Historia w wersji pop

Historia w wersji pop

Obraz Jakuba Różalskiego
Obraz Jakuba Różalskiego / Źródło: Instagram / mr_werewolf
Obrazy Jakuba Różalskiego to gotowe opowieści. Nic dziwnego, że stały się kanwą literatury, gier planszowych i komputerowych.

Jak to nieraz bywa, Jakuba Różalskiego doceniono u nas dopiero wtedy, gdy został zauważony za granicą. Choć artysta ten funkcjonuje w Polsce od lat, inspirowana jego pracami tegoroczna antologia „Inne światy” to pierwszy powiązany z nim projekt skierowany konkretnie na nasz rynek i wypuszczony nakładem polskiego wydawcy. Ponadto przed paroma miesiącami w Muzeum Magicznego Realizmu Ochorowiczówka w Wiśle otwarto stałą wystawę grafik Różalskiego, która dzieli swoją nazwę z tytułem rzeczonego zbioru. Obecny sukces malarza z Koszalina nie wziął się znikąd, choć początki jego kariery nie zawsze były równie owocne.

Na przecięciu epok

Urodzony w 1981 r. artysta latami imał się różnych zajęć, projektował biżuterię, harował dla korporacji i szlifował swój styl. Dopiero od paru lat na pełen etat zajmuje się wyłącznie swoimi autorskimi projektami. Nadal można wyszperać z czeluści internetu jego starsze prace, które pozwalają sobie uzmysłowić, jak długą drogę przebył: od eksperymentowania z rozmaitymi technikami i tematami do kreacji całego spójnego świata, który nazwał 1920+. Nie jest to żaden trudny do odszyfrowania kod, lecz odniesienie do konkretnego okresu historycznego, tyle że znacznie przez autora podrasowanego. – Historia zawsze była moją wielką pasją, ale świat 1920+ to bardziej historia alternatywna, moja własna artystyczna wizja lat 20. – tłumaczy Różalski. – Wcześniej, na początku wieku, Nikola Tesla konstruuje pierwsze wielkie maszyny kroczące, napędzane silnikami Diesla, rozpoczyna się wyścig zbrojeń, co ostatecznie prowadzi do Wielkiej Wojny.

Rasputin żyje, doprowadza do zmarginalizowania wpływów cara i praktycznie przejmuje władzę w Rosji, marząc o rewolucji i inwazji na Zachód. Czemu jednak Różalski wybrał okres w naszej kulturze cokolwiek zmitologizowany? – Początek XX w. zawsze mnie fascynował. Zderzenie tradycyjnego świata z nowoczesnością wydawało mi się bardzo inspirujące. Dynamiczne zmiany, industrialna rewolucja, szalone wynalazki, a jednocześnie wciąż bardzo tradycyjne i praktycznie nietknięte tymi zmianami tereny wiejskie. Świat był jeszcze pełen białych plam na mapie i niezbadanych rejonów, a przez to bardzo różnorodny – mówi Różalski, do wypowiedzi którego wypada dodać, że nie bez znaczenia pozostaje również historia życia samego artysty. Dzieciństwo i okres szkoły podstawowej malarz spędził w Przybiernowie pod Szczecinem. – Ta mała wieś, otoczona lasami i polami, z pięknym jeziorem, oraz wakacyjne wyjazdy w góry miały z pewnością największy wpływ na to, jak postrzegam świat, co mnie inspiruje i interesuje – wspomina. Jednak Różalski to nie tylko dziecko natury, ale, jak większosć jego rówieśników, również popkultury. To ona ośmieliła go do eksperymentów i zestawienia np. widoku polskiej wsi takiej jak z obrazów Józefa Chełmońskiego z gigantycznymi maszynami opancerzonymi, jakich nie powstydziłaby się dzisiejsza myśl inżynierska.

– Oczywiście, jak większość moich rówieśników, jestem wychowany na popkulturze, pierwszych grach komputerowych, filmach z kaset VHS i komiksach – mówi Różalski. – Szczerze mówiąc, nie uważam, że istnieje jeszcze podział na kulturę wysoką i popkulturę, dzisiaj to wszystko już się wymieszało i zlało, ja dzielę sztukę na dobrą i złą. Czujna społeczność internetowa, zwykle przychylna artyście – jako „swojemu człowiekowi” od fantastyki – swego czasu zarzucała mu epatowanie tematyką patriotyczną, a pośrednio – manifestowanie poglądów politycznych. Różalski wobec podobnych deklaracji w sztuce się dystansuje. – Denerwuje mnie takie szufladkowanie. Ludzie mają straszną tendencję do upraszczania wszystkiego i postrzegania zgodnie z tym, co im pasuje i pokrywa się z ich oczekiwaniami. Do skrajnie prawicowej strony jest mi tak samo daleko jak do skrajnie lewicowej. Nie lubię skrajności, dzielenia wszystkiego na nasze, czyli dobre, i wasze, czyli złe – mówi. – Świat nie jest czarno-biały, zarówno w życiu, jak i w twórczości preferuję szarości. Jestem osobą otwartą na inne kultury i odmienne poglądy, co nie znaczy, że nie mam własnych. Nienawidzę ksenofobii, skrajnego nacjonalizmu i nietolerancji – mówi Różalski, który bynajmniej nie odżegnuje się od tego, że lwia część jego najbardziej znanych prac została stworzona według określonej koncepcji. – Oczywiście, urodziłem się i wychowałem w Polsce i uważam za naturalne, że opowiadam swoje historie z naszej, bardziej swojskiej, polskiej perspektywy. Ją przecież najlepiej czuję i rozumiem. Okres 1920+ w oczywisty sposób nawiązuje do wojny polsko-bolszewickiej i Bitwy Warszawskiej. Chciałem po prostu przybliżyć światu nieco naszej historii i kultury, zainteresować tymi mało znanymi poza granicami naszego kraju wydarzeniami. Nie uważam, żeby były one mniej interesujące niż te najczęściej wykorzystywane w kulturze zachodniej – kwituje Różalski.

Tablet zamiast sztalug

I faktycznie ta sztuka mu się udała. Na wydanie przed dwoma laty osadzonej w świecie 1920+ gry planszowej „Scythe” („Kosa”) fundusze – prawie 2 mln dolarów! – zebrano za pośrednictwem platformy crowdfundingowej Kickstarter, a projekt wsparło ponad 17 tys. chętnych. Podobną drogę przebyła „Iron Harvest” – zapowiedziana na 2019 r. gra komputerowa, tyle że uzbierano trzykrotnie więcej, niż potrzeba było do ukończenia prac – milion dwieście tysięcy dolarów. Tym samym 1920+ uległo znaczącemu poszerzeniu. – „Iron Harvest” oparto na mojej historii i świecie 1920+, ale nie tylko na obrazach, jak to jest często interpretowane. Zresztą sporo w tym mojej winy, bo wciąż nie udało mi się porządnie zabrać do publikacji oficjalnych materiałów i tekstu – żali się Różalski.

Niejako w sukurs przyszła mu wspominana antologia „Inne światy”. Tu do dopisania historii do jego ilustracji zabrali się tacy pisarze i pisarki jak Jacek Dukaj, Aleksandra Zielińska, Jakub Małecki, Sylwia Chutnik, Jakub Żulczyk i Łukasz Orbitowski. – Wydawnictwo SQN zapytało mnie, co myślę o projekcie zbioru opowiadań inspirowanego moimi obrazami. Pomysł bardzo mi się spodobał, nigdy wcześniej nie słyszałem o tego typu projekcie, bo zazwyczaj jest przecież odwrotnie: to ilustracje powstają do tekstu – mówi Różalski. – Od początku pomysł był taki, by pisarze mieli całkowitą dowolność przy tworzeniu swoich opowiadań, by nie sugerowali się moją wizją czy historią, ale tworzyli własne i interpretowali moje obrazy na swój sposób. Różalskiemu zdarzyło się też pochylić nad cudzym materiałem. Przy ubiegłorocznym hollywoodzkim hicie „Kong. Wyspa Czaszki” pracował jako concept artist, czyli, mówiąc w skrócie, zajmował się ilustrowaniem pomysłów ekipy filmowej.

Nieprędko jednak po raz kolejny zobaczy my go w tej roli. – Praca przy „Kongu” była dla mnie niezwykle ciekawym doświadczeniem, ale nigdy nie traktowałem tego rodzaju zajęcia jako czegoś, co chciałbym robić na dłuższą metę. Wolę skupiać się na własnych projektach i realizować własne pomysły niż wizualizować pomysły innych ludzi – wyznaje artysta. – Oczywiście zawsze chciałem, nawet marzyłem, by zobaczyć swoje nazwisko w końcowych napisach jakiejś wielkiej hollywoodzkiej produkcji. Cieszę się, że udało mi się to marzenie zrealizować, ale dzisiaj większość propozycji z Hollywood odrzucam. Nie znaczy to jednak, że Hollywood zrezygnowało z Różalskiego. – Chwilę po „Kongu” zgłosił się do mnie Neill Blomkamp, ten od „Dystryktu 9”, i wykupił prawa do kilku moich obrazów, w tym do „1410” [odwołującego się do bitwy pod Grunwaldem – przyp. red.], na bazie których, wraz ze swoim Oats Studio, chciał stworzyć krótkie historie filmowe – opowiada Różalski, którego kariera to najlepszy przykład, jak bardzo na przestrzeni ostatnich lat zmienił się odbiór technik malarskich. Bo choć artysta zaczynał od pędzla i farb, dzisiaj praktycznie posługuje się tylko tabletem. – Oszczędza to sporo czasu, daje możliwość zapisu pracy w dowolnym miejscu i dużo szybszej korekty poszczególnych elementów. Tablet daje duży komfort psychiczny: nie trzeba wszystkiego tak dobrze planować jak przy malarstwie tradycyjnym, zmiany i poprawki są nieporównywalnie prostsze – tłumaczy Różalski. – Sztaluga stoi w domu i się kurzy, co jakiś czas do niej wracam, ale sporadycznie. Chyba stałem się zbyt wygodny i za bardzo cenię swój czas. Nie uważam moich prac tworzonych cyfrowo za mniej wartościowe niż te malowane na płótnie. To tylko narzędzia, od strony warsztatowej wszystko wygląda praktycznie tak samo. Wartość pracy oceniam bardziej pod kątem historii i opowieści w niej zawartej, kompozycji i odbioru całości, nie narzędzia, jakim została wykonana. I to właśnie ta opowieść okazała się mieć na tyle duży potencjał narracyjny, że została przekuta na sukces komercyjny. Na jak długo jednak wystarczy formuła 1920+? Niebawem przyjdzie artyście odpowiedzieć na to pytanie. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 45/2018
Więcej możesz przeczytać w 45/2018 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2018 (1860)

  • Krótki alfabet Niepodległej 4 lis 2018, 20:00 BOHATEROWIE – bez nich nie byłoby Polski. Cześć i chwała. „Runęli przez ogień, straceńcy, niejeden z nich dostał i padł, jak ci, z Somosierry szaleńcy, jak ci, spod Rokitny, sprzed lat” – fragment „Czerwonych maków na Monte... 3
  • Kobiece sprawy 4 lis 2018, 20:00 Z prof. zw. Janiną Markowską ginekologiem onkologiem z Uniwersyteckiego Szpitala Przemienienia Pańskiego w Poznaniu, członkiem ASCO, rozmawia Katarzyna Pinkosz 5
  • Niedyskrecje parlamentarne 4 lis 2018, 20:00 ELIZY OLCZYK I JOANNY MIZIOŁEK MAREK BALT, LIDER SLD NA ŚLĄSKU, miał się bardzo zdenerwować wytycznymi szefa partii Włodzimierza Czarzastego, zakazującymi radnym wchodzenia do koalicji z PiS. – Włodek usłyszał od nich, żeby nie... 6
  • Obraz tygodnia 4 lis 2018, 20:00 5mld zł to majątek owczarka niemieckiego Gunthera IV. Odziedziczył fortunę po swoim ojcu Guntherze III (któremu zapisała ją hrabina Karlotta Liebenstein), po czym, z pomocą wiernych ludzi, pomnożył dziedzictwo, inwestując je w... 9
  • Info radar 4 lis 2018, 20:00 Bielan może zostać szefem MSZ Adam Bielan może zastąpić Jacka Czaputowicza na stanowisku szefa MSZ – dowiedział się „Wprost”. Jarosław Kaczyński jest podobno niezadowolony ze sposobu prowadzenia polityki międzynarodowej przez Jacka... 10
  • Dwa dni smutnego świętowania 4 lis 2018, 20:00 Z tym 11 listopada jest trochę jak z zimą, która co roku zaskakuje drogowców. Politycy od lat nadymają się, że teraz już powinno być razem, wspólnie i bez względu na polityczne barwy. I co roku okazuje się, że jednak nic z tego.... 11
  • Nie jestem lewą nogą 4 lis 2018, 20:00 Rozmowa ze Zbigniewem Zamachowskim, odtwórcą głównej roli w sztuce „Żołnierz królowej Madagaskaru” w reżyserii Krzysztofa Jasińskiego wystawianym w Teatrze Polskim w Warszawie. 12
  • Ostrygi najlepsze są jesienią! 4 lis 2018, 20:00 W sierpniu kończą swój sezon rozrodczy, dlatego jesienią – po krótkiej przerwie – wracają na talerze i smakują najlepiej. Są źródłem cynku i... kulinarnej rozkoszy. 13
  • 100 lat 4 lis 2018, 20:00 Pewo ŚWIĘTO NIEPODLEGŁOŚCI ZAWSZE KOJARZYŁO MI SIĘ Z ZADYMĄ. W latach 70. była msza w katedrze, a potem nielegalna manifestacja pod pomnikiem Mickiewicza, oczywiście z udziałem służb specjalnych. W latach 80. nielegalna manifestacja... 14
  • 100 najbogatszych polaków stulecia 4 lis 2018, 20:00 Kupowali wsie i budowali miasta. Jeden rozbił bank w kasynie w Monte Carlo, drugi oszalał z miłości, popadł w depresję i popełnił samobójstwo. Najbogatsi Polacy w historii to nie tylko Kulczyk i Solorz. Tygodnik „Wprost” jako pierwszy publikuje listę 100 najbogatszych... 16
  • Zabrakło pomysłów na stulecie niepodległości 4 lis 2018, 20:00 Źle się stało, że partia, która uważa się za wyjątkowo patriotyczną, tak słabo sobie poradziła z obchodami Święta Niepodległości – mówi prof. Antoni Dudek 44
  • Totalny atlas stulecia 4 lis 2018, 20:00 Świętujemy stulecie odrodzenia Polski w granicach, które trwały zaledwie 20 lat. A mimo to II RP jest bardzo ważna jako rodzaj przerwy w meczu, czasu wziętego w rozgrywce, którą od ponad 1000 lat toczymy z historią – mówi prof. Marcin Solarz. 48
  • Teraz jadę na urlop 4 lis 2018, 20:00 Większości mieszkańców Warszawy sprawa reprywatyzacji zbytnio nie obchodzi – mówi Patryk Jaki, wiceminister sprawiedliwości. 53
  • O upadku komentatorów 4 lis 2018, 20:00 Przygniatające zwycięstwo wyborcze w Brazylii byłego oficera Jaira Bolsonaro wywołało znów falę psychozy i emocjonalnego uniesienia komentatorów. To, co można usłyszeć bądź przeczytać w większości polskich mediów, wygląda tak,... 57
  • Upadek Kukiza 4 lis 2018, 20:00 Wiele wskazuje na to, że Kukiz’15 nie przetrwa na scenie politycznej dłużej niż obecną kadencję, która powoli dobiega końca. 58
  • Rzecznik praw dziecka dla Kościoła 4 lis 2018, 20:00 Stanowisko rzecznika praw dziecka PiS może oddać Bezpartyjnym Samorządowcom. To cena za koalicję w sejmiku dolnośląskim – ustalił „Wprost”. Jeśli tak się stanie, urząd może objąć osoba bliska Kościołowi. 61
  • Kafka w pełnej krasie 4 lis 2018, 20:00 Sprawa niewinnie skazanego Tomasza Komendy od pół roku budzi emocje, ale takich spraw w Polsce jest więcej. W więzieniach siedzą ofiary nieudolnych śledczych albo głodnych sukcesu prokuratorów. 63
  • Plastikowi mówimy nie! 4 lis 2018, 20:00 Jeśli nie powstrzymamy produkcji śmieci, wkrótce w morzach będzie pływać więcej butelek i torebek niż ryb. Parlament Europejski chce zakazać sprzedaży plastikowych przedmiotów jednorazowego użytku. 66
  • Przeminęło z dymem zniczy 4 lis 2018, 20:00 Klikamy w wirtualnego nieboszczyka bez poczucia wstydu, z pełnym przekonaniem, jakbyśmy co najmniej wyszorowali mu płytę nagrobną, zagrabili liście, przystroili grób świerkiem i chryzantemami. Zwłaszcza 1 listopada, kiedy wojeryzm... 71
  • Porwanie Europy 4 lis 2018, 20:00 Populiści próbują ukraść Stary Kontynent i oddać go w niepowołane ręce skrajnej prawicy. Przed wyborami do europarlamentu tworzą europejski sojusz, bardzo przyjaźnie nastawiony do Rosji. 72
  • Putin może być sojusznikiem 4 lis 2018, 20:00 Z Rosją trzeba się dogadać, bo to nasz sojusznik w walce z islamizacją Europy – mówi Mischaël Modrikamen, jeden z założycieli sojuszu partii populistycznych w Europie. 74
  • Nagrody ponad podziałami 4 lis 2018, 20:00 To była niezwykła uroczystość: Orły Wprost, przedsiębiorcy mali i duzi, reprezentujący różne branże i zakątki regionu, w ważnych sprawach mówili w większości jednym głosem. 76
  • Nagroda dla Targów Kielce! 4 lis 2018, 20:00 Kielecki ośrodek wystawienniczy został wyróżniony nagrodą Innowatory tygodnika „Wprost”. Podkreślono w ten sposób znaczenie Targów Kielce dla polskiego biznesu. 78
  • Warsaw Motor Show znów bije rekord premier 4 lis 2018, 20:00 Na targach Warsaw Motor Show co roku są prezentowane premiery motoryzacyjne. Na tegorocznych targach, które odbędą się 16-18 listopada w Ptak Warsaw Expo, ma być jeszcze więcej nowości niż rok temu. 80
  • Zagadkowe NET-y 4 lis 2018, 20:00 Przez wiele lat te nowotwory mogą rozwijać się skrycie, nie dając objawów lub przybierając maski innych chorób. 82
  • Poznaj chorych na mukowiscydozę 4 lis 2018, 20:00 Usprawnienie systemu opieki zdrowotnej dałoby szansę na przedłużenie życia pacjentom o 20, 30 lat i więcej. 84
  • Gdy zmysły pożądają, a ciało zawodzi 4 lis 2018, 20:00 Ze świecą szukać mężczyzny, który bez cienia zażenowania przyzna otwarcie, że ma lub choć raz w życiu miał problemy z potencją. A szkoda, bo o tym nie tylko trzeba mówić, ale przede wszystkim reagować. 86
  • Jubileusz Andrzeja Piasecznego. Artysta obchodzi 25-lecie pracy artystycznej 9 lis 2018, 7:54 – Jestem przykładem, który nadaje się do natychmiastowego leczenia – mówi Andrzej Piaseczny w rozmowie z „Wprost” na ćwierćwiecze swojej pracy artystycznej. 88
  • Porobić nic 4 lis 2018, 20:00 Jestem przykładem, który nadaje się do natychmiastowego leczenia – mówi Andrzej Piaseczny na ćwierćwiecze swojej pracy. 88
  • Historia w wersji pop 4 lis 2018, 20:00 Obrazy Jakuba Różalskiego to gotowe opowieści. Nic dziwnego, że stały się kanwą literatury, gier planszowych i komputerowych. 92
  • Wydarzenie 4 lis 2018, 20:00 W starym kinie „Po drugiej stronie wiatru”, reż. Orson Welles Orson Welles kręcił „Po drugiej stronie wiatru” między 1970 a 1976 r. Potem przez dziewięć lat, aż do śmierci, próbował sfinalizować projekt. Zostawił ponad 1080... 96
  • Film 4 lis 2018, 20:00 Pod czerwoną gwiazdą 8 listopada rusza 12. edycja Festiwalu Filmów Rosyjskich „Sputnik nad Polską” (SputnikFestiwal.pl), ale zanim poznamy najnowsze produkcje ze Wschodu, warto przypomnieć sobie najciekawsze obrazy sprzed rozpadu ZSRR. W... 97
  • Muzyka 4 lis 2018, 20:00 The Black Eyed Peas „Masters of the Sun Vol. 1”, Universal Powrót do korzeni Nic nie zmieni faktu, że miliony będą ich kojarzyły z przebojami, które w pierwszej dekadzie tego wieku grała każda rozgłośnia radiowa. Te piosenki były... 98
  • Książka 4 lis 2018, 20:00 Sztuka piękna Czasy przyszły takie, że dzieci i nastolatki wpatrzone w ekrany swoich tabletów czy smartfonów głównie tłuką wirtualne potwory albo oglądają seriale i niechętnie patrzą na co innego. A naszym trudnym obowiązkiem jest... 99
  • Kalejdoskop 4 lis 2018, 20:00 Zachód spotkał Wschód GDY MIESZKAJĄCY W WALII POLSKI FOTOGRAFIK MICHAŁ IWANOWSKI zobaczył na murze napis „Go home, Polish”, postanowił udać się do domu na Dolny Śląsk (choć nie na zawsze). Przeszedł 1883 km, podczas których... 100
  • Kulturalna trzynastka 4 lis 2018, 20:00 Łukasz Jemioł PROJEKTANT MODY 1. Kulturalnie potrafię być… Asertywny. 2. Którym bohaterem z literatury chciałbyś być i dlaczego? Może nie konkretnym, ale typem podróżnika z powieści przygodowych, ale też podróży w głąb siebie.... 102
  • Japońska księżniczka i brudna robota 4 lis 2018, 20:00 Mężczyzna kupuje sobie żonę. Za równowartość 30 tys.zł. Żona nie będzie miała ani swojego zdania, ani zbyt wygórowanych wymagań, ani najmniejszej nawet skazy na urodzie. Nie będzie też menstruowała, ale proszę się nie... 103
  • …jak się nie dać jesieni 4 lis 2018, 20:00 Zrobiło się zimno, wietrznie, ciemno… Smutno? Co zrobić, żeby nie dopadło nas SAD, czyli z ang. seasonal affective disorder, sezonowe zaburzenie afektywne, powszechnie znane jako jesienna chandra. 104
  • Zrób sobie… Marszałka 4 lis 2018, 20:00 Jak kraj długi i szeroki, w szkołach, świetlicach i domach kultury trwa produkcja Ziuków przed jubileuszowymi akademiami. Zdesperowanym podajemy instrukcję. 106

ZKDP - Nakład kontrolowany