Dziki łączą ludzi

Dziki łączą ludzi

Dziki, zdjęcie ilustracyjne
Dziki, zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Fotolia / Budimir Jevtic
Planem wystrzelania dzików w ramach walki z wirusem ASF władza uruchomiła to, co przez dziesięciolecia nie udawało się działaczom ekologicznym – zbiorową potrzebę ratowania zwierząt. Stał się jeszcze jeden cud – myśliwi mówią to samo, co ekolodzy.

Najłatwiej w miejsce własnego zdjęcia profilowego na portalu społecznościowym wstawić zdjęcie warchlaczka, dlatego to najpowszechniejsza forma protestu. Śliczne zdjęcie dzika gotowe do wstawienia udostępnił znany popularyzator wiedzy o zwierzętach Adam Wajrak, a chętnych jest wielu. Akcja obrony dzików nie kończy się na zdjęciach. W sieci krążą dwie petycje w sprawie wstrzymania odstrzału. Jedna do ministra środowiska Henryka Kowalczyka, druga do premiera Morawieckiego. Ta ostatnia, oprócz żądania wstrzymania masakry, zawiera też postulat odwołania ministrów środowiska i rolnictwa, odpowiedzialnych za decyzję o masowym odstrzale dzików. Pod petycjami podpisało się prawie 400 tys. osób.

Zróbcie coś!

– Profilowe foty i petycje nie wystarczą – mówią ekologiczni aktywiści i zachęcają do realnego udziału w demonstracjach i blokadach polowań. W obronie dzików stanęli naukowcy i eksperci od środowiska przyrodniczego.

Ponad 700 z nich podpisało się pod wspólnym listem do premiera o uchronienie kraju przed fatalnymi konsekwencjami decyzji ministra środowiska o depopulacji dzika. Postulują natychmiastowe wstrzymanie odstrzałów. Argumentują: polowania przyczyniają się do roznoszenia wirusa ASF, bo spłoszone zwierzęta przemieszczają się na inne tereny i tam zarażają, a krew zabitych zanieczyszcza środowisko, wirusa przenoszą też na ubraniu myśliwi. Naukowcy podpierają się statystykami: mimo odstrzału miliona dzików w latach 2015-2017 liczba zakażeń wzrosła z 44 do 678 zwierząt. W 2018 r. było już 3300 zakażeń. Wyeliminowanie dzików z lasów zaburzy z kolei ekosystem, bo zwierzęta te pełnią funkcję sanitarną, żywią się padliną, ale też szkodliwymi dla roślin owadami i larwami kleszczy, które roznoszą boreliozę.

Na młode dziki z kolei polują wilki. Co się będzie działo, kiedy wilkom zabraknie jedzenia, wyjaśnił na swoim facebookowym profilu były premier Włodzimierz Cimoszewicz, mieszkający w okolicach Puszczy Białowieskiej – wilki przyjdą szukać jedzenia w hodowlach. – Dzik nie umie bronić się sam, uratujmy dzika! – apeluje w filmiku z ułożoną specjalnie na tę okazję krótką przyśpiewką wokalistka Kasia Nosowska. A co najciekawsze, w wielkiej ogólnonarodowej ekologicznej akcji ratowania dzików ważne miejsce zajęli myśliwi, którzy też sprzeciwiają się planowanej masakrze. – To absurdalna decyzja, głupota, nie mogę spokojnie czytać, że na ministra naciskało lobby myśliwskie – mówi myśliwy, który chce pozostać anonimowy. Minister środowiska dokonał niemożliwego: ustawił myśliwych i przeciwników polowań po tej samej stronie barykady. – Zawsze jest mobilizacja i oburzenie, kiedy zapowiadany jest odstrzał dzików czy żubrów, ale teraz skala reakcji nas zaskoczyła – mówi współprzewodniczący partii Zieloni Marek Kossakowski. – Wciąż dostaję telefony, wiadomości, żądania „Zróbcie coś!”. Dlatego zorganizowaliśmy demonstrację w Warszawie. Akcji takich jak nasza jest dużo w różnych miastach.

Może skala tego odstrzału, polegająca na wybiciu gatunku do nogi, jest dla ludzi nie do przyjęcia? Powszechne jest przekonanie, że zarządzając wielki odstrzał, władza chciała kupić głosy rolników. Wirus afrykańskiego pomor świń zagraża wiejskim hodowlom, a dziki go roznoszą. Dziki niszczą też uprawy rolnikom. Rozmach zaplanowanej akcji może jednak doprowadzić do tego, że straty przerosną korzyści, bo przeprowadzając zamach na zwierzęta, władza zyska nowych przeciwników. Dziki połączyły ludzi ponad społecznymi podziałami. Wiadomość o zbiorowych polowaniach na dziki wywołała tak duże protesty i dyskusje, że planem odstrzału zaniepokoił się prezydent i zapowiedział, że oczekuje reakcji. Z kolei minister środowiska wyjaśnił w środę, że odstrzał odbędzie się tylko w trzech województwach: warmińsko-mazurskim, mazowieckim i lubelskim. Dodał jednak, że granice tych województw stworzą linię demarkacyjną między obszarami zakażonymi i wolnymi od wirusa. Problem w tym, że wystrzelanie wszystkich dzików z wyznaczonego obszaru jest niemożliwe. Słowa ministra mogą jednak oznaczać, że zaczyna wycofywać się z pierwotnych planów.

Spacery Ratunkowe

Patrycja z ruchu Śląsk przeciw myśliwym zamierza w kolejne weekendy dużo spacerować po lesie. Jeśli myśliwi natkną się na grupę spacerowiczów, muszą wstrzymać polowanie, dopóki w zasięgu strzału są ludzie. – Nie można strzelać w odległości 500 m od zgromadzenia, a już trzy osoby to zgromadzenie – mówi fachowo Patrycja, dodając, że zgromadzenie może też zebrać się spontanicznie. Dlatego do skutecznych spacerów potrzeba teraz dużo ludzi. Aktywiści ekologiczni nawołują znajomych w mediach społecznościowych. „Potrzebujemy ludzi, nie lajków. Dołącz do nas!” – apeluje Warszawski Ruch Antyłowiecki i dodaje: „Zwierzęta giną w lesie, nie na Facebooku”. Metoda blokowania polowań jest znana i prowadzona od dawna. To jednak wymagająca forma zaangażowania w obronę zwierząt. Trzeba wstać wcześnie, żeby być na miejscu polowania około szóstej rano i nastawić się, że akcja może potrwać do popołudnia. – Zabieramy termos z ciepłą herbatą, ubieramy się w ciepłe kurtki i kamizelki odblaskowe, żeby było nas widać – mówi Patrycja.

– Bierzemy ze sobą też telefony i aparaty, żeby, jeśli dojdzie do jakichś naruszeń, zrobić dokumentację i zawiadomić policję. Ostatnio znaleźliśmy dwa przywiązane do drzewa psy naganiaczy. O tym, gdzie jest planowane polowanie, miłośnicy spacerów dowiadują się z ogłoszeń na stronach urzędów miasta lub gminy. Nie ma tam jednak na ogół podanego dokładnego miejsca zbiórki, muszą sami je znaleźć. – Myśliwi mają terenówki, łatwo by nas zgubili, gdyby nie to, że część osób ma rowery – opowiada Patrycja. – Nasze spacery nie są łatwym zajęciem, trzeba włożyć w nie dużo wysiłku, ale mamy satysfakcję, kiedy dzięki nam sarna ujdzie z życiem. Ruch miłośników spacerów jest nieformalny, przypomina grupę, która wspólnie biega albo uprawia nordic walking. Można więc powiedzieć, że zwierzęta łączą ludzi, przyczyniają się do powstawania nieformalnych więzi.

Nie na moim terenie

Równie trudnym, a jeszcze bardziej absorbującym sposobem na ratowanie zwierząt jest wyłączenie swojego terenu z obwodu łowieckiego. To oczywiście sposób tylko dla tych, którzy mają co wyłączać, czyli właścicieli lasów lub łąk. Mikołaj Kowalski-Barysznikow, właściciel ziemi w okolicy wsi Nowica w Beskidzie Niskim, planuje właśnie to zrobić i namawia do tego sąsiadów. – Chodzi mi o bezpieczeństwo – mówi.

– Często mamy gości. Mamy też zwierzęta: konie, kozy, psy. Nie chcę, żeby myśliwy je pomylił ze zwierzyną łowną. Decydują także przyczyny osobiste, szacunek do zwierząt. Mikołaj ma dobry przykład, że takie przedsięwzięcie jest możliwe – w jednej z niedalekich wsi, w Wołowcu, mieszkają wydawczyni Monika Sznajderman i pisarz Andrzej Stasiuk, którzy wyłączyli swoją ziemię z granic obwodu łowieckiego. Zrobili to, zaskarżając do sądu decyzję o wytyczeniu obwodu na ich terenie, i sąd przyznał im rację. Mikołaj zaznacza, że nie kieruje nim niechęć do myśliwych. – Kiedy odłożą broń, są fajnymi ludźmi, to moi sąsiedzi, żyjemy obok siebie – mówi. – Jeśli ja obrażałbym ich z tego powodu, że polują, oni mogliby obrażać mnie, że jestem dziwny, bo biegam nocami po lesie. Każdy ma prawo być sobą. Ważne, żeby przestrzegać prawa. Czuje jednak, że środowisko łowieckie ma duże wpływy, więc zamierza w dostępny prawem sposób stawiać mu granice.

Możliwa utrata cela

Do szerokiego ruchu oburzonych planami odstrzałów dołączyli sami myśliwi. – Wylewa się na nas fala hejtu. My dobrze wiemy, że wystrzelenie dzików do zera nie spowoduje tego, że ASF zniknie. Głównym wektorem przenoszenia się choroby jest czynnik ludzki – mówiła w radiu Tok FM Diana Piotrowska, myśliwa, była rzeczniczka Polskiego Związku Łowieckiego. Dodała, że szczególnie okrutne byłoby strzelanie do ciężarnych loch. – Zabijanie ich w takim momencie nie mieści się w naszych ideałach. Jest to niezgodne z etyką łowiecką – mówiła. Myśliwi przekazują sobie w sieci post szwedzkiego myśliwego z apelem do polskich kolegów: „Nie pomagajcie rządowi w eksterminacji Waszej populacji dzików. Jestem pewny, że jesteście zbyt mądrzy, by wziąć udział w tym chorym planie, za sprawą którego nie będziecie mieli na co polować przez następne dziesięciolecia. Współcześni myśliwi nie są bezmyślnymi narzędziami w rękach irracjonalnych władz.

Myśliwi chronią przyrodę. Nie zajmujemy się niszczeniem jej. Na Waszym miejscu odmówiłbym uczestnictwa lub zachorowałbym na bardzo ciężką ślepotę dziczą oraz niebezpieczną dziczą gorączkę, która powoduje nagminne pudłowanie”. Niestety polscy myśliwi nie mogą jawnie odmówić zorganizowania polowań. Polecenie wydane przez władze Polskiego Związku Łowieckiego jest dla nich zobowiązujące. Sprzeciwiając się głośno akcji, ryzykują, bo krnąbrnemu kołu można nawet odebrać obwód łowiecki, a bez obwodu koło nie ma racji bytu. Ale w środowisku buzuje. – Prowadzimy gospodarkę łowiecką, która nie polega na tym, że wybija się całą populację. Nikt o zdrowych zmysłach nie chce tego robić – denerwuje się myśliwy, który prosi, żeby nie podawać jego nazwiska.

My mamy swój kodeks etyczny, a to, do czego nas się zobowiązuje, to pokazówka i barbarzyństwo. To nie ma nic wspólnego z etyką. Wskazuje też absurdy – polowania zbiorowe mają być zintegrowane, odbywać się w tym samym czasie, żeby dziki nie uciekały w inne rejony. Myśliwi mają otaczać zwierzęta pierścieniem, uniemożliwiając ucieczkę. Jednak, jak mówi, nikt nie będzie strzelał do dzika uciekającego w stronę kolegi myśliwego. Kolejny absurd to oczekiwanie, że odstrzelą więcej dzików niż dotąd. – Już teraz wykonujemy plany łowieckie – tłumaczy. – I tak, to prawda, kiedy upolujemy założoną liczbę dzików, cieszymy się, bo wykonaliśmy zadanie, pozyskaliśmy zwierzynę, trofea. Ale bywa i tak, że po godzinach polowania wracamy bez sukcesów. Dzika nie jest łatwo upolować. To nie tak, że wejdziemy sobie do lasu jak do hipermarketu i hulaj dusza, wybijemy wszystkie, które tam są. Tak się nie da. I to jest dla dzików w tych dniach nadzieja. Jest nią też wspomniana dzicza ślepota, bo myśliwi, którzy nie mogą głośno odmówić organizacji polowań, mają prawo nie trafić do zwierzęcia. Z celności nikt ich nie może rozliczyć. – Poza tym podczas polowania zbiorowego najważniejsze jest bezpieczeństwo, o tym też trzeba pamiętać – dodaje z kamienną twarzą myśliwy.

Okładka tygodnika WPROST: 3/2019
Więcej możesz przeczytać w 3/2019 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2019 (1869)

  • Mit taniego państwa 13 sty 2019, 20:00 Jeśli ktoś chce oszczędzać na państwie – wolna droga. Tylko bardzo uprzejmie proszę, żeby nie oszczędzał (szkodliwie) na moim. Pracownicy ministerstwa wyjechali na naradę do dobrego hotelu pod Warszawą. „Co za rozrzutność” –... 3
  • Niedyskrecje parlamentarne 13 sty 2019, 20:00 PARTIE SZYKUJĄ SIĘ DO EUROWYBORÓW, co na razie sprowadza się do układania list kandydatów na europosłów. Z naszych informacji wynika, że były prezydent Bronisław Komorowski będzie kandydował do europarlamentu z Poznania i to już jest... 6
  • Obraz tygodnia 13 sty 2019, 20:00 1,5 mld lat świetlnych dzieli nas od źródła sygnałów radiowych, które mogą być znakiem istnienia innej cywilizacji Wygrany Paweł Pawlikowski Przyzwyczaił nas do tego, że za „Zimną wojnę” zbiera nagrody jedna po drugiej – kilka... 9
  • Info radar 13 sty 2019, 20:00 Rosja się sypie Co czwarty Rosjanin nie ma toalety ani prysznica we własnym mieszkaniu. Co trzeci nie ma dostępu do ciepłej wody. Co piąty w ogóle nie ma bieżącej wody, a 22 mln Rosjan nie dysponuje centralnym ogrzewaniem. To najnowsze... 10
  • Twierdza Glapińskiego 13 sty 2019, 20:00 ODKĄD PIS PRZEJĄŁ WŁADZĘ, NIEWIELU BYŁO POLITYKÓW OBOZU RZĄDZĄCEGO, którzy otwarcie stawiali się prezesowi Jarosławowi Kaczyńskiemu. A jeśli już się odważyli, płacili za to wysoką cenę. Tak było z prezydentem Andrzejem Dudą,... 11
  • Klatkę omijam z daleka 13 sty 2019, 20:00 Rozmowa z Aleksandrą Popławską, aktorką, odtwórczynią roli Niny w filmie „Underdog”. 12
  • Czas zabijania 13 sty 2019, 20:00 Lewo IDZIE CZAS WIELKIEGO ZABIJANIA; STRZELAĆ BĘDĄ MYŚLIWI I MYŚLIWE, KAŻDE NIECO INACZEJ – jak twierdzi posłanka Pasławska, orędowniczka kobiecych polowań – ale każde masowo i celnie. I to nie tylko z przyjemnością i dla... 13
  • Czy kiełbasa może zabić 13 sty 2019, 20:00 Nikt nie wie, ile dodatków do żywności, oznaczonych różnego rodzaju „E”, spożywa w ciągu roku przeciętny Polak. Producenci uspokajają, że polska żywność jest bezpieczna. Naukowcy i dietetycy alarmują: spożywane w nadmiarze barwniki, konserwanty czy spulchniacze mogą prowadzić... 15
  • Wszystkie plagi PiS-owskie 13 sty 2019, 20:00 Pomysły na zmianę premiera, niewiara w wygraną, wewnętrzne wojny – to plagi, które spadły na PiS już na początku 2019 r. Roku, w którym zostanie ukształtowana scena polityczna na następne cztery lata. 20
  • Wdzięczenie się do emigrantów 13 sty 2019, 20:00 Przyznaję, że nigdy nie udało mi się pojąć sensu polskiej polityki wobec brexitu. Owszem, rozsądne było to, iż nasze państwo nie stanęło obok Francji, konsekwentnie starającej się upokorzyć Anglików w toku brexitowych pertraktacji.... 24
  • Falstart Nowackiej 13 sty 2019, 20:00 Nie było efektu wow, oburzenia prawicy ani wiwatów lewicy. Propozycje Barbary Nowackiej dotyczące rozdziału Kościoła od państwa mało obeszły opinię publiczną. 26
  • Wolność i dziewczyna 13 sty 2019, 20:00 Osiemnastoletnia Saudyjka Rahaf Mohammed al-Qunun oznajmiła, że nie wierzy w Boga. Ateizm jest w jej ojczyźnie surowo karany. W saudyjskim więzieniu od 2017 r. czeka na egzekucję Ahmad Al-Shamri skazany za próbę odejścia od islamu. Rahaf... 28
  • Dziki łączą ludzi 13 sty 2019, 20:00 Planem wystrzelania dzików w ramach walki z wirusem ASF władza uruchomiła to, co przez dziesięciolecia nie udawało się działaczom ekologicznym – zbiorową potrzebę ratowania zwierząt. Stał się jeszcze jeden cud – myśliwi mówią to samo, co ekolodzy. 31
  • Niech połączą nas zwierzęta 13 sty 2019, 20:00 W sprawie zwierząt apeluję do PiS: chociaż ten jeden raz nie bądźmy podzieleni! – mówi Andrzej Halicki, wiceszef klubu PO. 35
  • Łatwopalna Polska 13 sty 2019, 20:00 W latach 80. dochodziło do 20 tys. pożarów rocznie. Dziś jest ich średnio 150 tys. Do tego Polska ma jeden z najwyższych na świecie wskaźników śmiertelności w pożarach. 36
  • Sylwester na falach 13 sty 2019, 20:00 KS. MICHAŁ ZALEWSKI SJ Dobrze, że w Polsce mamy własne problemy. Pensje z czterema zerami dla młodych i zdolnych urzędniczek, kolejny pomysł na ekstradycję religii ze szkół, a na końcu masowe strzelanie do Bogu ducha winnych dzików.... 40
  • Mit bursztynowej potęgi 13 sty 2019, 20:00 W Polsce niemal nie wydobywamy bursztynu. Większość surowca pochodzi z importu, bardzo często nielegalnego. A rodzimi producenci to małe firmy, którym ciężko jest konkurować z zachodnimi gigantami. Zwłaszcza w dobie bursztynowego kryzysu. 42
  • Hossa Bessa 13 sty 2019, 20:00 Cena wolności Szykuje nam się najdroższy rozwód w historii. W zeszłym tygodniu Jeff Bezos, założyciel Amazona i najbogatszy człowiek na Ziemi, ogłosił, że po 25 latach małżeństwa rozstaje się ze swoją żoną MacKenzie Bezos. Do... 46
  • Homar na dobry humor 13 sty 2019, 20:00 Karnawał to czas szaleństw i zabaw. To dobry czas, żeby zaszaleć kulinarnie – zapomnieć o ciężkich świątecznych potrawach, spróbować czegoś nowego, wykwintnego, czego nie jemy na co dzień. Homar, ostrygi, kawior... Czemu nie? 47
  • Kto się boi Salviniego 13 sty 2019, 20:00 Blady strach padł na Europę. Ledwo Unia wybrnęła z brexitu, a już polscy nacjonaliści i włoscy faszyści knują, jak jej wbić nóż w plecy. Ze wsparciem Putina oczywiście. 48
  • Dekalog dla Polski 13 sty 2019, 20:00 Dziesięć tematów na dziesięć konferencji, w trakcie których dyskutuje się o sprawach najważniejszych dla Polski – to główne założenie programu Polonia Restituta. 53
  • Mitologia kontra nauka 13 sty 2019, 20:00 Uczeni w Indiach ostro pokłócili się o to, czy w starożytnych eposach można doszukiwać się dowodów istnienia zaawansowanej cywilizacji technicznej starożytnych Hindusów. Część z nich uważa, że przed tysiącami lat w Indiach stosowano in vitro i używano samolotów. 55
  • [(Matematyka), bąk]+ prawa kobiet 13 sty 2019, 20:00 Zofia Kowalewska – córka carskiego generała artylerii zainteresowała się matematyką, gdy miała 11 lat. I to tak głęboko, że w II połowie XIX w. była najwybitniejszą kobietą świata nauki. Przyćmiła ją dopiero kilka dekad później Maria Skłodowska-Curie. 58
  • Wrocław w miniaturze 13 sty 2019, 20:00 Imponujących rozmiarów makieta Wrocławia stała się częścią Centrum wiedzy o wodzie Hydropolis. Nowy eksponat to najbardziej zaawansowana technologicznie miniatura w Polsce. 62
  • Na koniu przez stulecia 13 sty 2019, 20:00 Konie towarzyszyły nam w codziennym życiu i walce przez wieki. Nasi sąsiedzi mawiali, że Polak rodzi się i umiera na koniu. 64
  • Dwa życia na jednym stole 13 sty 2019, 20:00 Zaburzenia rytmu serca to problem setek tysięcy Polaków. Zwykle można je leczyć zarówno farmakologicznie, jak i zabiegowo. Jak jednak leczyć kobiety w ciąży, które mają arytmię? Czy można u nich wykonać ablację? 66
  • Zawał serca: każda minuta ma znaczenie 13 sty 2019, 20:00 Ponad 80 tys. osób w Polsce co roku ma zawał serca. Co czwarty chory umiera, zanim trafi do szpitala. Jedną z przyczyn jest zbyt długie zwlekanie z wezwaniem pogotowia. 68
  • Z białaczką trzeba walczyć bez kompromisów 13 sty 2019, 20:00 U chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną czas odgrywa zasadniczą rolę – mówi prof. Sebastian Giebel, hematoonkolog. 70
  • Jedz zdrowiej, aby żyć dłużej i lepiej 13 sty 2019, 20:00 Odpowiednia dieta może zapobiec wielu chorobom rozwijającym się wraz z wiekiem. Recepta na długowieczność jest prosta – to dobre odżywianie i mądra suplementacja. 72
  • Ten fantastyczny świat 13 sty 2019, 20:00 „Ludzie mówią, że mam styl, ale ja w ogóle nie wiem, co to jest ten styl. Po prostu robię to, co czuję” – mówi Ryszard Horowitz, fotograf, który jak mało kto umie tak zaczarować obraz, że każdy widzi w nim coś innego. 74
  • Bolek i Lolek wiecznie żywi 13 sty 2019, 20:00 Dla jednych są wspomnieniem beztroskiego dzieciństwa, dla innych dowodem na to, że miniony ustrój wtrącał się do wszystkiego. Bolek i Lolek byli wykorzystywani do politycznych rozgrywek, ale się uratowali i nadal są żywi i szczęśliwi. 79
  • Matka, Polka, alkoholiczka 13 sty 2019, 20:00 Alkoholizm, szczególnie ten kobiecy, to choroba samotności, – mówi Kinga Dębska, reżyserka filmu „Zabawa zabawa”. 82
  • Wyśniony ukraiński sen 13 sty 2019, 20:00 Jest Ukrainką, mieszka we Francji i jest gwiazdą kina. Świat zachwycił się Olgą Kurylenko po tym, jak pojawiła się w 22. Bondzie. Od tego czasu pracuje z największymi. W naszych kinach „Władca Paryża”, w którym partneruje jej numer jeden kina francuskiego – Vincent Cassel. 87
  • Wydarzenie 13 sty 2019, 20:00 Wstęp do Lema Stanisław Lem zmarł w 2006 r., ale wciąż rośnie, choć nie jako pisarz, lecz myśliciel. Jego proza science fiction, która przyniosła mu sławę światową, nie pasuje do głupstw wypisywanych przez dzisiejszą fantastykę,... 90
  • Film 13 sty 2019, 20:00 Ból bezsilności Mój piękny syn” Felixa Van Groeningena jest zrealizowany z perspektywy ojca uzależnionego nastolatka. W „Powrocie Bena” Peter Hedges portretuje zaś matkę chłopaka próbującego wyrwać się z nałogu. Tytułowy Ben... 91
  • Muzyka/Gra 13 sty 2019, 20:00 Zabijanie to sztuka Hitman 2, Platforma: PC, XONE, PS4. Dystrybutor: Cenega Poprzednia część Hitmana była wielkim rozczarowaniem dla wszystkich fanów tego tytułu. Dlatego w kolejnej odsłonie wracamy do klasyki, czyli dostajemy całą grę... 92
  • Książka 13 sty 2019, 20:00 Karuzela wieku NIEZNANY U NAS DOTĄD WŁOSKI PISARZ MARCO ROSSARI WCHODZI DO KSIĘGARŃ Z MOCNYM PRZYTUPEM. Jego powieść robi wrażenie narracyjnym rozmachem, poczuciem humoru, ironią i odwagą, z jaką autor pisze. Widać, że jest pod wielkim... 93
  • Kulturalna trzynastka 13 sty 2019, 20:00 Krzysztof „Jankes” Jankowski PREZENTER RADIOWY I TV 94
  • Doktorat z perfum 13 sty 2019, 20:00 Tym felietonem chcę zwrócić uwagę wszystkich badaczy kultury i obyczajowości polskiej na potrzebę powstania doktoratu, czy choćby pracy magisterskiej, opowiadającej historię owej obyczajowości od strony historii perfum. Zapachy,... 95
  • 5 sposobów na zimową depresję 13 sty 2019, 20:00 Kiedyś początek roku kojarzył się ze słońcem i śnieżnym krajobrazem. Niestety ostatnio styczniowa aura coraz częściej przypomina listopadową pluchę, co wydłuża sezon na depresję. Istnieją jednak sposoby na walkę z zimowym przygnębieniem. 96
  • Zrób sobie… Salviniego 13 sty 2019, 20:00 Wicepremier Matteo Salvini trzasnął już sobie selfie z Władimirem na zaanektowanym Krymie. Teraz wpadł z ziemi włoskiej do Polski zaprosić do znajomych samego prezesa. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany