparte przez tani plastik. Ale jeśli będzie popyt na alternatywne materiały, producenci zwietrzą biznes i odpowiedzą na potrzeby odpowiednim produktem. W dodatku zobaczą w tym oszczędność. Jeśli coś jest masowe, zaczyna tanieć. To najprostsza zasada rynku. Materiału, który mógłby zastąpić plastik, a byłby równie łatwy i tani w produkcji, poszukują naukowcy na całym świecie. Finowie badają nanocelulozę pozyskiwaną z celulozy zawartej w drewnie. Jej główne zalety to biodegradowalność, zerowa toksyczność, możliwość pozyskiwania z odpadów i biomasy oraz duża wytrzymałość, porównywalna z materiałem stosowanym w kamizelkach kuloodpornych. Jednak nanuceluloza w 99 proc. składa się z wody, którą trzeba zredukować. I to jest największa przeszkoda przy masowej produkcji.

Nowatorski projekt Ooho zaprezentowany przez londyński start-up Skipping Rock Labs zakłada wyeliminowanie plastikowych butelek i sprzedawanie wody w postaci żelatynowych kulek z alg. Zamiast pić wodę, po prostu połykamy kulkę. Polacy również zaangażowali się w poszukiwania ekologicznej alternatywy dla plastiku. Przybywa firm, które oferują jednorazowe talerze i sztućce wykonane z otrębów, a więc całkowicie biodegradowalne. Problemem wciąż jest ich cena, nawet ośmiokrotnie wyższa niż wyrobów z plastiku. Obiecującym eksperymentem, któremu przygląda się świat, jest polski projekt SCOBY (Symbiotic Culture of Bacteria and Yeast). Autorka projektu Róża Rutkowska ze School of Form Uniwersytetu SWPS przekonuje, że konkurencją dla plastiku może być opakowanie wyhodowane za pomocą grzybów i bakterii żyjących w symbiozie, podobnych do tych, które stosuje się do produkowania napoju ze sfermentowanej słodkiej herbaty zwanego kombucza. Taki napój jest od wieków popularny w Japonii. – Matki kombuczy zawierają bakterie celulozowe i drożdżaki, które mnożą się w płynie zawierającym cukry. Cukry ulegają fermentacji, a na powierzchni płynu tworzy się membrana, którą można wykorzystać jako opakowanie. Do hodowli nie jest wymagane specjalne światło ani sterylne warunki czy zaawansowane technologie. Surowiec jest wielofunkcyjny i szybki do uzyskania – opowiada w wywiadach Rutkowska. A przede wszystkim takie opakowanie może być zjedzone wraz z zawartością lub wyrzucone na kompost. Dzięki temu, zamiast zaśmiecać środowisko, będzie je wzbogacać. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 45/2018
Więcej możesz przeczytać w 45/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2018 (1860)

  • Krótki alfabet Niepodległej 4 lis 2018, 20:00 BOHATEROWIE – bez nich nie byłoby Polski. Cześć i chwała. „Runęli przez ogień, straceńcy, niejeden z nich dostał i padł, jak ci, z Somosierry szaleńcy, jak ci, spod Rokitny, sprzed lat” – fragment „Czerwonych maków na Monte... 3
  • Kobiece sprawy 4 lis 2018, 20:00 Z prof. zw. Janiną Markowską ginekologiem onkologiem z Uniwersyteckiego Szpitala Przemienienia Pańskiego w Poznaniu, członkiem ASCO, rozmawia Katarzyna Pinkosz 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 4 lis 2018, 20:00 ELIZY OLCZYK I JOANNY MIZIOŁEK MAREK BALT, LIDER SLD NA ŚLĄSKU, miał się bardzo zdenerwować wytycznymi szefa partii Włodzimierza Czarzastego, zakazującymi radnym wchodzenia do koalicji z PiS. – Włodek usłyszał od nich, żeby nie... 6
  • Obraz tygodnia 4 lis 2018, 20:00 5mld zł to majątek owczarka niemieckiego Gunthera IV. Odziedziczył fortunę po swoim ojcu Guntherze III (któremu zapisała ją hrabina Karlotta Liebenstein), po czym, z pomocą wiernych ludzi, pomnożył dziedzictwo, inwestując je w... 9
  • Info radar 4 lis 2018, 20:00 Bielan może zostać szefem MSZ Adam Bielan może zastąpić Jacka Czaputowicza na stanowisku szefa MSZ – dowiedział się „Wprost”. Jarosław Kaczyński jest podobno niezadowolony ze sposobu prowadzenia polityki międzynarodowej przez Jacka... 10
  • Dwa dni smutnego świętowania 4 lis 2018, 20:00 Z tym 11 listopada jest trochę jak z zimą, która co roku zaskakuje drogowców. Politycy od lat nadymają się, że teraz już powinno być razem, wspólnie i bez względu na polityczne barwy. I co roku okazuje się, że jednak nic z tego.... 11
  • Nie jestem lewą nogą 4 lis 2018, 20:00 Rozmowa ze Zbigniewem Zamachowskim, odtwórcą głównej roli w sztuce „Żołnierz królowej Madagaskaru” w reżyserii Krzysztofa Jasińskiego wystawianym w Teatrze Polskim w Warszawie. 12
  • Ostrygi najlepsze są jesienią! 4 lis 2018, 20:00 W sierpniu kończą swój sezon rozrodczy, dlatego jesienią – po krótkiej przerwie – wracają na talerze i smakują najlepiej. Są źródłem cynku i... kulinarnej rozkoszy. 13
  • 100 lat 4 lis 2018, 20:00 Pewo ŚWIĘTO NIEPODLEGŁOŚCI ZAWSZE KOJARZYŁO MI SIĘ Z ZADYMĄ. W latach 70. była msza w katedrze, a potem nielegalna manifestacja pod pomnikiem Mickiewicza, oczywiście z udziałem służb specjalnych. W latach 80. nielegalna manifestacja... 14
  • 100 najbogatszych polaków stulecia 4 lis 2018, 20:00 Kupowali wsie i budowali miasta. Jeden rozbił bank w kasynie w Monte Carlo, drugi oszalał z miłości, popadł w depresję i popełnił samobójstwo. Najbogatsi Polacy w historii to nie tylko Kulczyk i Solorz. Tygodnik „Wprost” jako pierwszy publikuje listę 100 najbogatszych... 16
  • Zabrakło pomysłów na stulecie niepodległości 4 lis 2018, 20:00 Źle się stało, że partia, która uważa się za wyjątkowo patriotyczną, tak słabo sobie poradziła z obchodami Święta Niepodległości – mówi prof. Antoni Dudek 44
  • Totalny atlas stulecia 4 lis 2018, 20:00 Świętujemy stulecie odrodzenia Polski w granicach, które trwały zaledwie 20 lat. A mimo to II RP jest bardzo ważna jako rodzaj przerwy w meczu, czasu wziętego w rozgrywce, którą od ponad 1000 lat toczymy z historią – mówi prof. Marcin Solarz. 48
  • Teraz jadę na urlop 4 lis 2018, 20:00 Większości mieszkańców Warszawy sprawa reprywatyzacji zbytnio nie obchodzi – mówi Patryk Jaki, wiceminister sprawiedliwości. 53
  • O upadku komentatorów 4 lis 2018, 20:00 Przygniatające zwycięstwo wyborcze w Brazylii byłego oficera Jaira Bolsonaro wywołało znów falę psychozy i emocjonalnego uniesienia komentatorów. To, co można usłyszeć bądź przeczytać w większości polskich mediów, wygląda tak,... 57
  • Upadek Kukiza 4 lis 2018, 20:00 Wiele wskazuje na to, że Kukiz’15 nie przetrwa na scenie politycznej dłużej niż obecną kadencję, która powoli dobiega końca. 58
  • Rzecznik praw dziecka dla Kościoła 4 lis 2018, 20:00 Stanowisko rzecznika praw dziecka PiS może oddać Bezpartyjnym Samorządowcom. To cena za koalicję w sejmiku dolnośląskim – ustalił „Wprost”. Jeśli tak się stanie, urząd może objąć osoba bliska Kościołowi. 61
  • Kafka w pełnej krasie 4 lis 2018, 20:00 Sprawa niewinnie skazanego Tomasza Komendy od pół roku budzi emocje, ale takich spraw w Polsce jest więcej. W więzieniach siedzą ofiary nieudolnych śledczych albo głodnych sukcesu prokuratorów. 63
  • Plastikowi mówimy nie! 4 lis 2018, 20:00 Jeśli nie powstrzymamy produkcji śmieci, wkrótce w morzach będzie pływać więcej butelek i torebek niż ryb. Parlament Europejski chce zakazać sprzedaży plastikowych przedmiotów jednorazowego użytku. 66
  • Przeminęło z dymem zniczy 4 lis 2018, 20:00 Klikamy w wirtualnego nieboszczyka bez poczucia wstydu, z pełnym przekonaniem, jakbyśmy co najmniej wyszorowali mu płytę nagrobną, zagrabili liście, przystroili grób świerkiem i chryzantemami. Zwłaszcza 1 listopada, kiedy wojeryzm... 71
  • Porwanie Europy 4 lis 2018, 20:00 Populiści próbują ukraść Stary Kontynent i oddać go w niepowołane ręce skrajnej prawicy. Przed wyborami do europarlamentu tworzą europejski sojusz, bardzo przyjaźnie nastawiony do Rosji. 72
  • Putin może być sojusznikiem 4 lis 2018, 20:00 Z Rosją trzeba się dogadać, bo to nasz sojusznik w walce z islamizacją Europy – mówi Mischaël Modrikamen, jeden z założycieli sojuszu partii populistycznych w Europie. 74
  • Nagrody ponad podziałami 4 lis 2018, 20:00 To była niezwykła uroczystość: Orły Wprost, przedsiębiorcy mali i duzi, reprezentujący różne branże i zakątki regionu, w ważnych sprawach mówili w większości jednym głosem. 76
  • Nagroda dla Targów Kielce! 4 lis 2018, 20:00 Kielecki ośrodek wystawienniczy został wyróżniony nagrodą Innowatory tygodnika „Wprost”. Podkreślono w ten sposób znaczenie Targów Kielce dla polskiego biznesu. 78
  • Warsaw Motor Show znów bije rekord premier 4 lis 2018, 20:00 Na targach Warsaw Motor Show co roku są prezentowane premiery motoryzacyjne. Na tegorocznych targach, które odbędą się 16-18 listopada w Ptak Warsaw Expo, ma być jeszcze więcej nowości niż rok temu. 80
  • Zagadkowe NET-y 4 lis 2018, 20:00 Przez wiele lat te nowotwory mogą rozwijać się skrycie, nie dając objawów lub przybierając maski innych chorób. 82
  • Poznaj chorych na mukowiscydozę 4 lis 2018, 20:00 Usprawnienie systemu opieki zdrowotnej dałoby szansę na przedłużenie życia pacjentom o 20, 30 lat i więcej. 84
  • Gdy zmysły pożądają, a ciało zawodzi 4 lis 2018, 20:00 Ze świecą szukać mężczyzny, który bez cienia zażenowania przyzna otwarcie, że ma lub choć raz w życiu miał problemy z potencją. A szkoda, bo o tym nie tylko trzeba mówić, ale przede wszystkim reagować. 86
  • Jubileusz Andrzeja Piasecznego. Artysta obchodzi 25-lecie pracy artystycznej 9 lis 2018, 7:54 – Jestem przykładem, który nadaje się do natychmiastowego leczenia – mówi Andrzej Piaseczny w rozmowie z „Wprost” na ćwierćwiecze swojej pracy artystycznej. 88
  • Porobić nic 4 lis 2018, 20:00 Jestem przykładem, który nadaje się do natychmiastowego leczenia – mówi Andrzej Piaseczny na ćwierćwiecze swojej pracy. 88
  • Historia w wersji pop 4 lis 2018, 20:00 Obrazy Jakuba Różalskiego to gotowe opowieści. Nic dziwnego, że stały się kanwą literatury, gier planszowych i komputerowych. 92
  • Wydarzenie 4 lis 2018, 20:00 W starym kinie „Po drugiej stronie wiatru”, reż. Orson Welles Orson Welles kręcił „Po drugiej stronie wiatru” między 1970 a 1976 r. Potem przez dziewięć lat, aż do śmierci, próbował sfinalizować projekt. Zostawił ponad 1080... 96
  • Film 4 lis 2018, 20:00 Pod czerwoną gwiazdą 8 listopada rusza 12. edycja Festiwalu Filmów Rosyjskich „Sputnik nad Polską” (SputnikFestiwal.pl), ale zanim poznamy najnowsze produkcje ze Wschodu, warto przypomnieć sobie najciekawsze obrazy sprzed rozpadu ZSRR. W... 97
  • Muzyka 4 lis 2018, 20:00 The Black Eyed Peas „Masters of the Sun Vol. 1”, Universal Powrót do korzeni Nic nie zmieni faktu, że miliony będą ich kojarzyły z przebojami, które w pierwszej dekadzie tego wieku grała każda rozgłośnia radiowa. Te piosenki były... 98
  • Książka 4 lis 2018, 20:00 Sztuka piękna Czasy przyszły takie, że dzieci i nastolatki wpatrzone w ekrany swoich tabletów czy smartfonów głównie tłuką wirtualne potwory albo oglądają seriale i niechętnie patrzą na co innego. A naszym trudnym obowiązkiem jest... 99
  • Kalejdoskop 4 lis 2018, 20:00 Zachód spotkał Wschód GDY MIESZKAJĄCY W WALII POLSKI FOTOGRAFIK MICHAŁ IWANOWSKI zobaczył na murze napis „Go home, Polish”, postanowił udać się do domu na Dolny Śląsk (choć nie na zawsze). Przeszedł 1883 km, podczas których... 100
  • Kulturalna trzynastka 4 lis 2018, 20:00 Łukasz Jemioł PROJEKTANT MODY 1. Kulturalnie potrafię być… Asertywny. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego? Może nie konkretnym, ale typem podróżnika z powieści przygodowych, ale też podróży w głąb siebie.... 102
  • Japońska księżniczka i brudna robota 4 lis 2018, 20:00 Mężczyzna kupuje sobie żonę. Za równowartość 30 tys.zł. Żona nie będzie miała ani swojego zdania, ani zbyt wygórowanych wymagań, ani najmniejszej nawet skazy na urodzie. Nie będzie też menstruowała, ale proszę się nie... 103
  • …jak się nie dać jesieni 4 lis 2018, 20:00 Zrobiło się zimno, wietrznie, ciemno… Smutno? Co zrobić, żeby nie dopadło nas SAD, czyli z ang. seasonal affective disorder, sezonowe zaburzenie afektywne, powszechnie znane jako jesienna chandra. 104
  • Zrób sobie… Marszałka 4 lis 2018, 20:00 Jak kraj długi i szeroki, w szkołach, świetlicach i domach kultury trwa produkcja Ziuków przed jubileuszowymi akademiami. Zdesperowanym podajemy instrukcję. 106

ZKDP - Nakład kontrolowany